! Trang!1!
ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG SONG SONG
A. CHUẨN KIẾN THỨC
A.TÓM TẮT GIÁO KHOA.
1. Vị trí tương đối của đường thẳng và mặt phẳng.
Cho đường thẳng và mặt phẳng , ta có ba vị trí tương đối giữa chúng là:
• và cắt nhau tại điểm , kí hiêu hoặc để đơn giản ta kí hiệu (h1)
• song song với , kí hiệu hoặc ( h2)
• nằm trong , kí hiệu (h3)
2. Các định lí và tính chất.
• Nếu đường thẳng không nằm trong mặt phẳng và song song với đường thẳng nằn trong
thì song song với .
Vậy
phẳng . Nếu mặt phẳng • Cho đường thẳng song song với mặt
đi qua và cắt theo giao tuyến thì .
Vậy .
• Nếu hai mặt phẳng phân biệt cùng song song với một đường thẳng thì
giao tuyến của chúng ( nếu có) cũng song song với đường thẳng đó.
d
( )
α
d
( )
α
M
{ } ( )
Md α=Ç
( )
Md α=Ç
d
( )
α
( )
d α
!
( )
αd
!
d
( )
α
( )
d αÌ
d
( )
α
d
d'
( )
α
d
( )
α
d
( )
α
( )
β
d
( )
α
d'
d' d
!
( )
( )
( ) ( )
d α
d βd'd
αβd'
ì
ï
ï
ÌÞ
í
ï
Ç=
ï
î
!
!
d
h2
α
d
h1
α
M
d
h3
α
d'
d
h3
α
d'
d
β
α
d'
d
β
α
! Trang!2!
Vậy .
• 4. Cho hai đường thẳng chéo nhau. Có duy nhất một mặt phẳng chứa đường thẳng này và song song với
đường thẳng kia.
B. LUYỆN KĨ NĂNG GIẢI CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Bài toán 01: CHỨNG MINH ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG.
Phương pháp:
đường thẳng songsong với mặt phẳng Để chứng minh
song song với một đường thẳng nằm ta chứng minh
trong .
Các ví dụ
Ví dụ 1. Cho hai hình bình hành và không cùng nằm trong một mặt phẳng có tâm lần lượt là
và .
a) Chứng minh song song với các mặt phẳng và .
( )
( )
( ) ( )
αd
βd d'd
αβd'
ì
ï
ï
Þ
í
ï
Ç=
ï
î
!
!!
d
( )
α
d
d'
( )
α
ABCD
ABEF
O
O'
OO'
( )
ADF
( )
BCE
d
l
m
α
d'
d
h3
α
! Trang!3!
b) Gọi lần lượt là hai điểm trên các cạnh sao cho . Chứng minh
song song với .
Lời giải.
a) Ta có là đường trung bình của tam giác ứng với
cạnh nên ,
.
Tương tự, là đường trung bình của tam giác ứng
với cạnh nên , .
b) Trong , gọi
Do nên .
Lại có . Mà .
Ví dụ 2. Cho hình chóp có đáy là một hình bình hành. Gọi là trọng tâm tam giác ,
là trung điểm của và là điểm trên cạnh sao cho .
a) Đường thẳng đi qua và song song với cắt tại . Chứng minh .
b) Chứng minh .
Lời giải.
a) Ta có ,
,
mà
.
b) Gọi là giao điểm của và
M, N
AE, BD
11
AM AE,BN BD
33
==
MN
( )
CDEF
OO'
BDF
DF
OO' DF
!
( )
DF ADFÌ
( )
OO' ADFÞ
!
OO'
ACE
CE
OO' CE
!
( ) ( )
CE CBE OO' BCEÌÞ
!
( )
ABCD
I AN CD=Ç
AB CD
!
AN BN AN 1
AI BD AI 3
=Þ =
AM 1 AN AM
AE 3 AI AE
=Þ =
MN IEÞ
!
( ) ( )
I CD IE CDEF MN CDEFÎÞÌ Þ
!
S.ABCD
ABCD
G
SAB
I
AB
M
AD
1
AM AD
3
=
M
AB
CI
N
( )
NG SCD
!
( )
MG SCD
!
IN BJ AM 1
IC BC AD 3
== =
IG 1
IS 3
=
IN IG
NG SC
IC IS
Þ=Þ
!
( )
SC SCDÌ
( )
NG SCDÞ
!
E
IM
CD
I
O
O'
E
C
A
B
D
F
M
N
N
J
E
I
C
A
B
D
S
M
G
! Trang!4!
Ta có
, .
Bài toán 02: DỰNG THIẾT DIỆN SONG SONG VỚI ĐƯỜNG THẲNG.
Phương pháp:
Sử dụng định nghĩa và các tính chất hoặc biểu thức tọa độ của phép tịnh tiến.
Trong phần này ta sẽ xét thiết diện của mặt phẳng đi qua một điểm song song với hai đường thẳng chéo
nhau hoặc chứa một đường thẳng và song song với một đường thẳng; để xác định thiết diện loại này ta sử
dụng tính chất:
Các ví dụ
Ví dụ 1. Cho hình chóp , và là hai điểm thuộc cạnh và , là mặt phẳng qua
và song song với .
a) Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi .
b) Tìm điều kiện của để thiết diện là một hình thang.
Lời giải.
a) Ta có
.
Trong gọi
IM AM 1 IM IG
IE AD 3 IE IS
==Þ=
MG SEÞ
!
( ) ( )
SE SCD GM SCDÌÞ
!
( )
α
( )
α
( )
( )
( ) ( )
( ) ( )
αd
d βαβd'd,Md'
M αβ
ì
ï
ï
ÌÞÇ=Î
í
ï
ÎÇ
ï
î
!
!
S.ABCD
M
N
AB
CD
( )
α
MN
SA
S.ABCD
( )
α
MN
( ) ( )
( )
( )
M α SAB
α SA
SA SAB
ì
ÎÇ
ï
ï
í
ï
Ì
ï
î
!
( ) ( )
SAB α MQ SA,Q SBÞÇ= Î
!
( )
ABCD
I AC MN=Ç
( )
( )
( ) ( )
IMN α
I α SAC
I AC SAC
ì
ÎÌ
ï
ÞÎ Ç
í
ÎÌ
ï
î
P
I
Q
A
B
C
D
S
M
N
! Trang!5!
Vậy
Từ đó ta có .
Thiết diện là tứ giác .
b) Tứ giác là một hình thang khi hoặc .
Trường hợp 1:
Nếu thì ta có
Mà (vô lí).
Trường hợp 2:
Nếu thì ta có các mặt phẳng đôi một cắt nhau theo ba giao tuyến là
nên .
Đảo lại nếu thì
nên tứ giác là hình thang.
Vậy để tứ giác là hình thang thì điều kiện là .
Ví dụ 2. Cho hình chóp , có đáy là hình vuông cạnh và tam giác đều. Một điểm thuộc
cạnh sao cho , mặt phẳng đi qua song song với và .
a) Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi .
b) Tính diện tích thiết diện theo và .
Lời giải.
a) Ta có
( ) ( )
( )
( )
( ) ( )
I SAC α
α SA
SA SAC
SAC α IP SA,P SC
ì
ÎÇ
ï
ï
í
ï
Ì
ï
î
ÞÇ= Î
!
!
( ) ( ) ( ) ( )
α SBC PQ, α SAD NPÇ= Ç =
MNPQ
MNPQ
MN PQ
!
MQ NP
!
MQ NP
!
MQ NP
SA NP
MQ SA
ì
Þ
í
î
!
!
!
( ) ( )
NP SCD SA SCDÌÞ
!
MN PQ
!
( ) ( ) ( )
ABCD , α , SBC
MN, BC,PQ
MN BC
!
MN BC
!
( )
( )
( ) ( )
MN α
BC SBC
PQ α SBC
ì
Ì
ï
ï
Ì
í
ï
=Ç
ï
î
MN PQÞ
!
MNPQ
MNPQ
MN BC
!
S.ABCD
a
SAB
M
BC
BM x=
( )
0xa<<
( )
α
M
SA
SB
( )
α
a
x
( ) ( )
( )
( )
M α SBC
α SB
SB SBC
ì
ÎÇ
ï
ï
í
ï
Ì
ï
î
!
P
Q
I
N
B
D
C
A
S
M
! Trang!6!
.
Tương tự
Trong gọi , thì ta có
.
Thiết diện là tứ giác .
b) Do
Lại có . Từ và suy ra
Mà .
Ba mặt phẳng và đôi một cắt nhau theo ba giao tuyến là với
.
Vậy là hình thang.
Ta có , mà
. Do đó là
hình thang cân.
Từ ,
,
Gọi là trung điểm của thì
( ) ( )
α SBC MN SB,ÞÇ =
!
NSCÎ
( ) ( )
( )
( )
N SAC α
α SA
SA SAC
ì
ÎÇ
ï
ï
í
ï
Ì
ï
î
!
( ) ( )
SAC α NI SA,I ACÞÇ= Î
!
( )
ABCD
Q MI AD=Ç
( ) ( )
( )
( )
( ) ( )
QSAD α
αSA SAD αQPSA,PSD
SA SAD
ì
ÎÇ
ï
ï
ÞÇ= Î
í
ï
Ì
ï
î
!!
MNPQ
( )
CM CN
MN SB = 1
CB CS
Þ
!
( )
CI CN
IN SA 2
CA CS
Þ=
!
( )
1
( )
2
CM CI
IM AB
CB CA
=Þ
!
AB CD IM CDÞ
!!
( ) ( )
α , ABCD
( )
SCD
MQ,CD,NP
MQ CD MQ NPÞ
!!
MNPQ
MN CM DQ PQ
SB CB DA SA
===
SA SB a MN PQ==Þ =
MNPQ
MN CM a x
MN a x
SA CB a
-
== Þ=-
PN SN BM
PN BM x
DC SC BC
== Þ= =
IM CM
IM CM a x
AB CB
=Þ==-
J
IM
( ) ( )
2
2
22
ax 3
NJ MN MJ a x a x
22
æ-ö
=-=-- =-
ç÷
èø
x
x
a
-
x
a
-
x
P
N
Q
M
J
I
! Trang!7!
.
CÁC BÀI TOÁN LUYỆN TẬP
31.Cho hình chóp . Gọi lần lượt là trung điểm của và ; tương ứng là trọng
tâm các tam giác .
a) Chứng minh .
b) .
c) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng và .
32. Cho hình chóp có đáy là hình bình hành. Trên các cạnh lần lượt lấy các
điểm sao cho .
a) Chứng minh .
b) .
c) .
33. Cho hình chóp có đáy là một tứ giác lồi. Gọi là giao điểm của hai đường chéo
và . Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng qua , song song với và .
34. Cho hình chóp có đáy là một hình bình hành . Gọi là trung điểm của cạnh . Xác
định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng qua , song song với và .
35. Cho hình chóp . Gọi là hai điểm bất kì trên hai cạnh và , là mặt phẳng đi qua
và song song với .
Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi .
36. Cho tứ diện . Gọi lần lượt là tâm đường tròn nội tiếp các tam giác và . Chứng
minh rằng điều kiện cần và đủ để
a) là .
b) và là và .
37. Cho hình chóp có đáy là hình bình hành . Gọi là trung điểm của ; là mặt
phẳng qua và song song với .
( ) ( )( )
( )
22
MNPQ
1133
SNJMQNP.axaxax
2224
=+=-+=-
S.ABCD
M, N
AB
BC
12
G,G
SAB,SBC
( )
AC SMN
!
( )
12
G G SAC
!
( )
ABC
( )
12
BG G
S.ABCD
ABCD
SA,SB,AD
M, N,P
SM SN PD
SA SB AD
==
( )
MN ABCD
!
( )
SD MNP
!
( )
NP SCD
!
S.ABCD
ABCD
O
AC
BD
O
AB
SC
S.ABCD
ABCD
M
AB
( )
α
M
BD
SA
S.ABCD
M, N
SB
CD
( )
α
MN
SC
( )
α
ABCD
O, O'
ABC
ABD
( )
OO' BCD
!
BC AB AC
BD AB AD
+
=
+
( )
OO' CBD
!
( )
OO' ACD
!
BC BD=
AC AD=
S.ABCD
ABCD
M
SC
( )
α
AM
BD
! Trang!8!
a) Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi .
b) Gọi lần lượt là giao điểm của với các cạnh . Tính các tỉ số .
c) Gọi . Chứng minh nằm trên một đường thẳng song song với .
38. Cho hình chóp có đáy là hình thang với đáy lớn . Gọi theo thứ tự là trọng
tâm của các tam giác và .
a) Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng : và ; và .
b) Chứng minh .
c) Gọi là giao tuyến của và còn lần lượt là các giao điểm của với . Chứng
minh .
d) Tìm các giao điểm của với , với . Chứng minh thẳng hàng.
39. Cho hình chóp có đáy là hình bình hành tâm . là một điểm di động trên cạnh
, là mặt phẳng qua và song song với .
a) Chứng minh luôn chứa một đường thẳng cố định.
b) Tìm các giao điểm của với . Chứng minh có giá trị không đổi.
b) Thiết diện của hình chóp với có thể là hình thang được không?
40. Cho tứ diện có với. Một mặt phẳng song song với
hai đường thẳng và cắt các cạnh của của tứ diện theo một thiết diện là hình thoi. Tính diện tích của
thiết diện.
41. Cho tứ diện đều cạnh . và là hai điểm di động trên các cạnh và , sao cho
. Một mặt phẳng qua song song với cắt tứ diện theo một thiết diện.
a) Chứng minh thiết diện là hình thang cân.
b) Tìm để diện tích thiết diện nhỏ nhất.
42. Cho hình chóp có đáy là một hình bình hành. Một mặt phẳng thay đổi đi qua
và cắt tại .
a) Tứ giác là hình gì?
( )
α
E, F
( )
α
SB ,SD
ΔSME ΔSMF
ΔSBC ΔSCD
SS
;
SS
KMECB,JMFCD=Ç =Ç
A,K , J
EF
S.ABCD
ABCD
AB
M, N
SCD
SAB
( )
ABM
( )
SCD
( )
SMN
( )
ABC
( )
MN ABC
!
d
( )
SCD
( )
ABM
I, J
d
SD,SC
( )
IN ABC
!
P,Q
MC
( )
SAB
AN
( )
SCD
S,P, Q
S.ABCD
ABCD
O
M
SC
( )
α
AM
BD
( )
α
H, K
( )
α
SB ,SD
SB SD SC
SH SK SM
+-
( )
α
ABCD
AB CD a,BC AD b,AC BD c== == ==
( )
α
AB
CD
ABCD
a
M
P
AD
BC
( )
MA PC x, 0 x a== <<
MP
CD
x
S.ABCD
ABCD
( )
α
AB
SC,SD
M, N
ABMN
! Trang!9!
b) Chứng minh giao điểm của và luôn thuộc một đường thẳng cố định.
c) Chứng minh giao điểm của và luôn thuộc một đường thẳng cố định và không đổi.
43. Cho hình lăng trụ . Gọi là trung điểm của cạnh .
a) Chứng minh .
b) là một điểm thuộc cạnh , . Chứng minh . Tìm vị trí
của để .
44. Cho hình lăng trụ . lần lượt là trọng tâm các tam giác , và
.Chứng minh
a) .
b) .
45. Cho tứ diện đều cạnh . là trung điểm của cạnh , là điểm tuộc cạnh sao cho
. là một điểm di động trong tam giác sao cho .
a) Tìm tập hợp điểm .
I
AM
BN
K
AN
BM
AB BC
MN SK
-
ABC.A' B' C'
I
B' C'
( )
AB' A'IC
!
M
A'C'
AM A'C P,B'M A'I QÇ= Ç=
PQ AB'
!
M
ΔA'PQ ΔA'CI
2
SS
9
=
ABC.A' B' C'
I,G,K
ABC
ACC'
A'B'C'
( )
IG ABC'
!
( )
GK BB' C'C
!
ABCD
a
I
AC
J
AD
AJ 2JD=
M
BCD
( )
MIJ AB
!
M

Preview text:

ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG SONG SONG
A. CHUẨN KIẾN THỨC
A.TÓM TẮT GIÁO KHOA.
1. Vị trí tương đối của đường thẳng và mặt phẳng.
Cho đường thẳng d và mặt phẳng (α) , ta có ba vị trí tương đối giữa chúng là:
• d và (α) cắt nhau tại điểm M , kí hiêu { }
M = d Ç(α) hoặc để đơn giản ta kí hiệu M = d Ç(α) (h1)
• d song song với (α) , kí hiệu d ! (α) hoặc (α) ! d ( h2)
• d nằm trong (α) , kí hiệu d Ì (α) (h3) d d M α d α α h2 h1 h3
2. Các định lí và tính chất.
• Nếu đường thẳng d không nằm trong mặt phẳng (α) và d song song với đường thẳng d' nằn trong (α) thì d song song với (α) . ìd Ë (α) d ï Vậy íd ! d' Þ d ! (α) ïd' Ì (α) î d' α h3
• Cho đường thẳng d song song với mặt
phẳng (α) . Nếu mặt phẳng
(β) đi qua d và cắt (α) theo giao tuyến d' thì d' β ! d . d d ì ! (α) ï Vậy d í Ì (β) Þ d' ! d . (ïα î ) Ç(β) = ï d' d' α β
• Nếu hai mặt phẳng phân biệt cùng song song
với một đường thẳng thì d
giao tuyến của chúng ( nếu có) cũng song
song với đường thẳng đó. α d' Trang 1 (ìα) ! d ï Vậy ( í β) ! d Þ d' ! d . (ïα î ) Ç(β) = ï d'
• 4. Cho hai đường thẳng chéo nhau. Có duy nhất một mặt phẳng chứa đường thẳng này và song song với đường thẳng kia. m l α d
B. LUYỆN KĨ NĂNG GIẢI CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Bài toán 01: CHỨNG MINH ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG. Phương pháp: Để chứng minh d
đường thẳng d songsong với mặt phẳng (α) ta chứng minh
d song song với một đường thẳng d' nằm trong (α) . d' α h3 Các ví dụ
Ví dụ 1.
Cho hai hình bình hành ABCD và ABEF không cùng nằm trong một mặt phẳng có tâm lần lượt là O và O' .
a) Chứng minh OO' song song với các mặt phẳng (ADF) và (BCE). Trang 2
b) Gọi M,N lần lượt là hai điểm trên các cạnh AE,BD 1 1
sao cho AM = AE,BN = BD. Chứng minh MN 3 3
song song với (CDEF) . Lời giải.
a) Ta có OO' là đường trung bình của tam giác BDF ứng với F E
cạnh DF nên OO' ! DF , DF Ì (ADF) Þ OO' ! (ADF). O' M
Tương tự, OO' là đường trung bình của tam giác ACE ứng
với cạnh CE nên OO' ! CE , CE Ì (CBE) Þ OO' ! (BCE). A B N O
b) Trong (ABCD) , gọi I = AN Ç CD D C I AN BN AN 1 Do AB ! CD nên = Þ = . AI BD AI 3 AM 1 AN AM Lại có = Þ =
Þ MN ! IE . Mà IÎCD Þ IE Ì (CDEF) Þ MN ! (CDEF). AE 3 AI AE
Ví dụ 2. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là một hình bình hành. Gọi G là trọng tâm tam giác SAB ,
I là trung điểm của AB và M là điểm trên cạnh AD 1 sao cho AM = AD . 3
a) Đường thẳng đi qua M và song song với AB cắt CI tại N . Chứng minh NG ! (SCD).
b) Chứng minh MG ! (SCD) . Lời giải. IN BJ AM 1 S a) Ta có = = = IG 1 , = IC BC AD 3 IS 3 IN IG Þ = Þ NG ! SC , IC IS mà SC Ì (SCD) E C Þ NG D ! (SCD). G
b) Gọi E là giao điểm của IM và CD M N J A I B Trang 3 IM AM 1 IM IG Ta có = = Þ = IE AD 3 IE IS
Þ MG ! SE , SE Ì (SCD) Þ GM ! (SCD).
Bài toán 02: DỰNG THIẾT DIỆN SONG SONG VỚI ĐƯỜNG THẲNG. Phương pháp:
Sử dụng định nghĩa và các tính chất hoặc biểu thức tọa độ của phép tịnh tiến.
Trong phần này ta sẽ xét thiết diện của mặt phẳng (α) đi qua một điểm song song với hai đường thẳng chéo
nhau hoặc (α) chứa một đường thẳng và song song với một đường thẳng; để xác định thiết diện loại này ta sử (ìα) ! d ï dụng tính chất: d í Ì (β) Þ (α) Ç(β) = d' ! d,MÎd' ïMÎ(α)Ç ïî (β) Các ví dụ
Ví dụ 1.
Cho hình chóp S.ABCD , M và N là hai điểm thuộc cạnh AB và CD , (α) là mặt phẳng qua MN và song song với SA .
a) Xác định thiết diện của hình chóp S.ABCD khi cắt bởi (α) .
b) Tìm điều kiện của MN để thiết diện là một hình thang. Lời giải. ìMÎ(α)Ç(SAB) ï a) Ta có ( í α) ! SA S ïSA Ì ïî (SAB)
Þ (SAB) Ç(α) = MQ ! SA,QÎSB. Q P A
Trong (ABCD) gọi I = AC Ç MN D ìIÎMN Ì M ï (α) I N í
Þ IÎ α Ç SAC IÎAC Ì ïî (SAC) ( ) ( ) B C Trang 4 ìIÎ(SAC) Ç(α) (ïíα) ! SA Vậy ïSA Ì ïî (SAC)
Þ (SAC) Ç(α) = IP ! SA,PÎSC
Từ đó ta có (α) Ç(SBC) = PQ,(α) Ç(SAD) = NP .
Thiết diện là tứ giác MNPQ .
b) Tứ giác MNPQ là một hình thang khi MN ! PQ hoặc MQ ! NP . Trường hợp 1: MQ ì ! NP Nếu MQ ! NP thì ta có í Þ SA ! NP MQ î ! SA
Mà NP Ì (SCD) Þ SA ! (SCD) (vô lí). Trường hợp 2:
Nếu MN ! PQ thì ta có các mặt phẳng (ABCD),(α),(SBC)đôi một cắt nhau theo ba giao tuyến là MN,BC,PQ nên MN ! BC . ìMN Ì (α) ï
Đảo lại nếu MN ! BC thì íBC Ì (SBC) ïPQ =(α)Ç ïî (SBC)
Þ MN ! PQ nên tứ giác MNPQ là hình thang.
Vậy để tứ giác MNPQ là hình thang thì điều kiện là MN ! BC .
Ví dụ 2. Cho hình chóp S.ABCD , có đáy là hình vuông cạnh a và tam giác SAB đều. Một điểm M thuộc
cạnh BC sao cho BM = x (0 < x < a), (α) mặt phẳng đi qua M song song với SA và SB .
a) Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi (α) .
b) Tính diện tích thiết diện theo a và x . Lời giải. S ìMÎ(α)Ç(SBC) ï a) Ta có ( í α) ! SB ïSBÌ ïî (SBC) P N A B Q I M Trang 5 D C Þ (α) Ç(SBC) = MN ! SB, NÎSC . ìNÎ(SAC) Ç(α) ï Tương tự ( í α) ! SA
Þ (SAC) Ç(α) = NI ! SA,IÎAC ïSA Ì ïî (SAC)
Trong (ABCD) gọi Q = MI Ç AD , thì ta có ìQÎ(SAD)Ç(α) (ïíα) ! SA
Þ (SAD) Ç(α) = QP ! SA,PÎSD. ïSA Ì ïî (SAD)
Thiết diện là tứ giác MNPQ . CM CN b) Do MN ! SB Þ = (1) CB CS CI CN CM CI Lại có IN ! SA Þ = (2). Từ (1) và (2) suy ra = Þ IM ! AB CA CS CB CA Mà AB ! CD Þ IM ! CD .
Ba mặt phẳng (α),(ABCD) và (SCD) đôi một cắt nhau theo ba giao tuyến là MQ,CD,NP với MQ ! CD Þ MQ ! NP . Vậy MNPQ là hình thang. MN CM DQ PQ Ta có = = = , mà SB CB DA SA
SA = SB = a Þ MN = PQ . Do đó MNPQ là hình thang cân. P x N MN CM a - x Từ = = Þ MN = a - x, a-x SA CB a a-x PN SN BM Q x M = = Þ PN = BM = x, I J DC SC BC IM CM = Þ IM = CM = a - x AB CB
Gọi J là trung điểm của IM thì 2 = - = ( - )2 2 2 æ a - x ö 3 NJ MN MJ a x - = (a - ç ÷ x) è 2 ø 2 Trang 6 1 = ( + ) 1 3 = ( - )( + ) 3 S NJ MQ NP . a x a x = ( 2 2 a - x MNPQ ). 2 2 2 4
CÁC BÀI TOÁN LUYỆN TẬP
31.Cho hình chóp S.ABCD . Gọi M,N lần lượt là trung điểm của AB và BC ; G ,G tương ứng là trọng 1 2 tâm các tam giác SAB,SBC . a) Chứng minh AC ! (SMN) . b) G G ! SAC 1 2 ( ).
c) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (ABC) và (BG G 1 2 ) .
32. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Trên các cạnh SA,SB,AD lần lượt lấy các điểm M,N,P SM SN PD sao cho = = . SA SB AD a) Chứng minh MN ! (ABCD) . b) SD ! (MNP) . c) NP ! (SCD).
33. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là một tứ giác lồi. Gọi O là giao điểm của hai đường chéo AC
và BD . Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng qua O , song song với AB và SC .
34. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là một hình bình hành . Gọi M là trung điểm của cạnh AB . Xác
định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng (α) qua M , song song với BD và SA .
35. Cho hình chóp S.ABCD . Gọi M,N là hai điểm bất kì trên hai cạnh SB và CD , (α) là mặt phẳng đi qua MN và song song với SC .
Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi (α) .
36. Cho tứ diện ABCD . Gọi O,O' lần lượt là tâm đường tròn nội tiếp các tam giác ABC và ABD . Chứng
minh rằng điều kiện cần và đủ để BC AB + AC a) OO' ! (BCD) là = . BD AB + AD
b) OO' ! (CBD) và OO' ! (ACD) là BC = BD và AC = AD .
37. Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình bình hành ABCD . Gọi M là trung điểm của SC ; (α) là mặt
phẳng qua AM và song song với BD . Trang 7
a) Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi (α) . S S
b) Gọi E,F lần lượt là giao điểm của (α) với các cạnh SB,SD . Tính các tỉ số ΔSME ΔSMF ; . S S ΔSBC ΔSCD
c) Gọi K = ME Ç CB,J = MF Ç CD . Chứng minh A,K,J nằm trên một đường thẳng song song với EF .
38. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thang với đáy lớn AB . Gọi M,N theo thứ tự là trọng
tâm của các tam giác SCD và SAB .
a) Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng : (ABM) và (SCD); (SMN) và (ABC). b) Chứng minh MN ! (ABC).
c) Gọi d là giao tuyến của (SCD) và (ABM) còn I,J lần lượt là các giao điểm của d với SD,SC. Chứng minh IN ! (ABC).
d) Tìm các giao điểm P,Q của MC với (SAB), AN với (SCD). Chứng minh S,P,Q thẳng hàng.
39. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành tâm O . M là một điểm di động trên cạnh SC
, (α) là mặt phẳng qua AM và song song với BD .
a) Chứng minh (α) luôn chứa một đường thẳng cố định.
b) Tìm các giao điểm H,K của (α) với SB,SD SB SD SC . Chứng minh + -
có giá trị không đổi. SH SK SM
b) Thiết diện của hình chóp với (α) có thể là hình thang được không?
40. Cho tứ diện ABCD có AB = CD = a,BC = AD = b,AC = BD = c với. Một mặt phẳng (α) song song với
hai đường thẳng AB và CD cắt các cạnh của của tứ diện theo một thiết diện là hình thoi. Tính diện tích của thiết diện.
41. Cho tứ diện đều ABCD cạnh a . M và P là hai điểm di động trên các cạnh AD và BC , sao cho
MA = PC = x, (0 < x < a). Một mặt phẳng qua MP song song với CD cắt tứ diện theo một thiết diện.
a) Chứng minh thiết diện là hình thang cân.
b) Tìm x để diện tích thiết diện nhỏ nhất.
42. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là một hình bình hành. Một mặt phẳng (α) thay đổi đi qua AB và cắt SC,SD tại M,N .
a) Tứ giác ABMN là hình gì? Trang 8
b) Chứng minh giao điểm I của AM và BN luôn thuộc một đường thẳng cố định.
c) Chứng minh giao điểm K của AN và BM AB BC
luôn thuộc một đường thẳng cố định và - không đổi. MN SK
43. Cho hình lăng trụ ABC.A'B'C' . Gọi I là trung điểm của cạnh B'C' . a) Chứng minh AB' ! (A'IC).
b) M là một điểm thuộc cạnh A'C' , AM Ç A'C = P,B'M Ç A'I = Q . Chứng minh PQ ! AB' . Tìm vị trí 2 của M để S = S . ΔA'PQ ΔA'CI 9
44. Cho hình lăng trụ ABC.A'B'C' . I,G,K lần lượt là trọng tâm các tam giác ABC , ACC' và A'B'C' .Chứng minh a) IG ! (ABC'). b) GK ! (BB'C'C).
45. Cho tứ diện đều ABCD cạnh a . I là trung điểm của cạnh AC , J là điểm tuộc cạnh AD sao cho
AJ = 2JD . M là một điểm di động trong tam giác BCD sao cho (MIJ) ! AB.
a) Tìm tập hợp điểm M . Trang 9