Báo cáo Thực Tập: Thiết Kế Mạch Dao Động Đa Hài | Thực tập cơ bản | Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐIỆN – ĐIỆN TỬ
BÁO CÁO THỰC TẬP CƠ BẢN
MẠCH DAO ĐỘNG ĐA HÀI
GVHD: Phan Văn Phương
Sinh viên thực hiện: Triệu Tuấn Minh MSSV: 20224348
Lớp: CTTT Điện tử 01-K67
Mã lớp học: 754405 MỤC LỤC I.
TÌM HIỂU CHUNG……………………………………………………………………..3
1. Mục đích thực hành ………………………………………………………………………….3
2. Yêu cầu đạt được …………………………………………………………………………….3 II.
NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG……………………………………………………………3
1. Giới thiệu về mạch dao động đa hài………………………………………………………….3
2. Nguyên lý hoạt động…………………………………………………………………………3 III. TIẾN HÀNH
1. Sơ đồ lắp ráp…………………………………………………………………………………4
2. Các bước hàn mạch…………………………………………………………………………..4 IV.
NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ ………………………………………………………………5 V.
KẾT LUẬN………………………………………………………………………………6 I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Mục đích thực hành
- Tính toán, lắp ráp và đo đạc các thông số của mạch dao động đa hài tự động.
- Đo đạc, điều chỉnh chế độ làm việc tĩnh và chế độ làm việc chính của mạch; Xác định mối
quan hệ giữa tần số dao dộng và thông số mạch.
- Sử dụng thành thạo thiết bị đo bao gồm: Đồng hồ vạn năng, Oscilloscope, máy hàn, nguồn điện.
- Kỹ năng nhận dạng linh kiện rời rạc, cách lắp ráp, hàn… 2. Yêu cầu đạt được
- Năm vững được nguyên lý hoạt động của bộ tạo dao động cũng như các điều kiện để mạch
hoạt động bình thường. Đồng thời hiểu được tác dụng của từng linh kiện cũng như từng khối trong mạch.
- Nắm được cách lắp ráp mạch cũng như sử dụng các thiết bị đo II.
NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG
1. Mạch dao động đa hài
Là loại mạch điện cơ bản được sử dụng nhiều trong các thiết bị như kỹ thuật số, máy thu hình (vô
tuyến truyền hình), đầu đĩa… Cấu tạo của mạch này đơn giản, chỉ gồm vài linh kiện nối với vài
mối hàn là mạch hoạt động. Nhưng đây lại là một trong mạch cơ bản có nguyên lý hoạt động phức
tạp nhất, gồm 2 transistors được kết nối với nhau bằng điện trở và tụ điện.
2. Nguyên lý hoạt động
Sơ đồ nguyên lý mạch dao động
Giai đoạn 1: Khi mới bắt đầu cấp nguồn, tất cả các bản tụ của C1 và C2 đều được nạp điện, một
trong 2 transistors T1 hoặc T2 hoạt động trước (vì trên thực tế dù 2 transistors cùng một loại nhưng
không giống nhau hoàn toàn, sẽ có con này nhạy hơn con kia). Giả sử T2 nhạy hơn nên hoạt động
trước, đồng nghĩa với việc T2 sẽ có VBE ≥ 0.6V (do điện áp tại cực B của T2 tăng từ 0 đến 0.6V,
trước khi điện áp ở đây bằng 0.6V thì cực dương của tụ C1 vẫn đang được nạp), dòng điện có thể đi
từ cực C xuống cực E và xuống mass nên LED D2 sáng. Cùng lúc đó vì T1 không hoạt động nên
LED D1 không sáng, cực âm của tụ C1 sẽ được nạp điện nhưng không nhiều vì dòng điện đã chạy
về mass, cực dương của tụ C2 cũng không nạp được nhiều. Khi T2 hoạt động thì cực B cũng được
coi như đang nối với cực E xuống mass nên dòng điện ở chân B được đi qua chân E xuống mass,
đồng nghĩa với việc điện áp tại B giảm từ 0.6V về 0 (cực dương tụ C1 xả điện). Khi điện áp tại
chân B xả hết thì T2 ngưng dẫn, đèn LED D2 tắt, chuyển sang giai đoạn 2.
Giai đoạn 2: T2 ngưng dẫn, cực dương C2 được nạp điện áp thông qua dòng điện đi qua trở RB1,
khi giá trị được nạp đạt 0.6V thì T2 dẫn (do VBE ≥ 0.6V), cực C của T1 nối thông với cực E xuống
mass, đèn led D1 sáng, cực âm tụ C1 xả điện, cực âm tụ C2 được nạp điện vì T1 không dẫn. Nguyên
lý tương tự như giai đoạn 1, cực dương tụ C2 xả điện áp xuống mass do cực B của T1 nối thông với
cực E, khi điện áp xả hết từ 0.6V về 0V thì T1 ngưng dẫn, led D1 tắt, sau đó cực dương tụ C1 lại
được nạp điện làm điện áp tại cực B của T2 tăng dần lên 0.6V, điện áp này bằng 0.6V thì T2 lại dẫn.
Các quá trình này lặp đi lặp lại luân phiên sẽ tạo ra một mạch đa hài. III. TIẾN HÀNH 1. Sơ đồ lắp ráp 2. Các bước hàn mạch  Đi dây
- Bước 1: Làm sạch dây đồng bằng nhựa thông hoặc bằng chà dây bằng giấy nhám
- Bước 2 : Từ hình vẽ mặt dưới panel tiến hành đi dây qua các điểm được đánh dấu trên hình
vẽ bằng cách dùng mỏ hàn và thiếc
- Bước 3 : Chỉnh sửa lại dây
 Hàn chân linh kiện
- Bước 1: Làm sạch linh kiện và các điểm hàn
- Bước 2: Tráng thiếc vào điểm hàn và chân linh kiện
- Bước 3: Dùng panh gắp đưa một đầu linh kiện vào trước sau đó chấm mỏ hàn vào vị trí hàn
cuối cùng hàn điểm còn lại
 Cần chú ý một số vấn đề sau:
- Nhiệt độ mỏ hàn phải đảm bảo sao cho phù hợp, thông thường khi hàn linh kiện thì nhiệt độ
trong khoảng từ 3200C cho đến 3500C
- Đảm bảo hàn đúng chiều, đúng chân, đặc biệt là với tự hóa và diode
- Khi xung quanh điểm hàn có nhiều linh kiện nhỏ, khi hàn chú ý cẩn thận để sao cho đầu mỏ
hàn không chạm vào các linh kiện xung quanh Mạch sau khi hàn IV.
NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ Các bước đo đạc:
- Cấp nguồn 6V vào mạch. Sau khi đèn sáng luân phiên thì đo UBE ở thang 3 VDC và UCE ở
thang 12 VDC đo ở cả 2 đèn LED 1 – D1 và LED 2 – D2.
- Gỡ 1 chân LED của cả 2 đèn, thay 2 tụ C1 và C2 bằng tụ gốm 103.
- Đo Oscilloscope ở chân C của 2 đèn. - Đo VDD và T
- Trả lại mạch về vị trí ban đầu
→ Kết quả: Hai đèn sáng luân phiên Chỉ tiêu đã cho: - RC1 = RC2 = 10kΩ - RB1 = RB2 = 100kΩ - C1 = C2 = 10µF - T1 = T2 = C828 - RE = 10Ω
- C1 = C2 = tụ gốm 103 (đo Oscilloscope) - V = 6V Kết quả đo:
- Kết quả đo UBE, UCE bằng đồng hồ vạn năng: UBE UCE T1 0.45V 0.45V T2 1.6V 1.6V
- Kết quả đo bằng Oscilloscope: V. KẾT LUẬN
Qua bài thực hành môn học với nội dung Thực hiện mạch tạo xung, em đã nắm được các kiến thức:
- Tính toán, lắp ráp và đo đạc các thông số của mạch tạo xung vuông và răng cưa dùng đèn
bán dẫn trên cơ sở mạch đa hài.
- Đo đạc, điều chỉnh chế độ làm việc tĩnh và chế độ làm việc của mạch. Xác định quan hệ
giữa tần số giao động và thông số mạch; nghiên cứu tính không đối xứng của mạch.
- Sử dụng thành thạo thiết bị đo như: đồng hồ vạn năng, dao động ký, máy phát hàn, nguồn
cung cấp định kỳ dạng linh kiện rời rạc, lắp ráp, hàn.
- Nắm vững được nguyên lý hoạt động của bộ tạo dao động cũng như các điều kiện để mạch
hoạt động. Hiểu được tác dụng của từng linh kiện cũng như từng khối trong mạch.
- Nắm được cách lắp ráp mạch cũng như cách hàn mạch lên panel thực hành.
Vì lý do giới hạn về kiến thức cũng như thời gian, bản báo cáo vẫn còn có những sai sót nhất định,
em mong nhận được sự góp ý của thầy để bài làm hoàn thiện hơn. Cuối cùng em xin cảm ơn thầy
Phan Văn Phương đã hướng dẫn em thực hiện thiết kế mạch cho môn học.
Em xin chân thành cảm ơn thầy.
Hà Nội, ngày 9 tháng 3 năm 2025
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN ĐÁNH GIÁ
Giảng viên đánh giá: Phan Văn Phương
Sinh viên thực hiện: Triệu Tuấn Minh
Tên báo cáo: Thiết kế lắp ráp mạch dao động đa hài
Nhận xét của giảng viên đánh giá:
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................... Ngày 9 tháng 3 năm 2025 Người nhận xét