Xung đột pháp luật trong Tư pháp quốc tế: Khái niệm và nguyên nhân môn Pháp luật đại cương| Trường Đại học Ngoại Thương

22:53, 06/01/2026
Xung đột pháp luật trong Tư pháp quốc tế: Khái niệm và nguyên nhân - Studocu
Xung đột pháp luật I. Mở đầu II. Khái niệm
Xung đột pháp luật là gì ?
Xung đột pháp luật là hiện tượng có hai hay nhiều hệ thống pháp luật cùng điều chỉnh
một quan hệ tư pháp quốc tế cụ thể, do có sự khác nhau giữa pháp luật của các quốc gia
hoặc do tính chất đặc thù của chính đối tượng điều chỉnh của tư pháp quốc tế.
Ví dụ : 1/ Về vấn đề Tuổi kết hôn, theo Luật Hôn Nhân Gia đình 2014 là nam đủ 20 tuổi
trở lên, nữ đủ 18 tuổi trở lên thì mới có quyền kết hôn. Trong khi tại Pháp độ tuổi này là
18 không phân biệt nam hay nữ. Như vậy nếu một thanh niên Việt Nam 19 tuổi muốn kết
hôn cùng một thiếu nữ Pháp 18 tuổi, họ có thể đăng ký kết hôn tại Pháp, nhưng khi có
tranh chấp phát sinh trong quan hệ hôn nhân diễn ra tại Việt Nam thì mối quan hệ hôn
nhân này có thể không được toà án Việt Nam công nhận.
2/ Về vấn đề bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, khi một pháp nhân Việt Nam bán hàng
hóa cho một pháp nhân nước Mỹ và hàng hoá đang được vận chuyển qua Trung Quốc
thì xảy ra rủi ro. vấn đề bồi thường thiệt hại được đặt ra, nhưng để điều chỉnh quan hệ
này hệ thống pháp luật của ba nước Việt, Mỹ, Trung cùng có khả năng được áp dụng.
Song, pháp luật các nước có liên quan lại có những quy định khác nhau, theo pháp luật
nước Việt thì vấn đề này sẽ được giải quyết theo luật của nước nơi xảy ra hành vi gây
thiệt hại nhưng nước Mĩ lại quy định áp dụng luật của nước nơi xảy ra hậu quả thực tế,
hoặc thậm chí nước c lại có sự lựa chọn khác là luật của nước có toà án đang xét xử vụ
án. Vậy, pháp luật nước nào sẽ được áp dụng điều chỉnh?
3/ Về vấn đề kết hôn, hai công dân Mĩ kết hôn với nhau tại Việt Nam ( giả dụ hai công
dân này đều là nam ). Theo pháp luật Mĩ, thì cuộc kết hôn đồng giới là hợp pháp. Trong
khi đó, cuộc kết hôn này không có giá trị pháp lý tại Việt Nam vì pháp luật Việt Nam vẫn
chưa thừa nhận kết hôn đồng giới
=> Khi xung đột pháp luật thì các vấn đề bất đồng về thẩm quyền thẩm phán, phân định
cơ quan tài phán giải quyết tranh chấp, việc lựa chọn luật áp dụng sẽ được đặt ra. Quá
trình lựa chọn này phụ thuộc, chi phối bởi nhiều yếu tố chủ quan, như nhận thức của
thẩm phán, bản thân cơ quan tài phán, của đương sự do đã nhìn trước được hệ quả của
hệ thống luật sẽ được áp dụng.
Tuy nhiên cũng phải thừa nhận một thực tế khác là khó có thể cùng một lúc áp dụng cả
hai (hay quyền sẽ áp dụng luật của bang thay vì áp dụng luật của liên bang ). Hay nói cách
khác xung đột pháp luật chỉ xác định khả năng có thể được áp dụng để điều chỉnh quan
hệ của hai hay nhiều hệ thống pháp luật liên quan chứ không phải là việc tất cả các hệ
thống đó đều được áp dụng để điều chỉnh quan hệ. Lý do là bởi các hệ thống pháp luật
khác nhau (hệ thống chứ không phải quy phạm luật) không thể cùng một lúc điều chỉnh
một quan hệ cụ thể được. * Lưu ý: 22:53, 06/01/2026
Xung đột pháp luật trong Tư pháp quốc tế: Khái niệm và nguyên nhân - Studocu
1/ Khái niệm xung đột pháp luật dùng để chỉ các xung đột của hệ thống pháp luật giữa
các nước chứ không phải dùng để chỉ xung đột của các hệ thống văn bản quy phạm pháp
luật của các nước khác nhau trong việc điều chỉnh các mối quan hệ dân sự. Vậy nên
người ta sử dụng thuật ngữ “xung đột pháp luật”, không phải “xung đột luật”
2/ Không phải mọi quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài đều làm phát sinh xung đột pháp luật
Vậy nên ta cũng có thể đúc kết được rằng: xung đột pháp luật xảy ra khi có 2 điều kiện phát sinh sau :
- Một quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài diễn ra trên thực tế
- Ít nhất có hai hệ thống pháp luật có thể áp dụng để giải quyết thực chất vụ việc
III.Nguyên nhân xảy ra xung đột pháp luật
Xung đột pháp luật là một hiện tượng đặc thù của tư pháp quốc tế. Nó phát sinh do hai nhóm nguyên nhân như sau:
1/ Điều kiện khách quan
Do pháp luật của các nước có sự khác nhau: Pháp luật là do nhà nước thiết lập nên, phù
hợp với các điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa... của nước mình. Vì vậy có rất
nhiều yếu tố làm cho pháp luật của các nước trên thế giới không giống, nguyên dân dẫn
đến sự khác nhau của pháp luật các nước là do chính trị, kinh tế, xã hội của các quốc gia
đều tồn tại dựa trên một nền tảng kinh tế nhất định với một chế độ sở hữu tương ứng
với nền kinh tế đó. Mà mỗi nước lại sở hữu một chế độ xã hội theo đó, chế độ sở hữu
được hiểu là một bộ phận của cơ sở hạ tầng, có mối quan hệ biện chứng với kiến trúc
thượng tầng trong đó pháp luật là một cấu thành quan trọng. Vì vậy, dựa trên một chế
độ sở hữu nhất định thì pháp luật cũng được hình thành để phản ứng một cách phù hợp và tương xứng.
=> Từ các nguyên nhân khác như tập quán, truyền thống, tín ngưỡng, tôn giáo, bởi cách
giải thích pháp luật khác nhau, áp dụng pháp luật khác nhau và hơn nữa là trình độ phát
triển ở các nước là không đồng đều… dẫn đến sự khác nhau giữa hệ thống pháp luật các
nước. Như vậy, nếu pháp luật các nước không có sự khác nhau thì không có hiện tượng
hai hay nhiều hệ thống pháp luật cũng có thể điều chỉnh quan hệ.
* Ngoài nguyên nhân đã được nêu ra ở trên thì một nguyên nhân khác nữa dẫn đến việc
xung dột này là do quan hệ tư pháp quốc tế luôn có yếu tố nước ngoài. Bởi các quan hệ
mà tư pháp quốc tế điều chỉnh là các quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước
ngoài thuộc đối tượng điều chỉnh của tư pháp quốc tế.
2/ Điều kiện chủ quan
Nguyên nhân chủ quan là do có sự thừa nhận khả năng áp dụng pháp luật nước ngoài
của nhà nước . Thực tế có những quan hệ pháp luật nảy sinh, mặc dù hệ thống pháp luật
của các nước là khác nhau, cũng có sự xuất hiện của yếu tố nước ngoài tức là thỏa mãn
hai điều kiện của nguyên nhân khách quan nói trên, nhưng vẫn không có xung đột pháp luật.
Trong khi đó, các quan hệ dân sự theo nghĩa rộng có yếu tố nước ngoài sẽ phát sinh hiện
tượng xung đột pháp luật. Do bản chất của các quan hệ này là quan hệ dân sự, các quan 22:53, 06/01/2026
Xung đột pháp luật trong Tư pháp quốc tế: Khái niệm và nguyên nhân - Studocu
hệ đời thường diễn ra hằng ngày giữa người dân với nhau, họ là các chủ thể ngang quyền và bình đẳng với nhau.
Kết luận: Như vậy, lý do khách quan là tiền đề quan trọng để xuất hiện hiện tượng xung
đột pháp luật, lý do chủ quan là lý do quyết định có tồn tại quan hệ xung đột pháp luật
hay không. Nếu lý do khách quan thỏa mãn nhưng lại không có sự đồng ý cho áp dụng
pháp luật nước ngoài trong loại quan hệ đó thì hiện tượng xung đột pháp luật cũng
không thể nảy sinh như các quan hệ trong lĩnh vực luật công có yếu tố nước ngoài.
IV. Phương pháp giải quyết xung đột 22:53, 06/01/2026
Xung đột pháp luật trong Tư pháp quốc tế: Khái niệm và nguyên nhân - Studocu