DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 1/21
CĐ 5: SỐ NGUYÊN TỐ - HỢP SỐ
Dạng 1: Sử dụng các tính chất của phép chia số nguyên
Dạng 2: Áp dụng định lý Fermat
Dạng 3: Sử dụng phương pháp phân tích
Dạng 4: Giải phương trình nghiệm nguyên dựa vào tính chất số nguyên tố
Dạng 5: Các bài toán về hai số nguyên tố cùng nhau
Dạng 1. Sử dụng các tính chất của phép chia số nguyên
Câu 1. (HSG 7 huyện Bá Thước 2022 - 2023)
Cho
,,,abcd
+
∈
thỏa mãn
( )
22 2 2
2021 3ab c d
+= +
. Chứng minh
abcd+++
là hợp số.
Lời giải
Ta có:
(
)
22 2 2
2021 3ab c d+= +
⇔
222 2 2 2
2022 3064
abcd c d+++ = +
Mà
( )
22
2022 6064 2cd+
nên
( )
222 2
2abcd+++
Ta xét
Mà
22
( ) ( 1) 2; ( 1) 2; ( 1) 2; ( 1) 2aaaabbbbcc dd− = − −= − − − 
( )
2abcd+++
. Do
,,,abcd
+
∈
nên
2abcd+++ >
Vậy
abcd+++
là hợp số.
Câu 2. (HSG 7 trường THCS Võ Thị Sáu 2022 - 2023)
Chứng minh rằng nếu
21
n
−
là số nguyên tố
( )
2n
>
thì
21
n
+
là hợp số.
Lời giải
Ta có:
21
n
−
;
2
n
;
21
n
+
là ba số tự nhiên liên tiếp nên một trong ba số sẽ chia hết cho
3
.
Mà
21
n
−
là số nguyên tố
( )
2
n >
nên
21
n
−
không chia hết cho
3
Mặt khác: với
2n >
thì
2
n
là số chẵn nên
2
n
không chia hết cho
3
Suy ra:
21
n
+
chia hết cho
3
Vậy
21
n
+
là hợp số (đpcm).
Câu 3. (HSG 7 huyện Triệu Sơn 2022 - 2023)
Cho số nguyên tố
p
. Giả sử
x
,
y
là các số tự nhiên khác
0
, thỏa mãn điều kiện
22
x py
xy
+
là các số tự nhiên. Chứng minh rằng
22
1
x py
p
xy
+
= +
.
Lời giải
Gọi ƯCLN
( ) ( )
,*xy dd= ∈
, khi đó tồn tại các số tự nhiên
a
và
b
để
x da=
;
y db=
và
( )
;1ab =
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 2/21
Ta có:
2 2 22 22 2 2
2
*
x py d a pd a a pb
xy d ab ab
+++
= = ∈
.
Từ đó ta được:
( )
22
a pb ab+
⇒
(
)
22
a pb b+
⇒
2
ab
.
Do
( )
;1ab =
nên ta suy ra được
1b =
. Suy ra
( )
2
a pa
+
⇒
pa
.
Do
p
là số nguyên tố nên ra được
1
a
=
hoặc
ap=
. Khi đó ta xét các trường hợp
• Với
1
a =
, khi đó ta được
xyd= =
2 22 2
2
1
x py d pd
p
xy d
++
⇒= =+
.
• Với
ap
=
, khi đó ta được
x dp=
;
yd=
2 2 22 2
2
1
x py dp dp
p
xy d p
++
⇒= =+
.
Vậy ta luôn có
22
1
x py
p
xy
+
= +
Câu 4 (HSG 7 huyện Thọ Xuân 2022 - 2023)
Chứng minh rằng nếu
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
thì
( )(
)
11
pp+−
chia hết cho
24
.
Lời giải
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
31pk= +
hoặc
( )
32 *p k kN=+∈
- Nếu
31pk
= +
thì
( )( ) ( )( ) ( )
31 31 32.3311 1 1kkp k
p k=+ +=+− + − +
- Nếu
32pk= +
thì
( )( ) ( )( ) ( ) ( ) ( )( )
32 32 33.313. 131311 1 1k k kk kp kp =+ +=+ ++− + =++−
Suy ra
( )(
)
11pp+−
chia hết cho
3
(
)
1
Ta lại có:
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
là số lẻ
Do đó
1p +
và
1p −
là hai số chẵn liên tiếp
Suy ra
( )( )
11pp+−
chia hết cho
8
(
)
2
Mà
3
và
8
là hai số nguyên tố cùng nhau
(
)
3
Từ
( )
1
,
( )
2
và
( )
3
suy ra
( )( )
11pp+−
chia hết cho
24
.
Câu 5 (HSG 7 Diễn Châu Liên trường THCS 2022 - 2023)
Cho
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
, biết
2p +
cũng là số nguyên tố. Chứng tỏ rằng
1p +
chia hết cho
6
.
Lời giải
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
lẻ, do đó
1p
+
chẵn
( )
12p⇒+
(1)
Cũng do
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
31pk= +
hoặc
32pk= +
( )
k ∈
Nếu
31pk= +
thì
(
)
2 3 3 3 13pk k+= += +
⇒
2p +
không là số nguyên tố nên
31pk= +
không xảy ra.
Do đó
32pk= +
⇒
( )
1 3 3 3 13pk k+= += +
(2)
Vì
( )
2;3 1=
nên từ (1) và (2) ta có
(
)
16p +
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 3/21
Câu 6. (HSG 7 Thị xã Thái Hòa 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố
p
và
q
sao cho
22
2 17pq
−=
Lời giải
Từ gt:
22
– 2 17pq
=
⇒
22
– 17 2 pq
=
suy ra
p
lẻ.
Với
p
lẻ
⇒
2
p
chia
4
dư
1
⇒
2
– 17p
chia hết cho
4
⇒
2
2q
chia hết cho
4
⇒
2
q =
vì
q
là số nguyên tố.
Với
2
q =
ta có
5p
=
Câu 7. (HSG 7 huyện Lục Ngạn 2022 - 2023)
Cho
p
và
21p +
là các số nguyên tố lớn hơn
3
. Chứng minh rằng
52p +
là hợp số.
Lời giải
Vì
p
là số nguyên tố lớp hơn
3
nên
p
có dạng
31k +
hoặc
32k +
với
*
k ∈
-Nếu
31pk= +
⇒
( ) ( )
2 1 23 1 1 6 3 32 1)pk k k+= + += += +
Khi đó
21p +
lớn hơn
3
và có ít nhất
3
ước là
1
;
3
;
21
p +
trái với giả thiết
21
p +
là số
nguyên tố
Do đó
p
có dạng
32k +
Xét
( ) ( )
5 2 5. 3 2 2 15 12 3 5 4pk k k+= + += + = +
Khi đó
52p +
lớn hơn
3
và có ít nhất
3
ước là
1
;
3
;
52p
+
nên
52p +
là hợp số.
Vậy Cho
p
và
21p +
là các số nguyên tố lớn hơn
3
thì
52p +
là hợp số (đpcm).
Câu 8. (HSG 7 huyện Lập Thạch 2022 - 2023)
Tìm các số nguyên tố
p
sao cho
2
2
p
p+
là một số nguyên tố.
Lời giải
Với
2p =
thì
2 22
2 228
p
p+ =+=
là hợp số
Với
3p =
thì
2 32
2 2 3 17
p
p+ =+=
là số nguyên tố
Với
p
là số nguyên tố và
3p >
nên
31pk= +
hoặc
32pk= +
với
*k ∈
Ta có
( ) ( )
22
2 21 1
pp
pp+ = ++ −
vì
( )
2 13
p
+
và
( )
2
13p
−
với mọi số nguyên tố
p
có
dạng:
31
pk= +
hoặc
32pk= +
với
*k ∈
. Suy ra
(
) ( )
22
2 21 1
pp
pp
+ = ++ −
là hợp số.
Vậy Với
3p =
thì
2 32
2 2 3 17
p
p+ =+=
là số nguyên tố.
Câu 9. (HSG 7 huyện Thanh Trì; Hiệp Hòa 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố
;xy
thỏa mãn:
22
21xy−=
Lời giải
Xét
22
21xy
−=
suy ra
22
21
xy= +
- Nếu
x
chia hết cho
3
mà
x
là số nguyên tố nên
3x =
Thay vào tính đươc
2y =
là số nguyên tố (Chọn)
- Nếu
x
không chia hết cho
3
, thì
x
chia cho
3
dư
1
hoặc dư
2
⇒
2
x
chia cho
3
dư
1
⇒
( )
2
13x −
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 4/21
Suy ra
2
2y
chia hết cho
3
mà
( )
2,3 1=
nên
2
y
chia hết cho
3
mà
3
là số nguyên tố nên
y
chia hết cho
3
Mà
y
là số nguyên tố nên
3y =
Thay vào tính được
2
19x =
(loại)
Vậy có duy nhất cặp số
( ) ( )
, 2,3xy =
thỏa mãn bài toán.
Câu 10. (HSG 7 huyện Ninh Giang 2022 - 2023)
Cho
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
thỏa mãn
10 1p +
cũng là số nguyên tố. Chứng minh rằng:
( )
5 16p +
.
Lời giải
Ta có
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
Xét ba số tự nhiên liên tiếp
10 p
;
10 1
p +
;
10 2
p +
trong đó có một số chia hết cho
2
, một số
chia hết cho
3
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
và
10 1p +
là số nguyên tố nên
p
và
10 1p
+
không chia
hết cho
2
và cho
3
.
mà
3
và
10
là hai số nguyên tố cùng nhau nên
10 3, 10 1 3
pp+

do đó
( )
( ) ( )
10 23 25 13 5 13
p pp+ ⇒ +⇒+ 
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
lẻ
⇒
51p +
chẵn
⇒
( )
5 12p +
Vì
( )
5 13
p +
và
( )
5 12
p +
mà
2
và
3
là hai số nguyên tố cùng nhau nên
( )
5 16p +
Vậy
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
thỏa mãn
10 1
p +
cũng là số nguyên tố thì
( )
5 16p +
.
Câu 11. (HSG 7 huyện Thanh Sơn 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố
p
sao cho
21p
+
và
41p +
đều là số nguyên tố.
Lời giải
- Xét
2p
=
thì
4 19p +=
là hợp số (loại)
- Xét
3p =
thì
217;4113pp+= +=
đều là số nguyên tố
- Nếu
3
p >
thì
3p
nên
31pk= +
hoặc
32pk= +
( )
*k ∈
- Xét được
31pk= +
thì
21
p +
là hợp số (loại)
- Xét được
32pk= +
thì
41p +
là hợp số (loại)
- Kết luận:
3p =
thì
217;4113pp+= +=
đều là số nguyên tố
Câu 12. (HSG 7 huyện Hà Trung 2 2022 - 2023)
Cho
,,,abcd
là các số nguyên dương thỏa mãn
( )
2 2 2 22
23 5a b c db−= −−
. Chứng minh:
abcd+++
là hợp số.
Lời giải
Ta có:
( ) ( )
2 2 2 22 2 2 22 2 2 22 22 2
235 23 35 3a b c db a b bcd c db bcd− = − − ⇒− + ++ = − − + ++
( )
222 2 2 22 22 2 2 2 2 2
3 5 3 4 14 2.(2 7 ) 2abcd c db bcd c d c d+++ = − − + ++ = − = −
222 2
( )2abcd⇒ +++
(1)
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 5/21
Xét hiệu:
( )
( )
222 2
a b c d abcd+ + + − +++
( ) ( ) ( ) ( )
111 1aabbccdd= −+ −+ −+ −
( )
1
aa−
;
( )
1bb−
;
(
)
1
cc
−
;
( )
1dd−
đều là các tích của hai số tự nhiên liên tiếp nên chia
hết cho
2
Suy ra:
( )
( )
222 2
2a b c d abcd

+ + + − +++

(2)
Từ (1) và (2) suy ra:
( )
2abcd+++
mà
2abcd+++ >
nên
abcd+++
là hợp số.
Câu 13. (HSG 7 huyện Lang Chánh 2022 - 2023)
Cho các số nguyên tố
p
và
q
thoả mãn:
22
2 17pq−=
. Tính
4
( ) 15pq
++
Lời giải
Ta có:
22
2 17
pq
−=
⇒
22
1 2 16pq−= +
⇒
2
( 1)( 1) (2 16) 2
pp q
− += +
⇒
( 1)( 1) 2pp−+
Mà
( 1) ( 1) 2
pp+− −=
suy ra
1p −
;
1p +
là hai số chẵn liên tiếp
⇒
( 1)( 1) 8pp−+
⇒
2
(2 16) 8q +
mà 16 ⋮ 8
⇒
2
28q
⇒
2
4q
⇒
2q
Mà
q
là số nguyên tố
⇒
2q =
⇒
222
2.2 17 252 17p q +
+= ==
Mà
p
là số nguyên tố
⇒
5p =
.
Ta có:
44
( ) 15 (5 2) 15 2416pq
+ +=+ +=
.
Vậy:
4
( ) 15 2416pq+ +=
Câu 14. (HSG 7 Bắc Giang 2022 - 2023)
Cho
;;mnt
là ba số nguyên tố lớn hơn
3
thỏa mãn:
( )
*
mn nt a a N− = −= ∈
. Chứng
minh rằng
a
chia hết cho
6
.
Lời giải
Ta có:
(
)
*
mn nt aa N− = −= ∈
Suy ra
nta
= +
;
2mnat a=+=+
Do đó ta có
t
;
ta+
;
2t
a+
là các số nguyên tố lớn hơn
3
Xét số dư của ba số nguyên tố
t
;
ta+
;
2
t a+
đã cho khi chia cho
3
, số dư nhận được có thể
là
1
hoặc
2
. Do đó có ít nhất hai số có cùng số dư khi chia cho
3
và hiệu của chúng chia hết
cho
3
.
Mặt khác
( )
tata+ −=
;
( )
a22att+ −=
;
( ) ( )
2at ta a+ −+ =
Suy ra
a
hoặc
2a
chia hết cho
3
. Mà
( )
2;3 1=
nên
3 (1)a
Vì
m
,
n
là các số nguyên tố lớn hơn
3
nên
m
,
n
là các số lẻ
⇒
mn−
Từ
( )
1
và
( )
2
kết hợp với
( )
2;3 1=
ta có
6a
Câu 15. (HSG 7 Huyện Quốc Oai 2022 - 2023)
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 6/21
Cho
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
thỏa mãn
10 1p +
cũng là số nguyên tố. Chứng minh rằng
51
p +
chia hết cho
6
.
Lời giải
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
là số lẻ
⇒
5
p
là số lẻ
51p
+
là số chẵn
⇒
( )
5 12p +
( )
1
Xét ba số tự nhiên liên tiếp
10 p
;
10 1p +
;
10 2p
+
luôn tồn tại một số chia hết cho
3
Mà
10 1p +
là số nguyên tố nên
( )
10 1 3p
/
+
p
là số nguyên tố lớn hơn 3
⇒
3p
/
và ƯCLN
( )
10;3 1=
⇒
10 3
p
/
Do đó
( )
10 2 3p +
⇒
( )
25 1 3p +
mà ƯCLN
( )
2;3 1=
⇒
( )
5 13p +
( )
2
Từ
( )
1
và
( )
2
suy ra
51p +
chia hết cho
6
Câu 16. (HSG 7 TP Phúc Yên- Trường THCS Đồng Xuân 2022 - 2023)
Cho
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
. Chứng minh rằng
( )
2
1 24p −
.
Lời giải
Ta có
2
1 ( 1)( 1)p pp−= − +
.
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
lẻ. Do đó
1p
−
và
1p
+
là hai số chẵn liên tiếp. Từ
đó
( 1)( 1) 8pp
−+
(1)
.
Xét ba số tự nhiên liên tiếp
1p −
;
p
;
1p +
. Ta có
( 1) ( 1) 3p pp−+
.
Mà
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
không chia hết cho 3 nên
( 1)( 1) 3pp−+
(2)
.
Từ
(1)
và
(2)
kết hợp với
( )
3;8 1=
và
3.8 24=
ta suy ra
(
)
2
1 24
p
−
(đpcm).
Câu 17. (HSG 7 (LDP) Hưng Hà 2022 - 2023)
Tìm một số có ba chữ số biết rằng số đó chia hết cho
72
, các chữ số của nó sắp xếp theo thứ
tự từ nhỏ đến lớn tỷ lệ với
2
;
3
;
4
Lời giải
Gọi ba chữ số của số cần tìm là
,,abc
. Điều kiện
*
,,abc∈
;
9abc<<≤
.
Theo bài ra:
234
abc
= =
và số có ba chữ số
,,abc
chia hết cho
72
.
Ta có số có ba chữ số
,,abc
chia hết cho
72
nên nó chia hết cho
9
, chia hết cho
8
.
Số có ba chữ số
,,
abc
chia hết cho 9
( )
9abc++
mà
0 27abc<++<
nên
{ }
9; 18abc++∈
Từ
234
abc
= =
, áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau ta có:
2 3 4 234
a b c abc++
= = =
++
+) Nếu
9abc++=
⇒
9
1
2349
abc
= = = =
⇒
2a =
;
3b =
;
4.c =
Ta được các số
234
;
243
;
324
;
342
;
423
;
432
. Nhưng số cần tìm phải chia hết cho
8
nên
chỉ có số
432
chia hết cho
72
( )
1
⇒
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 7/21
+) Nếu
18abc++=
⇒
18
2
234 9
abc
= = = =
⇒
4a =
;
6
b
=
;
8.c =
Ta được các số
468
;
486
;
648
;
684
;
846
;
864
. Nhưng số cần tìm phải chia hết cho
8
nên
chỉ có số
648
;
864
chia hết cho
72
(
)
2
Từ
(
)
1
và
( )
2
ta được các số cần tìm là:
432
;
648
;
864
Câu 18. (HSG 7 huyện Nông Cống 2022 - 2023)
Cho số nguyên
n
( )
1n >
thỏa mãn
2
4n +
và
2
16n +
là các số nguyên tố. Chứng minh
n
chia hết cho
5
.
Lời giải
Với mọi số nguyên
n
thì
2
n
chia cho
5
dư
0; 1
hoặc
4
.
+ Nếu
2
n
chia
5
dư
1
thì
(
)
2
5 1 *nk k
=+∈
⇒
( )
2
4 5 14 5 5 5nk k+= ++= +
.
Do đó nên
2
4
n +
không là số nguyên tố. Loại trừ trường hợp này.
+ Nếu
2
n
chia
5
dư
4
thì
( )
2
5 4 *nk k=+∈
⇒
( )
2
16 5 20 5nk+= +
.
Do đó
2
16
n +
không là số nguyên tố. Loại trừ trường hợp này.
Vậy
2
5
n
, suy ra
5n
.
Câu 19. (HSG 7 huyện Thường Xuân 2022 - 2023)
Cho
;mn
là hai số chính phương lẻ liên tiếp. Chứng minh rằng:
1mn m n− −+
chia hết cho
192
.
Lời giải
Ta có:
192 16.12=
Do
;mn
là hai số chính phương lẻ liên tiếp nên ta có:
2
m (2k 1)= −
và
2
n (2k 1)= +
( )
*k ∈
Khi đó:
( )
( )
1 11mn m n m n− −+= − −
2 2 22
(1k 1) 1 (2k 1) 1 (4k 4k)(4k 4k)= − − + −= − +[ ][ ]
2
16k (k 1)(k 1) 16= −+
( )
1
Ta có:
k(k 1)(k 1) 3−+
và
k(k 1) (k 1) 4k−+
Mà
( )
3,4 1=
nên
2
k (k 1)(k 1) 12−+
⇒
2
1 16k (k 1)(k 1) 12mn m n
− − += − +
( )
2
Từ
( )
1
và
( )
2
, suy ra:
1 192mn m n
− −+
(đpcm)
Câu 20. (HSG 7 thành phố Thanh Hoá, 2022 - 2023; huyện Thanh Ba năm 2021 - 2022)
Cho
,,,abcd
là các số nguyên dương thỏa mãn
22 2 2
acbd+=+
. Chứng minh rằng:
abcd+++
là hợp số.
Lời giải
Ta có:
( )
( )
( ) ( ) ( ) ( )
222 2 2 2 2 2
a b c d abcd a a b b c c d d+++−+++=−+−+−+−
( ) ( ) ( ) ( )
111 1aabbccdd= −+ −+ −+ −
chia hết cho
2
.
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 8/21
Mà
22 2 2
acbd+=+
nên
( )
( )
2222 22
2abcd bd+++ = +
chia hết cho
2
abcd⇒+++
chia hết cho
2
.
Mặt khác,
,,,abcd
là các số nguyên dương
⇒
4abcd+++ ≥
.
Vậy
( )
abcd+++
là hợp số.
Câu 21. (HSG 7 huyện Cẩm Thủy năm 2021 - 2022)
Cho đa thức
( )
32
f x ax bx cx d= + ++
với
*
a ∈
và
( ) ( )
5 4 2022ff−=
.
Chứng minh
( ) ( )
72ff−
là hợp số.
Lời giải
Ta có:
( ) ( ) ( ) ( )
5 4 125a 25 5 64a 16 4 2022f f b cd b cd− = + ++− + ++=
⇒
61a 9 2022bc+ +=
.
( ) ( ) (
)
( )
7 2 343a 49 7 8a+4b+2c+d 335a 45 5f f b cd b c− = + ++− = + +
( ) ( )
305a 45 5 30 5 61a 9 30a 5.2022 30a 10 1011 3ab c a bc= +++= +++= += +
.
Vì
a
nguyên dương nên
( )
10 1011 3a 10+
và
( )
10 1011 3a 10+>
nên
( )
10 1011 3a
+
là hợp số.
Vậy
( ) ( )
72ff
−
là hợp số.
Câu 22. (HSG 7 huyện Kinh Môn 2020 - 2021)
Cho các số nguyên dương
,,,abcd
thoả mãn
222 2
abcd+++
chia hết cho
2
. Chứng minh
rằng:
abcd+++
là hợp số.
Lời giải
Ta có:
222 2
a b c d abcd+ + + −−−−
=
( ) ( ) (
) ( )
222 2
aabbccdd−+ −+ −+ −
=
( ) ( ) ( )
( )
.1.1.1.1
aabbccdd−+ −+ −+ −
Do
a
,
b
,
c
,
d
là các số nguyên dương, nên
a
và
1
a −
;
b
và
1b
−
;
c
và
1c −
;
d
và
1d −
là hai số nguyên liên tiếp. Suy ra:
( )
( )
( )
( )
12
12
12
12
aa
bb
cc
dd
−
−
−
−
⇒
( )
(
)
222 2
2a b c d abcd

+ + + − +++

Mà
( )
222 2
2abcd+++
⇒
( )
2abcd
+++
( )
1
Vì
,,,abcd
là các số nguyên dương
⇒
2abcd+++ >
( )
2
Từ
( )
1
và
( )
2
⇒
abcd+++
là hợp số.
Vậy
abcd+++
là hợp số.
Câu 23. (HSG 7 huyện Giao Thủy 2016 - 2017)
Cho các số nguyên dương
;;; ;abcde
thỏa mãn
222 22
abcde+++ +
chia hết cho
2
. Chứng
tỏ rằng
abcde+++ +
là hợp số
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 9/21
Lời giải
Đặt
222 22
Aabcde
=+++ +
;
B abcde=+++ +
Xét:
( )
(
)
222 22
AB a b c d e abcde
+ = + + + + + +++ +
(
)
( )
( )
(
)
(
)
222 2 2
aabbccddee
= ++ ++ ++ + + +
(
) (
)
( )
( ) (
)
111 11aabbccddee= ++ ++ ++ ++ +
Với
n
là số nguyên thì tích
2
số nguyên liên tiếp chia hết cho
2
nên
AB+
chia hết cho
2
.
Theo đề bài
A
chia hết cho
2
nên
B
chia hết cho
2
và
2B >
Vậy
B
là hợp số.
Câu 24. (HSG 7 tỉnh Bắc Giang 2012 - 2013)
Cho
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
. Chứng minh rằng
2
2012p +
là hợp số.
Lời giải
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên p có dạng
31pk= ±
( )
,1
kk∈≥
+ Với
31pk= +
ta có:
( )
2
22
2012 3 1 2012 9 6 2013p k kk+=++=++
⇒
( )
2
2012 3p +
+ Với
31
pk= −
ta có
( )
2
22
2012 3 1 2012 9 6 2013p k kk+=−+=−+
⇒
( )
2
2012 3p +
Vậy
2
2012p +
là hợp số
Câu 25. (HSG 7 huyện Hoài Nhơn 2018 - 2019)
Một số nguyên tố
p
chia cho
42
có số dư
r
là hợp số. Tìm hợp số
r
Lời giải
Vì
p
chia cho
42
có số dư là
r
nên
( )
42 0 42,
p kr r r= + << ∈
Hay
2.3.7
p kr
= +
Vì
p
là số nguyên tố nên
r
không chia hết cho
2; 3; 7
⇒
r
là hợp số không chia hết cho
2, 3, 7
và
42r <
, Vậy hợp số
25r =
Câu 26. (HSG 7 huyện Hương Sơn 2017-2018 )
Cho
,*mn∈
và
p
là số nguyên tố thỏa mãn:
(1)
1
p mn
mp
+
=
−
. Chứng minh rằng:
2
2pn= +
Lời giải
+ Nếu
mn+
chia hết cho
( 1)p pm⇒−
do p là số nguyên tố và
,*mn
∈
2m⇒=
hoặc
1mp= +
khi đó từ (1) ta có:
2
2pn= +
Nếu
mn
+
không chia hết cho p, từ (1)
⇒
( )( )
2
1mnm p+ −=
Do
p
là số nguyên tố và
2
,* 1mn m p∈ ⇒ −=
và
1mn+=
⇒
22
1mp= +
và
2
0np=−<
(loại)
Vậy
2
2pn= +
Câu 27. (HSG 7 huyện Kim Thành, 2022 - 2023)
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 10/21
Cho biết
,a
b
là các số nguyên tố thỏa mãn:
22
4 113ab− −=
. Chứng minh rằng
ab+
cũng
là một số nguyên tố.
Lời giải
22
4 113
ab− −=
22
117
ab
−=
( )
*
Nếu
a
và
b
cùng tính chẵn lẻ thì
( )
22
2ab−
mà
117 2
nên
( )
*
vô lý .
Do đó trong hai số
a
,
b
phải có một số chẵn
Mà
a
,
b
có một số nguyên tố nên
2a =
hoặc
2b =
.
Nếu
2
a =
thì
2
4 117b−=
2
113b = −
(Vô lý)
Nếu
2b
=
thì
2
4 117a −=
2
121a =
11a =
11 2 13ab+= +=
là số nguyên tố (đpcm)
Câu 28. (HSG 7 huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá, 2017 - 2018)
Tìm số nguyên tố
p
để
2p +
,
6
p +
,
8p +
,
14p +
cũng là các số nguyên tố.
Lời giải
Nếu
2
p =
thì
24p +=
, là hợp số => loại
Nếu
3p
=
thì
69
p +=
, là hợp số => loại
Nếu
5p
=
thì
27p +=
,
6 11p +=
,
8 13p +=
,
14 19p +=
đều là các số nguyên tố.
Nếu
5p >
, vì
p
là số nguyên tố nên
p
không chia hết cho
5
⇒
p
có dạng
51
k +
hoặc
52k +
hoặc
53k +
hoặc
54k +
(
k ∈
)
- Nếu
51pk= +
thì
14 5 1 14 5 15 5( 3) 5
pk k k+=++=+= +
, mà
14 5p
+>
nên
14
p +
là hợp số
- Nếu
52pk
= +
thì
8 5 2 8 5 10 5( 2) 5
pk k k+= ++= + = +
, mà
85p +>
nên
8p
+
là hợp số
- Nếu
53pk= +
thì
25 325 55( 1)5
pk k k+= ++= += +
, mà
25p +>
nên
2p +
là hợp số
- Nếu
54pk= +
thì
65 465 105( 2)5pk k k+= ++= + = +
, mà
65p
+>
nên
6p +
là hợp số
Vậy
p
chỉ có
1
giá trị duy nhất là
5p =
Câu 29. (HSG 7 huyện Thanh Sơn, tỉnh, trường …………… 2022-2023)
Tìm các số nguyên tố
,xy
thỏa mãn
2
( 1)( 1) 6xx y− +=
Lời giải
+ Vì
2
6 2 ( 1)( 1) 2y xx⇒− +
+ Vì
( 1) ( 1) 2 2xx x−+ +=
nên
1; 1xx−+
cùng tính chẵn lẻ
Suy ra
1; 1xx−+
là hai số chẵn liên tiếp .
Do đó
( 1)( 1) 8xx−+
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 11/21
⇒
2 22
6834 4 2y yyy⇒ ⇒⇒ 
Mà
y
là số nguyên tố nên
2y =
- Thay
2y
=
vào
2
( 1)( 1) 6 ( 1)( 1) 24xx y xx
− += ⇒ − +=
( 1)( 1) 4.6xx⇒ − +=
5
x⇒=
(thỏa mãn)
Vậy
( )
(
)
; 5;2
xy
=
.
Câu 30. (HSG 7 Tây Hồ, 2022 - 2023)
Tìm cặp số nguyên tố
,pq
thỏa mãn
. (2 1).(2 1)
qp
pq p q q p
= ++ ++
Lời giải
Ta có:
. (2 1).(2 1)
qp
pq p q q p
= ++ ++
(1)
TH1:
,pq
có một số là số chẵn
Giả sử
p
là số chẵn
Do
p
là số nguyên tố
2p⇒=
Từ
(
)
2
1 2 . (4 1)(2 2 1) ( 5).(2 3)(*)
q
q qq q q
⇒ = ++ ++ = + +
( 5)(2 3) 2qp⇒+ +
mà
23p +
là số lẻ nên
( )
52
q +
⇒
q
lẻ
⇒
3q ≥
Do (*) suy ra
( 5)(2 3)q qq++
⇒
5
23
qq
qq
+
+
⇒
5
3
q
q
⇒
5
3
q
q
=
=
(do q là số nguyên tố)
Thử lại ta nhận
5q =
;
2p =
TH2:
;pq
là số nguyên tố lẻ
⇒
3p ≥
;
3q ≥
⇒
21pq++
;
21qp++
là những số chẵn
⇒
(2 1)(2 1) 4pq q p
++ + +
mà
.
qp
pq
là số lẻ nên vô lí
Vậy
( )
( )
{ }
( ; ) 2; 3 ; 3; 2pq∈
Dạng 2: Áp dụng định lý Fermat
Câu 1. (HSG 7 quận Hà Đông 2022 - 2023)
Cho
10 1
2
2 19
n
A
+
= +
. Chứng minh rằng
A
là hợp số
Lời giải
Theo định lí Fermat bé, do
11
là số nguyên tố nên ta có
10
2 1(mod11)≡
⇒
( )
10
2 1 mod11
n
≡
⇒
10 1 10
2 2.2 2(mod 22)
nn+
= ≡
⇒
10 1
2 22 2( )
n
k kN
+
= +∈
Do
23
là số nguyên tố nên
22
2 1(mod 23)≡
⇒
10 1
2 22 2 22
2 2 4.2 4(mod23)
n
kk
+
+
= = ≡
⇒
10 1
2
2 19 4 19 0(mod 23)
n+
+≡+≡
. Nên
23A
mà
23A >
với
1n∀≥
nên
A
là hợp số.
Câu 2. (HSG 7 huyện Vĩnh Lộc-Tỉnh Thanh Hoá 2022 - 2023)
Cho hai số nguyên tố khác nhau
p
và
q
. Chứng minh rằng :
11
1
qp
pq
−−
+−
chia hết cho
.pq
Lời giải
Vì
, pq
nguyên tố cùng nhau và
p
khác
q
nên:
( )
, 1.pq =
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 12/21
Áp dụng định lí Fermat ta có :
( )
1
1
q
p mod q
−
≡
và
( )
1
1
p
q mod p
−
≡
⇒
( )
1
1
q
pq
−
−
và
( )
1
1
p
qp
−
−
mặt khác
1
q
pp
−
và
1
p
qq
−
nên ta có :
(
)
11
1
qp
pq q
−−
+−
;
( )
11
1
qp
pq p
−−
+−
mà
(
)
, 1pq=
nên :
( )
11
1 .
qp
p q pq
−−
+−
.
Câu 3. (HSG 7 huyện Cẩm Thủy – Thanh Hóa 2022 - 2023)
Cho
,,,abcd∈
thỏa mãn
( )
33 3 3
2 8d
ab c+= −
. Chứng minh
abcd
+++
chia hết cho
3
Lời giải
Ta có
( )
33 3 3
2 8dab c
+= −
⇔
333 3 3 3
3 15abcd c d
+++ = −
Mà
(
)
33
3 15 3cd
−
nên
( )
333 3
3abcd+++
( )
1
Dư trong phép chia a cho 3 là
{ }
0; 1±
suy ra dư trong phép chia
3
a
cho
3
cũng là
{
}
0; 1±
hay
( )
3
mod 3
aa
≡
Tương tự ta có
( )
3
mod 3bb
≡
;
( )
3
mod 3cc≡
;
( )
3
mod 3dd
≡
( )
333 3
mod 3abcd a b c d+++ ≡ + + +
( )
2
Từ
( )
1
và
(
)
2
suy ra
abcd+++
chia hết cho
3
.
Câu 4. (HSG 7 huyện Tam Dương 2016 - 2017)
Tìm các số nguyên tố
p
thỏa mãn
2
2
p
p
+
là các số nguyên tố
Lời giải
Với
2p
=
thì
2
2 448
p
p+ =+=
không là số nguyên tố
Với
3p
=
thì
2
2 8 9 17
p
p+ =+=
là số nguyên tố
Với
3
p >
thì
p
là số nguyên tố nên
p
lẻ nên
21
2 2 2 (mod 3)
pk+
= ≡
Và
2
1(mod 3)p ≡
nên
2
23
p
p+
Mà
2
23
p
p+>
nên
2
2
p
p+
là hợp số
Vậy với
3p
=
thì
2
2
p
p+
là hợp số
Vậy với
3p =
thì
2
2
p
p+
là số nguyên tố.
Câu 5. (HSG 7 huyện Phủ Lý 2018 - 2019)
Tìm các số nguyên tố
p
thỏa mãn
2
2
p
p+
là các số nguyên tố.
Lời giải
Với
2p =
thì
2
2 448
p
p+ =+=
không là số nguyên tố
Với
3p
=
thì
2
2 8 9 17
p
p+ =+=
là số nguyên tố
Với
3p >
thì
p
là số nguyên tố nên
p
lẻ nên
21
2 2 2 (mod 3)
pk+
= ≡
Và
2
1(mod 3)p ≡
nên
( )
2
23
p
p+
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 13/21
Mà
2
23
p
p+>
nên
2
2
p
p+
là hợp số
⇒
với
3
p >
thì
2
2
p
p+
là hợp số
Vậy với
3
p =
thì
2
2
p
p
+
là số nguyên tố.
Dạng 3: Phương pháp phân tích
Câu 1. (HSG 7 huyện Yên Định 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố
ab
để
ab ba−
là số chính phương
0ab>>
Lời giải
( )
2
993A ab ba a b a b
=−=−= −
Để là số chính phương thì
ab−
là số chính phương
Mà
18ab
≤−≤
⇒
{ }
1; 4ab−∈
TH1: Với
1ab−=
⇒
{ }
21; 32; 43; 54; 65; 76; 87; 98ab ∈
Thấy có
43
là số nguyên tố
TH2: Với
4
ab
−=
⇒
{ }
51; 62; 73; 84; 95ab ∈
Có
73
là số nguyên tố
Vậy số nguyên tố
ab
bằng
43
hoặc
73
Câu 2. (HSG 7 Bắc Giang 2022 - 2023)
Cho đa thức bậc ba
(
)
Qx
với hệ số
3
x
là một số nguyên dương và
( ) ( )
5 4 2023QQ−=
.
Chứng minh rằng
( ) ( )
72QQ−
là hợp số.
Lời giải
Đa thức bậc ba
(
)
Qx
với hệ số
3
x
là một số nguyên dương nên
(
)
( )
32 *
Q x ax bx cx d a N= + ++ ∈
Ta có:
( )
5 125 25 5Q a b cd= + ++
;
( )
4 64 16 4
Q a b cd
= + ++
⇒
( ) ( )
5 4 61 9 2023 (1)Q Q a bc− = + +=
Lại có:
( )
7 343 49 7 ;Q a b cd= + ++
( )
2842
Q abcd=+++
⇒
(
) ( )
72
QQ−=
335a 45 5 (2)bc++
Từ (1) và (2) ta có:
( ) (
) ( )
7 2 30a 305 45 5 30a 10115
Q Q a bc
− = + ++= +
⇒
( ) ( )
*
7 2 5 ( )Q Q aN−∈


; Mà
( ) ( )
7 25QQ−>
Do vậy
( ) ( )
72QQ−
là hợp số.
Câu 3. (HSG 7 huyện Nghĩa Đàn 2022 - 2023)
Tìm tất cả các số nguyên tố
x
và
y
thoả mãn:
22
3 1 19xy+=
Lời giải
Ta có
22
3 1 19xy+=
⇒
22
19 3 1yx−=
Vì
1
là số lẻ nên
22
19 3yx−
là số lẻ
⇒
2
19y
và
2
3x
phải không cùng tính chẵn lẻ.
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 14/21
Do
19
và
3
đều là số lẻ nên
x
và
y
không cùng tính chẵn lẻ.
*) Trường hợp
1
:
y
lẻ và
x
chẵn
Vì
x
và
y
các số nguyên tố nên
x
là số nguyên tố chẵn
⇒
2x =
Khi đó theo đề bài ta có:
22
3.2 1 19y+=
⇒
2
13
19
y =
(loại)
*) Trường hợp
2
:
y
chẵn và
x
lẻ
Vì
x
và
y
các số nguyên tố nên
y
là số nguyên tố chẵn
⇒
2y =
Khi đó theo đề bài ta có:
22
3x 1 19.2+=
⇒
2
25x =
⇒
5x =
(thoả mãn)
Vậy
5x =
;
2y =
Câu 4. (HSG 7 huyện Yên Bái – Yên Bình 2022 - 2023)
Cho
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
. Biết
2p +
cũng là số nguyên tố. Chứng tỏ rằng
1p +
chia hết cho
6
.
Lời giải
Vì
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
p
lẻ, do đó
1
p +
chẵn
⇒
( )
12p +
( )
1
Cũng do
p
là số nguyên tố lớn hơn
3
nên
31pk= +
hoặc
( )
3 2,pk k
=+∈
Nếu
31pk= +
thì
( )
23 33 13pk k+= += +
⇒
2
p +
không là số nguyên tố nên
31pk= +
không xảy ra.
Do đó
32pk= +
⇒
( )
13 33 13
pk k
+= += +
( )
2
Vì
( )
2,3 1
=
nên từ
( )
1
và
( )
2
ta có
( )
16p +
Câu 5. (HSG 7 huyện Thiệu Hóa 2020 - 2021)
Cho đa thức:
( )
32
f x ax bx cx d= + ++
với
*
a ∈
và
( ) (
)
5 4 2022ff−=
. Chứng minh:
( )
( )
72ff−
là hợp số.
Lời giải
Xét đa thức:
(
)
32
f x ax bx cx d= + ++
với
*
a ∈
Ta có:
( ) ( )
( ) ( )
32 32
5 4 .5 .5 .5 .4 .4 .4f f a b cd a b cd− = + + +− + + +
⇒
( ) ( ) ( ) ( )
5 4 125 25 5 64 16 4f f a b cd a b cd− = + ++− + ++
⇒
( ) ( )
5 4 61 9f f a bc− = ++
Mà
( ) ( )
5 4 2022ff−=
61 9 2022a bc
⇒ + +=
( )
1
Lại có:
( )
( )
( ) ( )
32 32
7 2 .7 .7 .7 .2 .2 .2f f a b cd a b cd
− = + + +− + + +
⇒
( ) ( ) ( ) ( )
7 2 343 49 7 8 4 2f f a bcd abcd− = + ++− +++
⇒
( ) ( )
7 2 335 45 5f f a bc− = ++
⇒
( ) ( )
72ff−
( )
5 67 9a bc= ++
( )
5 6 61 9a a bc= + ++
( )
2
Từ
( )
1
và
( )
2
suy ra:
( ) ( ) ( )
7 2 5. 6 2022ff a−=+
là hợp số.
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 15/21
Vậy
( ) ( )
72ff−
là hợp số.
Câu 6. (HSG 7 huyện Tiền Hải 2021 - 2022)
Cho
2022
số
, , ,....., ,
1 2 3 2021 2022
aa a a a
là các số tự nhiên khác
0
thỏa mãn:
111 1 1
...... 1
1 2 3 2021 2022
aa a a a
+++ + + =
. Chứng minh rằng: Tồn tại ít nhất một số trong
2022
số đã cho là số chẵn.
Lời giải
Từ
111 1 1
...... 1
1 2 3 2021 2022
aa a a a
+++ + + =
⇒
..... .... ....
2 3 2022 1 2 2021 1 2 2022
a a a aa a aa a+=
( )
*
Giả sử các số
, , ,....., ,
1 2 3 2021 2022
aa a a a
đều là số lẻ , khi đó vế trái của
(
)
*
là tổng của
2022
số lẻ nên vế trái là số chẵn , mà vế phải là số lẻ (mâu thuẫn)
⇒
Điều giả sử sai.
Vậy do đó tồn tại ít nhất một số trong
2022
số đã cho là số chẵn (đpcm).
Câu 7. (HSG 7 Trường THCS Nguyễn Trung Trực 2018-2019)
Chứng minh rằng nếu
m
và
n
là các số tự nhiên thì số:
( )( )
5 13 4A mn mn= ++ −+
là
số chẵn.
Lời giải
Ta xét hiệu
( ) ( )
5 13 4mn mn++ − −+
5 13 4mn mn= ++− +−
2 23mn= +−
Với
,mn∈
thì
2 23mn+−
là một số lẻ.
Do đó trong hai số
51mn++
và
34mn−+
phải có một số chẵn.
Suy ra tích của chúng là một số chẵn.
Vậy
A
là số chẵn.
Câu 8. (HSG 7 trường Nguyễn Trực 2017 - 2018)
Cho
,,abc
đôi một khác nhau và
0.≠
Biết
ab
là số nguyên tố và
.
ab b
c
bc
=
Tìm
abc
.
Lời giải
Ta có:
ab b
c
bc
=
ab
bc
⇒=
Do
ab
là 1 số nguyên tố có hai chữ số nên
{ }
1;3;7;9b ∈
Do
2
ac b=
ta xét các trường hợp
+
1b =
⇒
1ac= =
(loại do
)ac≠
+
3b =
⇒
9 1.9ac = =
(do
)ac≠
⇒
13ab =
(do
93
không là nguyên tố)
Có
13 1 3
()
39 3 9
ab b
tm
c
bc
= = = =
+
7b =
;
9b =
đều bị loại do dẫn đến
ac=
Vậy
139abc =
.
Câu 9. (HSG 7 huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, 2022- 2023)
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 16/21
Tìm các số nguyên tố
p
thỏa mãn
2
2
p
p+
là số nguyên tố.
Lời giải
Nếu
2p =
⇒
2
2 8
p
p+ =
không là số nguyên tố (loại).
Nếu
3p
=
⇒
2
2 17
p
p+ =
là số nguyên tố (chọn).
Nếu
3p
>
thì
p
là số lẻ
⇒
2 1( )
pk k
=+∈
⇒
21
2 2 2.4
pk k
+
= =
chia cho
3
dư
2
.
Lại có
2
p
là số chính phương lớn hơn
3
nên chia cho
3
dư
1
. Suy ra
2
2
p
p+
chia hết cho
3
(loại).
Vậy
3
p =
.
Câu 10. (HSG 7 thành phố Lào Cai, 2022 - 2023)
Chứng minh
*
nN
∈
thì
3
2nn++
không thể là số nguyên tố.
Lời giải
Ta có:
( )
( )
( ) ( )
( )
23 23
11 1 1 1 1 22 n nnn n nnnn n n++ += + − + + += =+ −+ ++
Do
*
nN∀∈
nên
11n +>
và
2
21
nn−+>
Vậy
(
)
( )
2
12
n nn+ −+
là hợp số hay
3
2nn++
không thể là số nguyên tố.
Câu 11. (HSG 7 huyện Phù Cát 2017 - 2018; Hoài Nhơn 2014 - 2015)
Cho
p
là số nguyên tố. Tìm tất cả các số nguyên
a
thỏa mãn:
2
0a ap
+− =
Lời giải
Từ
( )
22
01a ap pa aaa+− =⇒ = += +
Với
a
∈
⇒
( )
1 2;p aa p= +
là số nguyên tố
⇒
2p =
⇒
(
) ( ) ( )
1 2 1.2 1 . 2aa
+== =− −
⇒
1
2
a
a
=
= −
Câu 12. (HSG 7 trường Nguyễn Trực 2017 - 2018)
Tìm
,xy
biết:
22
6 12xy− +=
(
,xy
là nguyên tố)
Lời giải
22
6 12
xy− +=
⇒
22
61
xy= +
vì
,xy
là nguyên tố nên
0x >
;
0y >
;
yx<
Do đó
y
là số chẵn
⇒
2
y =
⇒
22
6.2 1 25
x = +=
⇒
5x =
Vậy
5x =
;2y =
.
Dạng 4: Giải phương trình nghiệm nguyên dựa vào tính chất số nguyên tố
Câu 1. (HSG 7 huyện Thanh Miện năm 2021 - 2022)
Tìm số nguyên tố
p
sao cho
2p +
và
4p +
đều là số nguyên tố.
Lời giải
Nếu
2p =
thì
24p +=
là hợp số (loại).
Nếu
3p =
thì
25p +=
,
47p +=
đều là số nguyên tố. Thỏa mãn yêu cầu đề bài.
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 17/21
Nếu
3p
>
thì
31pk= +
hoặc
32pk
= +
( )
*
k ∈
.
+ Nếu
31
pk
= +
⇒
23 123 33( 1)pk k k+= ++= += +
chia hết cho
3
.
Mà
3p >
nên
2p +
là hợp số (loại).
+ Nếu
32
pk
= +
⇒
43 243 63( 2)pk k k+= ++= += +
chia hết cho
3
.
Mà
3p
>
nên
4
p +
là hợp số (loại).
Vậy
3
p
=
là giá trị cần tìm.
Câu 2. (HSG 7 huyện Thanh Sơn năm 2021 - 2022)
Tìm số nguyên tố
p
sao cho
21p +
và
41p +
đều là số nguyên tố.
Lời giải
Với
2p =
⇒
4 19p +=
không là số nguyên tố
⇒
2p =
không thỏa mãn.
Với
3p
=
thì
2 17
p
+=
là số nguyên tố và
4 1 13p +=
là số nguyên tố. Thỏa mãn.
Với
3p >
thì vì
p
là số nguyên tố nên
p
3
. Ta có 2 trường hợp:
+ Nếu
31
pk= +
⇒
( )
2 1 6 33pk+= +
. Mà
6 33k +>
⇒
21p +
không là số nguyên tố.
+ Nếu
32pk= +
⇒
( )
4 1 12 9 3pk+= +
. Mà
12 9 3k +>
⇒
41p +
không là số nguyên tố.
Vậy
3p =
là giá trị cần tìm.
Câu 3.
Tìm các cặp số nguyên
( )
,xy
thỏa mãn
23
7xy−=
.
Lời giải
* Chứng minh mệnh đề: Giả sử
a
và
b
nguyên tố cùng nhau thì mọi ước số nguyên tố lẻ của
22
ab
+
chỉ có dạng
41m
+
(mà không có dạng
43m +
) trong đó
m
là số nguyên dương.
Xét số nguyên tố
( )
4 3 22 1 1pm m= += + +
Nếu
p
là ước số nguyên tố của
22
ab+
thì
p
là ước chung của
a
và
b
Mà
a
và
b
nguyên tố cùng nhau nên
1p =
không là số nguyên tố
Vậy khi
p
lẻ,
p
chỉ có dạng
41m +
.
23
7xy−=
2 33
12xy⇒ += +
(
)
(
)
22
1 2 24x y yy⇒ += + − +
Nếu
y
chẵn thì
( )
( )
2
2 24y yy+ −+
cho 4
x⇒
lẻ,
21xt= +
22
14 4 2x tt
⇒ += + +
không chia hết cho 4 (mâu thuẫn)
Do đó
y
là số lẻ,
21yk= +
22
2 44 3yy k⇒ − += +
phải có ước số nguyên tố lẻ dạng
43m +
(vì tích các số dạng
41m
+
có dạng
41k +
)
2
1
x
⇒+
có ước số nguyên tố dạng
43m +
(trái với mệnh đề trên)
Vậy không có cặp số nguyên
( )
,xy
thỏa mãn
23
7xy−=
.
Câu 4.
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 18/21
Tìm các số nguyên dương
,xy
sao cho
22
xy
k
xy
+
=
−
là số nguyên dương và là ước của 1995.
Lời giải
Giả sử
22
xy
k
xy
+
=
−
nguyên dương và
k
là ước số của
1995 5.3.7.19 5
n
= =
với
3.7.19n =
Các số nguyên tố
3; 7;19
đều có dạng
Gọi ước chung lớn nhất của
,xy
là
( )
,d xy=
thì
,x du=
y dv=
với
(
)
,1uv =
Theo giả thiết
22
xy
k
xy
+
=
−
( )
22
x y kx y⇒+= −
( )
( )
22
du v ku v⇒ += −
(1)
+ TH1: Nếu
k
là ước của
n
k⇒
có ước nguyên tố dạng
43m +
Có
( )
,1uv =
nên
22
uv
+
không chứa các ước số nguyên tố của
k
Nên
k
là ước của
d
d kt
⇒=
Khi đó (1)
( )
22
tu v u v⇒ +=−
Do đó
2 22
u u v uv< + ≤−
⇒
(1) vô nghiệm
+ TH2: Nếu
5km=
với
m
là ước của
n
Có
( )
,1uv =
nên
22
uv+
không chứa các ước số nguyên tố của
m
Nên
m
là ước của
d
d mt⇒=
Khi đó (1)
(
)
( )
22
5tu v u v
⇒ += −
Do đó
(
)
22
5u v uv
⇒+≤ −
( )
22
50Au v uv⇒= +− −≤
(2)
Mặt khác:
22
4 4 20 25 4 20 25 50Au u v v= − ++ + +−
( ) ( )
22
22
2 5 2 5 50 1 7 50uv
= − + + − ≥+−
40A⇒≥
0A⇒≥
(3)
Từ (2) và (3)
0
A
⇒=
khi đó
25 1
2 57
u
v
−=±
+=
Giải ra ta được:
2
1
u
v
=
=
và
3
1
u
v
=
=
. Khi đó
1
t =
dm⇒=
.
Ta tìm được các số
,xy
là:
3xm
ym
=
=
hoặc
2xm
ym
=
=
trong đó
m
là ước của
3.7.19
n =
Nghĩa là
{ }
1;3;7;19;21;57;133;399m ∈
Vậy
( )
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
3;1 , 2;1 , 9;3 , 6;3 , 21;7 , 14;7 , 57;19 , 38;19 , 63;21 , 42;21 ,
;
171;57 , 114;57 , 399;133 , 266;133 , 1197;399 , 798;399
xy


∈



.
Dạng 5. Các bài toán về hai số nguyên tố cùng nhau
Câu 1. (HSG 7 huyện Nga Sơn -Thanh Hóa 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố
p
sao cho
2p +
,
6p +
,
8p +
,
14
p +
cũng là số nguyên tố.
Lời giải
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 19/21
Giả sử với
2
p =
là số nguyên tố
⇒
2 42p +=
là hợp số
⇒
2p =
(loại).
+ Với
3
p
=
là số nguyên tố
⇒
6 9:3p
+=
là hợp số
⇒
3p =
(loại).
+ Với
5p =
là số nguyên tố
⇒
27p
+=
,
6 11p +=
,
8 13p +=
,
14 19p +=
đều là số
nguyên tố.
+ Với
5p >
⇒
51pk= +
,
52pk= +
,
53pk= +
,
54pk= +
, (
k ∈
)
- Nếu
51
pk= +
⇒
( )
14 5 1 14 5 15 5pk k+=++= +
và lớn hơn
5
⇒
14p +
là hợp số
⇒
51pk= +
(loại).
- Nếu
52pk= +
⇒
(
)
8 5 10 5 2 5pk k
+= + = +
và lớn hơn
5
⇒
8p +
là hợp số
⇒
52pk
= +
(loại).
- Nếu
53pk= +
⇒
( )
2 5 55pk+= +
và lớn hơn
5
⇒
2
p +
là hợp số
⇒
53pk= +
(loại).
- Nếu
54pk= +
⇒
(
)
6 5 4 6 5 10 5pk k+= ++= +
và lớn hơn
5
⇒
6p +
là hợp số
⇒
⇒
⇒
54
pk= +
(loại).
Vậy
5
p
=
là số nguyên tố cần tìm.
Câu 2. (HSG 7 huyện Sông Lô – Vĩnh Phúc 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố
p
sao cho
2
4p +
và
2
4p −
đều là số nguyên tố.
Lời giải
Với
2p =
⇒
2
48p
+=
;
2
40p −=
⇒
2
4p +
và
2
4p −
là hợp số.
Vậy
2p =
(không thỏa mãn)
Với
3p =
⇒
2
4 13p +=
;
2
45p −=
⇒
2
4p +
và
2
4p −
là số nguyên tố.
Vậy
3
p =
(thỏa mãn).
Với
p
là số nguyên tố và
3p >
⇒
p
chia
3
dư
1
hoặc
2
⇒
2
p
chia
3
dư
1
⇒
( )
2
43p −
Mà
2
43p
−>
⇒
2
4p −
là hợp số (không thỏa mãn).
Vậy
3p
=
thì
2
4p +
và
2
4p −
cũng là các số nguyên tố.
Câu 3. (HSG 7 huyện Yên Thế - BG 2022 - 2023)
Cho
p
là số nguyên tố thỏa mãn
2p −
và
2p +
đều là số nguyên tố. Hỏi
32p
+
là số
nguyên tố hay hợp số.
Lời giải
Xét
2p =
thì
20p −=
và
24p +=
không phải là số nguyên tố (KTM);
Xét
3p =
thì
21p −=
không phải là số nguyên tố (KTM).
Xét
5
p =
thì
33p
−=
và
27p +=
là các số nguyên tố (TM)
Khi đó
3 2 17p +=
là số nguyên tố.
Xét
5p >
thì
p
có dạng
31k +
hoặc
32k +
( , 2)kk∈≥
.
+) Với
31pk= +
thi
2 3 3 3( 1) 3pk k+= += +
, mà
5p >
⇒
p
là hợp số (KTM).
+) Với
32pk= +
thì
2 3 :3pk−=
, mà
5p >
.
⇒
p
là hợp số (KTM).
Vậy khi
p
;
2p
−
;
2p +
đều là số nguyên tố thi
32p +
cũng là số nguyên tố.
Câu 4. (HSG 7 huyện Quảng Trạch năm 2021 - 2022)
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Trang 20/21
Chứng minh rằng: Với mọi
n ∈
thì
21n +
và
( )
1
2
nn+
là hai số nguyên tố cùng nhau.
Lời giải
Gọi
d
là ước chung lớn nhất của
( )
1
2
nn+
và
21n +
. Khi đó
( 1)
2
nn
d
+
và
( )
21nd+
.
Vì
( 1)
2
nn
d
+
⇒
( 1)nn d
+
⇒
nd
hoặc
( )
1nd+
.
+ Nếu
2,nd n d⇒
kết hợp với
(
)
21nd
+
ta có
11dd⇒=
.
+ Nếu
( )
1nd+
⇒
( )
21nd+
⇒
(
)
22 ,nd+
kết hợp với
( )
21nd+
ta có
11dd⇒=
.
Trong mọi trường hợp ta đều có
1.d =
Vậy với mọi
n ∈
thì
21
n
+
và
( )
1
2
nn+
là hai số
nguyên tố cùng nhau.
Câu 5. (HSG 7 năm 2021 - 2022)
Cho hai đa thức
2 3 4 2009 2010
( ) 1 .....Px x x x x x x=+++++ + +
và
2 3 4 2009 2010
( ) 1 .... .Qx x x x x x x=−+−+−− +
Giá trị của biểu thức
11
22
PQ
 
+
 
 
có dạng biểu thức hữu tỉ là
;, ;,
a
ab ab
b
∈
là hai số
nguyên tố cùng nhau. Chứng minh
5a
.
Lời giải
Đặt
3 5 2009
1 1 11 1 1
2 ..... (1)
2 2 22 2 2
AP Q
    
= + =+ + + ++
    
    
Suy ra
3 2007
11 1
4 10 ...... (2)
22 2
A
 
= ++ + +
 
 
Từ (1) và (2) suy ra
2009
1
38
2
A

= −


⇒
2012
2009
2009
1
8
21
2
3 3.2
a
A
b
−
−
= = =
Ta thấy:
2012 1006
2 1 4 1 3;−= −
2012
21−
và
2009
2
là hai số nguyên tố cùng nhau nên
2012
2 1 3.a−=
Ta có:
2012 503
3 2 1 16 1.a = −= −
Vì
503
16
có chữ số tận cùng là
6
nên
3a
có chữ số tận cùng là
5
, suy ra
3a
chia hết cho
5
.
Mà
3
và
5
nguyên tố cùng nhau nên
5a
.
Vậy
5a
Câu 6. (HSG 7 huyện Vĩnh Tường 2015 - 2016)
Cho
( )
,1ab =
. Chứng minh rằng
( )
2007 2006
,1
ab =
Lời giải
Giả sử
2007
a
và
2006
b
đều chia hết cho số nguyên tố
d
⇒
ad
và
bd
Mà
( )
,1ab =
⇒
1d =
(vô lý ).

Preview text:

DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
CĐ 5: SỐ NGUYÊN TỐ - HỢP SỐ
Dạng 1: Sử dụng các tính chất của phép chia số nguyên
Dạng 2: Áp dụng định lý Fermat
Dạng 3: Sử dụng phương pháp phân tích
Dạng 4: Giải phương trình nghiệm nguyên dựa vào tính chất số nguyên tố
Dạng 5: Các bài toán về hai số nguyên tố cùng nhau
Dạng 1. Sử dụng các tính chất của phép chia số nguyên
Câu 1. (HSG 7 huyện Bá Thước 2022 - 2023)

Cho a,b,c,d + ∈ thỏa mãn 2 2 a + b = ( 2 2
2021 c + 3d ) . Chứng minh a + b + c + d là hợp số. Lời giải Ta có: 2 2 a + b = ( 2 2
2021 c + 3d ) ⇔ 2 2 2 2 2 2
a + b + c + d = 2022c + 3064d Mà ( 2 2
2022c + 6064d )2 nên ( 2 2 2 2
a + b + c + d )2 Ta xét 2 2 2 2
(a − a + b − b + c − c + d − d) + (a + b + c + d) 2   Mà 2 2
(a − a) = a(a −1)2; b −b = b(b −1)2; c(c −1)2; d(d −1)2
(a +b + c + d)2. Do a,b,c,d +
∈ nên a + b + c + d > 2
Vậy a + b + c + d là hợp số.
Câu 2. (HSG 7 trường THCS Võ Thị Sáu 2022 - 2023)
Chứng minh rằng nếu 2n −1 là số nguyên tố (n > 2) thì 2n +1 là hợp số. Lời giải
Ta có: 2n −1; 2n ; 2n +1 là ba số tự nhiên liên tiếp nên một trong ba số sẽ chia hết cho 3.
Mà 2n −1 là số nguyên tố (n > 2) nên 2n −1 không chia hết cho 3
Mặt khác: với n > 2 thì 2n là số chẵn nên 2n không chia hết cho 3
Suy ra: 2n +1 chia hết cho 3
Vậy 2n +1 là hợp số (đpcm).
Câu 3. (HSG 7 huyện Triệu Sơn 2022 - 2023) 2 2 Cho số nguyên tố x + py
p . Giả sử x , y là các số tự nhiên khác 0 , thỏa mãn điều kiện xy 2 2
là các số tự nhiên. Chứng minh rằng x + py = p +1. xy Lời giải
Gọi ƯCLN (x, y) = d (d ∈*), khi đó tồn tại các số tự nhiên a và b để x = da ; y = db và (a;b) =1
Trang 1/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 2 2 2 2 2 2 2 2 Ta có: x + py d a + pd a a + pb = = ∈ *. 2 xy d ab ab Từ đó ta được: ( 2 2
a + pb )ab ⇒ ( 2 2
a + pb )b ⇒ 2 a b .
Do (a;b) =1 nên ta suy ra được b =1. Suy ra ( 2
a + p)a ⇒ pa .
Do p là số nguyên tố nên ra được a =1 hoặc a = p . Khi đó ta xét các trường hợp 2 2 2 2 + +
• Với a =1, khi đó ta được x py d pd
x = y = d ⇒ = = p +1. 2 xy d 2 2 2 2 2 + + • Với x py d p d p
a = p , khi đó ta được x = dp ; y = d ⇒ = = p +1. 2 xy d p 2 2
Vậy ta luôn có x + py = p +1 xy
Câu 4 (HSG 7 huyện Thọ Xuân 2022 - 2023)
Chứng minh rằng nếu p là số nguyên tố lớn hơn 3 thì ( p + )1( p − )1chia hết cho24 . Lời giải
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p = 3k +1 hoặc p = 3k + 2(k ∈ N *)
- Nếu p = 3k +1 thì ( p + ) 1 ( p − ) 1 = (3k +1+ ) 1 (3k +1− )
1 = (3k + 2).3k3 - Nếu p = 3k + 2 thì
( p + )1( p − )1 = (3k + 2+ )1(3k + 2− )1 = (3k +3).(3k + )1 = 3.(k + )1(3k + )13 Suy ra ( p + ) 1 ( p − ) 1 chia hết cho 3 ( ) 1
Ta lại có: p là số nguyên tố lớn hơn 3nên p là số lẻ
Do đó p +1 và p −1 là hai số chẵn liên tiếp Suy ra ( p + ) 1 ( p − ) 1 chia hết cho 8 (2)
Mà 3 và 8 là hai số nguyên tố cùng nhau (3) Từ ( )
1 ,(2) và (3) suy ra ( p + ) 1 ( p − ) 1 chia hết cho 24 .
Câu 5 (HSG 7 Diễn Châu Liên trường THCS 2022 - 2023)
Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3, biết p + 2 cũng là số nguyên tố. Chứng tỏ rằng p +1 chia hết cho 6 . Lời giải
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p lẻ, do đó p +1 chẵn ⇒ ( p + ) 1 2 (1)
Cũng do p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p = 3k +1 hoặc p = 3k + 2 (k ∈)
Nếu p = 3k +1 thì p + 2 = 3k + 3 = 3(k + ) 1 3
⇒ p + 2 không là số nguyên tố nên p = 3k +1 không xảy ra.
Do đó p = 3k + 2 ⇒ p +1 = 3k + 3 = 3(k + ) 1 3 (2)
Vì (2;3) =1 nên từ (1) và (2) ta có ( p + ) 1 6
Trang 2/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Câu 6. (HSG 7 Thị xã Thái Hòa 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố p và q sao cho 2 2 p − 2q =17 Lời giải Từ gt: 2 2
p – 2q = 17 ⇒ 2 2
p – 17 = 2q suy ra p lẻ. Với p lẻ ⇒ 2 p chia 4 dư 1 ⇒ 2
p – 17 chia hết cho 4 ⇒ 2
2q chia hết cho 4 ⇒ q = 2
vì q là số nguyên tố.
Với q = 2 ta có p = 5
Câu 7. (HSG 7 huyện Lục Ngạn 2022 - 2023)
Cho p và 2 p +1 là các số nguyên tố lớn hơn 3. Chứng minh rằng 5p + 2 là hợp số. Lời giải
Vì p là số nguyên tố lớp hơn 3 nên p có dạng 3k +1 hoặc 3k + 2 với * k ∈
-Nếu p = 3k +1 ⇒ 2 p +1 = 2(3k + )
1 +1 = 6k + 3 = 3(2k +1))
Khi đó 2 p +1 lớn hơn 3 và có ít nhất 3 ước là 1; 3; 2 p +1 trái với giả thiết 2 p +1 là số nguyên tố
Do đó p có dạng 3k + 2
Xét 5p + 2 = 5.(3k + 2) + 2 =15k +12 = 3(5k + 4)
Khi đó 5p + 2 lớn hơn 3 và có ít nhất 3 ước là 1; 3; 5p + 2 nên 5p + 2 là hợp số.
Vậy Cho p và 2 p +1 là các số nguyên tố lớn hơn 3thì 5p + 2 là hợp số (đpcm).
Câu 8. (HSG 7 huyện Lập Thạch 2022 - 2023)
Tìm các số nguyên tố p sao cho 2
2p + p là một số nguyên tố. Lời giải
Với p = 2 thì p 2 2 2
2 + p = 2 + 2 = 8 là hợp số
Với p = 3 thì p 2 3 2
2 + p = 2 + 3 =17 là số nguyên tố
Với p là số nguyên tố và p > 3 nên p = 3k +1 hoặc p = 3k + 2 với k ∈* Ta có p 2 + = ( p p + ) + ( 2 2 2 1 p − ) 1 vì (2p + ) 1 3 và ( 2 p − )
1 3 với mọi số nguyên tố p có
dạng: p = 3k +1hoặc p = 3k + 2 với k ∈*. Suy ra p 2 + = ( p p + ) + ( 2 2 2 1 p − ) 1 là hợp số.
Vậy Với p = 3 thì p 2 3 2
2 + p = 2 + 3 =17 là số nguyên tố.
Câu 9. (HSG 7 huyện Thanh Trì; Hiệp Hòa 2022 - 2023) Tìm số nguyên tố ; x y thỏa mãn: 2 2 x − 2y =1 Lời giải Xét 2 2
x − 2y =1 suy ra 2 2 x = 2y +1
- Nếu x chia hết cho 3 mà x là số nguyên tố nên x = 3
Thay vào tính đươc y = 2 là số nguyên tố (Chọn)
- Nếu x không chia hết cho 3, thì x chia cho 3 dư 1 hoặc dư 2 ⇒ 2 x chia cho 3 dư 1 ⇒ ( 2 x − ) 1 3
Trang 3/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 Suy ra 2
2y chia hết cho 3mà (2,3) =1 nên 2
y chia hết cho 3 mà 3 là số nguyên tố nên y chia hết cho 3
Mà y là số nguyên tố nên y = 3 Thay vào tính được 2 x =19 (loại)
Vậy có duy nhất cặp số (x, y) = (2,3) thỏa mãn bài toán.
Câu 10. (HSG 7 huyện Ninh Giang 2022 - 2023)
Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3 thỏa mãn 10p +1 cũng là số nguyên tố. Chứng minh rằng: (5p + )16 . Lời giải
Ta có p là số nguyên tố lớn hơn 3
Xét ba số tự nhiên liên tiếp 10 p ; 10 p +1; 10 p + 2 trong đó có một số chia hết cho 2 , một số chia hết cho 3
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 và 10 p +1 là số nguyên tố nên p và 10 p +1 không chia hết cho 2 và cho3.
mà 3 và 10 là hai số nguyên tố cùng nhau nên 10 p  3, 10p +1 3 do đó
(10p + 2)3⇒ 2(5p + )13⇒ (5p + )13
p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p lẻ ⇒ 5p +1 chẵn ⇒ (5p + ) 1 2 Vì (5p + ) 1 3 và (5p + )
1 2 mà 2 và 3 là hai số nguyên tố cùng nhau nên (5p + ) 1 6
Vậy p là số nguyên tố lớn hơn 3 thỏa mãn 10p +1 cũng là số nguyên tố thì (5p + )16 .
Câu 11. (HSG 7 huyện Thanh Sơn 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố p sao cho 2 p +1 và 4 p +1 đều là số nguyên tố. Lời giải
- Xét p = 2 thì 4 p +1 = 9 là hợp số (loại)
- Xét p = 3 thì 2 p +1 = 7; 4 p +1 =13 đều là số nguyên tố
- Nếu p > 3 thì p  3 nên p = 3k +1 hoặc p = 3k + 2 (k ∈*)
- Xét được p = 3k +1 thì 2 p +1 là hợp số (loại)
- Xét được p = 3k + 2 thì 4 p +1 là hợp số (loại)
- Kết luận: p = 3 thì 2 p +1 = 7; 4 p +1 =13 đều là số nguyên tố
Câu 12. (HSG 7 huyện Hà Trung 2 2022 - 2023)
Cho a,b,c,d là các số nguyên dương thỏa mãn 2 2 a − b = ( 2 2 2 2
3 c − 5d − b ). Chứng minh:
a + b + c + d là hợp số. Lời giải Ta có: 2 2 a − b = ( 2 2 2
c − d − b ) 2 2 2 2 2
⇒ a − b + b + c + d = ( 2 2 2
c − d − b ) 2 2 2 2 3 5 2 3 3 5
+ 3b + c + d 2 2 2 2
a + b + c + d = ( 2 2 2
c − d − b ) 2 2 2 2 2 2 2 3 5
+ 3b + c + d = 4c −14d = 2.(2c − 7d )2 2 2 2 2
⇒ (a + b + c + d )2 (1)
Trang 4/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 Xét hiệu: ( 2 2 2 2
a + b + c + d ) −(a + b + c + d ) = a(a − ) 1 + b(b − ) 1 + c(c − ) 1 + d (d − ) 1 a(a − ) 1 ; b(b − ) 1 ; c(c − ) 1 ; d (d − )
1 đều là các tích của hai số tự nhiên liên tiếp nên chia hết cho 2 Suy ra: ( 2 2 2 2
a + b + c + d ) −(a + b + c + d ) 2  (2)
Từ (1) và (2) suy ra: (a + b + c + d )2 mà a + b + c + d > 2 nên a + b + c + d là hợp số.
Câu 13. (HSG 7 huyện Lang Chánh 2022 - 2023)
Cho các số nguyên tố p và q thoả mãn: 2 2
p − 2q =17 . Tính 4
( p + q) +15 Lời giải Ta có: 2 2 p − 2q =17 ⇒ 2 2 p −1 = 2q +16 ⇒ 2
( p −1)( p +1) = (2q +16)2
⇒ ( p −1)( p +1)2
Mà ( p +1) − ( p −1) = 2
suy ra p −1; p +1 là hai số chẵn liên tiếp ⇒ ( p −1)( p +1)8 ⇒ 2
(2q +16)8mà 16 ⋮ 8 ⇒ 2 2q 8 ⇒ 2
q 4 ⇒ q2
Mà q là số nguyên tố ⇒ q = 2 ⇒ 2 2 2
p = 2q +17 = 2.2 +17 = 25
Mà p là số nguyên tố ⇒ p = 5 . Ta có: 4 4
( p + q) +15 = (5 + 2) +15 = 2416 . Vậy: 4
( p + q) +15 = 2416
Câu 14. (HSG 7 Bắc Giang 2022 - 2023) Cho ; m ;
n t là ba số nguyên tố lớn hơn 3 thỏa mãn: *
m − n = n − t = a (a ∈ N ) . Chứng
minh rằng a chia hết cho 6 . Lời giải
Ta có: m − n = n − t = a ( * a ∈ N )
Suy ra n = t + a ; m = n + a = t + 2a
Do đó ta có t ; t + a ; t + 2a là các số nguyên tố lớn hơn 3
Xét số dư của ba số nguyên tốt ; t + a ; t + 2a đã cho khi chia cho 3, số dư nhận được có thể
là 1 hoặc 2 . Do đó có ít nhất hai số có cùng số dư khi chia cho 3 và hiệu của chúng chia hết cho 3.
Mặt khác (t + a) − t = a ; (t + a
2 ) −t = 2a ; (t + 2a) −(t + a) = a
Suy ra a hoặc 2a chia hết cho 3. Mà (2;3) =1 nên a3 (1)
Vì m , n là các số nguyên tố lớn hơn 3 nên m , n là các số lẻ
⇒ m − n Từ ( )
1 và (2) kết hợp với (2;3) =1 ta có a6
Câu 15. (HSG 7 Huyện Quốc Oai 2022 - 2023)
Trang 5/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3 thỏa mãn 10 p +1 cũng là số nguyên tố. Chứng minh rằng
5p +1 chia hết cho 6 . Lời giải
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p là số lẻ ⇒ 5p là số lẻ
5p +1 là số chẵn ⇒ (5p + ) 1 2 ( ) 1
Xét ba số tự nhiên liên tiếp 10 p ; 10 p +1; 10 p + 2 luôn tồn tại một số chia hết cho 3
Mà 10 p +1 là số nguyên tố nên (10 p + ) 1 /3
p là số nguyên tố lớn hơn 3 ⇒ p /3 và ƯCLN(10;3) =1 ⇒ 10 p /3
Do đó (10 p + 2)3 ⇒ 2(5p + )
1 3 mà ƯCLN(2;3) =1 ⇒ (5p + ) 1 3 (2) Từ ( )
1 và (2) suy ra 5p +1 chia hết cho 6
Câu 16. (HSG 7 TP Phúc Yên- Trường THCS Đồng Xuân 2022 - 2023)
Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3. Chứng minh rằng ( 2 p − ) 1 24 . Lời giải Ta có 2
p −1 = ( p −1)( p +1) .
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p lẻ. Do đó p −1 và p +1 là hai số chẵn liên tiếp. Từ
đó ( p −1)( p +1)8 (1) .
Xét ba số tự nhiên liên tiếp p −1; p ; p +1. Ta có ( p −1) p( p +1)3.
Mà p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p không chia hết cho 3 nên ( p −1)( p +1)3 (2) .
Từ (1) và (2) kết hợp với (3;8) =1 và 3.8 = 24 ta suy ra ( 2 p − ) 1 24 (đpcm).
Câu 17. (HSG 7 (LDP) Hưng Hà 2022 - 2023)
Tìm một số có ba chữ số biết rằng số đó chia hết cho 72 , các chữ số của nó sắp xếp theo thứ
tự từ nhỏ đến lớn tỷ lệ với 2 ; 3; 4 Lời giải
Gọi ba chữ số của số cần tìm là a, , b c . Điều kiện * a, ,
b c ∈ ; a < b < c ≤ 9 . Theo bài ra: a b c
= = và số có ba chữ số a, ,
b c chia hết cho 72 . 2 3 4
Ta có số có ba chữ số a, ,
b c chia hết cho 72 nên nó chia hết cho 9, chia hết cho 8 .
Số có ba chữ số a, , b c chia hết cho 9
⇒ (a + b + c)9 mà 0 < a + b + c < 27 nên a + b + c∈{9; 1 } 8 Từ a b c + +
= = , áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau ta có: a b c a b c = = = 2 3 4 2 3 4 2 + 3+ 4
+) Nếu a + b + c = 9 ⇒ a b c 9 = = = = 1 2 3 4 9
⇒ a = 2 ; b = 3 ; c = 4.
Ta được các số 234 ; 243; 324; 342; 423; 432 . Nhưng số cần tìm phải chia hết cho 8 nên
chỉ có số 432 chia hết cho 72 ( ) 1
Trang 6/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
+) Nếu a + b + c =18 ⇒ a b c 18 = = = = 2 2 3 4 9
⇒ a = 4 ; b = 6; c = 8.
Ta được các số 468 ; 486 ; 648; 684 ; 846; 864 . Nhưng số cần tìm phải chia hết cho 8 nên
chỉ có số 648; 864 chia hết cho 72 (2) Từ ( )
1 và (2) ta được các số cần tìm là: 432 ; 648; 864
Câu 18. (HSG 7 huyện Nông Cống 2022 - 2023)
Cho số nguyên n (n > ) 1 thỏa mãn 2 n + 4 và 2
n +16 là các số nguyên tố. Chứng minh n chia hết cho 5. Lời giải
Với mọi số nguyên n thì 2
n chia cho 5 dư 0; 1 hoặc 4 . + Nếu 2 n chia 5 dư 1 thì 2
n = 5k +1 (k ∈*) ⇒ 2
n + 4 = 5k +1+ 4 = (5k + 5 )5. Do đó nên 2
n + 4 không là số nguyên tố. Loại trừ trường hợp này. + Nếu 2 n chia 5 dư 4 thì 2
n = 5k + 4 (k ∈*) ⇒ 2
n +16 = (5k + 20 )5. Do đó 2
n +16 không là số nguyên tố. Loại trừ trường hợp này. Vậy 2
n 5 , suy ra n5 .
Câu 19. (HSG 7 huyện Thường Xuân 2022 - 2023) Cho ;
m n là hai số chính phương lẻ liên tiếp. Chứng minh rằng: mn − m − n +1 chia hết cho 192. Lời giải Ta có: 192 =16.12 Do ;
m n là hai số chính phương lẻ liên tiếp nên ta có: 2 m = (2k −1) và 2 n = (2k +1) (k ∈*)
Khi đó: mn − m − n +1 = (m − ) 1 (n − ) 1 2 2 2 2
= [(1k −1) −1][(2k +1) −1] = (4k − 4k)(4k + 4k) 2 = 16k (k −1)(k +1) 1  6 ( ) 1
Ta có: k(k −1)(k +1)3 và k(k −1)k(k +1)4 Mà (3,4) =1 nên 2 k (k −1)(k +1) 1  2 ⇒ 2
mn − m − n +1 =16k (k −1)(k +1) 1  2 (2)
Từ ( )1 và (2), suy ra: mn−m−n+1 192  (đpcm)
Câu 20. (HSG 7 thành phố Thanh Hoá, 2022 - 2023; huyện Thanh Ba năm 2021 - 2022)
Cho a, b, c, d là các số nguyên dương thỏa mãn 2 2 2 2
a + c = b + d . Chứng minh rằng:
a + b + c + d là hợp số. Lời giải Ta có: ( 2 2 2 2 + + +
)−( + + + ) = ( 2 − )+( 2 − )+( 2 − )+( 2 a b c d a b c d a a b b c c d − d ) = a(a − ) 1 + b(b − ) 1 + c(c − ) 1 + d (d − ) 1 chia hết cho 2 .
Trang 7/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 Mà 2 2 2 2
a + c = b + d nên ( 2 2 2 2
a + b + c + d ) = ( 2 2
2 b + d ) chia hết cho 2
⇒ a + b + c + d chia hết cho 2 .
Mặt khác, a, b, c, d là các số nguyên dương ⇒ a + b + c + d ≥ 4 .
Vậy (a + b + c + d ) là hợp số.
Câu 21. (HSG 7 huyện Cẩm Thủy năm 2021 - 2022) Cho đa thức ( ) 3 2
f x = ax + bx + cx + d với *
a ∈ và f (5) − f (4) = 2022 .
Chứng minh f (7) − f (2) là hợp số. Lời giải
Ta có: f (5) − f (4) = (125a + 25b + 5c + d ) −(64a +16b + 4c + d ) = 2022
⇒ 61a + 9b + c = 2022 .
f (7) − f (2) = (343a + 49b + 7c + d ) −(8a+4b+2c+d) = 335a + 45b + 5c
= 305a + 45b + 5c + 30a = 5(61a + 9b + c) + 30a = 5.2022 + 30a =10(1011+ 3a).
Vì a nguyên dương nên 10(1011+ 3a) 10  và 10(1011+ 3a) >10
nên 10(1011+ 3a) là hợp số.
Vậy f (7) − f (2) là hợp số.
Câu 22. (HSG 7 huyện Kinh Môn 2020 - 2021)
Cho các số nguyên dương a,b,c,d thoả mãn 2 2 2 2
a + b + c + d chia hết cho 2 . Chứng minh
rằng: a + b + c + d là hợp số. Lời giải Ta có: 2 2 2 2
a + b + c + d − a − b − c − d = ( 2 − ) + ( 2 − ) + ( 2 − ) + ( 2 a a b b c c d − d ) = . a (a − ) 1 + . b (b − ) 1 + .c(c − ) 1 + d.(d − ) 1
Do a ,b , c , d là các số nguyên dương, nên a và a −1; b và b −1; c và c −1; d và d −1
là hai số nguyên liên tiếp. Suy ra: a(a − ) 1 2
b(b− )12  ⇒ ( 2 2 2 2
a + b + c + d ) −(a + b + c + d ) 2 c(c −   )12 d (d −  )12 Mà ( 2 2 2 2
a + b + c + d )2 ⇒ (a + b + c + d )2 ( ) 1
Vì a,b,c,d là các số nguyên dương ⇒ a + b + c + d > 2 (2) Từ ( )
1 và (2) ⇒ a + b + c + d là hợp số.
Vậy a + b + c + d là hợp số.
Câu 23. (HSG 7 huyện Giao Thủy 2016 - 2017)
Cho các số nguyên dương ; a ; b ;
c d;e thỏa mãn 2 2 2 2 2
a + b + c + d + e chia hết cho 2 . Chứng
tỏ rằng a + b + c + d + e là hợp số
Trang 8/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 Lời giải Đặt 2 2 2 2 2
A = a + b + c + d + e ; B = a + b + c + d + e Xét: + = ( 2 2 2 2 2 A B
a + b + c + d + e ) + (a + b + c + d + e)
= ( 2 + ) + ( 2 + ) + ( 2 + ) + ( 2 + ) + ( 2 a a b b c c d d e + e) = a(a + ) 1 + b(b + ) 1 + c(c + ) 1 + d (d + ) 1 + e(e + ) 1
Với n là số nguyên thì tích 2 số nguyên liên tiếp chia hết cho 2 nên A + B chia hết cho 2 .
Theo đề bài A chia hết cho 2 nên B chia hết cho 2 và B > 2
Vậy B là hợp số.
Câu 24. (HSG 7 tỉnh Bắc Giang 2012 - 2013)
Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3. Chứng minh rằng 2
p + 2012 là hợp số. Lời giải
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p có dạng p = 3k ±1 (k ∈,k ≥ ) 1
+ Với p = 3k +1 ta có: 2 p + = ( k + )2 2 2012
3 1 + 2012 = 9k + 6k + 2013 ⇒ ( 2 p + 2012)3
+ Với p = 3k −1 ta có 2 p + = ( k − )2 2 2012
3 1 + 2012 = 9k − 6k + 2013 ⇒ ( 2 p + 2012)3 Vậy 2
p + 2012 là hợp số
Câu 25. (HSG 7 huyện Hoài Nhơn 2018 - 2019)
Một số nguyên tố p chia cho 42 có số dư r là hợp số. Tìm hợp số r Lời giải
Vì p chia cho 42 có số dư là r nên p = 42k + r (0 < r < 42,r ∈)
Hay p = 2.3.7k + r
Vì p là số nguyên tố nên r không chia hết cho 2;3;7
⇒ r là hợp số không chia hết cho 2,3,7 và r < 42 , Vậy hợp số r = 25
Câu 26. (HSG 7 huyện Hương Sơn 2017-2018 ) Cho + , m n p m n
∈ * và p là số nguyên tố thỏa mãn: = (1) . Chứng minh rằng: m −1 p 2 p = n + 2 Lời giải
+ Nếu m + n chia hết cho p ⇒ p(m −1) do p là số nguyên tố và , m n∈ *
⇒ m = 2 hoặc m = p +1khi đó từ (1) ta có: 2 p = n + 2
Nếu m + n không chia hết cho p, từ (1) ⇒ (m + n)(m − ) 2 1 = p
Do p là số nguyên tố và 2 , m n∈ *
 ⇒ m −1 = p và m + n =1 ⇒ 2 2 m = p +1 và 2
n = − p < 0 (loại) Vậy 2 p = n + 2
Câu 27. (HSG 7 huyện Kim Thành, 2022 - 2023)
Trang 9/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Cho biết a, b là các số nguyên tố thỏa mãn: 2 2
a − b − 4 =113. Chứng minh rằng a + b cũng là một số nguyên tố. Lời giải 2 2
a − b − 4 =113 2 2
a − b =117 (*)
Nếu a và b cùng tính chẵn lẻ thì ( 2 2
a − b )2 mà 117  2 nên (*) vô lý .
Do đó trong hai số a , b phải có một số chẵn
Mà a , b có một số nguyên tố nên a = 2 hoặc b = 2 . Nếu a = 2 thì 2 4 − b =117 2 b = 113 − (Vô lý) Nếu b = 2 thì 2 a − 4 =117 2 a =121 a =11
a + b =11+ 2 =13 là số nguyên tố (đpcm)
Câu 28. (HSG 7 huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá, 2017 - 2018)
Tìm số nguyên tố p để p + 2, p + 6 , p + 8 , p +14 cũng là các số nguyên tố. Lời giải
Nếu p = 2 thì p + 2 = 4, là hợp số => loại
Nếu p = 3 thì p + 6 = 9 , là hợp số => loại
Nếu p = 5 thì p + 2 = 7 , p + 6 =11, p + 8 =13 , p +14 =19 đều là các số nguyên tố.
Nếu p > 5 , vì p là số nguyên tố nên p không chia hết cho 5
⇒ p có dạng 5k +1 hoặc 5k + 2 hoặc 5k + 3 hoặc 5k + 4 ( k ∈ )
- Nếu p = 5k +1thì p +14 = 5k +1+14 = 5k +15 = 5(k + 3)5 , mà p +14 > 5
nên p +14 là hợp số
- Nếu p = 5k + 2thì p + 8 = 5k + 2 + 8 = 5k +10 = 5(k + 2)5 , mà p +8 > 5
nên p + 8 là hợp số
- Nếu p = 5k + 3 thì p + 2 = 5k + 3+ 2 = 5k + 5 = 5(k +1)5, mà p + 2 > 5
nên p + 2là hợp số
- Nếu p = 5k + 4thì p + 6 = 5k + 4 + 6 = 5k +10 = 5(k + 2)5, mà p + 6 > 5
nên p + 6 là hợp số
Vậy p chỉ có 1 giá trị duy nhất là p = 5
Câu 29. (HSG 7 huyện Thanh Sơn, tỉnh, trường …………… 2022-2023)
Tìm các số nguyên tố x, y thỏa mãn 2
(x −1)(x +1) = 6y Lời giải + Vì 2
6y 2 ⇒ (x −1)(x +1)2
+ Vì (x −1) + (x +1) = 2x2 nên x −1;x +1 cùng tính chẵn lẻ
Suy ra x −1; x +1 là hai số chẵn liên tiếp .
Do đó (x −1)(x +1)8
Trang 10/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 ⇒ 2 2 2
6y 8 ⇒ 3y 4 ⇒ y 4 ⇒ y2
Mà y là số nguyên tố nên y = 2 - Thay y = 2 vào 2
(x −1)(x +1) = 6y ⇒ (x −1)(x +1) = 24 ⇒ (x −1)(x +1) = 4.6
⇒ x = 5 (thỏa mãn)
Vậy (x; y) = (5;2) .
Câu 30. (HSG 7 Tây Hồ, 2022 - 2023)
Tìm cặp số nguyên tố p,q thỏa mãn q. p
p q = (2 p + q +1).(2q + p +1) Lời giải Ta có: q. p
p q = (2 p + q +1).(2q + p +1) (1)
TH1: p,q có một số là số chẵn
Giả sử p là số chẵn
Do p là số nguyên tố ⇒ p = 2 Từ ( ) q 2
1 ⇒ 2 .q = (4 + q +1)(2q + 2 +1) = (q + 5).(2q + 3)(*)
⇒ (q + 5)(2 p + 3)2 mà 2 p + 3 là số lẻ nên (q + 5)2 ⇒ q lẻ ⇒ q ≥ 3
Do (*) suy ra (q + 5)(2q + 3)q q + 5q 5q  = q ⇒  ⇒  ⇒ 5  (do q là số nguyên tố) 2q + 3q 3q 3 = q
Thử lại ta nhận q = 5 ; p = 2 TH2: ;
p q là số nguyên tố lẻ ⇒ p ≥ 3 ; q ≥ 3
⇒ 2p + q +1; 2q + p +1 là những số chẵn ⇒ q p
(2 p + q +1)(2q + p +1)4 mà p .q là số lẻ nên vô lí
Vậy ( p;q)∈ ( { 2;3);(3;2)}
Dạng 2: Áp dụng định lý Fermat
Câu 1. (HSG 7 quận Hà Đông 2022 - 2023)
10n 1 + Cho 2 A = 2
+19. Chứng minh rằng A là hợp số Lời giải
Theo định lí Fermat bé, do 11 là số nguyên tố nên ta có 10 2 ≡1(mod11) ⇒ 10 2 n ≡1(mod ) 11 ⇒ 10n 1+ 10 2
= 2.2 n ≡ 2(mod 22) ⇒ 10n 1
2 + = 22k + 2(k ∈ N)
Do 23 là số nguyên tố nên 22 2 ≡1(mod23) ⇒ 10n 1 2 + 22k+2 22 2 = 2 = 4.2 k ≡ 4(mod 23) ⇒ 10n 1 2
2 + +19 ≡ 4 +19 ≡ 0(mod 23). Nên A23mà A > 23 với n
∀ ≥ 1nên A là hợp số.
Câu 2. (HSG 7 huyện Vĩnh Lộc-Tỉnh Thanh Hoá 2022 - 2023)
Cho hai số nguyên tố khác nhau p và q . Chứng minh rằng : q 1− p 1 p q − +
−1 chia hết cho .pq Lời giải
Vì p, q nguyên tố cùng nhau và p khác q nên: ( p, q) = 1.
Trang 11/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Áp dụng định lí Fermat ta có : q 1
p − ≡1 (mod q) và p 1
q − ≡1 (mod p) ⇒ ( q 1 p − − )
1 q và ( p 1
q − −1)  p mặt khác q 1
p −  p và p 1 q − q nên ta có : ( q 1− p 1 p q − +
− 1) q ; ( q 1− p 1 p q − +
− 1)  p mà ( p, q) =1 nên : ( q 1− p 1 p q − + − ) 1  . p q .
Câu 3. (HSG 7 huyện Cẩm Thủy – Thanh Hóa 2022 - 2023)
Cho a,b,c,d ∈ thỏa mãn 3 3 a + b = ( 3 3
2 c −8d ). Chứng minh a +b + c + d chia hết cho 3 Lời giải Ta có 3 3 a + b = ( 3 3 2 c −8d ) ⇔ 3 3 3 3 3 3
a + b + c + d = 3c −15d Mà ( 3 3
3c −15d ) 3 nên ( 3 3 3 3
a + b + c + d ) 3 ( )1
Dư trong phép chia a cho 3 là {0;± }
1 suy ra dư trong phép chia 3
a cho 3 cũng là {0;± } 1 hay 3 a ≡ a (mod3) Tương tự ta có 3
b ≡ b (mod3) ; 3 c ≡ c (mod3); 3 d ≡ d (mod3) 3 3 3 3
a + b + c + d ≡ a + b + c + d (mod3) (2)
Từ ( )1 và (2) suy ra a + b + c + d chia hết cho 3.
Câu 4. (HSG 7 huyện Tam Dương 2016 - 2017)
Tìm các số nguyên tố p thỏa mãn 2
2p + p là các số nguyên tố Lời giải Với p p = 2 thì 2
2 + p = 4+ 4 = 8 không là số nguyên tố Với p p = 3 thì 2
2 + p = 8+9 =17 là số nguyên tố Với p k+
p > 3 thì p là số nguyên tố nên p lẻ nên 2 1 2 = 2 ≡ 2(mod3) Và 2
p ≡1(mod3) nên p 2 2 + p 3 Mà p 2 2 + p > 3 nên 2
2p + p là hợp số Vậy với p = 3 thì 2
2p + p là hợp số Vậy với p = 3 thì 2
2p + p là số nguyên tố.
Câu 5. (HSG 7 huyện Phủ Lý 2018 - 2019)
Tìm các số nguyên tố p thỏa mãn 2
2p + p là các số nguyên tố. Lời giải Với p p = 2 thì 2
2 + p = 4+ 4 = 8 không là số nguyên tố Với p p = 3 thì 2
2 + p = 8+9 =17 là số nguyên tố Với p k+
p > 3 thì p là số nguyên tố nên p lẻ nên 2 1 2 = 2 ≡ 2(mod3) Và 2
p ≡1(mod3) nên ( p 2 2 + p )3
Trang 12/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 Mà p 2 2 + p > 3 nên 2
2p + p là hợp số ⇒với p > 3 thì 2
2p + p là hợp số Vậy với p = 3 thì 2
2p + p là số nguyên tố.
Dạng 3: Phương pháp phân tích
Câu 1. (HSG 7 huyện Yên Định 2022 - 2023)

Tìm số nguyên tố ab để ab −ba là số chính phương a > b > 0 Lời giải 2
A = ab −ba = 9a −9b = 3 (a −b)
Để là số chính phương thì a − b là số chính phương
Mà 1≤ a − b ≤ 8 ⇒ a − b∈{1; } 4
TH1: Với a − b =1 ⇒ ab∈{21; 32; 43; 54; 65; 76; 87; } 98
Thấy có 43 là số nguyên tố
TH2: Với a − b = 4 ⇒ ab∈{51; 62; 73; 84; } 95 Có 73 là số nguyên tố
Vậy số nguyên tố ab bằng 43 hoặc 73
Câu 2. (HSG 7 Bắc Giang 2022 - 2023)
Cho đa thức bậc ba Q(x) với hệ số 3
x là một số nguyên dương và Q (5) − Q (4) = 2023 .
Chứng minh rằng Q(7) −Q(2) là hợp số. Lời giải
Đa thức bậc ba Q(x) với hệ số 3
x là một số nguyên dương nên Q(x) 3 2
= ax + bx + cx + d ( * a ∈ N )
Ta có: Q(5) =125a + 25b + 5c + d ; Q(4) = 64a +16b + 4c + d
⇒ Q(5) −Q(4) = 61a +9b + c = 2023 (1)
Lại có: Q(7) = 343a + 49b + 7c + d; Q(2) = 8a + 4b + 2c + d
⇒ Q(7)−Q(2) = 335a + 45b +5c (2)
Từ (1) và (2) ta có: Q(7) − Q(2) = 30a + (305a + 45b + 5c) = 30a +10115 ⇒ Q  ( ) − Q( ) * 7
2  5 (a ∈ N )  
; Mà Q(7) −Q(2) > 5
Do vậy Q(7) −Q(2) là hợp số.
Câu 3. (HSG 7 huyện Nghĩa Đàn 2022 - 2023)
Tìm tất cả các số nguyên tố x và y thoả mãn: 2 2 3x +1=19y Lời giải Ta có 2 2 3x +1=19y ⇒ 2 2 19y −3x =1 Vì 1 là số lẻ nên 2 2
19y −3x là số lẻ ⇒ 2 19y và 2
3x phải không cùng tính chẵn lẻ.
Trang 13/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Do 19 và 3 đều là số lẻ nên x và y không cùng tính chẵn lẻ.
*) Trường hợp 1: y lẻ và x chẵn
Vì x và y các số nguyên tố nên x là số nguyên tố chẵn ⇒ x = 2
Khi đó theo đề bài ta có: 2 2 3.2 +1=19y ⇒ 2 13 y = (loại) 19
*) Trường hợp 2: y chẵn và x lẻ
Vì x và y các số nguyên tố nên y là số nguyên tố chẵn ⇒ y = 2
Khi đó theo đề bài ta có: 2 2 3x +1 = 19.2 ⇒ 2
x = 25 ⇒ x = 5 (thoả mãn)
Vậy x = 5; y = 2
Câu 4. (HSG 7 huyện Yên Bái – Yên Bình 2022 - 2023)
Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3. Biết p + 2 cũng là số nguyên tố. Chứng tỏ rằng p +1 chia hết cho 6 . Lời giải
Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p lẻ, do đó p +1 chẵn ⇒ ( p + ) 1  2 ( )1
Cũng do p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p = 3k +1 hoặc p = 3k + 2, (k ∈)
Nếu p = 3k +1thì p + 2 = 3k + 3 = 3(k + ) 1  3
⇒ p + 2 không là số nguyên tố nên p = 3k +1 không xảy ra.
Do đó p = 3k + 2 ⇒ p +1 = 3k + 3 = 3(k + ) 1  3 (2)
Vì (2,3) =1 nên từ ( )1 và (2) ta có ( p + ) 1  6
Câu 5. (HSG 7 huyện Thiệu Hóa 2020 - 2021) Cho đa thức: ( ) 3 2
f x = ax + bx + cx + d với *
a ∈  và f (5) − f (4) = 2022 . Chứng minh:
f (7) − f (2) là hợp số. Lời giải Xét đa thức: ( ) 3 2
f x = ax + bx + cx + d với * a ∈ 
Ta có: f ( ) − f ( ) = ( 3 2
a + b + c + d ) −( 3 2 5 4 .5 .5 .5 .4 a + .4 b + .4 c + d )
⇒ f (5)− f (4) = (125a + 25b +5c + d )−(64a +16b + 4c + d )
⇒ f (5)− f (4) = 61a +9b + c
Mà f (5) − f (4) = 2022 ⇒ 61a + 9b + c = 2022 ( )1
Lại có: f ( ) − f ( ) = ( 3 2
a + b + c + d ) −( 3 2 7 2 .7 .7 .7 .2 a + .2 b + .2 c + d )
⇒ f (7) − f (2) = (343a + 49b + 7c + d ) −(8a + 4b + 2c + d )
⇒ f (7) − f (2) = 335a + 45b +5c
⇒ f (7) − f (2) = 5(67a +9b + c) = 5(6a + 61a +9b + c) (2)
Từ ( )1 và (2) suy ra: f (7) − f (2) = 5.(6a + 2022) là hợp số.
Trang 14/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Vậy f (7) − f (2) là hợp số.
Câu 6. (HSG 7 huyện Tiền Hải 2021 - 2022)
Cho 2022 số a ,a ,a ,.....,a , 1 2 3 2021 2022 a
là các số tự nhiên khác 0 thỏa mãn: 1 1 1 1 1 + + + ......+ +
= 1. Chứng minh rằng: Tồn tại ít nhất một số trong 1 a 2 a 3 a 2021 a 2022 a
2022 số đã cho là số chẵn. Lời giải Từ 1 1 1 1 1 + + + ......+ + = 1 1 a 2 a 3 a 2021 a 2022 a ⇒ a a .....a + a a ....a = a a .... 2 3 2022 1 2 2021 1 2 2022 a (*)
Giả sử các số a ,a ,a ,.....,a , 1 2 3 2021 2022 a
đều là số lẻ , khi đó vế trái của (*) là tổng của
2022 số lẻ nên vế trái là số chẵn , mà vế phải là số lẻ (mâu thuẫn) ⇒ Điều giả sử sai.
Vậy do đó tồn tại ít nhất một số trong 2022 số đã cho là số chẵn (đpcm).
Câu 7. (HSG 7 Trường THCS Nguyễn Trung Trực 2018-2019)
Chứng minh rằng nếu m và n là các số tự nhiên thì số: A = (5m + n + )
1 (3m − n + 4) là số chẵn. Lời giải
Ta xét hiệu (5m + n + )
1 −(3m − n + 4) = 5m + n +1−3m + n − 4 = 2m + 2n −3 Với ,
m n ∈  thì 2m + 2n −3 là một số lẻ.
Do đó trong hai số 5m + n +1 và 3m − n + 4 phải có một số chẵn.
Suy ra tích của chúng là một số chẵn.
Vậy A là số chẵn.
Câu 8. (HSG 7 trường Nguyễn Trực 2017 - 2018) ab b
Cho a,b,c đôi một khác nhau và ≠ 0. Biết ab là số nguyên tố và = . Tìm bc c abc . Lời giải ab b Ta có: = a b ⇒ = bc c b c
Do ab là 1 số nguyên tố có hai chữ số nên b∈{1;3;7; } 9 Do 2
ac = b ta xét các trường hợp
+ b = 1 ⇒ a = c =1(loại do a ≠ c)
+ b = 3 ⇒ ac = 9 =1.9 (do a ≠ c) ⇒ ab =13(do 93 không là nguyên tố) ab 13 1 3 b Có = = = = (tm) bc 39 3 9 c
+ b = 7 ; b = 9 đều bị loại do dẫn đến a = c Vậy abc =139 .
Câu 9. (HSG 7 huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, 2022- 2023)
Trang 15/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Tìm các số nguyên tố p thỏa mãn 2
2p + p là số nguyên tố. Lời giải Nếu p p = 2 ⇒ 2
2 + p = 8 không là số nguyên tố (loại). Nếu p p = 3 ⇒ 2
2 + p =17 là số nguyên tố (chọn).
Nếu p > 3 thì p là số lẻ ⇒ p = 2k +1 (k ∈) ⇒ p 2k 1 2 2 + =
= 2.4k chia cho 3 dư 2. Lại có 2
p là số chính phương lớn hơn 3 nên chia cho 3 dư 1. Suy ra 2
2p + p chia hết cho 3 (loại). Vậy p = 3 .
Câu 10. (HSG 7 thành phố Lào Cai, 2022 - 2023) Chứng minh * n ∈ N thì 3
n + n + 2 không thể là số nguyên tố. Lời giải Ta có: 3 3
n + n + 2 = n +1+ n +1 = (n + ) 1 ( 2 n − n + ) 1 + (n + ) 1 = (n + ) 1 ( 2 n − n + 2) Do * n
∀ ∈ N nên n +1 > 1và 2
n − n + 2 > 1 Vậy (n + )( 2
1 n − n + 2) là hợp số hay 3
n + n + 2 không thể là số nguyên tố.
Câu 11. (HSG 7 huyện Phù Cát 2017 - 2018; Hoài Nhơn 2014 - 2015)
Cho p là số nguyên tố. Tìm tất cả các số nguyên a thỏa mãn: 2
a + a − p = 0 Lời giải Từ 2 2
a + a − p = 0 ⇒ p = a + a = a(a + ) 1
Với a∈ ⇒ p = a(a + )
1 2; p là số nguyên tố ⇒ p = 2 ⇒ a(a + ) 1 = 2 =1.2 = (− ) 1 .( 2 − ) ⇒ a =1  a = 2 −
Câu 12. (HSG 7 trường Nguyễn Trực 2017 - 2018)
Tìm x, y biết: 2 2
x − 6y +1= 2 ( x, y là nguyên tố) Lời giải 2 2
x − 6y +1= 2 ⇒ 2 2 x = 6y +1
vì x, y là nguyên tố nên x > 0 ; y > 0; y < x
Do đó y là số chẵn ⇒ y = 2 ⇒ 2 2
x = 6.2 +1 = 25 ⇒ x = 5
Vậy x = 5 ; y = 2 .
Dạng 4: Giải phương trình nghiệm nguyên dựa vào tính chất số nguyên tố
Câu 1. (HSG 7 huyện Thanh Miện năm 2021 - 2022)

Tìm số nguyên tố p sao cho p + 2 và p + 4 đều là số nguyên tố. Lời giải
Nếu p = 2 thì p + 2 = 4 là hợp số (loại).
Nếu p = 3 thì p + 2 = 5 , p + 4 = 7 đều là số nguyên tố. Thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Trang 16/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Nếu p > 3 thì p = 3k +1 hoặc p = 3k + 2 ( * k ∈ ) .
+ Nếu p = 3k +1 ⇒ p + 2 = 3k +1+ 2 = 3k + 3 = 3(k +1)chia hết cho 3.
Mà p > 3 nên p + 2 là hợp số (loại).
+ Nếu p = 3k + 2 ⇒ p + 4 = 3k + 2 + 4 = 3k + 6 = 3(k + 2) chia hết cho 3.
Mà p > 3 nên p + 4 là hợp số (loại).
Vậy p = 3 là giá trị cần tìm.
Câu 2. (HSG 7 huyện Thanh Sơn năm 2021 - 2022)
Tìm số nguyên tố p sao cho 2p +1 và 4p +1 đều là số nguyên tố. Lời giải
Với p = 2 ⇒ 4 p +1 = 9 không là số nguyên tố ⇒ p = 2 không thỏa mãn.
Với p = 3 thì 2 p +1 = 7 là số nguyên tố và 4 p +1 =13 là số nguyên tố. Thỏa mãn.
Với p > 3 thì vì p là số nguyên tố nên p  3. Ta có 2 trường hợp:
+ Nếu p = 3k +1 ⇒ 2 p +1 = (6k + 3)3. Mà 6k + 3 > 3 ⇒ 2p +1 không là số nguyên tố.
+ Nếu p = 3k + 2 ⇒ 4 p +1 = (12k + 9)3. Mà 12k + 9 > 3 ⇒ 4p +1 không là số nguyên tố.
Vậy p = 3 là giá trị cần tìm. Câu 3.
Tìm các cặp số nguyên (x, y) thỏa mãn 2 3 x − y = 7 . Lời giải
* Chứng minh mệnh đề: Giả sử a và b nguyên tố cùng nhau thì mọi ước số nguyên tố lẻ của 2 2
a + b chỉ có dạng 4m +1 (mà không có dạng 4m + 3 ) trong đó m là số nguyên dương.
Xét số nguyên tố p = 4m + 3 = 2(2m + ) 1 +1
Nếu p là ước số nguyên tố của 2 2
a + b thì p là ước chung của a và b
Mà a và b nguyên tố cùng nhau nên p =1 không là số nguyên tố
Vậy khi p lẻ, p chỉ có dạng 4m +1. 2 3 x − y = 7 2 3 3 ⇒ x +1= y + 2 2
⇒ x + = ( y + )( 2 1 2 y − 2y + 4)
Nếu y chẵn thì ( y + )( 2
2 y − 2y + 4) cho 4
⇒ x lẻ, x = 2t +1 2 2
⇒ x +1 = 4t + 4t + 2 không chia hết cho 4 (mâu thuẫn)
Do đó y là số lẻ, y = 2k +1 2 2
⇒ y − 2y + 4 = 4k +3 phải có ước số nguyên tố lẻ dạng 4m +3 (vì tích các số dạng
4m +1 có dạng 4k +1) 2
⇒ x +1 có ước số nguyên tố dạng 4m + 3 (trái với mệnh đề trên)
Vậy không có cặp số nguyên (x, y) thỏa mãn 2 3 x − y = 7 . Câu 4.
Trang 17/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 2 2 x + y
Tìm các số nguyên dương x, y sao cho
= k là số nguyên dương và là ước của 1995. x − y Lời giải 2 2 x + y Giả sử
= k nguyên dương và k là ước số của 1995 = 5.3.7.19 = 5n với n = 3.7.19 x − y
Các số nguyên tố 3;7;19 đều có dạng
Gọi ước chung lớn nhất của x, y là d = (x, y) thì x = du, y = dv với (u,v) =1 2 2 x + y Theo giả thiết = k 2 2
⇒ x + y = k (x − y) x − y ⇒ ( 2 2
d u + v ) = k (u − v) (1)
+ TH1: Nếu k là ước của n ⇒ k có ước nguyên tố dạng 4m + 3
Có (u,v) =1 nên 2 2
u + v không chứa các ước số nguyên tố của k
Nên k là ước của d ⇒ d = kt Khi đó (1) ⇒ ( 2 2
t u + v ) = u − v Do đó 2 2 2
u < u + v ≤ u − v ⇒ (1) vô nghiệm
+ TH2: Nếu k = 5m với m là ước của n
Có (u,v) =1 nên 2 2
u + v không chứa các ước số nguyên tố của m
Nên m là ước của d ⇒ d = mt
Khi đó (1) ⇒ t ( 2 2
u + v ) = 5(u − v) Do đó 2 2
⇒ u + v ≤ 5(u − v) 2 2
⇒ A = u + v −5(u − v) ≤ 0 (2) Mặt khác: 2 2
4A = 4u − 20u + 25 + 4v + 20v + 25 − 50
= ( u − )2 + ( v + )2 2 2 2 5 2 5 − 50 ≥1 + 7 − 50
⇒ 4A ≥ 0 ⇒ A ≥ 0 (3) 2u − 5 = 1 ±
Từ (2) và (3) ⇒ A = 0 khi đó  2v + 5 = 7 u  = 2 u  = 3 Giải ra ta được:  và 
. Khi đó t =1 ⇒ d = m . v = 1 v = 1 x = 3mx = 2m
Ta tìm được các số x, y là:  hoặc 
trong đó m là ước của n = 3.7.19  y = my = m
Nghĩa là m∈{1;3;7;19;21;57;133; } 399
(3; )1,(2; )1,(9;3),(6;3),(21;7),(14;7),(57;19),(38;19),(63; ) 21 ,(42; ) 21 ,  
Vậy (x; y)∈ (  .  171;57 
),(114;57),(399;133),(266;133),(1197;399),(798;399) 
Dạng 5. Các bài toán về hai số nguyên tố cùng nhau
Câu 1. (HSG 7 huyện Nga Sơn -Thanh Hóa 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố p sao cho p + 2, p + 6 , p + 8 , p +14 cũng là số nguyên tố. Lời giải
Trang 18/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7
Giả sử với p = 2 là số nguyên tố ⇒ p + 2 = 42 là hợp số ⇒ p = 2 (loại).
+ Với p = 3 là số nguyên tố ⇒ p + 6 = 9 :3 là hợp số ⇒ p = 3 (loại).
+ Với p = 5 là số nguyên tố ⇒ p + 2 = 7 , p + 6 =11, p + 8 =13 , p +14 =19 đều là số nguyên tố.
+ Với p > 5 ⇒ p = 5k +1, p = 5k + 2, p = 5k + 3 , p = 5k + 4, ( k ∈ )
- Nếu p = 5k +1 ⇒ p +14 = 5k +1+14 = (5k +15)  5 và lớn hơn 5 ⇒ p +14 là hợp số ⇒
p = 5k +1(loại).
- Nếu p = 5k + 2 ⇒ p + 8 = 5k +10 = 5(k + 2)  5và lớn hơn 5 ⇒ p + 8 là hợp số ⇒
p = 5k + 2 (loại).
- Nếu p = 5k + 3 ⇒ p + 2 = (5k + 5)  5 và lớn hơn 5 ⇒ p + 2 là hợp số ⇒ p = 5k + 3 (loại).
- Nếu p = 5k + 4 ⇒ p + 6 = 5k + 4 + 6 = (5k +10)  5 và lớn hơn 5 ⇒ p + 6 là hợp số ⇒ ⇒
⇒ p = 5k + 4 (loại).
Vậy p = 5 là số nguyên tố cần tìm.
Câu 2. (HSG 7 huyện Sông Lô – Vĩnh Phúc 2022 - 2023)
Tìm số nguyên tố p sao cho 2 p + 4 và 2
p − 4 đều là số nguyên tố. Lời giải Với p = 2 ⇒ 2 p + 4 = 8 ; 2 p − 4 = 0 ⇒ 2 p + 4 và 2
p − 4 là hợp số.
Vậy p = 2 (không thỏa mãn) Với p = 3 ⇒ 2 p + 4 =13; 2 p − 4 = 5 ⇒ 2 p + 4 và 2
p − 4 là số nguyên tố.
Vậy p = 3 (thỏa mãn).
Với p là số nguyên tố và p > 3 ⇒ p chia 3 dư 1 hoặc 2 ⇒ 2
p chia 3 dư 1⇒ ( 2p −4 ) 3 Mà 2 p − 4 > 3 ⇒ 2
p − 4 là hợp số (không thỏa mãn). Vậy p = 3 thì 2 p + 4 và 2
p − 4 cũng là các số nguyên tố.
Câu 3. (HSG 7 huyện Yên Thế - BG 2022 - 2023)
Cho p là số nguyên tố thỏa mãn p − 2 và p + 2 đều là số nguyên tố. Hỏi 3p + 2 là số nguyên tố hay hợp số. Lời giải
Xét p = 2 thì p − 2 = 0 và p + 2 = 4 không phải là số nguyên tố (KTM);
Xét p = 3 thì p − 2 =1 không phải là số nguyên tố (KTM).
Xét p = 5 thì p −3 = 3 và p + 2 = 7 là các số nguyên tố (TM)
Khi đó 3p + 2 =17 là số nguyên tố.
Xét p > 5 thì p có dạng 3k +1 hoặc 3k + 2 (k ∈,k ≥ 2).
+) Với p = 3k +1 thi p + 2 = 3k + 3 = 3(k +1)3, mà p > 5 ⇒ p là hợp số (KTM).
+) Với p = 3k + 2 thì p − 2 = 3k :3, mà p > 5 .⇒ p là hợp số (KTM).
Vậy khi p ; p − 2 ; p + 2 đều là số nguyên tố thi 3p + 2 cũng là số nguyên tố.
Câu 4. (HSG 7 huyện Quảng Trạch năm 2021 - 2022)
Trang 19/21
DỰ ÁN TÁCH ĐỀ HSG TOÁN 7 n(n + ) 1
Chứng minh rằng: Với mọi n∈ thì 2n +1 và 2
là hai số nguyên tố cùng nhau. Lời giải n(n + ) 1
Gọi d là ước chung lớn nhất của n n + 2n +1  d 2
và 2n +1. Khi đó ( 1)  d và ( ) . 2
Vì n(n +1)  d ⇒ n(n +1) d ⇒ nd hoặc (n + ) 1  d . 2
+ Nếu nd ⇒ 2nd, kết hợp với (2n +1 ) d ta có 1 d ⇒ d =1. + Nếu (n + )
1 d ⇒ 2(n + )
1  d ⇒ (2n + 2)  d, kết hợp với (2n +1 ) d ta có 1 d ⇒ d =1. n(n + ) 1
Trong mọi trường hợp ta đều có d =1. Vậy với mọi n∈ thì 2n +1 và 2 là hai số nguyên tố cùng nhau.
Câu 5. (HSG 7 năm 2021 - 2022) Cho hai đa thức 2 3 4 2009 2010
P(x) =1+ x + x + x + x +.....+ x + x và 2 3 4 2009 2010
Q(x) =1− x + x − x + x −....− x + x .  1   1 
Giá trị của biểu thức P +   Q
có dạng biểu thức hữu tỉ là a là hai số 2  2 ; a, b ∈ ;  a, b     b
nguyên tố cùng nhau. Chứng minh a5 . Lời giải 3 5 2009 Đặt  1   1   1   1   1   1 A P Q 2 .....  = + = + + + + +             (1)  2   2   2   2   2   2  3 2007 Suy ra 1  1   1 4A 10 ......  = + + + +     (2) 2  2   2  1 2009 8 − Từ (1) và (2) suy ra  1 3A 8  − = − 2 2 1 a  ⇒ 2012 2009 A = = = 2    2009 3 3.2 b Ta thấy: 2012 1006 2 −1= 4 −13; 2012 2 −1 và 2009
2 là hai số nguyên tố cùng nhau nên 2012 2 −1 = 3 . a Ta có: 2012 503 3a = 2 −1 = 16 −1. Vì 503
16 có chữ số tận cùng là 6 nên 3a có chữ số tận cùng là 5, suy ra 3a chia hết cho 5.
Mà 3 và 5 nguyên tố cùng nhau nên a5 . Vậy a5
Câu 6. (HSG 7 huyện Vĩnh Tường 2015 - 2016)
Cho (a,b) =1. Chứng minh rằng ( 2007 2006 a ,b ) =1 Lời giải Giả sử 2007 a và 2006 b
đều chia hết cho số nguyên tố d ⇒ ad và bd Mà (a,b) =1 ⇒ d =1 (vô lý ).
Trang 20/21