Bài Thi Học Phần: Pháp Luật Đại Cương - Mã Đề 37 | Trường Đại học Thương Mại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
HỌC KỲ II NĂM HỌC 2021 2022 – (Ph n
ầ dành cho sinh viên/ h c ọ viên) Bài thi h c ọ phần: P
háp luật đại cương
Số báo danh: 25 Mã số t đề hi: 37 Lớp: K57E2 Ngày thi: 19/5
Họ và tên: Nguyễn Thị Thu ỳ Dương
Tổng số trang:08
Điểm kết lu n ậ : GV ch m ấ thi 1: GV ch m ấ thi 2:
Câu 1: Trình bày khái niệm và phân tích các đặc trưng của pháp luật. Trên cơ sở đó phân biệt pháp lu t
ậ với các quy ph m
ạ xã hội khác như đạo đức, tôn giáo và t p ậ quán? --Bài làm--
A, Khái niệm pháp lu t ậ :
- Pháp luật là hệ th ng
ố các quy tắc xử sự, mang tính bắt bu c
ộ chung do Nhà nước ban hành hoặc là
thừa nhận, nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã h i
ộ theo mục tiêu, định hướng cụ thể.
VD: Pháp luật quy định quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự và nhân phẩm của công dân,
nếu ai vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc xử phạt hình sự
theo quy định của pháp luật.
Qua đây có thể thấy khái niệm của pháp luật có chứa đựng các yếu tố:
Thứ nhất: Pháp luật được xác định là hệ th ng ố
các quy tắc xử sự chung, bao g m ồ các quy phạm
mang tính pháp luật và tính đạo đức, được áp d ng ụ
trên phạm vi cả nước, i đố với m i ọ ch ủ thể trong xã h i ộ
Thứ hai: Pháp luật mang tính bắt buộc chung và được đảm bảo thực hiện. Tức là i đố với các quy
định của pháp luật được áp dụng chung trong c n
ộng đồ g, chủ thể không có quyền đặt ý chí chủ quan
của mình vào quyết định là thực hiện hay không.
Vì vậy nên pháp luật cũng đảm bảo cho việc thực hiện này bằng các biện pháp giáo d c ụ , tuyên
truyền, ở mức độ có hành vi chống đối thì sẽ áp d ng
ụ các biện pháp cưỡng chế. Điều này đã góp phần tạo ra sự công b ng t ằng và bình đẳ rong việc thực hiện quy c ền và nghĩa vụ a ủ ch t ủ hể.
Thứ ba: Con đường hình thành của pháp luật là được Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận của Nhà
nước đối với những tập quán, tiền lệ đã có sẵn và đượ
c nâng lên thành pháp luật
Thứ tư: Bản chất n i ộ dung c a
ủ pháp luật là nhằm thể hiện ý chí c a ủ giai cấp th ng t ố rị.
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 1/8
B, Các đặc trưng của pháp luật:
 Pháp luật thể hiện tính quyền lực nhà nước Pháp luật là công c c
ụ ủa Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong mọi lĩnh vực c i ủa đờ
sống xã hội, nên pháp luật phải do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, hay nói cách khác pháp luật được hình thành b c
ởi con đường nhà nướ .
Nhà nước ban hành ra pháp luật để đảm bảo cho chức năng quản lý của Nhà nước được thực thi
một cách triệt để. Thông qua pháp luật, ý chí c a ủ giai cấp th ng t ố
rị được đảm bảo thực hiện. Việc đảm
bảo cho các quy định của pháp luật được thực thi có hiệu quả trên thực tiễn chính là việc đảm bảo cho
quyền lực nhà nước đượcthực thi và tác động đến mọi chủ thể.
Bởi vậy, pháp luật không thể t n t
ồ ại và phát huy hiệu quả các giá trị c a
ủ nó nếu nó không gắn liền
với nhà nước và thể hiện quyền lực Nhà nước.
VD: Khoản 17 Điều 3 Luật Xây dựng
2014 quy định, giấy phép xây dựng là văn bản pháp lý do cơ
quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho chủ đầu tư để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, di dời công trình.
Giấy phép xây dựng gồm những loại giấy phép quy định tại Khoản 3 Điều 89 Luật Xây dựng 2014,
cụ thể như sau: Giấy phép xây dựng mới; Giấy phép sửa chữa, cải tạo; Giấy phép di dời công trình.
=> Những điều luật về xây dựng khi nhà nước
ban hành thì tất cả người dân đều tuân theo và thực
hiện nó một cách đầy đủ đi xin công chứng ở các cơ quan để có giấy phép khi thực hiện các công tác
xây nhà. Qua đó, cho t thấy quyền lực nhà nước luôn được đề cao và được mọi người thực thi một
cách triệt để.
 Pháp luật mang tính ý chí
Xét về bản chất, ý chí trong pháp luật là ý chí c a
ủ giai cấp, lực lượng cầm quyền. Ý chí đó thể hiện
rõ ở mục đích xây dựng pháp luật, n i ộ dung pháp luật.
Trên thực tế, lực lượng nắm giữ quyền lực nhà nước sẽ có khả năng thể hiện ý chí và lợi ích c a ủ mình m t
ộ cách tối đa trong pháp luật. Khi ý chí và lợi ích đã được hợp pháp hóa bằng pháp luật thì nó
được bảo đảm thực hiệ ằ
n b ng quyền lực nhà nước.
Bởi vậy, quá trình xây dựng, thực hiện và bảo vệ pháp luật được diễn i
ra dướ những hình thức c ụ
thể, theo những nguyên tắc, trình tự và thủ tục chặt chẽ. Điều này thể hiện rõ sự khác biệt giữa pháp
luật với hệ thống các quy phạm khác.
VD: Điều 34 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 khẳng định quy tắc chung “Cha mẹ không được
phân biệt đối xử giữa các con”.
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 2/8
Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình quy định điều kiện kết hôn g m
ồ : Nam từ hai mươi tuổi trở
lên, nữ từ mười tám tu i ổ trở lên.
: Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định, không bên nào được ép buộc, lừa dối bên nào;
không ai được cưỡng ép hoặc cản trở
: Việc kết hôn không thu c
ộ một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định.
=> Những điều luật trên đã được Nhà nước xây dựng theo trình tự ch t
ặ chẽ thông qua những th t ủ c ụ
rất chi tiết để hoàn thiện và ứng d ng c ụ
ho một đất nước đảm b o t
ả ính ý chí của Nhà nước.
 Pháp luật mang tính b t ắ bu c ộ chung Tính bắt buộc chung c a
ủ pháp luật trước hết được thể hiện ở đặc tính do nhà nước ban hành và đảm
bảo thực hiện thống nhất.
Ngoài ra nó còn được thể hiện trong nhận thức và thực thi pháp luật trên thực tiễn thông qua việc
pháp luật ghi nhận các giá trị xã hội, các phương thức ứng xử phù hợp để bất cứ ch ủ thể nào ở vào hoàn c u ki ảnh và điề
ện pháp luật đã dự liệu đều phải xử sự theo yêu cầu c a ủ pháp luật.
Bởi vậy, việc ứng xử đúng theo pháp luật m t
ộ mặt là yêu cầu pháp lý đối với ch t ủ hể, mặt khác là trách nhiệm c a ủ chính ch t
ủ hể đó trước các ứng xử đã được xã h i
ộ thừa nhận và tôn tr ng. ọ
Việc các chủ thể không tuân theo các quy định pháp luật khi đó sẽ tùy theo mức độ vi phạm c a ủ
hành vi mà nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp tác động tương xứng để đảm bảo cho các quy định đó
được thực thi trong thực tiễn c i ủa đờ sống xã hội.
VD: Luật Giao thông đường bộ quy định trên đường có nhiều làn đường cho xe đi cùng chiều được
phân biệt bằng vạch kẻ phân làn đường, người điều khiển phương tiện phải cho xe đi trong 1 làn
đường và chỉ được chuyển làn đường ở những nơi cho phép; khi chuyển làn đường phải có tín hiệu
báo trước và phải bảo đảm an toàn.
Mọi người tham gia giao thông phải chấp hành nếu không chấp hành thường xuyên đi sai làn
đường.thì sẽ bị xử phạt:
Theo nghị định 100/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao
thông đường bộ: người điều khiển ô tô sẽ bị phạt từ 3-5 triệu đồng, người điều khiến xe máy, moto sẽ
bị phạt 400.000- 600.000 đồng.
=> Tính bắt buộc của pháp luật được thể hiện rõ ràng qua ví dụ trên : bắt buộc mọi người đi đúng
làn đường nếu vi phạm sẽ bị phạt theo đúng quy định thực thi.
 Pháp luật mang tính quy ph m ạ ph bi ổ ến
Pháp luật mang tính quy phạm ph bi ổ c
ến là đề ập đến tính khuôn mẫu, tính mực thước.
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 3/8
Những khuôn mẫu, những mực thước đó được xác định cụ thể, nêu lên những giới hạn cần thiết mà
nhà nước quy định để mọi chủ thể có thể xử sự trong khuôn khổ cho phép.
Giới hạn đó được xác định ở nhiều khía cạnh khác nhau như cho phép, cấm đoán, bắt bu c ộ ... Nguyên
tắc: “được làm tất cả mọi việc trừ ữn
nh g điều mà pháp luật nghiêm cấm”, “bình đẳng trước pháp
luật”... được hình thành là dựa trên cơ sở của đặc trưng về tính quy phạm của pháp luật. Thuộc tính quy phạm ph ổ biến c a
ủ pháp luật được thể hiện c t
ụ hể là: “là khuôn mẫu chung cho nhiều người” và
“được áp dụng nhiều lần trong không gian và thời gian rộng lớn”.
VD: Tất cả mọi người khi tham gia giao thông phải chấp hành tín hiệu giao thông.
=> Ví dụ trên đã thể hiện được tính quy phạm phổ biến của pháp luật áp dụng cho tất cả mọi người
và nó được áp dụng nhiều lần thường xuyên.
C, Phân biệt pháp luật với các quy phạm xã hội khác như đạo đức, tôn giáo và tập quán.
Để phân biệt pháp luật với các quy phạm xã hội khác như đạo đức, tôn giáo, tập quán trước tiên sẽ tìm hiểu quy phạm xã h i ộ là gì?
- Quy phạm xã h i
ộ là những quy tắc xử sự chung th ng nh ố
ất được hình thành từ rất lâu đời và được
đa số các cá nhân trong xã hội đó chấp nhận và t n t
ồ ại đến ngày nay, nó thể hiện ý chí chung c a ủ toàn xã h i
ộ . Kể đến như đạo đức, phong t c ụ tập quán, tôn giáo.
VD: Tục ăn trầu- Giao tiếp ;Tết Nguyên Đán;
Lễ hội đền Gióng đều là những phong tục tập quán
mang bản sắc đậm đà của dân t c ộ Việt Nam
- Qua 2 khái niệm pháp lu t
ậ và quy ph m ạ xã h i
ộ , sự khác biệt được thể hiện rõ như sau: Nội dung Pháp luật
Quy phạm xã hội như đạo đức, tôn giáo,
phân biệt tập quán
Nguồn gốc - Những quy tắc xử sự do nhà nước lập - Do các tổ chức lập ra, hình thành từ thói
hình thành ra. quen, truyền thống.
- Nhu cầu đòi hỏi của xã hội khi đã phát
triển đến một mức độ nhất định và đồng
thời pháp luật cũng lại phụ thuộc vào ý
chí của nhà nước, giai cấp, lực lượng
thống trị trong xã hội. Nội dung
- Pháp luật là quy tắc xử sự quy định việc - Là các quan điểm được hình thành từ được làm, phải
làm và nghiêm cấm các những thói quen của tổ chức nào đó, là chủ thể.
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 4/8
những quy tắc do các tổ chức lập ra, có
phạm vi đối với tổ chức đó.
- Mang tính bắt buộc và được áp dụng - Các quy tắc xử sự khác không mang tính
đối với tất cả mọi người, nếu chủ thể nào bắt buộc, được thực hiện bằng sự tự
có hiện tượng chống chế sẽ bị cưỡng chễ nguyện. bởi nhà nước.
- Pháp luật mang tính quy phạm chuẩn - Các quy tắc xử sự khác không do nhà
mực, có giới hạn, các chủ thể buộc phải nước lập ra nên không được đảm bảo thực
xử sự trong phạm vi pháp luật cho phép. hiện bằng quyền lực nhà nước, các cá
nhân thực hiện bằng sự tự giác, các tổ
chức chủ yếu quản lý bằng biện pháp giáo dục, nêu gương,… Đặc điểm
- Pháp luật có tính quy phạm; có tính bắt - Không có tính bắt buộc, dùng để điều
buộc và thể hiện ý chí và quyền lực nhà chỉnh mối quan hệ giữa người với người, nước.
- Pháp luật có phạm vi rộng, áp dụng đối - Phạm vi hẹp hơn pháp luật, áp dụng
với tất cả mọi người.
riêng biệt với từng tổ chức. Hình thức
- Pháp luật, được thể hiện bằng văn bản - Được thể hiện bằng lời nói, truyền
thể hiện và quy phạm pháp luật, miệng. phương
- Hình thức rõ ràng, chặt chẽ;
- Phương thức tác động là giáo dục thuyết thức tác
- Được thực hiện bằng biện pháp cưỡng phục, nêu gương. động chế của nhà nước.
VD thực tế - Hiến pháp 1992 của nhà nước quy định - Theo phong tục tập quán cưới xin người
các nguyên tắc cơ bản như tôn trọng Việt, trình tự cưới xin đa số được tiến
quyền con người( Điều 50), quyền công hành theo các bước : Lễ dạm ngõ, lế ăn
dân không tách rời nghĩa vụ công dân ( hỏi, lễ xin dâu và lễ cưới.
điều 51), mọi công dân đều bình đẳng - Ở một số vùng, đa số người dân theo đạo
trước pháp luật ( điều 92).
Phật và cứ mỗi dịp lễ đến thi mọi người
- Pháp luật nghiêm cấm các hành vi tham hay đến nhà thờ cầu nguyện và mong ước
ô tham nhũng, mua bán sản phẩm cấm cuộc sống yên bình no ấm.Và đạo Phật
và nếu vi phạm sẽ bị phạt hình sự, áp luôn được khuyến khích và đón nhận.
dụng cho tất cả mọi người
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 5/8
Câu 2: Ông Hoàng và bà Thảo là hai vợ chồng, họ
có hai con là Chiến và Dung, Chiến có vợ là
Yến, có 2 con chung là Phương và Tùng còn Dung 13 tuổi. Năm 2017, ông Hoàng và Chiến chết
cùng thời điểm trong một vụ tai nạn và không để lại di chúc.
Biết tài sản chung của Chiến và Yến là 2 tỉ; tài sản của ông Hoàng và bà Thảo khi chưa nhận
di sản của Chiến là 1,6 tỉ. --Bài làm--
- Xác định số di sản thừa kế:
Tài sản của Chiến = 2.000.000.000 2 = 1.000.000.000 đồng
Tài sản của ông Hoàng = 1.600.000.000 2 = 800.000.000 đồng
1. Chia di sản thừa kế trong trường hợp trên.
- Tiến hành chia di sản thừa kế:
Nhận xét: +) Do Ông Hoàng và Chiến không để lại di chúc nên theo quy định tại Điều 650, BLDS
2015 thì di sản thừa kế được chia theo pháp luật.
Theo Điều 649 BLDS 2015 quy định, thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế.
Bởi vậy theo điều 651 BLDS 2015 quy định:
“Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
Những người cùng hàng thừa kế sẽ nhận được phần thừa kế bằng nhau.”
+) Ông Hoàng và Chiến chết cùng thời điểm trong một vụ tai nạn. Pháp luật đã quy định điều 619,
BLDS 2015 việc thừa kế của những người có quyền thừa kế của nhau mà chết cùng thời điểm như sau:
“Trường hợp những người có quyền thừa kế di sản của nhau đều chết cùng thời điểm hoặc được coi
là chết cùng thời điểm do không thể xác định được người nào chết trước (sau đây gọi chung là chết
cùng thời điểm) thì họ không được thừa kế di sản của nhau và di sản của mỗi người do người thừa kế
của người đó hưởng, trừ trường hợp thừa kế thế vị quy định tại Điều 652 của Bộ luật này”.
=> Trường hợp này, ông Hoàng và Chiến chết cùng thời điểm do đó họ sẽ không được nhận di sản của nhau.
Từ vấn đề chết cùng thời điểm như trên dẫn chiếu đến điều 652 BLDS 2015 quy định:
““Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản
thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng
chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha
hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 6/8
=> Theo đó, trường hợp này, ông và bố chết cùng một thời điểm thì cháu sẽ được hưởng cụ thể là
Phương và Tùng sẽ được hưởng tài sản của ông Hoàng với
suất thừa kế mà bố Chiến được hưởng nếu còn sống.
+ Chia tài sản ông Hoàng để lại:
- Xác định số người được hưởng di sản thừa kế của ông Hoàng:
Bà Thảo, Dung được hưởng di sản thừa kế theo hàng thừa kế thứ 1.
Phương và Tùng được hưởng di sản thừa kế theo thừa kế thế vị được trình bày ở trên.
- Tài sản ông Hoàng được chia như sau:
Bà Thảo, Dung, mỗi người được hưởng : 800.000.000 3= 266.666.667 đồng
Phương và Tùng, mỗi người được hưởng : 266.666.667 2 = 133.333.334 đồng
+ Chia tài sản Chiến để lại:
- Xác định số người được hưởng di sản thừa kế của Chiến : Bà Thảo ( mẹ đẻ) , Yến ( vợ), Phương
và Tùng ( con) được hướng di sản thừa kế theo hàng thừa kế thứ 1.
- Số tài sản của Chiến được chia như sau:
Chia đều cho 4 người trên, mỗi người được hưởng : 1.000.000.000 4 = 250.000.000 đồng.
Kết luận : Vậy di sản của bà Thảo : 1.316.666.667 đồng. Yến: 1.250.000.000 đồng. Dung : 266.666.667 đồng.
Phương và Tùng, mỗi người hưởng: 383.333.334 đồng.
2. Chia di sản trong trường hợp Chiến chết trước ông Hoàng vài tiếng.
- Tiến hành chia thừa kế:
Nhận xét : +) Trường hợp này ẫn c v
hia thừa kế theo pháp luật với các điều luật đã được nói ở câu 1.
+) Chiến chết trước ông Hoàng vài tiếng. Căn cứ điều 619 BLDS 2015:
“Trường hợp những người có quyền thừa kế di sản của nhau đều chết cùng thời điểm hoặc được
coi là chết cùng thời điểm do không thể xác định được người nào chết trước (sau đây gọi chung là
chết cùng thời điểm) thì họ không được thừa kế di sản của nhau và di sản của mỗi người do người
thừa kế của người đó hưởng, trừ trường hợp thừa kế thế vị quy định tại Điều 652 của Bộ luật này”.
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 7/8
=> Theo đó, trường hợp này hoàn toàn có thể xác định được thời điểm chết của ông Hoàng và Chiến
, nên không xem là chết cùng thời điểm. Do đó, Chiến chết trước sẽ chia di sản trước.
Theo thừa kế thế vị của điều 652 BLDS 2015 đã được nói ở câu 1.
=> Phương và Tùng đươc hưởng thừa kế của ông Hoàng với suất thừa kế mà bố Chiến được hưởng nếu còn sống.
+ Chia di sản Chiến để lại trước:
- Người được hưởng thừa kế: ông Hoàng, bà Thảo, Yến., Phương và Tùng thuộc hàng thừa kế thứ 1.
- Tài sản được chia như sau: Chia đều cho 5 người, mỗi người hưởng : 1.000.000.000 = 200.000.000 5 đồng
=> Tài sản ông Hoàng : 800.000.000 + 200.000.000 = 1.000.000.000 đồng
+ Sau đó, chia tài sản ông Hoàng: Tài sản ông Hoàng 1.000.000.000 đồng ( Sau khi chia di sản Chiến ):
- Người được hưởng thừa kế : Bà Thảo, Dung (hưởng theo hàng thừa kế thứ 1); Phương và Tùng(
thừa kế thế vị được nói rõ ở câu 1).
- Tài sản được chia như sau: 3 = 333.333.333 đồng.
Bà Thảo, Dung, mỗi người được hưởng : 1.000.000.000 2 = 166.666.667 đồng.
Phương và Tùng, mỗi người được hưởng: 333.333.333
Kết luận: Vậy di sản của bà Thảo : 1.333.333.333 đồng. Yến: 1.200.000.000 đồng.
Dung : 333.333.333 triệu đồng.
Phương và Tùng, mỗi người hưởng :366.666.667 đồng.
Họ tên SV/HV: Nguyễn Thị Thuỳ Dương - Mã LHP: 2224TLAW0111 Trang 8/8