Trang 1
QUAN HỆ GIỮA ĐƯỜNG VUÔNG GÓC VÀ ĐƯỜNG XIÊN, ĐƯỜNG XIÊN VÀ
HÌNH CHIẾU
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên
Định lý 1. Trong các đường vuông góc và đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài một
đường thẳng đến đường thẳng đó, đường vuông góc ngắn hơn mọi đường xiên.
,AH a AH AC AH AD^ Þ < <
2. Quan hệ giữa các đường xiên và các hình chiếu của chúng
Định lý 2. Trong hai đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài một đường thẳng đến đường
thẳng đó:
a) Đường xiên nào có hình chiếu lớn hơn thì lớn hơn.
,.AH a HD HC AD AC^ > Þ >
b) Đường xiên nào lớn hơn thì có hình chiếu lớn hơn.
,.AH a AD AC HD HC^ > Þ >
c) Nếu hai đường xiên bằng nhau thì hai hình chiếu bằng nhau; nếu hai hình chiếu bằng
nhau thì hai đường xien bằng nhau.
.AB AC HB HC= Û =
II. BÀI TẬP
Bài 1: Cho tam giác ABC cân tại A, kẻ
.AH BC H BC
Trên các đoạn thẳng HD và
HC, lấy các điểm D và E sao cho
.BD CE
So sánh các độ dài AD, AE bằng cách xét hai
hình chiếu.
Bài 2: Cho tam giác
ABC
cân tại A. Trên cạnh Bc lấy các điểm D và E sao cho
.BD DE EC
Gọi M là trung điểm của DE.
a. Chứng minh
b. So sánh các độ dài
, ,AE,AC.AB AD
Bài 3: Cho
ABCD
có
µ µ
BC<
, D nằm giữa A,C ( BD không vuông góc với AC). Gọi E, F
là chân các đường vuông góc kẻ từ A, C đến đường thẳng BD. So sánh
AE CF+
với AB
và AC.
Bài 4: Cho tam giác
ABC
cân tại
.A
Gọi
H
là chân đường vuông góc kẻ từ
A
đến
,BC
điểm
D
thuộc cạnh
BC
(D
khác
).H
Chứng minh rằng
.AH AD AB
a
D
H
C
B
A
Trang 2
Bài 5: Cho tam giác
ABC
không vuông. Kẻ
BD
vuông góc với
AC
tại
,D
kẻ
CE
vuông
góc với
AB
tại
.E
Chứng minh rằng
.BD CE AB AC
Bài 6: Cho
ABCD
vuông tại A, M là trung điểm BA. Vẽ
AI MC^
tại I,
BK MC^
tại
K. Chứng minh:
a.
3AB AC BK+>
b.
2
CI CK
AC BC
+
<<
Bài 7: Cho
MNPD
có
90M =°
, I là điểm nằm giữa N, P.
a) Chứng minh MI bé hơn ít nhất một trong 2 cạnh góc vuông.
b) Vẽ
MH NP^
tại H . Trên cạn NP lấy điểm E sao cho
NE NM=
, trên cạnh MP lấy
điểm F sao cho
MF MH=
. Chứng minh
MHE MFED=
c) Chứng minh rằng trong một tam giác vuông tổng độ dài hai cạnh góc vuông nhỏ hơn
tổng độ dài cạnh huyền và chiều cao tương ứng.
Trang 3
HDG
Bài 1: Đường xiên
AB AC
nên hình chiếu
.HB HC
Ta lại có
BD CE
nên
.HD HE
Hình chiếu
HD HE
nên
đường xiên
.AD AE
Bài 2: a)
..AMB AMC c c c
AMB AMC
.
Ta lại có
0
180AMB AMC
suy ra
0
90 .AMB
Vậy
.AM BC
b) Hình chiếu
MD ME
nên đường xiên
AD AE
. Hình
chiếu
MD MB
nên đường xiên
AD AB
. Ta có
AD AE AB AC
Bài 3: Vì
EDAD
vuông tai E nên
AD AE>
( )
1
Vì
CFDD
vuông tại F nên
CD CF>
( )
2
Cộng theo vế
( )
1
và
( )
2
ta được
AD CD AE CF+ > +
hay
AC AE CF>+
( )
3
Mặt khác
µ µ
;ABC B C AC ABD < Þ <
( )
4
Từ
( )
3
và
( )
4
suy ra
AB AC AE CF> > +
.
Bài 4: Ta có
AH AD
(quan hệ đường vuông góc, đường xiên).
Nếu
D
thuộc đoạn
,HC HD HC
do đó
.AD AC AB
Nếu
D
thuộc đoạn
HB HD HB
.AD AB
Bởi vậy
.AH AD AB
Bài 5:
ABDD
vuông tại D nên
BD AB
AECD
vuông tại E
,.CE AC
F
E
A
C
B
D
D
H
C
B
A
E
D
C
B
A
Trang 4
Do đó
.BD CE AB AC
Bài 6:
a) Chứng minh được
KMB IMAD = D
(cạnh huyền – góc nhọn)
;AI KB IM MKÞ = =
KMBD
vuông tại K
BK BMÞ<
( )
1
AIMD
vuông tại I
AI AMÞ<
( )
2
Cộng theo vế của
( )
1
và
( )
2
được
AI BK BM AM+ < +
2AI BK AB BK ABÞ + < Þ <
( )
3
Vì
IACD
vuông tại I nên
AI AC BK AC< Þ <
( )
4
Cộng theo vế cuả
( )
3
và
( )
4
được
3AB AC BK+>
b)
AMCD
vuông tại M có
()
2 2 2
IK CI CI IK CI CK
AC CM CI IM CI
+ + +
< = + = + = =
( )
5
;AIC ABCDD
lần lượt vuông tại I, A
IC AC
IC BC
AC BC
ì
ï
<
ï
Þ Þ <
í
ï
<
ï
î
( )
6
Mặt khác
BKCD
vuông tại K nên
CK BC<
( )
7
Cộng theo vế của
( )
6
và
( )
7
được
2
CI CK
BC
+
<
( )
8
Từ
( )
5
và
( )
8
suy ra
2
CI CK
AC BC
+
<<
(đpcm).
Bài 7:
a) Giải sử I thuộc NH khi đó
·
90 90MIH MIN< ° Þ > °
MIND
có
90MIN >°
suy ra
MN MI>
Tương tự nếu I thuộc NP suy ra
MP MI>
.
Vậy MI bé hơn ít nhất một trong 2 cạnh góc vuông.
b) Ta có
·
·
HMF MNH=
(cùng phụ
·
NMH
)
S
F
E
H
N
M
P
I
Trang 5
MNED
cân tại N.
MHFD
cân tại M lại có
·
·
HMF MNH=
Suy ra các góc ở đáy bằng nhau:
·
·
MEH MHFÞ=
Có
·
·
·
·
90 90MHF FHE MEH FHE+ = ° Û + = °
Gọi S là giao điểm của ME và HF,
HSED
có
·
·
90SEH SHE+ = °
suy ra
·
90HSE =°
hay
ME HF^
tại S
HMS FMSD = D
( cạnh huyền – cạnh góc vuông)
Suy ra
HS SF=
HSE FSED = D
(cạnh – góc – cạnh). Suy ra
HE FE=
MHE MFED = D
(cạnh – cạnh – cạnh)
c) Ta cần chứng minh
AB AC BC AH+ < +
. Đặt
; ; ;BC a AB c AC b AH h= = = =
Giải sử
b c a h+ < +
Bình phương 2 vế ta có
( ) ( )
22
b c a h+ < +
2 2 2 2
22b c bc a h ahÞ + + < + +
( )
2 2 2 2
22b c a bc ah hÞ + - + - <
(pitago và
22
ABC
bc ah S
D
==
)
2
0 hÞ<
(luôn đúng)
Vậy
b c a h+ < +
là đúng hay … (đpcm)
h
c
b
a
H
A
B
C

Preview text:

QUAN HỆ GIỮA ĐƯỜNG VUÔNG GÓC VÀ ĐƯỜNG XIÊN, ĐƯỜNG XIÊN VÀ HÌNH CHIẾU
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên
Định lý 1. Trong các đường vuông góc và đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài một
đường thẳng đến đường thẳng đó, đường vuông góc ngắn hơn mọi đường xiên.
A H ^ a Þ A H < A C , A H < A D
2. Quan hệ giữa các đường xiên và các hình chiếu của chúng
Định lý 2. Trong hai đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài một đường thẳng đến đường thẳng đó: A
a) Đường xiên nào có hình chiếu lớn hơn thì lớn hơn.
A H ^ a, HD > HC Þ A D > A C .
b) Đường xiên nào lớn hơn thì có hình chiếu lớn hơn. D B H C a
A H ^ a, A D > A C Þ HD > HC .
c) Nếu hai đường xiên bằng nhau thì hai hình chiếu bằng nhau; nếu hai hình chiếu bằng
nhau thì hai đường xien bằng nhau. A B = A C Û HB = HC . II. BÀI TẬP
Bài 1: Cho tam giác ABC cân tại A, kẻ AH BC H BC . Trên các đoạn thẳng HD và
HC, lấy các điểm D và E sao cho BD C .
E So sánh các độ dài AD, AE bằng cách xét hai hình chiếu.
Bài 2: Cho tam giác A BC cân tại A. Trên cạnh Bc lấy các điểm D và E sao cho
BD DE E .
C Gọi M là trung điểm của DE.
a. Chứng minh AM BC
b. So sánh các độ dài A B, A D, AE,AC. µ µ
Bài 3: Cho D A BC có B < C , D nằm giữa A,C ( BD không vuông góc với AC). Gọi E, F
là chân các đường vuông góc kẻ từ A, C đến đường thẳng BD. So sánh A E + CF với AB và AC.
Bài 4: Cho tam giác ABC cân tại .
A Gọi H là chân đường vuông góc kẻ từ A đến BC,
điểm D thuộc cạnh BC (D khác H). Chứng minh rằng AH AD A . B Trang 1
Bài 5: Cho tam giác ABC không vuông. Kẻ BD vuông góc với AC tại D, kẻ CE vuông góc với AB tại .
E Chứng minh rằng BD CE AB A . C
Bài 6: Cho D A BC vuông tại A, M là trung điểm BA. Vẽ A I ^ MC tại I, BK ^ MC tại K. Chứng minh: CI + CK
a. A B + A C > 3BK b. A C < < B C 2 ¶
Bài 7: Cho D MNP có M = 90° , I là điểm nằm giữa N, P.
a) Chứng minh MI bé hơn ít nhất một trong 2 cạnh góc vuông.
b) Vẽ MH ^ NP tại H . Trên cạn NP lấy điểm E sao cho NE = NM , trên cạnh MP lấy
điểm F sao cho MF = MH . Chứng minh D MHE = MFE
c) Chứng minh rằng trong một tam giác vuông tổng độ dài hai cạnh góc vuông nhỏ hơn
tổng độ dài cạnh huyền và chiều cao tương ứng. Trang 2 HDG
Bài 1: Đường xiên AB AC nên hình chiếu HB H . C
Ta lại có BD CE nên HD H .
E Hình chiếu HD HE nên
đường xiên AD A . E Bài 2: a) AMB A
MC  .c .cc  AMB AMC . Ta lại có 0
AMB AMC  180 suy ra 0 AMB  90 . Vậy AM B . C
b) Hình chiếu MDME nên đường xiên ADAE . Hình
chiếu MDMB nên đường xiên ADAB . Ta có
ADAEABAC
Bài 3: Vì D EDA vuông tai E nên A D > A E ( ) 1
Vì D CFD vuông tại F nên CD > CF (2) A Cộng theo vế ( ) 1 và (2)ta được
A D + CD > A E + CF hay A C > A E + CF (3) F D E µ µ
Mặt khác DA BC ; B < C Þ A C < A B (4) C B A
Từ (3)và (4) suy ra AB > AC > AE + CF .
Bài 4: Ta có AH AD (quan hệ đường vuông góc, đường xiên).
Nếu D thuộc đoạn HC HD HC, do đó AD AC A . B
Nếu D thuộc đoạn HB HD HB AD A . B B H D C
Bởi vậy AH AD A . B Bài 5: A
D AB D vuông tại D nên BD AB D
D AEC vuông tại E ,CE AC. E Trang 3 B C
Do đó BD CE AB A . C Bài 6:
a) Chứng minh được D K MB = D IMA (cạnh huyền – góc nhọn) Þ A I = KB;IM = MK
D K MB vuông tại K Þ BK < BM ( ) 1
D A IM vuông tại I Þ A I < A M (2) Cộng theo vế của ( )
1 và (2)được AI + BK < BM + AM
Þ AI + BK < AB Þ 2BK < AB (3)
Vì D IA C vuông tại I nên AI < AC Þ BK < AC (4)
Cộng theo vế cuả (3)và (4)được AB + AC > 3BK IK
CI + (CI + IK ) CI + CK
b) D A MC vuông tại M có A C < CM = CI + IM = CI + = = 2 2 2 (5) ìï IC < A C ï
DA IC ;DA BC lần lượt vuông tại I, A Þ í
Þ IC < BC (6) ï A C < BC ïî
Mặt khác D BK C vuông tại K nên CK < BC (7) CI + CK
Cộng theo vế của (6)và (7)được < B C (8) 2 CI + CK
Từ (5)và (8)suy ra A C < < B C (đpcm). 2 Bài 7: ·
a) Giải sử I thuộc NH khi đó MIH < 90° Þ MIN > 90°
D MIN có MIN > 90° suy ra MN > MI
Tương tự nếu I thuộc NP suy ra MP > MI . M
Vậy MI bé hơn ít nhất một trong 2 cạnh góc vuông. · · · F
b) Ta có HMF = MNH (cùng phụ NMH ) S P N I H E Trang 4 · ·
D MNE cân tại N. D MHF cân tại M lại có HMF = MNH · ·
Suy ra các góc ở đáy bằng nhau: Þ MEH = MHF · · · ·
Có MHF + FHE = 90° Û MEH + FHE = 90° · · ·
Gọi S là giao điểm của ME và HF, D HSE có SEH + SHE = 90° suy ra HSE = 90° hay
ME ^ HF tại S
D HMS = D FMS ( cạnh huyền – cạnh góc vuông) Suy ra HS = SF
D HSE = D FSE (cạnh – góc – cạnh). Suy ra HE = FE
D MHE = D MFE (cạnh – cạnh – cạnh)
c) Ta cần chứng minh A B + A C < BC + A H . Đặt BC = a;A B = c;A C = ; b A H = h
Giải sử b + c < a + h Bình phương 2 vế ta có ( A + )2 < ( + )2 b c a h b 2 2 2 2
Þ b + c + 2bc < a + h + 2ah c Þ ( h 2 2 b + c ) 2 2
- a + 2bc - 2ah < h C
(pitago và 2bc = 2ah = S ) B H DA BC a 2
Þ 0 < h (luôn đúng)
Vậy b + c < a + h là đúng hay … (đpcm) Trang 5