Ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch COVID-19 môn Kinh tế vi mô 1 | Học viện Tài chính

1. Quý I năm 2021: Trong quý I năm 2021, cả nước vẫn còn 9,1 triệu người từ
15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch COVID-19 trong đó nam giới
chiếm 51,0% và số người trong độ tuổi từ 25 đến 54 chiếm gần hai phần ba.
Trong tổng số 9,1 triệu người bị tác động tiêu cực bởi đại dịch COVID-19,
có 540 nghìn người bị mất việc, 2,8 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản
xuất kinh doanh; 3,1 triệu người cho biết họ bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc
phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và 6,5 triệu lao động báo cáo họ bị giảm
thu nhập. Xét theo 3 khu vực, khu vực ít chịu tác động nhất của đại dịch là
khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản với 7,5% lao động cho biết chịu tác
động tiêu cực của đại dịch. Đứng thứ hai là khu vực công nghiệp và xây
dựng với 16,5% lao động bị ảnh hưởng. Lao động trong khu vực dịch vụ
chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, chiếm tỷ lệ 20,4%. Dịch Covid-19 bùng phát
lần thứ ba ngay trước và trong dịp Tết nguyên đán làm tăng đáng kể số lao
động thiếu việc làm so với quý trước và cùng kỳ năm trước. Số người thiếu
việc làm trong độ tuổi lao động quý I năm 2021 là 971,4 nghìn người; tăng
143,2 nghìn người so với quý trước và tăng 78,7 nghìn người so với cùng kỳ
năm trước. Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi quý I năm 2021
là 2,20%; tăng 0,38 phần trăm so với quý trước và tăng 0,22 phần trăm so
với cùng kỳ năm trước. 8
Số người, tỷ lệ thất nghiệp các quý trong năm 2019-2021.
(Nguồn: Tổng cục thống kê ) 2. Quý II năm 2021:
Thị trường lao động Việt Nam đã bị ảnh hưởng do sự bùng phát lần thứ 3 và
thứ 4 của đại dịch Covid-19. Tình hình lao động việc làm quý II cho thấy thị
trường lao động chưa thấy dấu hiệu khả quan với số người có việc làm giảm
so với quý trước, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tăng so với quý trước.
Tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức tăng so với cùng kỳ năm trước. Số
người thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý II năm 2021 là gần 1,2 triệu
người, tăng 87,1 nghìn người so với quý trước và giảm 82,1 nghìn người so
với cùng kỳ năm trước.
Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý II năm 2021 là 2,62%, tăng 0,2
điểm phần trăm so với quý trước và giảm 0,23 điểm phần trăm so với cùng
kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi của khu vực thành thị là
3,36%, tăng 0,17 điểm phần trăm so với quý trước và giảm 0,95 điểm phần
trăm so với cùng kỳ năm trước.
Số thanh niên từ 15-24 tuổi thất nghiệp trong quý II năm 2021 là 389,8
nghìn người, chiếm 31,8% tổng số người thất nghiệp. Tỷ lệ thất nghiệp của
thanh niên quý II năm 2021 là 7,47%, tăng 0,03 điểm phần trăm so với quý
trước và giảm 0,13 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất
nghiệp của thanh niên khu vực thành thị là 9,57%, cao hơn 3,11 điểm phần
trăm so với khu vực nông thôn. 3. Quý III năm 2021:
Trong quý III và 9 tháng năm 2021, diễn biến phức tạp của dịch Covid-19
lần thứ tư tại nhiều địa phương, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố trọng điểm
kinh tế đã khiến cho tình hình lao động việc làm quý III năm 2021 tồi tệ
hơn. Số người có việc làm giảm sâu so với quý trước và cùng kỳ năm trước,
tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tăng lên mức cao nhất chưa từng thấy.
Thu nhập bình quân tháng của người lao động sụt giảm nghiêm trọng so với
quý trước và cùng kỳ năm trước.
Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý III năm 2021 là hơn 1,7
triệu người, tăng 532,2 nghìn người so với quý trước và tăng 449,6 nghìn
người so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động
quý III năm 2021 là 3,98%, tăng 1,36 điểm phần trăm so với quý
trước và tăng 1,25 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến
phức tạp của dịch Covid-19 lần thứ tư và thời gian giãn cách xã hội kéo dài
ở nhiều địa phương đã đẩy tỷ lệ thất nghiệp quý III năm 2021 vượt xa con số
2% như thường thấy. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi của khu vực thành thị là
5,54%, tăng 2,18 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 1,60 điểm phần
trăm so với cùng kỳ năm trước.
Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15-24 tuổi quý III năm 2021 là 8,89%, tăng 1,42 điểm phần trăm
so với quý trước và tăng 0,75 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp của
thanh niên khu vực thành thị là 12,71%, cao hơn 5,56 điểm phần trăm so với khu vực nông thôn.
Số người và tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động các quý năm 2020 và 2021.
(Nguồn: Đầu tư chứng khoán.)
3. Quý IV năm 2021: Cùng với chính sách thích ứng linh hoạt trong phòng
chống dịch để khôi phục kinh tế, thị trường lao động quý IV bắt đầu có dấu
hiệu phục hồi. Lực lượng lao động, số người có việc làm quý IV năm 2021
tăng so với quý trước và giảm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp
10 và thiếu việc làm giảm so với quý trước và tăng so với cùng kỳ năm
trước. Tuy nhiên, tính chung cả năm 2021, diễn biến phức tạp và kéo dài của
đợt dịch Covid-19 lần thứ tư đã khiến tình hình lao động việc làm năm 2021
gặp nhiều khó khăn hơn so với năm 2020, lực lượng lao động, số người có
việc làm giảm; tỷ lệ thiếu việc làm và thất nghiệp tăng so với năm trước.
Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý IV năm 2021 là hơn 1,6
triệu người, giảm 113,1 nghìn người so với quý trước và tăng 369,2 nghìn
người so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động
quý IV năm 2021 là 3,56%, giảm 0,42 điểm phần trăm so với quý trước và
tăng 0,93 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong
độ tuổi của khu vực thành thị là 5,09%, giảm 0,45 điểm phần trăm so với
quý trước và tăng 1,39 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.
Yếu tố ảnh hường đến cầu:
-Nhà máy đóng cửa do có công nhân nhiễm COVID-19:
+Toàn tỉnh Nghệ An đã có gần 15.000 công nhân tạm nghỉ do chỉ có 77 trong số
130 doanh nghiệp trong các khu công nghiệp ở khu kinh tế Đông Nam thực hiện
được "3 tại chỗ": số bệnh nhân nhiễm COVID-19 tại Nghệ An đã vượt qua con số
1.000 trường hợp. Đáng lo hơn khi dịch bệnh COVID-19 đã xâm nhập, bùng phát
tại nhiều nhà máy nơi có hàng nghìn công nhân đang làm việc. Sau khi phát hiện 2
trường hợp nhiễm COVID-19 tại Công ty may Việt Nhật đóng tại thị trấn Yên Thành vào ngày 19/8/2021.
-Doanh nghiệp đang kiệt sức, cạn tiền:
+ Gần 70% trong hơn 21.000 doanh nghiệp được khảo sát đã đóng cửa, phần lớn vì
chuỗi cung ứng đứt gãy và không ít chỉ còn tiền "sống" dưới 1 tháng. Từ 12/8 đến
22/8, Ban nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV) và Báo điện tử
VnExpress thực hiện khảo sát nhanh về tình hình sức khỏe tài chính của doanh
nghiệp trong bối cảnh Covid-19. Khảo sát online này được sự tham gia từ 21.517
doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
+Kết quả là 69% (tương đương 14.890 doanh nghiệp) cho biết phải tạm dừng sản
xuất, kinh doanh do dịch. Phần lớn đây là các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ. 16%
vẫn cố gắng duy trì sản xuất, kinh doanh một phần và còn lại đã giải thể. Số phải
dừng kinh doanh do dịch tập trung phần lớn tại TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai.
Đây cũng là những địa phương có số ca mắc Covid-19 cao nhất cả nước hiện nay
và thực hiện giãn cách xã hội kéo dài.
+Ngoài ra, có hơn 21% doanh nghiệp buộc phải đóng cửa do không đáp ứng các
yêu cầu phòng dịch. Điều này góp phần làm tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng, sản
xuất trong nước trầm trọng hơn. Gần một nửa doanh nghiệp không ước tính được
phải tạm đóng trong thời gian bao lâu. Điều này cho thấy họ khá bị động, không
thể dự tính được các kế hoạch sử dụng lao động, đặt nguyên vật liệu sản xuất...
+Dịch vụ là ngành có tỷ lệ lao động mất việc cao, trên 50%. Trong đó, dịch vụ lưu
trú ăn uống, du lịch chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi chỉ còn 4% duy trì hoạt động
từ tháng 5 đến nay do dịch lan rộng buộc nhiều địa phương giãn cách xã hội, các
khách sạn, nhà hàng tiếp tục đóng băng.
Yếu tố ảnh hưởng đến cung:
-Thiếu hụt nhân lực y tế :
+Số ca nhiễm Covid-19, bệnh nhân nặng, ca tử vong do Covid-19 vẫn ở mức cao,
đang là thách thức rất lớn đối với công tác PCD Covid-19 ở các tỉnh, thành phố
miền Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, nguồn nhân lực nhân viên y tế đang bị thiếu hụt,
khiến nhiều địa phương phải có văn bản đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế có biện pháp
hỗ trợ. Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP
Hồ Chí Minh, từ đầu năm 2021 đến nay, thành phố có gần 1.000 nhân viên y tế
nghỉ việc và xu hướng nghỉ việc trong lĩnh vực y tế tiếp tục gia tăng. Việc nhân
viên y tế nghỉ việc có thể gây ra tình trạng thiếu hụt lực lượng tuyến đầu, khiến
công tác chăm sóc bệnh nhân trở nên khó khăn hơn.
+Trong đợt dịch vừa qua, ngành y tế tỉnh Bình Dương đã huy động toàn bộ lực
lượng y tế công lập và ngoài công lập để phục vụ PCD và được hỗ trợ từ các bệnh
viện, địa phương trong cả nước. Sau khi lực lượng hỗ trợ rút dần, tỉnh đã gặp nhiều
khó khăn về nhân lực trong công tác PCD Covid-19. Hiện, tỉnh Bình Dương đang
cần ít nhất 6.000 nhân viên y tế, trong đó có 2.000 bác sĩ.
+Tại tỉnh Đồng Nai, tình trạng thiếu trầm trọng nhân viên y tế ở tuyến cơ sở đang
gây nhiều khó khăn trong PCD. Số ca nhiễm F0 vẫn còn nhiều, trong khi nhân lực
y tế ở các trạm chỉ có 6-10 người. Nhiều trạm y tế do nhân viên bị nhiễm Covid-19
phải cách ly, điều trị khiến việc hỗ trợ bệnh nhân Covid-19 trên địa bàn càng khó
khăn hơn. Theo bác sĩ Nguyễn Thi Văn Văn, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Long
Thành (Đồng Nai), nhiều trạm y tế thuộc huyện Long Thành thiếu nhân lực nên
công tác PCD gặp rất nhiều khó khăn, lúng túng.
-Thiếu nhân lực do số lao động mắc COVID-19 tăng cao:
+Nhiều doanh nghiệp ở Thanh Hóa đối diện với vấn đề thiếu lao động do số ca
mắc COVID-19 tăng cao. Đặc biệt, một số doanh nghiệp có trên 10.000 lao động
thì tới quá nửa phải nghỉ việc, cách ly ở nhà. Tình trạng này đã ảnh hưởng lớn đến
quá trình sản xuất, thậm chí có thời điểm, nhiều doanh nghiệp bị đứt gãy chuỗi sản
xuất, không đảm bảo đơn hàng theo kế hoạch đề ra.
+Cũng như Thanh Hóa, số ca mắc COVID-19 trong công nhân, người lao động
gần đây cũng tăng cao tại nhiều địa phương ở tỉnh Bắc Giang. Tình trạng này khiến
nhiều doanh nghiệp rơi vào cảnh thiếu hụt lao động, gây khó khăn cho sản xuất.
Như tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Hosiden Việt Nam (Khu công nghiệp Quang
Châu) chuyên sản xuất linh kiện điện tử, hiện nhiều công nhân của công ty phải
tạm nghỉ việc do ảnh hưởng từ đại dịch. Chỉ tính riêng bộ phận sản xuất của doanh
nghiệp, có khoảng 40% công nhân phải tạm thời nghỉ việc do mắc COVID-19 và là
F1 phải cách ly y tế. Để đáp ứng yêu cầu đơn hàng, trước mắt doanh nghiệp này
tập trung tuyển dụng lao động mới và tăng ca sản xuất. Doanh nghiệp cũng đã đề
nghị tỉnh có giải pháp gỡ khó về lao động, cho phép người lao động đi làm ngay
khi có kết quả xét nghiệm âm tính mà không cần theo dõi sức khỏe trong 7 ngày sau đó.