Báo cáo thực tập T_T_C: Thiết kế mạch đa hài tự dao động | Thực tập cơ bản | Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
Trường Điện – Điện tử
BÁO CÁO THỰC TẬP CƠ BẢN
ĐỀ TÀI: THIẾT KẾ LẮP RÁP MẠCH ĐA HÀI TỰ DAO ĐỘNG Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: Mã lớp: HÀ NỘI 3/2025
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
Giảng viên đánh giá: Phan Văn Phương
Sinh viên thực hiện: Cao Xuân Bắc
Tên báo cáo: Thiết kế lắp ráp mạch dao động đa hài tự dao động
NhậnxétcủaThầy:
…............................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
...….............................….…...............…...................
…...............................................
…............................................................................................................................ ..
…............................................................................................................................
.…............................….…...............…...... Ngày 7 tháng 3 năm 2025 Người nhận xét MỤC LỤC
1. Giới thiệu chung .......................................................................................4
1.1. Mục đích thực hành:...........................................................................4
1.2. Yêu cầu đạt được:................................................................................4
2. Nguyên lý:...................................................................................................4
2.1. Cấu tạo mạch:......................................................................................4
2.2. Nguyên lý hoạt động:...........................................................................4
3. Tiến hành lắp ráp:.....................................................................................5
3.1. Sơ đồ lắp ráp:.......................................................................................5
3.2. Các bước hàn mạch:............................................................................5
4. Nhận xét/Đánh giá quá trình đo đạc:.......................................................6
5. Kết luận:.....................................................................................................8
1. Giới thiệu chung:
1.1.Mục đích thực hành:
- Tính toán, lắp ráp và đo đạc các thông số của mạch đa hài tự dao dộng
- Đo đạc, điều chỉnh chế độ làm việc tĩnh và chế độ làm việc của mạch.
Xác định quan hệ giữa tần số giao động và thông số mạch.
- Sử dụng thành thạo thiếu bị đo: Đồng hồ vạn năng, dao động ký, máy phát hàm, nguồn cung cấp
- Ôn kỹ năng nhận dạng linh kiện rời rạc, lắp ráp, hàn
1.2.Yêu cầu đạt được:
- Nắm vững được nguyên lý hoạt động của bộ tạo dao động cũng như các
điều kiện để mạch hoạt động. Hiểu được tác dụng của từng linh kiện cũng
như từng khối trong mạch
- Nắm được cách lắp ráp mạch cũng như sử dụng được các thiết bị đo 2. Nguyên lý: 2.1.Cấu tạo mạch: Hình 1
Mạch này chính là mạch ghép nối hai khóa điện tử với nhau bằng tụ C1, C2 tạo
thành mạch khuếch đại có phản hồi toàn phần.
2.2.Nguyên lý hoạt động:
Mạch chia làm 2 giai đoạn:
Giaiđoạn1:Khi mới cấp nguồn, thì tất cả các bản tụ của C1 lẫn C2 đều
được nạp điện,một trong 2 transistor Q1 hoặc Q2 hoạt động trước (vì trên
thực tế dù 2 transistor cùng một loại nhưng không hề giống nhau hoàn
toàn, sẽ có con transistor này nhạy hơn conkia). Ta giả sử Q1 nhạy hơn
nên hoạt động trước, đồng nghĩa Q1 có Vbe lớn hơn hoặc bằng 0.6V (do
điện áp tại cực B của Q1 tăng từ 0 đến 0.6V, trước khi điện áp ở đây bằng
0.6V thì cực âm tụ C1 vẫn đang được nạp), dòng điện có thể đi từ cực C
xuống cực E và xuống mass nên led D2 sáng, đầu cực dương tụ C2 không
được nạp điện do dòng điện chỉ đi xuống mass. Cùng lúc đó vì Q2 không
dẫn (không hoạt động) nên led D1 không sáng, cực dương tụ C1 sẽ được
nạp điện, nhưng sẽ không nạp được bao nhiêu vì dòng điện lúc này chủ
yếu chạy về mass, cực âm tụ C2 lẫn âm tụ C1 cũng vậy, không nạp được
bao nhiêu. Khi Q1 hoạt động thì cực B cũng được coi như đang nối với
cực E xuống mass nên đòng điện ở chân B được đi qua chân E xuống
mass, đồng nghĩa điện áp tại B giảm từ 0.6 V về 0 V (cực âm tụ C1 xả
điện). Khi điện áp tại chân B xả hết thì Q1 ngưng dẫn, đèn led D2 tắt.
- Giaiđoạn2:Q1 ngưng dẫn, cực âm C2 được nạp điện áp thông qua dòng
điện đi quađiện trở R1, khi giá trị được nạp đạt 0.6V thì Q2 dẫn (do V-BE
>= 0.6V), cực C của Q2 nối thông với cực E xuống mass, đèn led D1
sáng, cực dương tụ C1 xả điện, cực dươngtụ C2 được nạp điện vì Q1
không dẫn. Nguyên lý tương tự như giai đoạn 1, cực âm tụC2 xả điện áp
xuống mass do cực B của Q2 nối thông với cực E, khi điện áp xả hết từ
0.6V về 0V thì Q2 ngưng dẫn, led D1 tắt, sau đó cực âm tụ C1 lại được
nạp điện làmđiện áp tại cực B của Q1 tăng dân lên 0.6V, điện áp này bằng
0.6V thì Q1 lại dẫn. Các quá trình này lặp đi lặp lại luân phiên sẽ tạo ra
một mạch đa hài với dạng sóng điện áptại cực C của 2 transistor.
3. Tiến hành lắp ráp:
3.1. Sơ đồ lắp ráp: Hình 2
3.2. Các bước hàn mạch: Đidây:
- Bước 1: Tiến hành chà lớp cách điện của dây đồng thau bằng giấy nhám.
- Bước 2: Từ hình vẽ mặt dưới, tiến hành đi dây qua các điểm được đánh dấu.
- Bước 3: Chỉnh sửa dây và vết hàn để đạt độ thẩm mỹ cao Hình 3
Hànchânlinhkiện:
- Bước 1: Làm sạch chân linh kiện và các điểm hàn
- Bước 2: Tráng thiếc vào điểm hàn và chân linh kiện
4. Nhận xét/ đánh giá quá trình đo đạc:
ĐođạckhảosátU-BEvàU-CEcủa2đèntransistor:
- Kiểm tra độ chính xác của dây dẫn và linh kiện
- Cấp nguồn 6V - 0V vào mạch - > Kết quả 2 đèn sáng luân phiên(nếu
không đúng kiểm tra lại bước 1)
- Gỡ 2 chân âm của đèn LED. Đo điện áp U-BE và U-CE của 2 transistor
- Thay 2 tụ hóa bằng 2 tụ gốm 103. Đo tín hiệu trên Oscilloscope tại cực C
của 1 trong 2 transistor. Tính Vdd và tần số tín hiệu.
- Trả mạch về lại ban đầu. 
Kếtquảđobằngđồnghồvạnnăng: Hình 4 Hình 5 U = 6V CE 1 U = 6V CE 2 U = 0,6V BE 1 U = 0,6V BE 2
KếtquảđobằngOscilloscope: Hình 6 VDD = 2*2 = 4 (V) T = 3*0,5 = 1,5 (ms) f = 1/T = 2000/3 (Hz)
Đođạctầnsốvànhậnxétđộrộngxung:
- Gỡ 2 chân âm của đèn LED và thay 2 tụ bằng 2 tụ gốm 104. Đo Oscillo
trên cực C của transistor. Tính tần số tín hiệu. Hình 7
 Tín hiệu chạy liên tục trên màn hình. Ta đo được T = 2*5=10(ms), ta có được f = 100 (Hz)
- Thay 2 tụ 104 thành tụ 103. Lắp thêm 1 điện trở 100KΩ song song với
điện trở RB1. Đo Oscillo trên cực C của transistor. Nhận xét độ rộng xung Hình 8
Dạng sóng hiển thị là một tín hiệu xung vuông không đối xứng, có độ
rộng xung cao và xung thấp khác nhau.
Xung cao có độ rộng lớn hơn xung thấp, chứng tỏ thời gian transistor dẫn
dài hơn so với thời gian tắt.
Nếu xét theo chu kỳ tổng thể, độ rộng xung (thời gian mức cao) chiếm
phần lớn chu kỳ dao động. 5. Kết luận
Qua bài thực hành môn học với nội dung Thực hiện mạch tạo xung, em đã nắm được các kiến thức:
- Tính toán, lắp ráp và đo đạc các thông số của mạch tọa xung vuông và
răng cưa dùng đên bán dẫn trên cơ sở mạch đa hài.
- Đo đạc, điều chỉnh chế độ làm việc tĩnh và chế độ làm việc của mạch.
Xác định quan hệ giữa tần số giao động và thông số mạch; nghiên cứu
tính không đối xứng của mạch .
- Sử dụng thành thạo thiết bị đo như : đồng hồ vạn năng, dao động ký, máy
phát hàn, nguồn cung cấp định kỳ dạng linh kiện rời rạc, lắp ráp, hàn.
- Nắm vững được nguyên lý hoạt động của bộ tạo dao động cũng như các
điều kiện để mạch hoạt động. Hiểu được tác dụng của từng linh kiện cũng
như từng khối trong mạch.
- Nắm được cách lắp ráp mạch cũng như cách hàn mạch lên panel thực hành.
Do giới hạn về thời gian thực hiện cũng như kiến thức tìm hiểu được, bài báo
cáo còn có những thiếu sót nhất định . Môn học đã giúp em có thêm những nền
tảng kiến thức vững chắc để áp dụng vào các môn học chuyên ngành cũng như
công việc sau này đồng thời tiếp thêm cho em niềm đam mê theo đuổi ngành Điện tử - Viễn thông.
Em xin chân thành cảm ơn thầy đã tận tình giúp em hoàn thành bài thực hành
này. Kính chúc thầy mạnh khỏe và công tác tốt.