Bối cảnh Quốc tế và Nội địa: Thách thức và cơ hội môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam | Học viện Ngân hàng

3.1. Bối cảnh a. Quốc tế
Tình hình thế giới đang trải qua những biến động to lớn, diễn biến nhanh
chóng, phức tạp, khó dự đoán:
-Kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng, suy thoái nghiêm trọng và có thể kéo
dài do tác động của đại dịch COVID-19
-Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế phát triển
mạnh mẽ, ngày càng gắn chặt với nhau tạo thành một hợp lực, thúc đẩy sự
phát triển của lực lượng sản xuất toàn cầu; tác động đến mọi lĩnh vực chính
trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quân sự, quốc phòng, an ninh của mỗi quốc gia,
dân tộc. Đảng ta nhận định: “Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất
là công nghệ số phát triển mạnh mẽ, tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực, tạo ra
cả thời cơ và thách thức đối với mọi quốc gia - dân tộc”. Bên cạnh đó, xu
thế chủ đạo hiện nay là các nước vừa hợp tác, vừa đấu tranh, vừa liên kết,
vừa cạnh tranh, cùng tồn tại và giải quyết các vấn đề tranh chấp bằng
phương thức hòa bình, tránh đối đầu. Quan hệ đối tác - đối tượng đan xen
phức tạp dẫn đến đấu tranh và hợp tác trong xu thế toàn cầu hóa và hội
nhập quốc tế sâu rộng trở nên phức tạp hơn, tạo ra nhiều khó khăn trong
quá trình nhìn nhận và xử lý các quan hệ quốc tế
-Chiến tranh giữa Nga – Ukraina, Isarel – Palestine đã gây ra nhiều ảnh
hưởng tiêu cực đến thế giới. Ngoài ra xung đột dân tộc, tôn giáo, khủng bố
quốc tế, chiến tranh cục bộ, chiến tranh kinh tế, chiến tranh mạng, các hoạt
động can thiệp, lật đổ, tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ, tài nguyên… đang
diễn ra dưới những hình thức mới, gay gắt hơn
- Sau 30 năm kết thúc Chiến tranh lạnh, trong những mức độ khác nhau, thế
giới chưa bao giờ im tiếng súng. Những loại vũ khí giết người hàng loạt vẫn
được đua nhau sản xuất và nguy hiểm hơn là được đưa tới những điểm
nóng. Việc đe dọa vũ lực và sử dụng vũ lực vẫn được nhiều thế lực xác định
là công cụ quan trọng để đạt mục tiêu bành trướng, áp đặt
-Dân số thế giới ngày tăng nhanh điều đó gây áp lực vô cùng lớn lên cơ sở hạ
tầng, xóa đói giảm nghèo, phúc lợi xã hội, các dịch vụ xã hội thiết yếu như y
tế, giáo dục… Ngoài ra còn có tình trạng già hóa dân số diễn ra ở các quốc
gia như Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước châu Âu b. Trong nước
-Sau hơn 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt được những
thành tựu to lớn trên mọi lĩnh vực, tạo nhiều dấu ấn nổi bật, trong đó kinh
tế tăng trưởng mạnh, trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng
nhanh; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được
nâng cao; y tế và chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân được tăng
cường; quốc phòng, an ninh được củng cố và ổn định; quan hệ đối ngoại,
hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và hiệu quả,...
-Đời sống của nhân dân nhìn chung đã được nâng cao tuy nhiên một bộ
phận dân cư còn khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân
tộc thiểu số, vùng bị thiên tai; tình hình trật tự, an toàn xã hội, tội phạm
trên một số địa bàn, lĩnh vực diễn biến phức tạp
-Sử dụng đất đai, tài nguyên còn nhiều lãng phí; tình trạng ô nhiễm môi
trường tiếp tục diễn biến phức tạp. Chất lượng môi trường nhiều nơi suy
giảm mạnh, không còn khả năng tiếp nhận chất thải, đặc biệt ở các khu vực
tập trung nhiều hoạt động công nghiệp; đa dạng sinh học và chất lượng
rừng suy thoái đến mức báo động, nguồn gen bị thất thoát; hạn hán và xâm
nhập mặn gia tăng… Môi trường sinh thái nước ta chịu tác động mạnh của
biến đổi khí hậu toàn cầu, các vấn đề môi trường phi truyền thống gia tăng
cùng với hội nhập thương mại quốc tế và thách thức từ vấn đề ô nhiễm môi trường xuyên biên giới
-Tranh chấp lãnh thổ, chủ quyền trên Biển Đông tiếp tục là thách thức lớn
đối với an ninh và phát triển của Việt Nam
-Các thế lực chống phá Đảng và Nhà nước vẫn còn tồn tại. Vỏ bọc che đậy
cho các hành vi, thủ đoạn xấu xa mà các thế lực thù địch thường dựa vào là
các chiêu bài "nhân quyền", "dân chủ", "tự do", nhất là tự do tín ngưỡng,
tôn giáo; những vấn đề do lịch sử để lại; những khó khăn trong đời sống vật
chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc; hay thiếu sót trong việc thực hiện
đường lối phát triển kinh tế, xã hội ở miền núi, trong thực hiện chính sách
dân tộc của Đảng, Nhà nước ở các địa phương; những đặc điếm về văn hoá,
đời sống tâm lý, tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân các dân tộc thiểu số...
Nghĩa là các thế lực thù địch triệt để tận dụng, tạo ra, khai thác mọi khe hở
có thể, để thực hiện những biện pháp chống phá cách mạng Việt Nam về
vấn đề dân tộc trên chính địa bàn các dân tộc thiểu số đang sinh sống, coi
đó là điểm xuất phát trong thực hiện mưu đồ lớn và lâu dài của chúng
- Thế và lực của nước ta ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, vẫn còn 1 số
khó khăn, như nền kinh tế phát triển chưa bền vững, còn nhiều hạn chế,
yếu kém, nguy cơ tụt hậu, rơi vào bẫy thu nhập trung bình vẫn còn lớn
- Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, đứng trước những bối cảnh tình hình
trong nước, đồng thời, để khắc phục những yếu kém, hạn chế, Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ IX nhấn mạnh nhiệm vụ đẩy mạnh cải cách tổ chức và
hoạt động của Nhà nước, phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế, trong đó
nhiệm vụ cốt lõi là xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Cơ hội
- Trong bối cảnh diễn ra xu thế toàn cầu hóa hiện nay Việt Nam có cơ hội hợp
tác, giao lưu, nhất là trong tìm kiếm, tiếp thu những thành tựu khoa học -
công nghệ hiện đại, tạo nguồn lực phát triển kinh tế
Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam có cơ hội kế thừa, tiếp thu, sử
dụng những thành tựu to lớn của cuộc cách mạng khoa học - công
nghệ hiện đại, nhất là những thành quả của cuộc Cách mạng công
nghiệp lần thứ tư. Chúng ta có điều kiện để học hỏi, tiếp thu, trao
đổi, nâng cao trình độ, kinh nghiệm quản lý, nguồn vốn của thế giới,
đặc biệt là những tri thức để phát triển nền kinh tế số, tham gia chuỗi
cung ứng sản phẩm toàn cầu. Qua đó, chúng ta có cơ hội mở rộng
sản xuất, giải quyết việc làm, ổn định và cải thiện đời sống nhân dân,
tham gia quá trình hợp tác và phân công lao động quốc tế
-Việt Nam có cơ hội tốt để trở thành cửa ngõ quan trọng của một khu vực
kinh tế năng động, tiếp cận với các thị trường lớn của thế giới khi thiết lập
được một mạng lưới FTA rộng khắp và khai thác chiến lược Trung Quốc+1
của các nhà đầu tư quốc tế
-Trong điều kiện toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công
nghệ đã thúc đẩy các quốc gia mở cửa và hội nhập. Đây cũng là một cơ hội
tốt để Việt Nam có thể hợp tác để cùng giao lưu và tìm kiếm nguồn vốn,
công nghệ và quản lý. Quá trình giao lưu, hội nhập tạo điều kiện nâng cao
trình độ dân trí, sự hiểu biết lẫn nhau, đồng thời, tạo điều kiện cho việc tiếp
thu các thành tựu và kinh nghiệm phát triển của các nước đi trước, có trình
độ phát triển cao, để phát triển rút ngắn đối với các nước đang phát triển như Việt Nam Thách thức
-Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và trên thế
giới vẫn là nguy cơ thường trực và khó khắc phục
Cho dù Việt Nam đã đạt được mức tăng trưởng kinh tế liên tục, ổn
định trong 20 năm qua, bình quân 7%, nhưng thực tế vẫn cho thấy:
Xét về số tuyệt đối thì GDP của thế giới vẫn đã và đang ngày một
doãng ra với tốc độ rất nhanh so với GDP của Việt Nam. Nếu cách
đây 30 năm, GDP của thế giới hơn GDP của Việt Nam là 3.900 USD thì
nay con số đó là 7.500 USD. Nói cách khác, dù Việt Nam đã đi được
nhiều bước, song đó chỉ là những bước ngắn, nên vẫn tụt hâu so với
nhiều quốc gia khác trên thế giới dù bước chậm, nhưng họ lại đi
được những bước dài. Và rõ ràng, đây là một thách thức thực sự, là
một vấn đề khó đối với Việt Nam hiện nay, rất cần có chiến lược tổng
thể, dài hạn để khắc phục
- Nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa vẫn còn tiềm ẩn
Trong cơ chế thị trường, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần
hiện nay, ngoài phân phối theo lao động còn phân phối theo vốn
đóng góp, theo hiệu quả kinh tế… nên dẫn tới thực tế là phân hóa xã
hội ngày càng gia tăng, bất công xã hội vẫn đang diễn ra dưới nhiều
hình thức khác nhau, gây căng thẳng, xung đột xã hội và nhất là xuất
hiện nguy cơ đẩy các quan hệ xã hội tới chỗ xa rời bản chất công
bằng, dân chủ, nhân đạo, nhân văn tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội. Các
bất công ấy cùng với những vấn đề xã hội, tiêu cực xã hội nhức nhối
khác tiềm ẩn nguy cơ làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa. Nguy cơ
chệch hướng xã hội chủ nghĩa thể hiện ở một số biểu hiện như sự
giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và hiệu lực quản lý của
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, sự gia tăng của tình trạng vi
phạm quyền làm chủ của nhân dân; sự yếu kém của doanh nghiệp
nhà nước và kinh tế tập thể; gia tăng sự suy thoái tư tưởng chính trị,
đạo đức và lối sống, sự băng hoại các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc.
- Trong ngắn hạn, môi trường quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định cho
quá trình phát triển, đòi hỏi Việt Nam phải khẩn trương nâng cấp công tác
dự báo và tăng cường năng lực nội tại để kịp thời xử lý được những tình
huống phức tạp nảy sinh
-Sự gia tăng chủ nghĩa đơn phương và quan hệ “bất thường” của các nước
lớn đặt Việt Nam trước những rủi ro về đối ngoại. Đứng ở một vị trí địa
chiến lược quan trọng, việc lựa chọn phương cách ứng xử, tìm ra cách tiếp
cận hợp lý, xác lập lòng tin, chia sẻ lợi ích và đảm bảo chủ quyền luôn là
thách thức đối với Việt Nam trong nỗ lực duy trì quan hệ cân bằng và tốt
đẹp với các nước lớn
-Âm mưu thực hiện “diễn biến hòa bình” của thế lực thù địch nhằm chống
phá nước ta với những biểu hiện mới, quyết liệt và tinh vi hơn trước
Hiện nay, “diễn biến hòa bình” đã có những biểu hiện mới cả về chủ
thể tiến hành, phương thức, nội dung, mục tiêu… đã phát triển đến
đỉnh cao, đến mức có thể coi là một “công nghệ”, đó là “công nghệ
lật đổ”, với rất nhiều kịch bản khác nhau. Đặc biệt là sự phát triển
của công nghệ số, các trang mạng, ứng dụng xã hội đã được các thế
lực thù địch ráo riết tận dụng triệt để trong thực hiện chiến lược
“diễn biến hòa bình” nhằm xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam. Đây là nguy cơ không thể xem thường, thực tế đó đòi hỏi
chúng ta cần phải có những biện pháp, cách thức, đối phó và khắc
chế cho phù hợp, không để rơi vào tình trạng bị động, bất ngờ Nguồn tham khảo:
[1] https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-
ngoai1/-/2018/825383/tinh-hinh-the-gioi%2C-khu-vuc-va-mot-so-van-de-dat-ra-
doi-voi-doi-ngoai-quoc-phong-hien-nay.aspx
[2] https://www.angiang.dcs.vn/Lists/QuocTe/DispForm.aspx?ID=68