Bài tham luận dạy học STEM ở cấp tiểu học - Cơ hội và thách thức môn Tài liệu Triết học - Trường Đại học Sư phạm – Đại học Huế.

Tham luận "Dạy học STEM ở cấp Tiểu học – Cơ hội và thách thức"
Kính thưa các quý vị đại biểu, Kính thưa các thầy cô giáo!
Thưa toàn thể hội nghị!
Hôm nay, tôi rất vinh dự được trình bày ý kiến của mình trong buổi Hội nghị.
Lời đầu tiên cho phép tôi được kính chúc các quý vị đại biểu, quý thầy cô giáo mạnh
khỏe - hạnh phúc - công tác tốt. Chúc Hội nghị Viên chức – Người lao động của
trường chúng ta hôm nay đạt được những kết quả tốt đẹp.
Kính thưa toàn thể hội nghị!
Trước hết tôi hoàn toàn nhất trí với bản báo cáo tổng kết năm học 2023-2024 và
phương hướng nhiệm vụ năm học mới 2024-2025 của nhà trường do đồng chí Lê Thị
Ly Na - Bí thư chi bộ, hiệu trưởng trình bày. Kính thưa hội nghị!
Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 tại Việt Nam đặt ra mục tiêu chuyển
đổi từ việc dạy học theo kiến thức thuần túy sang phát triển năng lực và phẩm chất
của học sinh. Trong bối cảnh này, dạy học STEM đã trở thành một phương pháp giáo
dục tiên tiến được khuyến khích áp dụng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
STEM, viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ
thuật) và Mathematics (Toán học), là một cách tiếp cận giáo dục tích hợp, giúp học
sinh phát triển toàn diện các kỹ năng từ tư duy phản biện đến kỹ năng giải quyết vấn đề và sáng tạo.
Chương trình giáo dục phổ thông mới nhấn mạnh việc phát triển năng lực và
phẩm chất của học sinh thông qua các hoạt động học tập tích cực và trải nghiệm
thực tế. Điều này hoàn toàn phù hợp với giáo dục STEM, nơi học sinh không chỉ học
lý thuyết mà còn được khuyến khích khám phá, thử nghiệm và sáng tạo thông qua các
bài học thực hành và dự án liên môn.
Từ đó, chúng ta có thể nhận thấy: Giáo dục STEM hoàn toàn phù hợp với định
hướng đổi mới giáo dục tại Việt Nam. Vì vậy, hôm nay, tập thể giáo viên tổ 2 xin
mạnh dạn gởi đến Hội nghị bản tham luận với nội dung: "Dạy học STEM ở cấp
Tiểu học – Cơ hội và thách thức".
Trong những năm học vừa qua, được sự quan tâm, chỉ đạo của Sở GD và ĐT,
Phòng GD TP Huế, việc dạy học Stem cho học sinh tiểu học đã được trường Tiểu học
Lê Lợi thực hiện và đạt được hiệu quả cao trong quá trình dạy học.
- Nhà trường đã tập huấn cho giáo viên toàn trường về nội dung, phương pháp,
hình thức để thực hiện dạy học STEM.
- Từ đó, các tổ chuyên môn cũng đã thực hiện thành công các chuyên đề liên
quan đến dạy học STEM. Có thể kể đến là chuyên đề STEM “Cây xanh xung quanh
em” của tổ 1, “Các mùa trong năm” của tổ 2 và “Các chuỗi thức ăn trong tự nhiên” của tổ 4.
- Trường đã tổ chức thành công Ngày hội STEM và nhận được sự hỗ trợ hết sức
nhiệt tình từ GV-HS và PH trong công tác thực hiện, tổ chức.
- Ngoài ra, có một sản phẩm STEM “Mô hình Quần thể di tích Cố đô Huế” của
trường cũng đã đem đi giao lưu tại Cụm 6 và được Phòng GDTP Huế chọn đi trưng
bày trong Ngày hội STEM Cấp Tỉnh.
- Đồng thời, trong đầu năm học mới, trường cũng đã triển khai một số CLB Dạy
học Tiếng Anh có tích hợp việc thực nghiệm với STEM cho học sinh.
Qua việc áp dụng dạy học Stem cho học sinh tiểu học, chúng ta nhận thấy Dạy
học STEM tạo ra nhiều cơ hội to lớn cho học sinh, giáo viên và hệ thống giáo dục.
Dưới đây là những cơ hội lớn mà STEM mang lại:
- Phát triển năng lực sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề: Các hoạt động
STEM giúp học sinh không chỉ biết vận dụng kiến thức mà còn phát triển tư duy sáng
tạo, biết đặt câu hỏi và tìm ra các giải pháp.
- Học tập chủ động: Dạy học STEM yêu cầu học sinh phải chủ động trong quá
trình học, từ việc tìm hiểu vấn đề, đề xuất giải pháp, cho đến thực hiện các dự án và
rút kinh nghiệm sau khi hoàn thành. Từ đó, giúp HS có hứng thú, khám phá, tìm tòi trong học tập.
- Phát triển kỹ năng mềm: Thông qua các dự án nhóm, học sinh không chỉ học
về kiến thức khoa học mà còn phát triển các kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, quản
lí thời gian, tổ chức công việc và tư duy phản biện…..
-Xây dựng nền tảng kiến thức liên môn từ sớm: Thay vì học từng môn một cách
tách rời, các em sẽ thấy được sự kết nối giữa lý thuyết và thực tiễn, từ đó có cái nhìn
tổng thể về các kiến thức liên quan.
-Cơ hội kết nối toàn cầu và hợp tác quốc tế: STEM là một lĩnh vực có tính toàn
cầu, giúp học sinh làm quen với các xu hướng công nghệ và khoa học quốc tế. Các dự
án STEM cũng mở ra cơ hội để học sinh tiểu học tham gia vào các cuộc thi, hội thảo
quốc tế, kết nối và học hỏi từ bạn bè trên khắp thế giới. Nhiều chương trình STEM tại
Việt Nam đã được hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế, mở ra cơ hội học hỏi và giao lưu với
các nền giáo dục tiên tiến, nâng cao chất lượng dạy và học.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội mà dạy học STEM mang lại, nó vẫn tồn tại
một số thách thức sau:
-Cơ sở vật chất: Phòng học tại các trường tiểu học cơ bản vẫn chưa đảm bảo về
diện tích, số lượng HS mỗi lớp đông, nguyên vật liệu, thiết bị cần thiết cho các hoạt
động STEM vẫn còn hạn chế.
-Giáo viên: Đội ngũ giáo viên của trường chưa được đào tạo chuyên sâu về
STEM, GV chỉ được đào tạo theo đặc thù môn học nên việc tích hợp liên môn vẫn
còn nhiều khó khăn cả về kiến thức chuyên môn lẫn phương pháp dạy học. Ngoài ra,
tâm lí của giáo viên vẫn còn e ngại, rụt rè hay chưa tự tin khi áp dụng các hoạt động thực hành trong lớp.
- Khả năng tiếp thu của học sinh:
Học sinh tiểu học còn nhỏ tuổi: Các em còn đang phát triển về mặt tư duy và kỹ
năng học tập, nên việc tiếp thu kiến thức liên quan đến công nghệ và kỹ thuật có thể
gặp nhiều khó khăn. Các em cần các phương pháp dạy học linh hoạt, vui nhộn và phù
hợp với lứa tuổi để không gây áp lực trong học tập.
Khả năng tập trung và thực hành: Một số học sinh tiểu học khó tập trung trong
thời gian dài, đặc biệt là khi thực hiện các dự án STEM phức tạp. Điều này yêu cầu
giáo viên phải biết cách tổ chức bài học hợp lý và tạo sự hứng thú cho học sinh.
-Thời gian giảng dạy hạn chế: Thời lượng giảng dạy chủ yếu dành cho các môn
học cơ bản như Toán, Tiếng Việt và các môn năng khiếu, khiến cho thời gian dành
cho các hoạt động STEM có thể bị hạn chế.
-Theo dõi tiến độ cá nhân: Mỗi học sinh có mức độ phát triển và khả năng tiếp
thu khác nhau, đòi hỏi giáo viên phải theo dõi chặt chẽ sự tiến bộ của từng em. Điều
này có thể khó khăn trong lớp học đông, gây khó khăn cho việc hỗ trợ từng học sinh hiệu quả.
-Sự hỗ trợ của gia đình: Phụ huynh chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của
giáo dục STEM, vì thế mức độ phối hợp với GV – HS – Nhà trường trong các hoạt
động STEM còn nhiều hạn chế.
Từ những cơ hội và thách thức đó, Tổ 2 xin mạnh dạn nêu ra một số giải pháp để
nâng cao chất lượng dạy học Stem tại nhà trường:
- Giáo viên chủ động tìm hiểu, nâng cao trình độ chuyên môn trong việc dạy học STEM.
- Các tổ chuyên môn tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn ví dụ như SHCM
theo hướng NCBH để cùng nhau thảo luận, nghiên cứu, xây dựng các KHBD liên quan tới bài học STEM.
- Internet là nguồn tài nguyên học liệu STEM phong phú. Các giáo viên có thể
sử dụng các trang web giáo dục, khóa học trực tuyến, hướng dẫn bằng video hoặc
ứng dụng STEM để hỗ trợ quá trình giảng dạy.
- Bắt đầu từ những dự án STEM đơn giản, sử dụng các vật liệu tái chế hoặc có
sẵn trong môi trường xung quanh để giúp học sinh có thể thực hiện mà không cần
phải đầu tư quá nhiều vào trang thiết bị.
- Cần áp dụng các phương pháp dạy học linh hoạt như dạy học theo dự án, dạy
học theo tình huống và dạy học trải nghiệm để học sinh có thể học tập qua thực hành
và thí nghiệm. Điều này giúp nội dung STEM trở nên dễ dàng tiếp cận và thú vị hơn.
- Phụ huynh cần được giới thiệu về lợi ích của STEM và cách hỗ trợ con mình
trong học tập. Trường có thể hướng dẫn PH về các hoạt động STEM tại nhà, tạo ra sự
kết nối hợp lý giữa gia đình và trường học.
- Trường học có thể hợp tác với các tổ chức khoa học, công nghệ và doanh
nghiệp để phát triển chương trình STEM. Các tổ chức này có thể cung cấp tài liệu,
học liệu và tổ chức các buổi trải nghiệm thực tế cho học sinh.
- Tổ chức các CLB dành cho các bạn HS đam mê STEM, đồng thời tổ chức
Ngày hội STEM với nhiều hình thức sinh động, hấp dẫn để học sinh trong trường
được thoả sức sáng tạo. Kết luận:
Dạy học STEM tại các trường tiểu học đóng vai trò quan trọng trong công việc
chuẩn bị cho thế hệ trẻ những kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại.
Tuy nhiên, việc phát triển khai giảng dạy học STEM vẫn còn nhiều thách thức.
Để vượt qua những khó khăn này, cần có sự chung tay từ nhà trường – gia đình – xã hội.
Việc thúc đẩy giáo dục STEM sẽ là một bước đi cần thiết và chiến lược để nâng
cao chất lượng giáo dục tiểu học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và góp phần xây
dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Thành công của STEM không chỉ
nằm ở kiến thức mà các em học được, mà còn là việc tạo ra những thế hệ học sinh tự
động, sáng tạo và có hành trang vững chắc cho tương lai.
Trên đây là một số ý kiến của tổ về đề tài "Dạy học STEM ở cấp Tiểu học – Cơ
hội và thách thức", kính mong toàn thể hội nghị cùng góp ý kiến để tổ 2 nói riêng
và toàn thể giáo viên nhà trường nói chung thực hiện tốt hơn nữa trong công tác dạy
học. Xin chân thành cảm ơn!
Cuối cùng, một lần nữa, kính chúc các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo mạnh
khỏe - hạnh phúc - công tác tốt. Chúc Hội nghị thành công tốt đẹp!