Bài giảng về Điều kiện và hệ sinh thái thúc đẩy đổi mới sáng tạo môn Quản trị đổi mới sáng tạo | Học viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông

ĐIỀU KIỆN VÀ HỆ SINH THÁI THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO Thực hiện:
TS. BÙI THỊ PHƯƠNG HOA
01 •Vai trò của lãnh đạo trong đổi mới sáng tạo
02 •Văn hóa tổ chức và đổi mới sáng tạo NỘI DUNG
03 •Cấu trúc tổ chức và hệ BÀI HỌC thống khuyến khích
04 •Quản trị tri thức và học hỏi tổ chức
05 •Đổi mới mở và hợp tác với bên ngoài THẢO LUẬN
Công ty ABC là doanh nghiệp Việt Nam quy mô vừa, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hàng tiêu
dùng. Trong 3 năm gần đây, thị trường thay đổi nhanh: khách hàng chuyển sang mua sắm online,
yêu cầu sản phẩm thân thiện môi trường và cá nhân hóa cao hơn.
Ban lãnh đạo công ty xác định cần đổi mới sáng tạo để duy trì năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, khi triển khai:
- Nhân viên ngại đề xuất ý tưởng mới vì sợ thất bại và bị đánh giá.
- Các phòng ban làm việc rời rạc, thiếu phối hợp trong phát triển sản phẩm mới.
- Tổng giám đốc thường xuyên nhấn mạnh “an toàn, không rủi ro”, đồng thời yêu cầu kết quả đổi
mới phải thấy ngay trong ngắn hạn.
Sau 6 tháng, các sáng kiến đổi mới không đạt kết quả rõ rệt, tinh thần sáng tạo của nhân viên giảm sút. Yêu cầu:
1. Vai trò của lãnh đạo trong tình huống trên đã ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động đổi mới
sáng tạo của doanh nghiệp?
2. Theo anh/chị, những hạn chế trong phong cách lãnh đạo hiện tại là gì?
3. Nếu là Tổng giám đốc công ty ABC, anh/chị sẽ điều chỉnh vai trò và hành vi lãnh đạo như thế
nào để thúc đẩy đổi mới sáng tạo hiệu quả hơn?
VAI TRÒ CỦA LÃNH ĐẠO
TRONG ĐỔI MỚI SÁNG TẠO
Định hướng chiến lược đổi mới
Tạo lập môi trường và văn hóa đổi mới
Phân bổ và bảo trợ nguồn lực cho đổi mới
Quản trị rủi ro trong đổi mới sáng tạo
Kết nối tổ chức với hệ sinh thái đổi mới
ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC ĐỔI MỚI 01 02 • Phân bổ nguồn lực •
Ưu tiên lĩnh vực đổi mới cho các hoạt động thử nghiệm 03
Không có định hướng chiến lược rõ ràng,
Kết nối đổi mới với mục tiêu
các nỗ lực đổi mới thường mang tính rời dài hạn của tổ chức
rạc, ngắn hạn và khó tạo giá trị bền vững.
TẠO LẬP MÔI TRƯỜNG VÀ VĂN HÓA ĐỔI MỚI 01 02 • Khuyến khích thử • Tạo môi trường an toàn nghiệm và học hỏi tâm lý từ sai lầm 03
Văn hóa đổi mới không thể hình thành chỉ
bằng khẩu hiệu, mà được thể hiện nhất •
Thúc đẩy trao đổi ý tưởng
quán qua hành vi lãnh đạo hằng ngày. và phản biện mang tính xây dựng
PHÂN BỔ VÀ BẢO TRỢ NGUỒN LỰC CHO ĐỔI MỚI 01 02 • Bảo vệ các dự án • Cấp ngân sách cho R&D
đổi mới trước áp lực và thử nghiệm kết quả tức thời 03
Ở góc độ này, lãnh đạo đóng vai trò
“người bảo trợ đổi mới” trong tổ chức. •
Cho phép linh hoạt về thời gian và nhân sự
QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG ĐỔI MỚI SÁNG TẠO 01 02 • Thiết lập các “không •
Phân biệt rõ giữa thất bại
do thử nghiệm và thất bại gian thử nghiệm” do cẩu thả 03
Cách lãnh đạo xử lý rủi ro quyết định việc
nhân viên dám hay không dám đổi mới •
Học hỏi có hệ thống từ các dự án không thành công
KẾT NỐI TỔ CHỨC VỚI HỆ SINH THÁI ĐỔI MỚI 01 02 • Khai thác tri thức và • Thúc đẩy hợp tác với
startup, viện nghiên cứu, công nghệ từ bên trường đại học ngoài tổ chức 03
Vai trò này mở rộng phạm vi lãnh
đạo từ nội bộ tổ chức sang điều phối quan hệ liên tổ chức. •
Định vị doanh nghiệp như một tác nhân trong hệ sinh thái đổi mới THẢO LUẬN
Công ty XYZ hoạt động hơn 10 năm trong lĩnh vực dịch vụ. Trước áp lực cạnh tranh
và chuyển đổi số, ban lãnh đạo yêu cầu nhân viên đề xuất ý tưởng đổi mới. Thực tế
•Ít ý tưởng mới được đưa ra
•Nhân viên ngại phát biểu, sợ sai
•Thất bại trong thử nghiệm bị đánh giá tiêu cực
•Quyết định tập trung ở lãnh đạo cấp cao Vấn đề
Ban lãnh đạo cho rằng nhân viên thiếu sáng tạo, trong khi nhân viên cho rằng văn
hóa tổ chức không khuyến khích đổi mới. Câu hỏi thảo luận
1.Yếu tố văn hóa nào đang cản trở đổi mới sáng tạo tại XYZ?
2.Vấn đề cốt lõi nằm ở con người hay văn hóa tổ chức? Vì sao?
3.Đề xuất 1–2 thay đổi về văn hóa để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
VĂN HÓA TỔ CHỨC VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO Khái niệm Cơ chế tác động Các đặc trưng
Vai trò của văn hóa tổ chức
Văn hóa tổ chức cản trở đổi mới sáng tạo
KHÁI NIỆM VĂN HÓA TỔ CHỨC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI SÁNG TẠO
Văn hóa tổ chức được hiểu là tập hợp các giá trị, niềm tin, chuẩn
mực và cách thức hành xử được chia sẻ và duy trì trong tổ chức,
qua đó định hình cách các thành viên nhận thức, suy nghĩ và hành động. Mức độ an toàn
Thái độ đối với tâm lý
rủi ro và thất bại 01 02
Môi trường cởi mở thúc Những tổ chức chấp đẩy sáng tạo, trong khi nhận rủi ro có kiểm văn hóa sợ sai kìm hãm soát và coi thất bại hình thành ý tưởng. là nguồn học hỏi mới duy trì được Cơ chế tác hoạt động đổi mới động của liên tục. văn hóa tổ chức tới Mức độ chia sẻ đổi mới tri thức và hợp sáng tạo tác nội bộ 03
Văn hóa đề cao học hỏi
và hợp tác tạo điều kiện
cho tri thức lan tỏa, kết
hợp và tái cấu trúc – yếu
tố cốt lõi của quá trình đổi mới.
Các đặc trưng của văn hóa tổ chức thúc đẩy đổi mới sáng tạo Tính cởi mở và Chấp nhận Trao quyền Định hướng Đề cao hợp minh bạch sai lầm mang và tin tưởng học hỏi liên tác hơn tính học hỏi tục cạnh tranh nội bộ Ủ Ổ Ớ Ạ
Thể hiện nhất quán giá trị đổi
Tạo không gian cho đối thoại,
mới thông qua hành vi lãnh đạo
phản biện và chia sẻ tri thức
Đổi mới là kỳ vọng thực sự, không
Ý tưởng không chỉ được hình thành
phải thông điệp hình thức.
mà còn được sàng lọc, hoàn thiện
và lan tỏa trong tổ chức.
Thiết kế cơ chế khuyến khích phù
hợp với thử nghiệm và học hỏi
Kiên trì thay đổi văn hóa như
một quá trình dài hạn
Chuyển đổi tư duy từ “tránh sai
sót” sang “học hỏi liên tục”, qua
Văn hóa đổi mới mới trở thành nền tảng
đó khuyến khích hành vi sáng tạo ở
ổn định cho đổi mới bền vững.
mọi cấp độ trong tổ chức.
Tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm
Văn hóa tổ chức cản trở
Tôn ti, thứ bậc cứng nhắc,
đổi mới sáng tạo hạn chế phản biện
Đề cao ổn định và tuân thủ hơn là thử nghiệm
Thành tích ngắn hạn lấn át mục tiêu dài hạn THẢO LUẬN
Công ty ABC là doanh nghiệp sản xuất – dịch vụ quy mô trung bình. Công ty muốn
thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cải tiến hiệu quả làm việc, nên kêu gọi nhân viên đề xuất sáng kiến. Thực tế
•Cơ cấu tổ chức theo chức năng, phân cấp rõ ràng
•Mỗi phòng ban có chỉ tiêu riêng, ít phối hợp
•Đánh giá – thưởng chủ yếu dựa trên kết quả cá nhân và phòng ban
•Nhân viên cho rằng: “Đề xuất ý tưởng tốn thời gian, không ảnh hưởng thu nhập” Vấn đề
•Ít sáng kiến mang tính liên phòng ban
•Nhân viên tập trung hoàn thành chỉ tiêu ngắn hạn
•Ban lãnh đạo chưa rõ vấn đề nằm ở con người hay hệ thống Câu hỏi thảo luận
1.Cấu trúc tổ chức hiện tại ảnh hưởng thế nào đến đổi mới sáng tạo?
2.Hệ thống khuyến khích đang tạo động lực hay rào cản cho sáng kiến?
3.Đề xuất 1–2 điều chỉnh về cấu trúc hoặc khen thưởng để thúc đẩy đổi mới.
CẤU TRÚC TỔ CHỨC VÀ HỆ THỐNG KHUYẾN KHÍCH Khái niệm
Cơ chế tác động của cấu trúc tổ chức
Hệ thống khuyến khích và hành vi ĐMST
Vai trò của cấu trúc tổ chức
Vai trò của hệ thống khuyến khích KHÁI NIỆM
Cấu trúc tổ chức phản ánh cách
thức phân công công việc, phân cấp
quyền hạn, phối hợp và ra quyết định
Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo, hai trong tổ chức.
yếu tố này đóng vai trò là cơ chế
chính thức (formal mechanisms)
chuyển hóa ý định đổi mới thành
Hệ thống khuyến khích bao gồm
hành vi đổi mới thực tế.
các cơ chế đánh giá, khen thưởng,
ghi nhận và thăng tiến nhằm định
hướng hành vi của cá nhân và nhóm.
Mức độ tập trung quyền
lực và tính linh hoạt
Cấu trúc tổ chức linh hoạt
Cấu trúc liên chức năng
với mức độ phân quyền
và phối hợp nội bộ 01 02
cao thường thuận lợi cho Giúp kết nối tri thức
đổi mới sáng tạo hơn so
đa dạng, tạo điều kiện với cấu trúc cơ học. cho việc kết hợp và
tái cấu trúc tri thức – Cơ chế tác
nền tảng của đổi mới. động của cấu trúc tổ chức tới
Đơn vị đổi mới đổi mới chuyên biệt sáng tạo 03 Nhằm tách hoạt động đổi mới khỏi áp lực hiệu quả ngắn hạn