BÀI
1. LŨY THỪA
A.
KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN N
ẮM
I.
Khái niệm lũy thừa
1. Lũy thừa với s
ố mũ nguyên
Cho
n là một số nguyên dương, a là một số thực tùy ý. Lũy thừa bậc n của a là tích của n thừa
số
a .
1
thöøa soá
. ... ;
n
na
aaaaaa==
 
Trong biểu thức
n
a
, a được gọi là cơ số, số nguyên n là số mũ
Với
0a ¹
,
0n =
hoặc n là một số nguyên âm, lũy thừa bậc n của số a là số
n
a
xác định
bởi:
0
1
1;
n
n
aa
a
-
==
.
Chú ý
:
Kí hiệu
0
0,0
n
( n nguyên âm) không có nghĩa.
Với
0a ¹
và n nguyên, ta có
1
n
n
a
a
-
=
2. Phương trình
n
x
b
a) Trường hợp
n lẻ: Với mọi số thực b, phương trình có nghiệm duy nhất
b) Trường hợp n chẵn
Với
0b , phương trình vô nghiệm
Với
0b
, phương trình có một nghiệm
0x
Với
0b
, phương trình có hai nghiệm đối nhau
3. Căn bậc n
a)Khái niệm: Với n nguyên dương, căn bậc n của số thực
a là số thực b sao cho
n
ba=
.
Ta thừa nhận hai khẳng định sau:
Khi n là số lẻ, mỗi số thực
a
chỉ có một căn bậc n. Căn đó được kí hiệu là
n
a
Khi n là số chẵn, mỗi số thực dương a có đúng hai căn bậc n là hai số đối nhau là
n
a ( còn gọi là
căn bậc số học của
a ) và
n
a- .
b) Tính chất căn bậc n: Với a, b
0, m, n
N*, p, q
Z ta có:
.
nnn
ab a b= ;
(0)
n
n
n
aa
b
b
b
=>
;
()
(0)
p
n
p
n
aaa=>;
m
nmn
aa=
Nếu
(0)
nm
pq
pq
thì a a a
nm
==>
; Đặc biệt
mn
m
n
aa=


,
,
n
n
anle
a
a n chan
4. Lũy thừa với số mũ hữu tỉ
Cho số thực
a dương và
r
là một số hữu tỉ. Giả sử
m
r
n
=
, trong đó m là một số nguyên, còn n là
một số nguyên dương. Khi đó, lũy thừa của a với số mũ r là số
r
a
xác định bởi
m
n
rm
n
aa a== .
4. Lũy thừa với s
ố mũ hữu tỉ: ( SGK)
II. TÍN
H
CHẤT CỦA LŨY THỪA VỚI SỐ MŨ THỰ
C
Cho
,ab
là những số dương;
,
.
aa a

;
a
a
b
;
aa

;
aa
bb



Nếu
1a
thì
aa


Nếu
1a
thì
aa


B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Các phép toán biến đổi lũy thừa
1. Phương pháp:
Ta cần nắm các công thức biến đổi lũy thừa sau:
Với
a0;b0và
,
tacó


 


.
aaa
a.a a ; a ; (a) a ; (ab) a.b ;
b
ab
Vớia,b
0,m,n
N*,p,q
Ztacó:
nnn
ab a. b
;
n
n
n
aa
(b 0)
b
b
;


p
n
p
n
aa(a0)
;

m
nmn
aa

nm
pq
pq
Neáu thì a a (a 0)
nm
;Đặcbiệt
mn
m
n
aa
Công
thức đặc biệt

x
x
a
fx
aa
thì
11.fx f x
Thật vậy, t
a có:

1
.
x
x
x
a
a
a
fx
a
aaa
a
a


1
x
a
fx
aa

Nên
:

11.fx f x
2. Bài tập
Bài tập 1. Viết biểu thức
3
0,75
24
16
về dạng lũy thừa
2
m
ta được ?m
.
A.
13
6
. B.
13
6
. C.
5
6
. D.
5
6
.
Hướng dẫn giải
Chọn A

5
13
6
2
3
6
6
3
0,75 3
4
4
24 2.2 2
2
16 2
2

.
Bài tập 2. Cho 0x ;
0y
. Viết biểu thức
4
5
6
5
.
x
xx
về dạng
m
x
và biểu thức
4
5
6
5
:yyy
về
dạng
n
y
. Ta có ?mn
A.
11
6
B.
11
6
C.
8
5
D.
8
5
Hướng dẫn giải
Chọn B
4 4 5 103
1
5
6
55660
12
103
...
60
xxxxxx x m
4457
1
5
6
55660
12
7
::.
60
yyyyyy y n




11
6
mn
Bài tập 3.
Biết
44 23
xx

tính giá trị của biểu thức
22
x
x
P
:
A. 5. B.
27
. C.
23
. D. 25 .
Hướng dẫn giải
Chọn A
Do
22 0,
xx
x

Nên

2
22
22 22 2 22 44 2 2325
xx xx x x xx 

.
Bài tập 4. Biểu thức thu gọn của biểu thức
111
222
11
22
221
,( 0, 1),
1
21
aaa
Paa
a
aa a







có
dạng
m
P
an

Khi đó biểu thức liên hệ giữa
m
và
n
là:
A. 31mn. B. 2mn
 . C. 0mn
. D. 25mn.
Hướng dẫn giải
Chọn D


111
222
112
22
221 2 2 1
1
11
1
21
aaa a a a
P
a
a
aa
a
aa a












221212
11
11
aa a
aa
aaa a


 



Do đó
2; 1mn
.
Bài tập 5. Cho số thực dương
x
. Biểu thức
x
xxxxxxx được viết dưới dạng lũy
thừa với s
ố mũ hữu tỉ có dạng
a
b
x
, với
a
b
là phân số tối giản. Khi đó, biểu thức liên hệ giữa
a
và b là:
A. 509ab . B. 2767ab
. C. 2709ab
. D. 3510ab .
Hướng dẫn giải
Chọn B
x
xxxxxxx
1
2
x
xxxxxxx
3
2
x
xxxxxx

1
3
2
2
xxxxxxx
7
4
x
xxxxx
7
8
x
xxxxx
15
8
x
xxxx
15
16
x
xxxx
31
16
x
xxx
31
32
x
xxx
63
32
x
xx
63
64
x
xx
127
64
x
x
127
128
x
x
255
128
x
x
255
128
x
255
256
x
. Do đó
255, 256ab
.
Nhận xét:
8
8
21
255
256
2
x
xxxxxxx x x

.
Bài tập 6. Cho 0a ; 0b . Viết biểu thức
2
3
aa
về dạng
m
a
và biểu thức
2
3
:bb
về dạng
n
b
. Ta
có ?
mn
A.
1
3
B.
1
C.
1
D.
1
2
Hướng dẫn giải
Chọn C
225
1
336
2
5
.
6
aaaa a m
;
221
1
336
2
1
::
6
bbbbb n

1
mn
Bài tập 7. Viết biểu thức
4
22
8
về dạng
2
x
và biểu thức
3
28
4
về dạng
2
y
. Ta có
22
?xy
A.
2017
567
B.
11
6
C.
53
24
D.
2017
576
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có:
3
4
8
4
8
3
22 2.2 3
2
8
8
2
x
;
3
11
2
6
2
3
3
28 2.2 11
2
6
4
2
y

22
53
24
xy
Bài tập 8. Cho
12
x
a

,
12
x
b 
. Biểu thức biểu diễn b theo a là:
A.
2
1
a
a
. B.
1a
a
. C.
2
1
a
a
. D.
1
a
a
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có:
12 1,
x
ax

nên
1
2
1
x
a
Do đó:
1
1
11
a
b
aa


Bài tập 9. Cho các số thực dương
a
và b. Biểu thức thu gọn của biểu thức
11 11 11
44 44 22
23 23 49Pababab 
có dạng là
Pxayb
. Tính
?
x
y
A.
97xy
. B.
65xy

. C.
56xy
. D.
97yx
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có:
22
11 11 11 1 1 11
44 44 22 4 4 22
23 23 49 2 3 49
P
ab ab ab a b ab


 

11 11
22 22
49 49ab ab
22
11
22
491681abab
.
Do đó:
16, 81xy
.
Bài tập 10.
Cho các số thực dương phân biệt
a
và b. Biểu thức thu gọn của biểu thức
4
44 44
416ab a ab
P
ab ab



có dạng
44
Pmanb
. Khi đó biểu thức liên hệ giữa
m
và
n
là:
A. 23mn. B. 2mn
 . C. 0mn
. D. 31mn.
Hướng dẫn giải
Chọn A
22
4444444
44 44 44 44
416 2 2ab a ab a b aa ab
P
ab ab ab ab



.
4444 444
44 44
2abab aab
ab ab



44 4 44
2ab aba
.
Do đó
1; 1mn
.
Bài tập 11: Cho

2018
.
2018 2018
x
x
fx
Tính giá trị biểu thức sau đây ta được
1 2 2018
...
2019 2019 2019
Sf f f
 

 
 
A.
2018.S
B.
2019.S
C.
1009.S
D. 2018.S
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
 
2018
111
2018 2018
x
fx fxfx 
Suy ra
1 2 2018 1 2018
...
2019 2019 2019 2019 2019
Sf f f f f
 

 
 
2 2017 1009 1010
... 1009.
2019 2019 2019 2019
ff ff
 

 
 
Bài tập 12: Cho 9 9 23.
xx
 Tính giá trị của biểu thức
53 3
13 3
x
x
x
x
P


ta được
A. 2. B.
3
.
2
C.
1
.
2
D.
5
.
2
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:


2
33 5
9 9 23 3 3 25
33 5 loaïi
xx
xx xx
xx




Từ đó, thế vào

533
55 5
.
15 2
133
xx
xx
P



Dạng 2: So sánh, đẳng thức và bất đẳng thức đơn giản
1. Phương pháp
Ta cần lưu ý các tính chất sau
Cho
,
.Khiđó
a>1:

aa
;
0<a<1:

aa
Với0<a<b,
m
tacó:

mm
ab m0
;

mm
ab m0
Với
ab
,
n
làsốtựnhiênlẻthì
nn
ab
Với
a,b lànhữngsốdương,nlàmộtsốnguyêndươngkháckhông

nn
ab ab
Chú
ý:Nếunlàsốnguyêndươnglẻvàa<bthì
nn
ab
.
Nếunlàsốnguyêndươngchẵnvà0<a<bthì
nn
ab
.
2. Bài tập
Bài tập 1. Với giá trị nào của
a
thì đẳng thức
24 5
3
4
1
1
.. 2.
2
aaa
đúng?
A.
1a
. B.
2a
. C.
0a
. D.
3a
.
Hướng dẫn giải.
Chọn B
Ta có
1
1
2
117
3
3
4
424
24 5
3
4
1
51 17
24
5
24 2 24
1
.. ..
1
.. 2. 2.
2
1
2. 2 .2 2
2
aaa aaa a
aaa a











Bài tập 2. Cho số thực 0a . Với giá trị nào của
x
thì đẳng thức

1
1
2
xx
aa
đúng?
A.
1
x
. B.
0x
. C.
x
a
. D.
1
.
x
a
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có
 
2
11
12210
2
xx x x x
x
aa a a a
a

2
10 1 0
xx
aax
.
Bài tập 3. Tìm tất cả các giá trị của a thỏa mãn
15 7 5 2
aa
.
A. 0a . B. 0a
. C. 1a . D. 01a.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có
72 7 6
15 7 5 2
15 5 15 15
1.aaaaaa a
Bài tập 4.
Tìm tất cả các giá trị của a thỏa mãn

21
33
11aa

.
A.
2a . B. 1a . C. 12a
. D. 01a.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có
21
33

, kết hợp với

21
33
11aa

. Suy ra hàm số đặc trưng
1
x
ya
đồng biến
cơ số 11 2aa .
Bài tập 5. Nếu
1
1
6
2
aa
và
23
bb
. Tìm mối các điều kiện của đáp án a và b
A.
1; 0 1ab
. B.
1; 1ab
.
C.
01;1ab
. D.
1; 0 1ab
Hướng dẫn giải
Chọn D
Vì
1
1
6
2
11
26
1a
aa

và
23
23
01b
bb

Bài tập 6. Kết luận nào đúng về số thực
a
nếu
21
33
(1) (1)aa

A.
2a
. B.
0a
. C.
1a
. D.
12a
.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Do
21
33

và số mũ không nguyên nên
21
33
(1) (1)aa

khi
11 2
aa
.
Bài tập 7.
Kết luận nào đúng về số thực a nếu
31
(2 1) (2 1)aa

A.
1
0
2
1
a
a


. B.
1
0
2
a

. C.
01
1
a
a
. D.
1a 
.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Do
31
và số mũ nguyên âm nên
31
(2 1) (2 1)aa


khi
1
02 11
0
2
211
1
a
a
a
a




.
Bài tập 8.
Kết luận nào đúng về số thực a nếu
0,2
2
1
a
a



A. 01a. B. 0a . C. 1a . D. 0a .
Hướng dẫn giải
Chọn C
0,2
20,22
1
aaa
a




Do
0,2 2
và có số mũ không nguyên nên
0,2 2
aa
khi 1a .
HÀM SỐ LŨY THỪA
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN N
ẮM
1.
Khá
i
niệm hàm lũy thừ
a
Hàm số lũy thừa là hàm số có dạng
,yx
.
Ch
ú ý: Tập xác định của hàm số lũy thừa phụ thuộc vào giá trị của
- Với
nguyên dương thì tập xác định là R
- Với
nguyên âm hoặc bằng 0, tập xác định là
\0
- Với
không nguyên thì tập xác định là
0;
Theo định ngh
ĩa, đẳng thức
1
n
n
x
x= chỉ xảy ra nếu
0.x >
Do đó, hàm số
1
n
yx=
không đồng nhất
với hàm số
()
*
n
yxn=Î
. Bài tập
3
yx=
là hàm số căn bậc 3, xác định với mọi
x Î
; còn hàm số
lũy thừa
1
3
yx=
chỉ xác định khi
0x >
2.Đạo hàm của hàm số lũy thừa
() ()
()
()
'
1
'
1
vôùi 0; . ',vôùi 0
1
, vôùi moïi 0 neáu chaün, vôùi moïi 0 neáu leû
'
, vôùi moïi u 0 neáu chaün, vôùi moïi u 0 neáu leû
11
'. '.
n
n
n
n
n
n
xuu
x
xn xn
nx
u
unn
nu
xx uu
aa aa
aa
-
-
>>
=> ¹
=> ¹
--
==
3.Khảo sát h
àm số lũy thừa
Tập xác định của hàm số lũy thừa
yx
luôn chứa khoảng
0;
với mọi
. Trong trường
hợp tổ
ng quát
ta khảo sát hàm số
yx
trên khoảng này.
*
*
2,nn

21,nn

T
ập xác định:
D
.
Sự biến thiên:
221
2.
nn
yx y nx

.
00yx
.
B
ảng biến thiên
T
ập xác định:
D
.
Sự biến thiên:
21 2
21. 0
nn
yx y n x y xD

 
.
Hàm số đồng biến trên
D
.
B
ảng biến thiên
Hàm
số đồng biến trên

0;  .
Hàm số nghịch biến trên

;0
.
Đ
ồ thị:
Đ
ồ thị:
\

2, \kk
 21, \kk

T
ập xác định:
0\D
.
Sự biến thiên:
221
2.
nn
yx y nx

.
G
iới hạn:
lim 0 0
x
yy


là TCN.
0
0
lim
0
lim
x
x
y
x
y



là TCĐ.
B
ảng biến thiên
T
ập xác định:
0\D
.
Sự biến thiên:
21 2
21. 0
kk
yx y k x y xD

 
.
Hàm số nghịch biến trên
D
.
G
iới hạn:
lim 0 0
x
yy


là TCN.
0
0
lim
0
lim
x
x
y
x
y



là TCĐ.
B
ảng biến thiên
Hàm
số đồng biến trên

;0 .
Hàm số nghịch biến trên

0; 
.
Đ
ồ thị:
Đ
ồ thị:
Trong giới hạn chương trình ta chỉ khảo sát trên
0;
.
0
0
T
ập khảo sát:
0;D 
.
Sự biến thiên:
1
.0yx

hàm số đồng biến trên

0; 
.
G
iới hạn:
0
lim 0; lim
x
x
xx



.
Hàm số không có tiệm cận.
B
ảng biến thiên
T
ập khảo sát:
0;
D
.
Sự biến thiên:
1
.0
yx
hàm số nghịch biến trên
0;
.
G
iới hạn:
0
lim

x
x TCĐ:
0
x
.
lim 0

x
x
TCN:
0
y
B
ảng biến thiên
Đồ thị hàm số luôn đi qua điểm
1;1A
.
HÀM SỐ LŨY THỪA
B. PHÂN LOẠI V
À PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1. Tìm tập xác định của hàm số lũy thừa
1. Phương pháp giải
Ta tìm điều kiện xác định của hàm số

,yfx


dựa vào số mũ
của nó như sau:
• Nếu
là số nguyên dương thì không có điều kiện xác định của

.fx
• Nếu
là số nguyên âm hoặc bằng 0 thì điều kiện xác định là

0.fx
• Nếu
là số không nguyên thì điều kiện xác định là

0.fx
2. Bài tập
Bài tập 1. Tìm
giá trị thực của tham số
m
để hàm số

2
2
yxm
có tập xác định là
.
A. mọi giá trị
m
. B.
0m
. C.
0m
. D.
0m
.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Để hàm số

2
2
yxm
có tập xác định là
thì
2
0xm
0m
.
Bài tập 2. Tìm tập xác định
D
của hàm số
2
3
1
41.
1
x
yx x
x

A.

2;2 .D
B.
2;2 \ 1 .D
C.
;2 2; .D
D.
2;2 \ 1 .D 
Hướng dẫn giải
Chọn B
Hàm số xác định khi và chỉ khi
2
22
40
.
1
1
x
x
x
x



Vậy tập xác định của hàm số là
2;2 \ 1 .D
Bài tập 3. Tìm tập xác định
D
của hàm số


3
5
22
5
2952.yx x x x

A.
;3 3; .D 
B.
2; .D

C.
3; .D
D.
\3,3,2.D
Hướng dẫn giải
Chọn C
Hàm số xác định khi và chỉ khi
2
2
20
3.
3
90
3
x
x
x
x
x
x






Vậy tập xác định của hàm số là
3; .D

Bài tập 4. Tìm tập xác định
D
của hàm số

23
2232
54 37 21.yx x x x x x x
 
A.
;1 4; \ 0 .D 
B.
;1 4; .D

C.

1;4 .D
D.
1;4 .D
Hướng dẫn giải
Chọn A
Hàm số xác định khi và chỉ khi
2
1
540
.
4
0
0
x
xx
x
x
x



Vậy tập xác định của hàm số là
;1 4; \ 0 .D 
Bài tập 5: Có bao nhiêu giá trị nguyên của
2018;2018m 
để hàm số

5
2
21yx xm
có
tập xác định là
?
A. 4036. B. 2018. C. 2017. D. Vô số
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Vì số mũ 5 không phải là số nguyên nên hàm số xác định với
.
x
2
210,xxm x

0
0 luoân ñuùng vì 1 0aa


110m
0m
Mà

2018;2018
1,2,3,...,2017 .
m
m
m


Vậy có 2017 giá trị nguyên của tham số
m thỏa mãn yêu cầu.
Dạng 2: Đồ thị hàm số lũy thừa
Bài tập 1. Cho các hàm số lũy thừa ,yx
a
= yx
b
= trên
()
0;+¥
có đồ thị như hình vẽ. Mệnh đề nào sau đây
đúng?
A.
01.ba<<<
B.
01.ab<<<
C.
01.ba<<<
D.
01 .ba<<<
Hướng
dẫ
n giải.
Chọn C.
Từ hình vẽ ta thấy hàm số
•
yx
a
= đồng biến trên
()
1; +¥
và nằm trên đường thẳng
y
x=
nên
1.a >
• yx
b
= đồng biến trên
()
1;+¥
và nằm dưới đường thẳng
y
x=
nên
01.b<<
Vậy
01.ba<<<
Bài tập 2. Cho các hàm số lũy thừa ,yx
a
= ,yx
b
=
yx
g
= trên
()
0;+¥
có đồ thị như hình vẽ. Mệnh đề
nào sau đây đúng?
A.
.gab<<
B.
.bga<<
C.
.agb<<
D.
.gba<<
Hướng dẫn g
iải.
Chọn D.
Từ hình vẽ ta thấy hàm số
•
yx
g
= nghịch biến trên
()
0;+¥
nên
0.g <
• như
câ
u trên ta có
01.ba<<<
Vậy
01.gba<<<<
Bài tập 3. Cho các hàm số lũy thừa
,yx
a
=
,yx
b
=
yx
g
= trên
()
0;+¥
có đồ thị như hình vẽ. Mệnh đề
nào sau đây đúng?
A. 0.gba<<<
B. 01.gba<<<<
C.
1.gba<<<
D.
01.abg<<<<
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Dựa vào đồ thị, ta có
• Với
01x<<
thì
1
1xxxx
abg
abg<<<¾¾>>>
.
•
Với 1x > thì
1
1xxx x
gba
gba<<<¾¾< < <
.
Vậy với mọi
0,x >
ta có
1.abg>>>
Nhận xét.
Ở đây là so sánh với đường
1
.yxx==
Bài tập 4. Cho hàm số
()
1
4
1.yx
-
=-
Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
Đồ thị hàm số không có đường tiệm cận đứng.
B. Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng
1.x =-
C. Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng
0.x =
D. Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng
1.x =
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Bài tập 5.
Cho hàm số
1
2
.yx
-
=
Cho các khẳng định sau:
i) Hàm số xác định với mọi
.
x
ii) Đồ thị hàm số luôn đi qua điểm
()
1;1 .
ii
i) Hàm số nghịch biến trên
.
iv) Đồ thị hàm số có
2
đường tiệm cận.
Trong các khẳng định trên có bao nhiêu khẳng định đúng?
A.
1.
B.
2.
C.
3.
D.
4.
Hướng dẫ
n giải.
Chọn B.
Ta có khẳng định ii) và iv) là đúng.
i) sai vì hàm số đã cho xác định khi
0.x >
ii
i) sai vì hàm số nghịch biến trên
()
0; .+¥
BÀI 3. LÔGA
RIT
A.
K
IẾN THƯC CƠ BẢN CẦN NẮ
M
1.
Khá
i
niệm lôgarit
Cho hai số dương
,ab với 1a . Số
thỏa mãn
đẳng thức
ab
được gọi là lôgarit cơ số
a
của
b , và ký hiệu là log
a
b .
2. Tính chất
Cho , 0, 1ab a. Ta có:

log
log 0; log 1
;log


a
aa
b
a
a
ab a
Nhận xét:
log , 0, 1

a
bababa
Bài tập:
3
2
log 8 3 2 8

Chú ý:
Không có lôgarit của số âm và số 0.
3. Quy tắ
c tính lôgarit
a.
Lôgarit c
ủa một tích
Cho
12
,, 0ab b với 1a
, ta có:
12 1 2
log ( ) 
aaa
b b log b log b
Chú ý: Định lý trên có thể mở rộng cho tích của n
số dương:
11
log ... log ... log
an a an
bb b b
trong đó
12
, , ,..., 0, 1.
n
ab b b a
Bài tập:
11
log log 2 log .2 log 1 0;
22





333 33
123 78
log log log ... log log
234 89

3
123 78
log . . ..... .
234 89



3
1
log 2.
9

b. Lôgarit của một t
hươ
ng
Cho
12
,, 0ab b với 1,a
ta có:
1
12
2
log log log
aaa
b
bb
b

Đặc b
iệt:
1
log log
aa
b
b

0, 0 .ab
Bài tập:
•
555
125
log log 125 log 25 3 2 1;
25

•
77
1
log log 49 2.
49

c. Lôgarit của một lũy thừa Bài tập:
Cho ha
i số dương
,,ab 1.a
Với mọi
, ta có:
log log
aa
bb
Đặc biệt:
1
log log
n
aa
bb
n
•
3
22
log 8 3log 8 3.3 9;

•
4
22
113
log 8 log 8 .3 .
444

4. Đổi cơ số
Cho
,, 0; 1; 1,abc a c
ta có:
log
log
log
c
a
c
b
b
a
Đặc biệt:

1
log 1 ;
log
a
b
bb
a


1
log log 0 .
a
a
bb

Bài tập:
•
2
8
2
log 16
4
log 16 ;
log 8 3
•
3
27
1
log 27 3;
log 3
•
7
128 2
2
11
log 2 log 2 log 2 .
77

5. Lôg
arit thập phâ
n – lôgarit tự
nhiên
a.
Lôg
arit thập phân
Lôgarit thập phân là lôgarit cơ số 10. Với
10
0, logbb thường được viết là logb hoặc
lgb .
b. Lôgarit tự nhiên
Lôgarit tự nhiên là lôgarit cơ số e . Với
0, log
e
bb
được viết là lnb .
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TÂP
Dạng 1. Tính giá trị của biểu thức không có điều kiện. Rút gọn biểu thức.
1. Phương pháp giải
Để tính
log
a
b
ta có thể biến đổi theo một trong các cách
sau:
•
,ba
từ đó suy ra log log ;
aa
ba

•
,ab
từ đó suy ra
1
log b log ;
a
b
b

•
,ac
,bc
từ đó ta suy ra
log log .
a
c
bc

Để tính
log
a
c
b , ta biến đổi ba
, từ đó suy ra
log log
aa
cc
ba c

Bài tập:
•
5
7
32
2
7
log 128 log 2 ;
5
•
22
log 9 5log 9
5
32 2 9 .
2. Bài tập
Bài tậ
p 1:
Cho ,b,c,d 0a . Rút gọn biểu thức Sln ln ln ln
abcd
bcda

ta được
A.
1.S
B.
S0.
C.
ln .
abcd
S
bcda




D.
ln .S abcd
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có: ln ln ln ln ln . . . ln1 0.
abcd abcd
S
bcda bcda




Bài tập 2: Cho ,0ab và ,1ab , biểu thức
34
log .log
b
a
P
ba bằng
A. 6 B. 24 C. 12. D. 18.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có :
1
2
34 34
31
log .log log .log .4.log . 24.
1
log
2
bba
a
a
a
Pba ba b
b

Bài tập 3: Cho ,ab là các số thực dương thỏa mãn 1,a
ab và
log 3.
a
b
Biến đổi biểu
thức
Plog
b
a
b
a
ta được
A.
533.P 
B.
13.P 
C.
13.P  D. 533.P 
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:


11
log
log 1 3 1
31
22
13.
1
log 1 3 2
log 1
log
2
a
a
a
a
a
b
b
a
P
bb
b
a



Bài tập 4 : Biến đổi biểu thức

2
3
10 2 2
log log log
a
ab
a
Pab b
b




(với
01, 01ab 
)
ta được
A. 2.P B. 1.P C. 3.P D.
2.P
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Sử dụng các quy tắc biến đổi lôgarit ta có:

2
3
10 2 2
log log log
a
ab
a
Pab b
b





10 2
1
log log 2 log log 3. 2 log
2
aa aa b
ab ab b





11
10 2log 2 1 log 6 1.
22
aa
bb






Bài tập 5. Rút gọn biểu thức
32
log 2log log log log log
bbbaabb
Pa aabba
với
0,1ab.
A.
1
P
. B.
2
P
. C.
0P
. D.
3P
.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
32
log 2log log log log log
bbbaabb
Pa aabba

2
1
log log 2log 1 log log
log
bb b a b
b
aa a b a
ab





2
1
log log 1 log log
log 1
bb a b
b
aa b a
a





2
log log 1 1
log log 1 log
log 1
ab
bb b
b
ba
aa a
a






log log 1 log log log 1 log
bb ab a b
aa ba b a

log log 1 log log
bb a b
aa b a
log 1 log 1
bb
aa
.
Bài tập 6. Cho 0a , 0b thỏa mãn
22
221 4 1
log 4 1 log 2 2 1 2
ab ab
ab ab


. Giá trị của
2ab
bằng:
A.
15
4
. B. 5. C.
4
. D.
3
2
.
Hướng dẫn giải
Chọn
A.
Ta có
22
44ab ab , với mọi ,0ab . Dấu ‘
’ xảy ra khi 2ba

1
.
Khi đó

22
221 4 1
2log 4 1 log 2 2 1
ab ab
ab ab



221 4 1
log 4 1 log 2 2 1
ab ab
ab a b


.
Mặt khác, theo bất đẳng thức Cauchy ta có

221 4 1
log 4 1 log 2 2 1 2
ab ab
ab a b


.
Dấu ‘
’ xảy ra khi
221
log 4 1 1
ab
ab

41221ab a b

2
.
Từ
1
và
2
ta có
2
860aa
3
4
a
. Suy ra
3
2
b
. Vậy
15
2
4
ab
.
Bài tập 7. Cho
3
log 7
27a
,
7
log 11
49b
,
11
log 25
11c
. Tính


22
2
37
11
log 7 log 11
log 25
Sa b c
.
A. 33S . B. 469S
. C. 489S
. D. 3141S .
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có:
3
log 7
27a
3
log 7 log 27
a
33 3
log 7.log 7 log 27.log 7
a

2
33
log 7 3log 3.log 7
a


2
3
3
log 7 log 7
a


2
3
3
log 7
log 7
a
aa
3
7
.
Tương tự ta có

2
7
7
log 11
log 11
2
49 11bb
;

2
11
11
log 25
log 25
11 5bc

.
Vậy


22
2
37
11
log 7 log 11
log 25
Sa b c
32
7115

469
.
Bài tập 8. Đặt
7
log 2 a
,
7
log 3 b
,
77 7 7
1 2 2014 2015
log log ... log log
2 3 2015 2016
Q 
. Tính Q
theo
a ,
b
.
A.
521ab
. B.
521ab
. C.
521ab
. D.
521ab
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có
77 7 7
1 2 2014 2015
log log ... log log
2 3 2015 2016
Q 
77 7 7 7 7 7 7
log 1 log 2 log 2 log 3 ... log 2014 log 2015 log 2015 log 2016
77 7
log 1 log 2016 log 2016
7
log 32.9.7
777
log 32 log 9 log 7
52
77
log 2 log 3 1
77
5log 2 2log 3 1

521ab
 .
Bài tập 9. Cho hai số thực dương ,ab (1a
) thỏa mãn các điều kiện
log
4
a
b
b
và
2
16
log
a
b
.
Tính tổng
Sab.
A.
12S
. B.
10S
. C.
16S
. D.
18S
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có
2
log
4
16
log
a
b
b
a
b
4
16
2
b
b
ba
a
16
4
16
2
2
b
b
b
b
a




16
.
4
16
2
2
b
b
b
b
a
16
2
b
a
.
Vậy ta có 16 2 18S .
Bài tập 10. Gọi
12
,
x
x
là các nghiệm của phương trình
2
20 2 0xx

. Tính giá trị của biểu thức
12 1 2
log( ) log logPxx xx
.
A.
1
2
. B.
1
. C.
0
.
D.
10
.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có
12 1 2
log( ) log logPxx xx
12 12
log log .
x
xxx
12
12
log
.
x
x
x
x
.
Vì
1
x
,
2
x
là hai nghiệm của phương trình
2
20 2 0xx

nên ta có
12
20xx
;
12
.2xx
.
Vậy ta có
20
log 1
2
P
.
Bài tập 11. Cho
=+ ++
216
11 1
...
log log log
a
aa
M
xx x
. Tính
M
.
A.
=
272
log
a
M
x
. B.
=
136
log
a
M
x
. C.
=
1088
log
a
M
x
. D.
=
272
3log
a
M
x
.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có
216
11 1
...
log log log
a
aa
M
x
xx

216
log log ... log
xx x
aa a
216
log log ... log
xx x
aa a log 2log ... 16 log
x
xx
aa a

12...16log
x
a
16 1 16
log
2
x
a
136
log
a
x
.
Bài tập12. Với
,,
x
yz
là các số nguyên dương thỏa mãn
1512 1512 1512
log 2 log 3 log 7 1xyz

.
Tính giá trị của biểu thức
3Qxy z .
A. 1512 . B.
12
. C. 9. D. 7.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có
1512 1512 1512
log 2 log 3 log 7 1xyz
1512 1512 1512 1512
log 2 log 3 log 7 log 1512
xyz

1512 1512
log 2 .3 .7 log 1512
xyz

2.3.7 1512
xyz

33
2 .3 .7 2 .3 .7
xyz

3
3
1
x
y
z

.
Vậy
331.39Q  .
Bài tập 13. Giá trị biểu thức
2 3 2017
11 1
...
log 2017! log 2017! log 2017!
P 
là
A.
0. B. 2. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có
2 3 2017
11 1
...
log 2017! log 2017! log 2017!
P 
2017! 2017! 2017!
log 2 log 3 ... log 2017


2017!
log 2.3...2017
2017!
log 2017! 1
.
Bài tập 14. Giả sử
3
0;cos
2
10
xx

. Giá trị của biểu thức
log sin log cos log tan
x
xx là
A.
3
.
10
B.
1
.
10
C.
3
.
10
D.
1
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có
22
sin 1 cos
x
x
91
1
10 10

.
Khi đó
log sin log cos log tan
x
xx
2
log sin .cos .tan log sin
x
xx x
1
log 1
10

.
Bài tập 15. Cho
7
log 12
x
,
12
log 24
y
và
54
1
log 168
axy
bxy cx
, trong đó ,,abc là các số
nguyên. Tính giá trị biểu thức 2 3 .Sa b c
A. 4S . B. 19.S
C. 10.S
D. 15.S
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:
7
54
7
log 24.7
log 168
log 54
7
7
log 24 1
log 54
712
7
log 12log 24 1
log 54
712
712
log 12log 24 1
log 12log 54
12
1
.log 54
xy
x
Tính

12 12
log 54 log 27.2
12 12
3log 3 log 2
12 12
3.2.12.24 24
3log log
2.12.24 12

.
3
12 12
2
12 24
3log log
24 12

12 12
3 3 2log 24 log 24 1
12
85log24
85y .
Do đó:

54
1
log 168
85
xy
x
y
1
58
xy
x
yx
.
Vậy
1
5
8
a
b
c

2315Sa b c .
Bài tập 16. Với
,ab
thỏa mãn để hàm số

2
1
1
xkhix
fx
ax b khi x
có đạo hàm tại
0
1x
. Khi đó
giá trị biểu thức
2
log 3 2Sab
bằng?
A.
1S
.
B.
2S
. C.
3S
. D.
4S
.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Hàm số

f
x
có đạo hàm tại
0
1x
suy ra:.
+ Hàm số liên tục tại
0
1x
:
11
lim lim 1 1 1
xx
fx fx f ab



.
+ Tồn tại giới hạn
1
1
lim
1
x
f
x
f
x
.

11
11
lim lim
11
xx
f
x
ff
x
f
xx





.
2
11
11
lim lim
11
xx
x
ax b
xx





.
1
2lim
1
x
ax b a b
x


.

22a
.
Từ
1
và
2
suy ra
2
1
a
b

.

22
log 3 2 log 4 2Sab
.
Dạng 2. Đẳng thức chứa logarit
1. Phươngpháp
2. Bàitập
Bài tập 1: Cho ,0
x
y và
22
412.
x
yxy Khẳng đinh nào sau đây đúng?
A.
222
log 2 log log 1.xy x y
B.
222
2
log log log .
4
xy
x
y




C.
 
222
1
log 2 2 log log .
2
x
yxy
D.

222
4log 2 log log .
x
yxy
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Với ,0
x
y , ta có:
2
22
412 2 16
x
yxyxy xy
2
22
log 2 log 16
x
yxy
222
2log 2 4 log log
x
yxy
 

222
1
log 2 2 log log .
2
x
yxy
Bài tập 2: Cho
,
x
y
là các số thực lớn hơn 1 thỏa mãn
22
96
x
yxy
. Tính
12 12
12
1log log
2log ( 3 )
xy
M
xy

.
A.
1
4
M
. B.
1
M
. C.
1
2
M
. D.
1
3
M
.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có
22
96
x
yxy

2
30xy
3
x
y
.
Vậy ta có

12 12
12
1log log
2log 3
x
y
M
x
y

12 12
12
1 log 3 log
2log 6
yy
y

12 12 12 12
12 12
log 12 log 3 log log
2 log 6 log
yy
y

12 12
12 12
log 36 2 log
1
log 36 2 log
y
y

.
Bài tập 3: Cho biểu thức
3
log
2
5
3 log .log 25
a
a
Ba
với a là số dương, khác 1. Khẳng định nào
sau đây là đúng?
A.
25Ba. B.
2
4
log 1
a
B
. C. 4Ba
. D. 3B .
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có
3
log
2
5
3 log .log 25
a
a
Ba
5
2log .log 25
a
aa
2
5
2log .log 5
a
aa
5
4log .log 5
a
aa
4a.
Vậy 4Ba
.
Bài tập 4: Gọi
c
là cạnh huyền,
a
và
b
là hai cạnh góc vuông của một tam giác vuông. Trong các
khẳng định sau khẳng định nào đúng?
A.
log log 2log .log
bc cb bc cb
aa aa


.
B.
log log 2log .log
bc bc bc bc
aa aa


.
C.
log log log .log
bc cb bc cb
aa aa


.
D.
log log 4log .log
bc bc bc bc
aa aa


.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có:
222
cab
22 2
cb a
2
.cb cb a

log . 2
a
cb cb

log log 2
aa
bc cb
 
11
2
log log
aa
bc cb


log log 2log .log
bc cb bc cb
aa aa


(đpcm).
Bài tập 5: Cho
27
log 5 a
,
8
log 7 b
,
2
log 3 c
. Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
12
32
log 35
2
bac
c
. B.
12
33
log 35
2
bac
c
.
C.
12
32
log 35
3
bac
c
. D.
12
33
log 35
1
bac
c
.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có :

27 3 8 2 2
log 5 lo g 5 3 ; log 7 lo g 7 3 ; log 3aabbc


2
333
2
12
333 3
log 7
3
log 5 log 5 log 7
log 3
log 35
log 12 log 3 log 4 1 2log 2
a

3
3
33
1
2
12.
b
a
ac b
c
c
c
.
Bài tập 6: Cho

14
4
1
log log 1yx
y

, với 0,yyx. Chọn khẳng định đúng trong các khẳng
định sau?
A. 34
x
y . B. 3
x
y
. C.
3
4
x
y
. D.
3
4
yx
.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có

14
4
1
log log 1yx
y

44
log log 1yx y
44
log 1 logyyx

44
log log 4.yyx
4yyx

3
4
x
y
.
Bài tập 7: Số thực dương ,ab thỏa mãn
41216
log log log ( )ab ab

. Mệnh đề nào dưới đây
đúng?
A.
2
;1
3
a
b



. B.
2
0;
3



a
b
C.

9;12
a
b
. D.
(9;16)
a
b
.
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Giả sử
41216
log log log ( ) tab ab
. Khi đó, ta có:
4; 12; 16
tt t
ab ab
. Từ đây,
ta có phương trình:
13
41216 1
44
tt
tt t
 

 
 
*
.
Vế trái của phương trình
*
nghịch biến nên
*
có 1 nghiệm duy nhất là
1t
. Suy ra
4; 12ab suy ra
12
0;
33
a
b




.
Bài tập8: Có tất cả bao nhiêu số dương
a
thỏa mãn đẳng thức
235 235
log log log log .log .logaaa aaa
.
A. 3. B. 1. C. 2. D. 0.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có
235 235
log log log log .log .logaaa aaa
23252 2355
log log 2.log log 2.log log .log 5.log .logaaaaaa
2
235235
log . 1 log 2 log 2 log .log 5.logaaa
2
23535
log . 1 log 2 log 2 log 5.log 0aa
2
2
3535
log 0
1 log 2 log 2 log 5.log 0
a
a

35
5
3
1
1 log 2 log 2
log
log 5
a
a


35
3
1log2log2
log 5
1
5
a
a

.
Bài tập 9: Cho
n
là một số nguyên dương, tìm
n
sao cho
3
22 2 22
log 2019 2 log 2019 3 log 2019 ... log 2019 1008 .2017 .log 2019
n
a a
aa a
n
A. 2017 . B. 2019 . C. 2016 . D. 2018 .
Hướng dẫn giải
Chọn C
Đặt
3
22 2 22
log 2019 2 log 2019 3 log 2019 ... log 2019 1008 .2017 .log 2019
n
a a
aa a
n
.
Ta có
23
log 2019 log 2019
n
a
a
nn
.
Vậy VT


2
333 3
1
1 2 3 ... log 2019 .log 2019
2
aa
nn
n




.
Hay từ
ta có

2
22
1
.log 2019 1008 .2017 .log 2019
2
aa
nn



2
2222
1 2 .1008 .2017nn

2
222
1 2016 .2017nn
2
4066272 0nn

2016
2017
n
n

2016n
(vì
n
).
Bài tập 10: Cho

22
22
log 1 log
x
yxy
, với 0xy . Chọn khẳng định đúng trong các khẳng
định sau?
A.
x
y
. B.
x
y
. C.
x
y
. D.
2
x
y
.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có

22
22
log 1 log
x
yxy
22
22
log log 2
x
yxy
22
2
x
yxy

2
0xy
x
y
.
Dạng 3. Biểu thị biểu thức theo một biểu thức đã cho và từ đó tìm GTLN, GTNN
1. Phương pháp giải
2. Bài t
ập
Bài tậ
p 1.
Cho hai số thực
x
,
y
thỏa mãn
22
log 2 4 1
xy
xy
. Tính
x
P
y
khi biểu thức
435Sxy đạt giá trị lớn nhất.
A.
8
5
P
. B.
9
5
P
. C.
13
4
P
. D.
17
44
P
.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có

22
log 2 4 1
xy
xy

22
21xyx y

22
124xy

.
Khi đó ta có
435Sxy



22
22
413 27 43 1 2 73xy xy .
Dấu
""
xảy ra khi và chỉ khi
12
43
4353
xy
xy


13
5
4
5
x
y
.
Vậy ta có
x
P
y
13
13
5
4
4
5

.
Bài tập 2. Xét các số thực
a
, b thỏa mãn 1ab . Tìm giá trị nhỏ nhất
min
P
của biểu thức

22
log 3log




ba
b
a
Pa
b
.
A.
min
19P
. B.
min
13
P
. C.
min
14
P
. D.
min
15P
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Với điều kiện đề bài, ta có

2
2
2
2
log 3log 2log 3log 4 log . 3log


  

  


  

aaa
bb
b
b
bb
aaaa
Pa a b
bbbb
2
4 1 log 3log .







ba
b
a
b
b
Đặt
log 0
a
b
tb
(vì 1
ab ), ta có
 
2
2
33
41 4 48 Pt t
t
t
f
t
t
.
Ta có
2
32
22 2
214 3
38 3
() 8
6
8
8


t
t
tt
t
ft t
tt t
Vậy

1
0
2
ft t
. Khảo sát hàm số, ta có
min
1
15
2



Pf
.
Bài tập 3. Xét các số thực dương
x
,
y
thỏa mãn
3
1
log 3 2 4
2
xy
xy
x
y
xy

. Tìm giá trị nhỏ
nhất
min
P
của
P
xy
.
A.
min
911 19
9
P
. B.
min
911 19
9
P
.
C.
min
18 11 29
9
P
. D.
min
211 3
3
P
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
3
1
log 3 2 4
2
xy
xy x y
xy

33
log 1 log 2 3 1 2 1xy xy xy xy
33
log 3 1 log 2 3 1 2
x
yxyxyxy
33
log 3 1 3 1 log 2 2
x
yxyxyxy
Xét
3
log
f
ttt
,
0t

1
10, 0
ln 3
ft t
t

Suy ra
:
31 2
f
xy f x y
33 2
x
yx y

32
13
y
x
y

Điều kiện
2
1522
00
25
63
xy y
y
xy
y

 
32
13
y
Pxyy
y


2
111
11
3
10
13
111
3
y
P
y
y



Lập bảng biến th
iên ta có
min
211 3
3
P
.
Bài tập 4. Cho các số thực ,, 1;2abc


thỏa mãn điều kiện
333
222
log log log 1abc

Khi biểu thức
333
222
3 log log log
abc
Pa b c a b c
đạt giá trị lớn nhất thì giá trị của
abc bằng
A. 3. B.
3
1
33
3.2 . C. 4. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta xét hàm số
33
22
3log logfx x x x c
với
1; 2 .x
Ta có
đạo hàm

2
2
2
2
3log
3
f33log ;
ln2 ln2
x
xx x
x


2
22
22 2
63log
3
f6 .
ln2
ln 2 ln2
log x x
xx
x
xx


Vì

22
33 2 32
6log 3 log
13
61 0 1;2
ln 2 ln2 ln 2
xx
fx x
xx x





nên
11,670.fx f
 

Như vậy hà
m số
fx
đồng biến và có nghiệm duy nhất trên 1; 2
vì
10; 20ff

và có đồ
thị lõm trên
1; 2


. Do đó ta có bảng biến thiên
Từ bảng b
iến thiên ta nhận thấy rằng
1fx
cho nên
333
222
3 log log log 4Pabc
Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi
1, 2ab c và các hoán vị.
Bài tập 5. Trong tất cả các cặp
;
x
y thỏa mãn
22
2
log 4 4 4 1.
xy
xy


Với giá trị nào của m
thì tồn tại duy nhất cặp

;
x
y sao cho
22
222 0?xy xy m

A.
2
10 2 . B.
2
10 2 và
2
10 2 .
C.
10 2
và
10 2.
D.
10 2.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Điều kiện: 4440.
x
y
Ta có
22
2
log 4 4 4 1
xy
xy


22
22
1
444 2 2 2 2 .
x
yxy x y C
Miền nghiệm của bất phương trình là hình tròn (cả bờ)
1
C có tâm
1
2;2I bán kính
1
2.R
Mặt khác:
22
22
222 0 1 1 *.xy xy m x y m
Với
0m thì 1; 1
x
y (không thỏa mãn
22
222xy
 ).
Với
0m
thì
* là đường tròn

2
C có tâm
2
1; 1I bán kính
2
.
R
m
Để tồn tại duy nhất cặp

;
x
y thì
1
C và
2
C tiếp xúc với nhau.
Trường hợp 1:
1
C
và
2
C
tiếp xúc ngoài.
Khi
đó:
2
1212
210 102.RR II m m
Trường hợp 2:
1
C nằm trong

2
C và hai đường tròn tiếp xúc trong.
Khi
đó:
2
2112
210 102.RRII m m
Vậy
2
10 2m  và
2
10 2m  thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 6. Xét các số thực a, b thỏa mãn 1.ab Giá trị nhỏ nhất
min
P
của biểu thức

22
log 3log
ab
b
a
Pa
b




bằng
A.
min
19.P B.
min
13.P C.
min
14.P D.
min
15.P
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:


2
22
2
log 3log 3 log 1
log
ab b
b
a
a
Pa a
a
b
b











2
2
3log 1.
1log
b
a
a
b





Đặt
log 0 1 .
a
bt t Khi đó


2
43
3
1
Pft
t
t

với
01.t
Ta có



32
83 1
0.
3
1
ft ft t
t
t


Bảng bi
ến thiên:
Từ bảng b
iến thiên, ta có
min
15.P
Bài tập 7. Cho hai số thực x, y thỏa mãn:
22
3xy
và
22
222
log 4 3 4 3 2
xy
xx x y y



Gọi
M và m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức .
P
xy
Khi đó biểu thức
21TMm có giá trị gần nhất số nào sau đây?
A. 7. B. 8. C. 9. D. 10.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có
22 22
222 22
log 4 3 4 3 2 log 4 3 2
xy xy
xx x y y x y x






2
2
22 22 2
43 2 1.xy x xy x y 
Tập hợp các số thực
x, y thỏa mãn:

22
2
2
3
21
xy
xy


những điểm thuộc miền trong hình tròn
1
C
có tâ
m
2;0 ,I bán kính
1
1R
và nằm ngoài hình tròn
2
C có tâm
0;0O và bán kính
2
3.R
Biểu thức: 0Pxy xyP là họ đường thẳng
song song với đường .
y
x
Các giao điểm của hai hình tròn là
33 3 3
;,;
22 2 2
AB




P đạt giá trị nhỏ nhất khi đường thẳng
đi qua A.
Khi đường thẳng
qua điểm A, ta có:
min min
33 33
0.
22 2
PP

P đạt giá trị lớn nhất khi đường thẳng
tiếp xúc với đường tròn
1
C ta có:

1max
2
; 1 22 22.
11
P
dI R P P

Do đó

33
2 1 2 2 2 10.
2
TMm





BÀI 4. HÀM SỐ MŨ
– HÀM SỐ LÔGARIT
A.
K
IẾN THỨC CO BẢN CẦN NẮ
M
1.
Hàm số mũ
Định
n
ghĩa
Hàm số
0; 1
x
yaa a được gọi là hàm số mũ cơ số a.
Tập xác định
Hàm số
0; 1
x
yaa a có tập xác định là .
Đạo hàm
Hàm số
0; 1
x
yaa a
có đạo hàm tại mọi x.

'ln
xx
aaa
'ln.'
uu
aaau
lim 0, lim 1 ;
xx
xx
aaa
 

lim , lim 0 0 1 .
xx
xx
aaa
 

Sự biến thiên
Khi 1a hàm số luôn đồng biến.
Khi 01a hàm số luôn nghịch biến.
Đồ thị
Đồ thị hàm số có tiệm cận ngang là trục Ox và luôn đi qua các
điểm
0;1 , 1; a và nằm phía trên trục hoành.
2. Hàm số lôgarit
Định nghĩa
Hàm số
log 0; 1
a
yxaa được gọi là hàm số lôgarit cơ
số a.
Đặc biệt:

'e
x
x
e
.
Tập xác định
Tập xác định:
0; .
Đạo hàm
Hàm số
log 0; 1
a
yxaa
có đạo hàm tại mọi x dương và

1
log '
ln
a
x
x
a
.
Giới hạn đặc biệt
0
lim log , lim log 1
aa
x
x
xxa

  ;
0
lim log , lim log 0 1
aa
x
x
xxa

  .
Sự biến thiên
Khi 1a hàm số luôn đồng biến.
Khi
01a
hàm số luôn nghịch biến.
Đồ thị
Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng là trục Oy và luôn đi qua các
điểm
1; 0 , ;1a và nằm bên phải trục tung.
Nhận xét: Đồ thị của các hàm số
x
ya
và
log
a
yx
0, 1aa
đối xứng với nhau qua đường thẳng
yx .
Ứng dụng
1. Lãi đơn
là số tiền lãi chỉ tính trên số tiền gốc mà không
tính trên số tiền lãi do số tiền gốc sinh ra, tức là tiền lãi của kì
hạn trước không được tính vào vốn để tính lãi cho kì hạn kế tiếp,
cho dù đến kì hạn người gửi không đến rút tiền ra.
Công thức tính:
Khách hàng gửi vào ngân hàng A đồng với
lãi đơn
r (% / kì hạn) thì số tiền khách hàng nhận được cả vốn lẫn
Đặc biệt:

1
ln 'x
x
.
lãi sau n k
ì hạn (
*n
) là:

1
n
S A nAr A nr
2. Lãi kép là tiền lãi của kì hạn trước nếu người gửi không
rút ra thì được tính vào vốn để tính lãi cho kì hạn sau.
Công thức tính:
Khách hàng gửi vào ngân hàng A đồng với
lãi kép r (% / kì hạn) thì số tiền khách hàng nhận được cả vốn lẫn
lãi sau n kì hạn (
*n
) là:

1
n
n
SA r
.
3. Tiền gửi hàng tháng: Mỗi tháng gửi đúng cùng một số
tiền vào một thời gian cố định.
Công thức tính:
Đầu mỗi tháng, khách hàng gửi vào ngân
hàng số tiền A đồng với lãi kép r (% / tháng) thì số tiền khách
hàng nhận được cả vốn lẫn lãi sau n tháng (
*n
) (nhận tiền
cuối tháng, khi ngân hàng đã tính lãi) là S
n
.
Ta có
 
111
n
n
A
Srr
r



.
4. Gửi ngân hàng và rút tiền gửi hàng tháng
Gửi ngân hàng số tiền là A đồng với lãi suất r (% / tháng).
Mỗi tháng vào ngày ngân hàng tính lãi, rút ra số tiền là X đồng.
Công thức tính:


1
11
n
n
n
r
XAr S
r



.
Khi đó số tiền còn lại sau n tháng là


11
1
n
n
n
r
SA r X
r


5. Vay vốn trả
góp:
Vay ngân hàng số tiền là A đồng với
lãi
suất r (% / tháng). Sau đúng một tháng kể từ ngày vay, bắt
đầu hoàn nợ; hai lần hoàn nợ cách nhau đúng một tháng, mỗi
hoàn nợ số tiền là X đồng và trả hết tiền nợ sau đúng n tháng.
Công thức tính:
Cách tính số tiền còn lại sau n tháng giống
hoàn toàn công thức tính gửi ngân hàng và rút tiền hàng tháng
nên ta có


11
1
n
n
n
r
SA r X
r

.

1
log ;
n
r
S
n
A



%1;
n
n
S
r
A

1
n
n
S
A
r


1
.
log 1 ;
1
n
r
Sr
n
Ar







1
.
log 1 ;
1
n
r
Sr
n
Ar






.
11 1
n
n
Sr
A
rr



Để sau đúng
n tháng trả hết nợ thì
0
n
S
nên


11
10
n
n
r
Ar X
r


.
Suy ra mỗi lần hoàn nợ số tiền là


1.
11
n
n
A
rr
X
r
.
6. Bài toán tăng lương: Một người được lãnh lương khởi
điểm là A (đồng/tháng). Cứ sau n tháng thì lương người đó được
tăng thêm r (% / tháng). Hỏi sau kn tháng, người đó lĩnh được
bao nhiêu tiền?
Công thức tính:
Lương nhận được sau kn tháng là

11
.
k
kn
r
SAn
r

.
7. Bài toán tăng trưởng dân số
Công thức tính tăng trưởng dân số:

1,,,
mn
mn
XX r mn mn

Trong đó: r % là
tỉ lệ tăng dân số từ năm n đến năm m;
m
X dân số năm , X
n
m dân số năm n.
Từ đó ta có công thức tính tỉ lệ tăng dân số là
%1
m
mn
n
X
r
X
8. Lãi kép liên tục
Gửi vào ngân hàng A đồng với lãi kép r (% / năm) thì số
tiền nhận được cả vốn lẫn lãi sau n năm (
*n
) là:

1
n
n
SA r.
Giả sử ta chia mỗi năm thành m kì hạn để tính lãi và lãi
suất mỗi kì hạn là
%
r
m
thì số tiền thu được sau n năm là:
.
1
mn
n
r
SA
m




Khi
tăng số kì hạn của mỗi năm lên vô cực, tức là
m , gọi là hình thức lãi kép liên tục thì người ta chứng
minh được số tiền nhận được cả gốc lẫn lãi là:
.nr
SAe (công thức tăng trưởng mũ).
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạ
ng 1. Tìm tập xác định của h
àm số chứa mũ – lôgarit.
1.
Ph
ương pháp
giải
* Hàm số
0; 1
x
yaa a có tập xác định là .
* Hàm số
log 0; 1
a
yxaa
có tập xác định là
0;
.
* Tìm điều kiện của tham số để hàm số
log
a
yfx xác định trên trong đó

f
x là một tam
thức bậc hai.
Áp dụng tính chất
Tam thức bậc h
a
i
2
0 fx ax bx c x khi và chỉ khi
0
0
a
.
* Tìm điều kiện của tham số để hàm số
log
a
yfx xác định trên khoảng D.
Cô lập tham số
m.
Sử dụng phương ph
áp khảo sát hàm số.
2. Bàitập
Bài tập 1:
Điều kiện xác định D của hàm số
9
1
21
log
12
y
x
x
là
A. 3x  B. 1x  C. 31x
 D. 03x
Hướng dẫn giải
Chọn C
Hàm số xác định
1
2
9
21
2
log
9
2
12
1
3
2
1
2
0
0
1
1
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x




3
03 1
1
x
x
x

Bài tập 2: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số
2
ln 2 4yxmx

xác
định v
ới mọi
x ?
A. 5 B. 2 C. 4 D. 3
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Hàm số xác định
2
240, xxmx x .
2
10
0
22
0
4160
a
m
m




.
Do
m
nên
1; 0;1m 
Bài tập 3: Tìm m để hàm số
2
2
log 2 2 2 3ymxmxm

có tập xác định D
.
A.
2m 
B.
2m 
C.
2m
D.
2m 
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Hàm số xác định trên
2
222 30,mx mxm x  (*).
Trường hợp 1:
0a
.
(*)

2
20
02
2
020
4242 30
m
am
m
m
mmm








.
Trường hợp 2:
02am , ta có
(*)
10,x (đúng), nhận 2m
Vậy
2m 
.
Bài tập 4: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m nằm trong khoảng
10;10 để hàm số
2
log 4 2
xx
ym có tập xác định D
?
A. 9 B. 10 C. 11 D. 8
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Hàm số có tập xác định D khi
42 0
xx
mx

(1).
Đặt 2 , 0
x
tt.
Khi đó (1) trở thành
22
0 t0; t0;ttm m tt


0;
1
max
4
mft


với

2
f
ttt .
Do
m
và

10;10m  nên
1;2;3;...;8;9m .
Bài tập 5: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m nằm trong khoảng
10;10 để hàm số
2
33
1
log 4log 3
y
mx xm

xác định trên khoảng
0;
?
A. 13 B. 11 C. 12 D. 10
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Hàm số xác định
2
33
0; log 4log 3 0, 0;xmxxmx  (*).
Đặt
3
log ,txt .
(*)
2
430mt t m vô nghiệm.
Trường hợp 1:
0m
. Phương trình có nghiệm (loại
0m
).
Trường hợp 2:
0m . Phương trình vô nghiệm khi và chỉ khi
'0 4 3 0 4mm m hoặc 1m .
Do
m và
10;10m  nên
9; 8; 7; 6; 5;2;3;...8;9m  .
Vậy có 13 giá trị nguyên thỏa mãn.
Bài tập 6: Hàm số
2
log 4 2
xx
ym
có tập xác định
D
khi.
A.
1
4
m
.
B.
1
4
m
.
C.
0m
. D.
1
4
m
.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Hàm số
2
log 4 2
xx
ym có tập xác định khi và chỉ khi.

1
42 0 24 max24
4
xx xx xx
mx m x m 
.
Bài tập 7: Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để hàm số
2
33
1
log 4log 3
y
mx xm

xác định
trên khoảng
0; 
.
Hướng dẫn giải
Đặt
3
logtx , khi đó
0;xt .
2
33
1
log 4log 3
y
mx xm

trở thành
2
1
43
y
mt t m

.
Hàm số
2
33
1
log 4log 3
y
mx xm

xác định trên khoảng
0;
khi và chỉ khi hàm
số
2
1
43
y
mt t m

xác định trên .
2
() 4 3ft mt t m vô nghiệm.
2
430 4;1mm m m

.
Bài tập 8: Tập xác định của hàm số
2
2
ln 16
51025
x
y
xxx

là:
A.
5; 
.
B.
; 5 . C.
. D.
\5 .
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Viết lại

222
22
ln 16 ln 16 ln 16
55
51025
55
xxx
y
xx
xxx
xx





.
Biểu thức

2
ln 16
55
x
xx

có nghĩa khi và chỉ khi
2
16 0
550
x
xx


.
2
16
4
5
55
50
x
x
x
xx
x






.
Suy ra hàm số có tập xác định là
5;
.
Bài tập 9: Cho hàm số

22
2
1
log 2 2 1 4
y
x
mxmxm

. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để hàm số đã cho xác định với mọi
1;x

.
A.
;2m  . B.
1; 1m  . C.
;1m
 . D.
;1m  .
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Hàm số

22
2
1
log 2 2 1 4
y
x
mxmxm



xác định với
1;x
 khi


22
22
0
22 1 4 0
22 1 4
l
đ
lđ1
xm
xmxm
xmxm



với
1;x

1; 1mm
Dạng 2: Đồ thị hàm số
1. Phươngpháp
2. Bàitập
Bài tập 1: Cho ba số thực dương , , abc khác 1. Đồ thị các hàm số ,,
x
xx
yaybyc
 được cho
trong hình vẽ sau
Mệnh đề nà
o đúng?
A.
abc
B.
acb
C.
bca
D.
cab
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
x
ya
nghịch biến nên 0 1a.
Mặt khác, ,
x
x
ybyc đồng biến, đồng thời cho 1
x
ybyc
.
Vậy
acb
Bài tập 2: Từ các đồ thị log
a
yx , log
b
yx
, log
c
yx
đã cho ở hình vẽ sau:
Khẳn định n
ào sau đây đúng?
A.
01ab c
B.
01cab

C.
01ca b D. 01cba

Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có: log
c
yx nghịch biến nên 01c
.
Mặt khác,
log
a
yx
và
log
b
yx
đồng biến nên
,1ab
đồng thời cho
1y
thì
x
axb
.
Vậy
01cab.
Bài tập 3: Cho các hàm số
x
ya , log
b
yx
, log
c
yx
có đồ thị như hình vẽ.
Chọn mệnh đề đúng?
A. bca B. acb C. cba
D. cab
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có
log
c
yx
nghịch biến nên
01c
còn
log
b
yx
và
x
ya
đồng biến nên
1b
và
1a
.
Xét
x
ya : Với 1 1 2xyaa  .
Xét log
b
yx : Với 1 2yxbb .
Do đó
ab
Vậy
1cab
.
Bài tập 4: Cho hàm số
yfx
có đồ thị như hình vẽ bên dưới. Tìm số điểm cực trị của hàm số
34
f
xfx
y 
.
A.
5
. B.
3
. C.
6
. D.
4
.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Đặt

 
34
f
xfx
ygx
.
Quan sát đồ thị, ta thấy hàm số
yfx có ba điểm cực trị.
Ta có

 
 
0
.3 .ln3 4 .ln4 0
3.ln34.ln40
fx fx
fx fx
fx
yfx y




.
 

3
4
3ln4 ln4
3.ln34.ln40 log 0,8
4ln3 ln3
fx
fx fx
fx




. Phương trình này
có hai nghiệm phân biệt khác các nghiệm của phương trình
0fx
nên hàm số
34
f
xfx
y 
có năm điểm cực trị.
Bài tập 5: Cho hàm số

ln
f
xxx
. Một trong bốn đồ thị cho trong bốn phương án A, B, C, D
dưới đây là đồ thị của hàm số
yfx
. Tìm đồ thị đó?
A. B.
C. D.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Tập xác định
0;D 
Ta có
ln ln 1
f
xxx fxgx x
 
.
Ta có
11g
nên đồ thị hàm số đi qua điểm
1; 1
. Loại hai đáp án B và D
Và
00
lim lim ln 1
xx
gx x





. Đặt
1
t
x
. Khi
0x
thì t .
Do đó



0
1
lim lim ln 1 lim ln 1
tt
x
gx t
t
 








nên loại đáp án
A.
Cách 2 : Ta nhận thấy
ln ln 1
f
xxx fxgx x

nằm bên phải trục tung và
không đi qua
(1; 0)
. Vậy chọn đáp án C.
Dạng 3: Xét tính đơn điệu, cực trị, GTLN và GTNN của hàm số mũ, logarit
1. Phương pháp.
Phương pháp chung:
Bước 1: Tìm tập xác định
Bước 2: Tìm đạo hàm

f
x
. Tìm các điểm
i
x
làm cho
0fx
hoặc không xác định.
Bước 3: Sắp xếp các điểm
i
x
theo thứ tự tăng dần và lập BBT.
Bước 4: Kết luận.
Ngoài ra cần chú ý tính chất của hàm số mũ và hàm số logarit:
+) Hàm số
x
ya và hàm số log
a
yx
đồng biến trên TXĐ 1a
.
+) Hàm số
x
ya và hàm số log
a
yx
nghịch biến trên TXĐ 01a
.
2. Bài tập
Bài tập 1. Gọi
a
,
b
lần lượt là số điểm cực đại và số điểm cực tiểu của hàm số
32
31
x
y
xxe
 . Tính
2ab
.
A.
0
. B.
4
. C.
2
. D.
3
.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
32
31
x
yx x e

. Tập xác định: D
.
 
323 22223
31 31 3 3 2e 31
xxxx
yx x e x x e x e x x



.

232
2361
x
exxx

;
0y
có một nghiệm là
0
x
.
Bảng biến thiên:
.
Suy ra hàm số có
1 điểm cực đại và
0
điểm cực tiểu.
Vậy
22ab.
Bài tập 2. Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
lnyx x trên đoạn
1
;e
e
.
A.
2
1
;
1
min
e
e
y
e



 . B.
1
;
min
e
e
ye



. C.
1
;
1
min
e
e
y
e



. D.
1
;
1
min
2
e
e
y
e



.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Đạo hàm

2
1
2ln 2ln 2ln 1yxxx xxxx x
x

;
1
0;
0
11
;
x
e
e
y
x
e
e
e









.
Tính các giá trị
:
2
11
y
ee




,
2
ye e
,
11
2
y
e
e




.
Vậy
1
;
1
min
2
e
e
y
e



 .
Bài tập 3. Cho
164x
. Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
42
222
8
log 12log .logPx x
x

.
A.
82
. B.
96
. C.
64
. D.
81
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.

42 42 42
2222222222
8
log 12log .log log 12log . log 8 log log 12log . 3 log
P
xx xx xxxx
x
  
.
Đặt
2
logtx
, do
164x nên 06t
.
42
12 . 3
f
tt t t
với
06t
.
 
32
0
43672 ; 0 3
6
t
f
tt t tft t
t


.
.
Vậy giá trị lớn nhất của biểu thức
81P
.
Bài tập 4. Tìm tất cả các giá trị của tham số thực
m
để hàm số
33
3
x
x
y
m
nghịch biến trên
1; 1
.
A.
1
3
m
. B.
1
3
3
m
. C.
1
3
m
. D.
3m
.
Lời giải
Chọn C.
T
a có
333.31
331
xx
xx
y
mm



Đặt
3
x
t
. Vì
1;1x  nên
1
;3
3
t



.
Khi đó

2
31 3
1
1
tm
yy
mt
mt


+ Với
0m
thỏa mãn.
+ Với
0m
. Yêu cầu bài toán

30
11
1
;\0
3
3
1
3
m
m
m
m




.
Bài tập 5. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để hàm số
2
ln 1 2 2yx mx

đồng biến trên
.
A. Không tồn tại
.m
B.
1
.
2
m
C.
1
.
2
m
D.
11
.
22
m
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Hàm số
2
ln 1 2 2yx mx
xác định với
x
.
Ta có:

2
2
2
ln 1 2 2 2
1
x
yx mx m
x



Để hàm số
2
ln 1 2 2yx mx đồng biến trên
thì
0,yx

.
22
2
20, ,
11
xx
mx mx
xx



.
Xét hàm số

2
1
x
gx
x
xác định với mọi
x
;


2
2
2
1
1
x
gx
x
.
01gx x

.
Lập bảng biến thiên của
g
x :
Theo bảng biến
thiên trên thì hàm số đồng biến trên
hay
1
0,
2
yx m

.
Bài tập 6. Có bao nhiêu giá trị của
m
để giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
4
xx
f
xe em trên
0;ln 4
bằng
6
.
A.
3
. B.
4
. C.
1
. D.
2
.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Đặt
x
te
, với
0;ln 4 1; 4xt. Khi đó
2
4
f
xt tmgt
.
Có

24
g
tt


02gt t
.
Ta có bảng biến thiên
Từ bảng biến thiên t
a thấy


0;4
6
min 6
46
m
gt
m


6
10
m
m
.
Bài tập 7. Giá trị nhỏ nhất của hàm số
240
20 20 1283
x
yxx e trên tập hợp các số tự nhiên là:
A.
1283
. B.
280
163.e
. C.
320
157.e
. D.
300
8.e
.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có

40 2 40 40 2
40 20 40 20 20 1283 20 40 42 2565
xxx
yxe xx e exx

2
15
2
0 40 42 2565 0
171
20
x
yxx
x
 

Đặt
12
171 15
;
20 2
yy y y




280 320
7 163. ; 8 157.yeye
Bảng biến thiên
x

171
20
15
2

y
0
0
y

1
y
2
y

Dựa vào bảng biến thiên ta có Giá trị nhỏ nhất của hàm số
240
20 20 1283
x
yxx e
trên
tập hợp các số tự nhiên là
280
163.e
.
Bài tập 8. Tìm tập hợp tất cả các giá trị của tham số thực
m
để hàm số
2
42 1
xx
ymx

đồng
biến trên khoảng
1; 1 .
A.
1
;ln2
2



. B.
;0
.
C.
;2ln2
. D.
3
;ln2
2



.
Lời giải
Chọn C.
Ta có
2
4 2 1 4 .ln 4 4.2 .ln 2 4 2.2 .ln 4
xx x x x x
ymxy m m

Theo đề

0, 1;1yx

42.2.ln4 0, 1;1
xx
mx


1;1
42.2.ln4 , 1;1
xx
mgxx
mMingx



1;1
ln 4Min g x
 .
Bài tập 9. Giá trị nhỏ nhất của tham số m ðể hàm số
2
2
x
x
em
y
em
ðồng biến trên khoảng
1
ln ;0
4



gần nhất với số nào sau ðây:
A. 0,03. B. 1. C. 0, 45
. D. 1, 01 .
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Đặt
.
x
et
Suy ra
2
2tm
y
tm

đồng biến trên khoảng
1
;1
4



.

2
2
2
2mm
y
tm

.
Để hàm số đồng biến trên khoảng
1
;1
4



cần:
2
12
20
12
1
1
1
1
;1
1
4
4
4
m
mm
m
m
m
m
m











. Suy ra chọn
C.
Bài tập 10. Cho hàm số

4
2017
y



3x x
em-1e+1
. Tìm m để hàm số đồng biến trên khoảng

1; 2 .
A.
2
31me. B.
23
31 31eme
 .
C.
34
31 31eme
. D.
4
31me
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.



3
11
3
44
.ln . 1 1
2017 2017
xx
eme
xx
yeme

 

 
 
=



3
11
3
44
.ln . 3 1
2017 2017
xx
eme
x
x
yeme

 

 
 
.
Hàm số đồng biến trên khoảng
1; 2




3
11
3
44
.ln . 3 1 0, 1;2
2017 2017
xx
eme
xx
yemex

 

 
 
(*), mà

3
11
4
0,
2017
4
ln 0
2017
xx
eme
x








. Nên (*)
3
310,1;2
xx
eme x
2
31, 1;2
x
emx .
Đặt
2
31, 1;2
x
gx e x ,
2
3.20, 1;2
x
gx e x.
.
Vậy (*) xảy ra khi

2mg
4
31me.
Dạng 4: Tìm GTLN và GTNN của hàm số mũ, logarit nhiều biến
1. Phương pháp
PP1: Sử dụng các bất đẳng thức cổ điển như: Côsi, Bunhiacôpski và một số BĐT quen thuộc
khác
PP2: Sử dụng phương pháp dồn biến:
+) Biến đổi biểu thức đã cho theo một biểu thức chung mà ta đặt là biến
t .
+) Biểu diễn biểu thức đã cho theo
t ta được hàm
f
t . Tìm điều kiện cho t .
+)
Lập bảng biến thiên của
f
t . Suy ra kết quả.
2. Bài tập
Bài tập 1. Cho 2 số dương
a
và
b
thỏa mãn
22
log 1 log 1 6ab
. Giá trị nhỏ nhất của
Sab
là.
A.
min 8S
. B.
min 14S
. C.
min 12S
. D.
min 16S
.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Đặt

2
2
log 1
6
log 1
ax
xy
by



.
Ta có
6
12
2 2 2 2 2 2. 2 16 14
12
x
xy xy
y
a
ab ab
b

 

.
Bài tập 2. Cho các số thực ,mn thỏa mãn 1mn. Tìm giá trị nhỏ nhất
min
P
của biểu thức

22
log 3log
mn
n
m
Pm
n




.
A.
min
13P
. B.
min
15P
. C.
min
16P
. D.
min
14P
.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Do 1mn nên ta có.




2
22
22
log 3log 2log 3 log 1
443
3log 1 3
log
1log
log
mn m n
nn
n
m
m
m
m
Pm m m
n
m
n
mn
n











.
Do
1mn nên
log log 1
log log 1 0
mm
mm
nm
n

.
Xét hàm số

2
43
3
1
y
x
x

trên
0;1 .
Ta có

3
2
83
1
y
x
x

.
 
32
33
2
2
83 3 93 1
00 0
3
11
xx x
yx
x
xxx

  

.
Bảng biến th
iên.
.
Vậy giá trị nhỏ nhất của biểu thức là
min
15P
.
Bài tập 3. Cho ba số thực
a
,
b
,
1
;1
4
c



. Tìm giá trị nhỏ nhất
min
P
của biểu
thức.
111
log log log
444
abc
Pb c a
 

 
 
.
A.
min
1P
. B.
min
3P
. C.
min
33P
. D.
min
6P
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Vợi mọi
1
;1
4
x



ta có
2
22
11 1
0
42 4
xx x x x




.
Lấy logarit 2 vế, ta được
2
1
log log
4
tt
xx



(với
0;1t
(*).
Áp dụng BĐT (*) ta được:
2
1
log log 2log
4
aaa
bbb




.
2
1
log log 2log
4
bbb
ccc




.
2
1
log log 2log
4
ccc
aaa




.
Suy ra
3
min
2 log log log 2.3 log .log .log 6
abc abc
P
bca bcaP .
Bài tập 4. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức

2
2
2
log 6 log
a
b
a
b
Pb
a





với ,ab là các số thực
thỏa mãn
1ba.
A.
30
. B.
40
. C.
60
. D.
50
.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
2
2
2
log 4 log
aa
bb . Đặt log
a
bt
.
11 111
log log log log
22 2
log log
bbbb
aaaa
ba
bb
ba
a
abb
aa










2log 6 4log
11 1 1 2 2 1
11
2 2 1 2log log 2 2 log 4log 4
log log 1
22
ab
ba a b
ba
ba
ab b a
ab















2
2
2
4
26
232
12
11 1
4
2244 2
2
4
t
tt
tt
t
t
tt t
t
t
t






.
Ta được
2
2
1
46
2
t
Pt
t




.
Với

2
1*ba ba Lấy log cơ số
1a
hai vế của
*
ta được log 2
a
b nên
2t
.
*) Xét hàm số
 
2
2
1
46 , 2;
2
t
ft t t D
t




.
Ta được.




232
2
3
12( 1) 1 3
'8 08 44121083220120
2
2
13
2
t
t
ft t tt t t t t t t
t
t


.
Do
2t
nên
'0ft có nghiệm
3t
.
Ta có

2
lim ; 3 60;lim
t
t
ft f ft

  nên hàm số đạt giá trị nhỏ nhất bằng
60.
.
Bài tập 5. Cho hai số thực dương
,
x
y
thỏa mãn
 
1
3
log 1 1 9 1 1
y
xy xy


. Tìm giá
trị nhỏ nhất của biểu thức
2Px y
.
A.
min
11
2
P
. B.
min
27
5
P
. C.
min
563.P  D.
min
362.P 
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có
 
1
3
log 1 1 9 1 1
y
xy xy




33
99
log 1 1 log
11
xx
yy


.
Xét
hàm số

3
log , 1
f
tttt;

1
'10
ln 3
ft
t

,
1t
.
Suy ra

9
1
1
fx f
y




9
1
1
x
y

8
1
y
x
y

2
828
2
11
yyy
Py
yy



.
Bảng biến thiên của hàm số
2
28
, 1
1
yy
P
y
y

Vậy
min
362.P 
Bài tập 6. Trong các nghiệm
(; )
xy
thỏa mãn bất phương trình
22
2
log (2 ) 1
xy
xy
. Giá trị lớn
nhất của biểu thức
2Tx
y

bằng:
A. 9 . B.
9
8
. C.
9
4
. D.
9
2
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Bất PT
22
22 22
2
22 22
21 0 21
log (2 ) 1 ( ), ( )
22022
xy
xy xy
x
yIII
xyx y xyx y

 



 


.
Xét T= 2
x
y .
TH1: (x; y) thỏa mãn (II) khi đó
22
02 21Txyx y .
TH2: (x; y) thỏa mãn (I)
22 2 2
19
22 (1)(2 )
8
22
xyxyx y . Khi đó.
22 2
1191 199999
22(1)(2 ) (2)(1)(2 ) .
42 42842
222 22
xy x y x y

 


.
Suy ra :
9
max
2
T
1
(;y) (2; )
2
x.
Bài tập 7. Cho hai số thực
,ab
thỏa mãn
10ab
. Tính giá trị nhỏ nhất
min
T
của biểu thức sau
236
.
log log
aab
Tb a
.
A.
mi n
16T
. B.
mi n
13T
.
C.
min
T
không tồn tại. D.
mi n
19T
.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
2362 2
.
36 36
log log log log
log 1 log
aab a a
aa
Tb a b b
ab b
  
.
Đặt
log
a
tb
, vì
10loglog1
ab
ab b b t
.
Xét
2
2
36 36
() '() 2
1(1)
ft t f t t
tt


. Cho
'( ) 0 2ft t

.
Hàm số
()
f
t
liên tục trên
[1; )
có
[1; ) [1; )
(1) 19
(2)16 ()16 16
lim ( )
t
f
fMinftMinT
ft
 



.
Bài tập 8. Xét các số thực a ,
b
thỏa mãn
1ab
. Biết rằng biểu thức
1
log
log
a
ab
a
P
ab

đạt
giá trị lớn nhất khi
k
ba . Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
3
;2
2
k


.
B.
2;3k
. C.
3
0;
2
k


.
D.
1; 0k 
.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
1
log log 1 log 1 log 1 log
log
aa a a a
ab
a
P
ab b b b
ab

.
Khi
k
ba
11
P
kk
. Đặt
1tk
. Với
1k
.
2
2
199
2
244
Ptt t

 


.
9
Max
4
P . Đẳng thức xảy ra
1
2
t
33
0;
42
k




.
Bài tập 9.
Xét các số thực
a
,
b
thỏa mãn
1ab
. Tìm giá trị nhỏ nhất
min
P
của biểu thức

22
log 3log
ba
b
a
Pa
b




.
A.
min
19P
. B.
min
13P
. C.
min
14P
. D.
min
15P
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Với điều ki
ện đề bài, ta có.

2
2
2
2
2
log 3log 2 log 3log 4 log . 3log
4 1 log 3log
aaa
bbb
a
bb b
b
b
aaaa
Pa a b
bbbb
a
b
b

 


 

 









.
Đặt
log 0
a
b
tb
(vì 1ab), ta có
22
33
4(1 ) 4 4 ( )8Pt t ftt
tt
 
.
Ta có
32 2
22 2
38 3(21)(4 3)
)
86
(88
ttt
t
tt
ft t
tt


.
Vậy
1
() 0
2
ft t

. Khảo sát hàm số, ta có
min
1
15
2
fP



.
Bài tập 10. Cho các số thực
,,abc
không âm thoả mãn 2484
abc
. Gọi
,
M
m
lần lượt là giá
trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
23Sa b c
. Giá trị của biểu thức
4log
M
M
m
bằng
A.
2809
500
.
B.
281
50
.
C.
4096
729
.
D.
14
25
.
Hướng dẫn giải
Chọn C
2484
abc

23
22 2 4
abc

.
Đặt
2
3
2
2
2
a
b
c
x
y
z
4
,, 1
xyz
xyz

.
23Sa b c
222
log log log
xy
z
2
log
x
yz
.
Ta có
33
4
33
xyz
xyz





2
4
3log
3
S

.
Dấu bằng xảy ra
4
3
xyz

.
Do đó
2
4
3log
3
M
2
4
23log
3
abc

.
Mặt khác



111 11 11 11 2xyzxyz xy yz zx xyz
111 11 11 1122xyzxyyzzx.
Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi
1; 1; 2
1; 2; 1
2; 1; 1
xyz
x
yz
x
yz



.
Suy ra
1m
.
Vậy
6
4 4096
4log
3 729
M
M
m




.
Bài tập 11. Cho các số thực
,,,abcd
thoả mãn
111 11
24816 4
abc d

. Gọi
m
là giá trị nhỏ nhất
của biểu thức
234Sa b c d
. Giá trị của biểu thức
2
log m
bằng
A.
1
2
.
B.
1
4
.
C.
4
.
D.
2
.
Hướng dẫn giải
Chọn C
111 11
24816 4
abc d

234
1
22 2 2
4
abcd

.
Đặt
2
3
4
2
2
2
2
a
b
c
d
x
y
z
t
1
4
,,, 0
xyzt
xyzt

.
234Sa b c d
2222
log log log log
x
yzt
2
log
x
yzt
.
Ta có
4
16
4
1
2
416
xyzt
xyzt





16S
.
Dấu bằng xảy ra
1
16
xyzt

.
Do đó
16m
4
2
4
3
1
a
b
c
d
.
Bài tập 12. Cho ,a
,b
c là các số thực lớn hơn 1. Tìm giá trị nhỏ nhất
min
P
của biểu thức:
3
41 8
log
log 3log
ac ab
bc
P
a
bc

.
A.
min
20P
. B.
min
10P
. C.
min
18P
. D.
min
12P
.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
418
2log 2log 8log
1
2log log
log
2
abc
bc ab
ac
P
bc ac ab
ac
b

2log 2log 2log 2log 8log 8log
aabbcc
bcacab
2log 2log 2log 8log 2log 8log
ab ac bc
ba ca cb.
Vì
,a
,b
c
là các số thực lớn hơn
1
nên:
log ,
a
b log ,
b
a log ,
a
c log ,
c
a log ,
b
c log 0
c
b
.
Do đó
áp dụng bất đẳng thức Cauchy, ta có:
2 2log .2log 2 2log .8log 2 2log .8log 4 8 8 20
ab ac bc
Pbacacb
.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2
2
log log
log 4log 1
log 4log
ab
ac
bc
ab
ba
cacaabc
cb
cb



.
Vậy
min
20P .
Dạng 5: Bài toán lãi suất
1. Phươngpháp
2. Bàitập
Bài tập 1: Một người gửi tiết kiệm số tiền 80 000 000 đồng với lãi suất
6,9% một năm. Biết rằng tiền lãi hàng năm được cộng vào tiền gốc, hỏi
sau 5 năm người đó rút được cả tiền gốc lẫn tiền lãi gần với con số nào
sau đây?
A. 105370000 đồng B. 111680000 đồng
C.
107667000 đồng D. 116570000 đồng
Hướng dẫn giải
Chọn B
Gọi A là số tiền gửi ban đầu, r là lãi suất hàng năm.
Ghi nhớ:
Khách hàng gửi vào ngân
hàng A đồng với lãi kép r (% /
kì hạn) thì số tiền khách hàng
nhận được cả vốn lẫn lãi sau n
kì hạn

*n là:

1
n
n
SA r
Số tiền gốc và lãi sau năm t
hứ nhất là
1
.1SAArA r
 .
Số tiền g
ốc
và lãi sau năm t
hứ hai là

2
211
.1SSSrA r
.
…
Số tiền gốc và lãi người đó rút ra được sau 5 năm là

55
5
. 1 80000000. 1 6,9% 111680799SA r (đồng)
Bài tập 2: Một người gửi ngân hàng 100 triệu với lãi suất 0,5% một
tháng. Biết rằng nếu không rút tiền ra khỏi ngân hàng thì cứ sau mỗi
tháng, số tiền lãi sẽ được cộng vào vốn ban đầu để tính lãi cho tháng
tiếp theo. Sau ít nhất bao nhiêu tháng, người đó có nhiều hơn 125 triệu?
A. 45 tháng B. 46 tháng C. 47 tháng D. 44 tháng
Hướng dẫn giải
Chọn A
Sau n tháng, tổng số tiền gốc và lãi là:

100 1 0,5%
n
.
Theo đề bài:


10,5%
125
100 1 0,5% 125 log 44,74
100
n
n

Vậy sau ít nhất 45 tháng, người đó có nhiều hơn 125 triệu.
Từ công thức lã
i
kép

1
n
n
SA r
, ta suy ra

1
log
n
r
S
n
A



.
Bài tập 3: Bác Toản gửi số tiền 58 triệu đồng vào một ngân hàng theo
hình thức lãi kép và ổn định trong 9 tháng thì lĩnh về được 61758000
đồng. Hỏi lãi suất ngân hàng hàng tháng là bao nhiêu? Biết rằng lãi suất
không thay đổi trong thời gian gửi.
A. 0.8% B. 0,6% C. 0,7% D. 0,5%
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Gọi r là lãi suất tiền gửi của ngân hàng theo tháng. ,
n
A
S lần lượt là
số tiền gửi ban đầu và số tiền sau
9n
tháng. Áp dụng công thức lãi
kép ta có
Từ công thức lãi kép

1
n
n
SA r
, ta có
1
n
n
S
r
A

.
 
9
1 61758000 58000000 1
n
n
SA r r
3
9
61758000
17.10 0,7%
58000000
r

Vậy lãi suất ngân hàng hàng tháng là 0,7%
Bài tập 4:
Để đủ tiền mua nhà, anh An vay ngân hàng 500 triệu theo
phương thức trả góp với lãi suất 0,85% mỗi tháng. Nếu sau mỗi tháng,
kể từ thời điểm vay, anh An trả nợ cho ngân hàng số tiền cố định là 10
triệu đồng bao gồm cả tiền lãi vay và tiền gốc. Biết phương thức trả lãi
và gốc không thay đổi trong suốt quá trình anh An trả nợ. Hỏi sau bao
nhiêu tháng anh trả hết nợ ngân hàng?
A. 65 B. 66 C. 67 D. 68
Hướng dẫn giải
Chọn B
Đặt
500A
triệu là số tiền đã vay,
10X
triệu là số tiền trả trong mỗi
tháng và 0,85%r là lãi suất ngân hàng, n là số tháng anh An phải trả
hết nợ.
Theo đề bài:
Cuối tháng thứ nhất anh An còn nợ số tiền là
1
A
Nr X A r X .
Cuối tháng thứ hai anh An còn nợ số tiền là
   
2
11 111ArX ArXrXAr X r  

.
Cuối tháng thứ ba anh An còn nợ số tiền là
    
232
1111 1111Ar X r rXAr X r r

 


…
Cuối tháng thứ n anh An còn nợ số tiền là
  
12
1 1 1 ... 1 1
nnn
Ar X r r r




Bài toán vay vốn trả góp:
Vay ngân hàng số tiền là A
đồng với lãi suất r (% /
tháng). Sau đúng một tháng kể
từ ngày vay, bắt đầu hoàn nợ;
hai lần hoàn nợ cách nhau
đúng một tháng, mỗi hoàn nợ
số tiền là X đồng và trả hết
tiền nợ sau đúng n tháng.
Cách tính số tiền còn lại sau n
tháng là:


11
1
n
n
n
r
SA r X
r
 .
Để sau đúng n tháng trả hết
nợ thì


11
10
n
n
r
Ar X
r

 .
Suy ra

1
log
r
X
n
XAr



.
Để sau
n tháng, anh An trả hết nợ thì
  
12
1 1 1 ... 1 1 0
nnn
Ar X r r r




  
12
1 1 1 ... 1 1
nnn
Ar X r r r








1
11
11log
n
nn
r
r
XX
Ar X r n
rXArXAr






Áp dụng ta
có:

10,0085
10
log 65,38
10 500.0,0085
nn




.
Vậy anh An phải trả trong vòng 66 tháng.
Bài tập 5: Bác An có 400 triệu đồng mang đi gửi tiết kiệm ở hai kì hạn
khác nhau đều theo hình thức lãi kép. Bác gửi 200 triệu đồng theo kì
hạn quý với lãi suất 2,1% một quý; 200 triệu còn lại bác gửi theo kì hạn
tháng với lãi suất 0,73% một tháng. Sau khi gửi được đúng 1 năm, bác
rút tất cả số tiền ở loại kì hạn theo quý và gửi theo tháng. Hỏi sau đúng
2 năm kể từ khi gửi tiền lần đầu, bác An thu được tất cả bao nhiêu tiền
lãi? (kết quả làm tròn đến hàng phần nghìn).
A. 75,304 triệu đồng B. 75,303 triệu đồng
C.
470,656 triệu đồng D. 475,304 triệu đồng
Hướng dẫn giải
Chọn A
Công thức tính lãi kép là

1
n
n
SA r.
Tổng số tiền bác An thu được sau 1 năm theo kì hạn quý là:

4
1
200 1 2,1%S  triệu đồng
Tổng số tiền bác An thu được sau 1 năm theo kì hạn tháng là:

12
2
200 1 0,73%S  triệu đồng
Tổng số tiền bác An thu được sau 1 năm là
12
SS
triệu đồng.
Tổng số tiền bác An thu được sau 2 năm là

12
12
1 0,73% 475,304SSS
triệu đồng.
Vậy tiền lãi bác An thu được sau 2 năm là 400 75,304LS

triệu đồng.
Bài tập 6: Một người vay ngân hàng số tiền 350 triệu đồng, mỗi tháng
trả góp 8 triệu đồng và lãi suất cho số tiền chưa trả là 0,79% một tháng.
Kì trả đầu tiên là cuối tháng thứ nhất. Hỏi số tiền phải trả ở kì cuối là
bao nhiêu để người này hết nợ ngân hàng? (làm tròn đến hàng nghìn)
A. 2921000 đồng B. 7084000 đồng
C.
2944000 đồng D. 7140000 đồng
Hướng dẫn giải
Chọn D
Kì trả đầu tiên là cuối tháng thứ nhất nên đây là bài toán vay vốn trả
góp cuối kì.
Gọi A là số tiền vay ngân hàng, B là số tiền trả trong mỗi chu kì,
%dr là lãi suất cho số tiền chưa trả trên một chu kì, n là số kì trả nợ.
Số tiền còn nợ ngân hàng (tính cả lãi) trong từng chu kì như sau:
+ Đầu kì thứ nhất l
à A
+ Cuối kì thứ nhất l
à
1
A
dB
.
+ Cuối kì thứ ha
i là
 
2
11 1 11AdB dBAd B d  

+ Cuối kì thứ ba là
    
232
1111 1111Ad B d dBAd B d d

 


…
+ Theo giả thiết quy nạp, cuối k
ì thứ n là
   

1
11
11...111
n
nn n
d
Ad B d d Ad B
d

 

Vậy số tiền còn nợ (tính cả lãi) sau n chu kì là


11
1
n
n
d
Ad B
d


.
Người đó trả hết nợ ngân hàng khi


11
10
n
n
d
Ad B
d


1,0079 1
350.1,0079 8. 0 53,9
0,0079
n
n
n
 .
Tức là phải mất 54 tháng người này mới trả hết nợ.
Cuối tháng thứ 53, số tiền còn nợ (tính cả lãi) là
53
53
53
1,0079 1
350.1,0079 8.
0,0079
S
 (triệu đồng)
Kì trả nợ tiếp theo là cuối tháng thứ 54, khi đó phải trả số tiền
53
S và
lãi của số tiền này nữa là
53 53 53
0,0079. .1,0079 7,139832SSS
(triệu đồng).
Bài tập 7: Ông A vay dài hạn ngân hàng 300 triệu, với lãi suất 12%
năm. Ông muốn hoàn nợ cho ngân hàng theo cách: Sau đúng một năm
kể từ ngày vay, ông bắt đầu hoàn nợ, hai lần hoàn nợ liên tiếp cách nhau
đúng một năm, số tiền hoàn ở mỗi lần là như nhau và trả hết nợ sau
đúng 4 năm kể từ ngày vay. Hỏi theo cách đó, số tiền m mà ông A sẽ
phải trả cho ngân hàng trong mỗi lần hoàn nợ là bao nhiêu? Biết rằng lãi
suất ngân hàng không thay đổi trong thời gian ông A hoàn nợ.
A.


4
4
36 1,12
1,12 1
m
(triệu đồng)
B.

2
36 1,12m (triệu đồng)
C.


3
3
36 1,12 1
1,12
m
(triệu đồng)
D.


4
4
300 1,12
1,12 1
m
( triệu đồng)
Hướng dẫn giải
Chọn A
Số tiền nợ sau năm thứ nhất:
1
300 1 12% 300Tmpm, với
1 12% 1,12p 
.
Số tiền nợ sau năm thứ hai:
2
2
300 300Tpmpmpmpm
Số tiền nợ sau năm t
hứ ba:
232
3
300 300T p mp m p m p mp mp m
Trả hết nợ sau năm thứ tư:
32
300 0p mp mpmpm

432 4 32
300 0 300 1 0pmpmpmpm pmpp p



4
4
4
4
1,12 1
1
300 . 0 300 1,12 .
10,12
p
pm m
p





44
44
300 1,12 . 0,12 36 1,12
1,12 1 1,12 1
mm 

Vậy


4
4
36 1,12
1,12 1
m
.
Bài tập 8: Một người mỗi đầu tháng gửi vào ngân hàng T triệu đồng với
lãi suất kép 0,6% một tháng. Biết cuối tháng thứ 15 thì số tiền cả gốc lẫn
lãi sẽ thu về là 10 triệu đồng. Hỏi số tiền T gần với số nào nhất trong các
số sau đây?
A. 535000 đồng B. 635000 đồng
C.
613000 đồng D. 643000 đồng
Hướng dẫn giải
Chọn B
Sau tháng gửi đầu tiên số tiền cả gốc và lãi thu được là
1Tr
Sau tháng thứ hai số tiền cả gốc và lãi thu được là
 
2
11TrTr .
…
Sau tháng thứ 15, số tiền cả gốc và lãi thu được là
  
1
1 1 ... 1
nn
TrTr Tr

.
Để số tiền cả gốc lẫn lãi thu về là 10 triệu đồng thì
Bài toán tiền gửi ngân hàng:
Đầu mỗi tháng, khách hàng
gửi vào ngân hàng số tiền A
đồng với lãi kép r (% / tháng)
thì số tiền khách hàng nhận
được cả vốn lẫn lãi sau n
tháng
*n (nhận tiền
cuối tháng, khi ngân hàng đã
tính lãi) là
 
111
n
n
A
Srr
r



.
  
15 14
1 1 ... 1 10000000TrTr Tr


15
11
1 10000000 635.000
r
Tr T
r


(đồng).
Bài tập 9: Một huyện A có 100 000 dân. Với mức tăng dân số bình
quân 1,8% năm thì sau ít nhất bao nhiêu năm nữa dân số sẽ vượt 150
000 dân.
A. 22 B. 23 C. 27 D. 28
Hướng dẫn giải
Chọn B
Giả sử sau n năm nữa thì dân số sẽ vượt 150 000 dân.
Áp dụng công thức:

'1
n
XX r
.
Suy ra
111,8%
' 150000
log log 22,72796911
100000
r
X
n
X





.
Bài tập 10: Tỉ lệ tăng dân số hàng năm ở Việt Nam được duy trì ở mức
1,05%. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, dân số của Việt Nam năm
2014 là 90728900 người. Với tốc độ tăng dân số như thế thì vào năm
2030, dân số của Việt Nam là:
A. 106118331 người B. 198049810 người
C.
107232574 người D. 108358516 người
Hướng dẫn giải
Chọn C
Áp dụng công thức:

2030 2014
1
n
XX r
Trong đó:
2014
90728900; 1,05; 16Xrn
Ta được dân số đến hết năm 2030 là:
2030
107232574.X
Bài tập 11: Trong vật lý, sự phân rã của các chất phóng xạ được biểu
diễn bởi công thức:

1
0
1
2
T
mt m



, trong đó
0
m là khối lượng ban đầu
của chất phóng xạ (tại thời điểm 0t
); T là chu kì bán rã (tức là
Công thức tính tăng trưởng
dân số:

1
mn
mn
XX r

,,mn m n

Trong đó: r
% là tỉ lệ tăng dân
số từ năm n đến năm m;
m
X
dân số năm m,
n
X
dân số năm
n.
khoảng thời gian để một nửa khối lượng
chất phóng xạ bị biến thành
chất khác). Chu kì bán rã của Cabon
14
C là khoảng 5730 năm. Cho
trước mẫu Cabon có khối lượng 100g. Hỏi sau khoảng thời gian t thì
khối lượng còn bao nhiêu gam?
A.

1
5730
1
100.
2
mt



B.

ln 2
5730
100.e
t
mt
C.

100
5730
1
100
2
t
mt



D.

100
5730
100.e
t
mt
Hướng dẫn giải
Chọn A
Theo công thức:

1
0
1
2
T
mt m



ta có:

5730
1
100.
2
t
mt
Bài tập 12: Cường độ ánh sáng đi qua môi trường khác không khí
(chẳng hạn sương mù, nước,…) sẽ giảm dần tùy thuộc độ dày của môi
trường và hằng số
gọi là khả năng hấp thu của môi trường, tùy thuộc
môi trường thì khả năng hấp thu tính theo công thức
0
x
IIe
với x là
độ dày của môi trường đó và được tính bằng đơn vị mét. Biết rằng nước
biển có
1, 4
. Hãy tính cường độ ánh sáng giảm đi bao nhiêu khi từ
độ sâu 2m xuống đến 20m?
A.
25,2
e B.
22,5
e C.
32,5
e D.
52,5
e
Hướng dẫn giải
Chọn A
Cường độ ánh sáng thay đổi khi từ độ sâu
1
x
đến độ sâu
2
x
là:

1
21
2
10
20
x
x
x
x
IIe
e
IIe
.
Thay
12
2; 20, 1, 4xx
 ta có
25,2
1
2
I
e
I
.
BÀI 5. PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
I. PHƯƠNG TRÌNH MŨ
1. Phương trình mũ cơ bản
Phương trình mũ cơ bản là phương trình có dạng
0; 1
x
aba a

- Nếu
0b
thì phương trình có duy nhất một nghiệm
log
a
x
b
;
- Nếu
0b
hoặc
0b
thì phương trình vô nghiệm.
2. Cách giải một số phương trình mũ cơ bản
a) Đưa về cùng cơ số

 
,0,1
Ax Bx
aa AxBxaa
b) Phương pháp đặt ẩn phụ
2
.0
xx
aa


. Đặt
,0
x
tat
c) Logarit hóa
Nếu phương trình cho ở dạng
()
01
0
() log
fx
a
a
abb
f
xb
ì
<¹
ï
ï
ï
ï
= >
í
ï
ï
ï=
ï
î
.
II. PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
1. Phương trình logarit cơ bản: là phương trình có dạng
log
a
x
b
với
01a<¹
log
b
a
x
bxa
2. Cách giải một số phương trình mũ cơ bản
a) Đưa về cùng cơ số
 
 
0, 1
() 0( () 0)
log log
aa
aa
f x hoac g x
fx gx
fx gx



b) Phương pháp đặt ẩn phụ
2
log .log 0
aa
xx


. Đặt
log , 0
a
txx
c) Mũ hóa


() 0
log
a
b
fx
fx b
f
xa

HỆ THỐNG HÓA BẰNG SƠ ĐỒ
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Phương pháp đưa về cùng cơ số
1. Phương pháp
Phương pháp đưa phương trình mũ về cùng cơ số
- Biến đổi các hàm số có mặt trong phương trình về cùng cơ số, sau đó rút gọn, đưa về dạng cơ bản
hoặc về dạng:
() ()
() (). (
fx gx
aa fxgx
 Vôùi 0 a 1).
(Thường gặp)
- Nếu cơ số a thay đổi thì:

0)()()1(
0
)()(
xgxfa
a
aa
xgxf
(Ít gặp).
Phương pháp đưa phương trình loga về cùng cơ số
Biến đổi phương trình để đưa về dạng cơ bản đã nêu hoặc là dạng:
log log .
aa
M
NMN

2. Bài tập
Bài tập 1. Tìm tích số của tất cả các nghiệm thực của phương trình
2
3
2
7497
xx
A.
1
. B.
1
. C.
1
2
. D.
1
2
.
Lời giải
Chọn A
22
335
22
222
15
35
2
749777 10
22
15
2
xx xx
x
xx xx
x
 
 
Khi đó tích các nghiệm là
:
1515
.1
22

.
Bài tập 2. Cho phương trình

2
12
743 2 3


x
xx
. Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. Phương trình có hai nghiệm không dương.
B. Phương trình có hai nghiệm dương phân biệt.
C. Phương trình có hai nghiệm trái dấu.
D. Phương trình có hai nghiệm âm phân biệt.
Lời giải
Chọn A
Do
2
743 2 3
nên phương trình ban đầu tương đương với


2
21 2
23 23


xx x
2
222 2xx x
2
20
xx
0
1
2

x
x
.
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm không dương.
Bài tập 3. Phương trình có bao nhiêu nghiệm?
A. Vô nghiệm. B. Một nghiệm. C. Hai nghiệm. D. Ba nghiệm.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện: và
.
Ta có
.
Đối chi
ếu điều kiện, phương trình đã cho có hai nghiệm
và .
Bài tập 4.
Tập nghiệm
S
của phương trình
31
47 16
0
74 49



xx
là
A.
1
2




S
. B.
2S
. C.
11
;
22

. D.
1
;2
2




S
.
Lời giải
Chọn A
Ta có
31
47 16
0
74 49




xx
21 2
44
77

 

 
 
x
212
x
1
2
x .
Cách trắc nghiệm: Nhập VT phương trình vào máy tính, dùng nút Calc thử các nghiệm.
Bài tập 5. Phương trình

21
7
1
8 0,25. 2
x
x
x
có tích các nghiệm bằng?
A.
4
7
.
B.
2
3
.
C.
2
7
.
D.
1
2
.
 
23
48
2
log 1 2 log 4 log 4
x
xx
44x 1x 
 
23
48
2
log 1 2 log 4 log 4
x
xx

22
log 4 1 log 4 4
x
xx


2
4116
x
x


2
2
4116
41 16
x
x
xx


2
2
4120
4200
xx
xx


2
6
226
226
x
x
x
x



2x
226x 
Lời giải
Chọn C
Ta có

21 21
7
7
3.
2
11
2
8 0,25. 2 2 2 .2
xx
x
x
xx



21 21
774
3. 3.
2
11
22
22.222
xx
xx
xx


 
2
1
217 4
3. 7 9 2 0
2
12
7
x
xx
xx
x
x


.
Vậy tích các nghiệm bằng
22
1.
77
.
Bài tập 6. Tìm số nghiệm của phương trình
7
2
1
3
27
243
x
x
x
.
A.
0
. B.
1
. C.
2
. D. Vô số.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
1
x
.
Ta có:
7
2
2
1
5
3
27
3
x
x
x
36
710
1
2
33
x
x
x

36710
12
xx
x

612710 1xxx
2
723220xx (PT vô nghiệm)
Bài tập 7. Cho phương trình . Tổng các nghiệm của phương trình
là
A. . B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn B
Điều kiện:
Ta có:

 
2
3
33
3
2log 1 log 2 1 log 1xxx
2
3
41

3
2
10
1
21 0
1
2
10
x
x
x
x
x








 
2
3
33
3
2log 1 log 2 1 log 1xxx

3
333
2log 1 2log 2 1 2log 1xxx

3
33
log 1 log 2 1 1xxx


3
12 1 1xxx
Trường hợp 1: . Ta có:
. So sánh điều kiện nên .
Trường hợp 2: . Ta có:
. So sánh điều kiện nên .
Kết luận: Tổng các nghiệm của phương trình là .
Bài tập 8. Cho là số nguyên dương và , . Tìm sao cho
.
A. . B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn B
Ta có
.
Do là số nguyên dương nên .
Bài tập 9. Tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình là:
A. . B. . C. . D. .
Hướng dẫn giải
Chọn B
ĐKXĐ: .
1
2
x
3
12 1 1xxx


3
121 1xxx

32
220xxx
121
x
xx 21
x
x
1
2
x
3
12 1 1xxx


3
112 1xxx

32
20xxx
0
1
x
x

0x
012 3

n 0a 1a
n
3
log 2019 log 2019 log 2019 ... log 2019 2033136.log 2019
n
a a
aa a

2017n 2016n 2018n
2019n
3
log 2019 log 2019 log 2019 ... log 2019 2033136.log 2019
n
a a
aa a

log 2019 2.log 2019 3.log 2019 ... .log 2019 2033136.log 2019
aaa a a
n

1 2 3 ... .log 2019 2033136.log 2019
aa
n

1
2033136 .log 2019 0
2
a
nn




0, 1aa

2
1
2033136 4066272 0
2
nn
nn

2016
2017
n
n

n 2016n

2
44
2log 3 log 5 0xx

8 82 82 42
30
50
x
x


3
5
x
x
.
.
Vậy tổng tất cả các ngh
iệ
m của phương trình là .
Bài tập 10. Giải phương trình có nghiệm là
A. . B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn B
Điều kiện: .
Ta có
.
Bài tập 11. Số nghiệm của phương trình:
42 24
log log log log 2xx
là
A.
0
. B.
2
. C.
3
. D.
1
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
2
0
1
log 0
x
x
x

.
Ta có:
  
42 24 22 2 2
11
log log log log 2 log log log log 2
22
xx x x





3
2
22
1
log 4 log 4 16
2
xxx thỏa điều kiện.
Bài tập 12. Phương trình
8
349
.
4316
x
x
 
 
 
có hai nghiệm
1
x
và
2
x
. Tổng
12
Sxx
là

2
44
2log 3 log 5 0xx
4
2log 3 5 0xx





351xx


3 5 1 khi 5
3 5 1 khi 3 5
xx x
xx x


2
2
8 15 1 khi 5
8 15 1 khi 3 5
xx x
xx x


42
4
x
x

82
2 3 2018
11 1
... 2018
log log logxx x

2018.2018!x
2018
2018!x
2017!x

2018
2018!x
01
x

2 3 2018
11 1
... 2018
log log logxx x

log 2 log 3 ... log 2018 2018
xx x


log 2.3...2018 2018
x

log 2018! 2018
x

2018
2018!x
2018
2018!x
A.
1
. B.
4
. C.
2
. D.
3
Lời giải
Chọn C
Đk:
0x
Xét phương trình
84
349349
..
4 3 16 4 3 16
xx
xx
  

  
  

44
2
2
33 9 3 3 4
.22401
44 16 4 4
xx
xx
xxx
x

  

  
  
Vì
0x
không phải là nghiệm của phương trình
1
và
1. 4 0
nên
Phương trình

1
có hai nghiệm
1
x
,
2
x
và
12
2xx
. Vậy
2S
.
Dạng 2: Phương pháp đặt ẩn phụ
1. Phương pháp
Loại 1: Phương trình có dạng
kf(x) (k -1)f(x) f(x)
kk-1 10
b a + b a + ... + b a + b = 0
Khi đó ta đặt: t = a
f(x)
điều kiện: t > 0 . Ta được một phương trình đại số ẩn t, giải pt đại số này ta biết
được nghiệm của phương trình ẩn t.
Nếu có nghiệm t thì cần xét xem có thỏa điều kiện t > 0 hay không. Nếu thỏa điều kiện thì giải phương trình
()
f
x
ta để tìm nghiệm của phương trình đã cho.
Ví dụ:
11 121
4 6.2 8 0 (2 ) 6.2 8 0
xx x x
 
Đặt t =
1
2
x
. Điều kiện t > 0. Ta có
2
2
680
4
t
tt
t

Với t = 2 ta có
1
2
x
=2
0x
Với t = 4 ta có
1
2
x
= 4
1
x

.
Vậ
y phương trình đã cho có hai nghiệm:
0x
và
1.x
Loại 2: Phương trình đưa được về dạng:
f(x)
2
13
f(x)
α
α a+ +α =0
a
Hướng giải: Đặt
()
f
x
ta .
Ví dụ 1: Giải phương trình
13
5125
55 26 260
55
x
xx
x


Đặt
5; 0
x
tt
Ta được phương trình:
2
125 ( )
125
26 0 26 125 0
5( )
55
t
tt
t
t
t

nhaän
nhaän
Với t =125 ta có 5125 3
x
x.
Với t = 5 ta có 55 1.
x
x
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm:
x = 1 và x = 3.
Lưu ý: Một số những cặp số là nghịch đảo của nhau. Ví dụ:
,... 83 ; 32 ; 12
Loại 3: Phương trình có dạng:
2f(x) f(x) 2f(x)
12 3
α a+α (ab) + α b=0
Hướng giải: Chia cả hai vế cho
2()
f
x
b
ta được phương trình
1
)(2 xf
b
a
+
2
)( xf
b
a
+
3
= 0
Ta đặt: t =
)( xf
b
a
điều kiện: t > 0, giải phương trình ẩn t, sau đó tìm nghiệm x.
Chú ý: Cũng có thể chia hai vế phương trình cho:
()
()
f
x
ab
hoặc:
2()
f
x
a .
Ví dụ: Giải phương trình 962.4
x
xx
 .
2
3
1
2
96 3 3
962.4 () 20 () 20 0
44 2 2
3
2( )
2
x
xx
xx x x x
x
x



 
 
 
 




Voâ nghieäm
Một số dạng phương trình logarit sử dụng phương pháp đặt ẩn phụ thường gặp:
Ví dụ1: Giải phương trình
12
1
5lg 1lg
xx


.
Phân tích: Ta nhận thấy trong phương trình chỉ có một hàm số lôgarit duy nhất, đó là lg
x
. Vì vậy ta giải pt
bằng cách đặt lg .tx
Đặt
lgtx
đk
5t
và
1t 
.Ta được phương trình:
12
1
51
tt



2
11
11154
51
t
ttt
tt





2
2
560
3
t
tt
t

thoûa ñieàu kieän
thoûa ñieàu kieän
Với t = 2 ta có
lg 2 100xx
Với t = 3 ta có
lg 3 1000xx
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm
x = 100; x = 1000.
Ví dụ 2: Giải phương trình
22 3
22
log ( 1) log ( 1) 7.xx
Điều kiện:
1
x
22 3
22
log ( 1) log ( 1) 7xx
2
22
4log 1 3log 1 7 0xx
Đặt

2
log 1tx
, ta được phương trinh:
2
1
4370
7
4
t
tt
t

Với t =1 ta có

2
log 1 1 1 2 3xxx
Với
7
4
t
ta có

77
44
2
7
log 1 1 2 1 2
4
xxx

. Kết luận:....
2. Bài tập
Bài tập 1.
Phương trình

21 21 22 0
xx

có tích các nghiệm là:
A.
1
. B.
2
. C.
1
. D.
0
.
Hướng dẫn giải
Chọn
A

21 21 22 0
xx


1
21 22 0
21
x
x

.
 
2
21 22 21 10
xx


21 21
1
1
21 21
x
x
x
x



.
Vậy tích các nghiệm của phương trình là
1
.
Bài tập 2. Phương trình
11
9 13.6 4 0
xxx
 có 2 nghiệm
1
x
,
2
x
. Phát biểu nào sau đây đúng?
A. Phương trình có
2
nghiệm nguyên. B. Phương trình có
2
nghiệm vô tỉ.
C. Phương trình có
1
nghiệm dương. D. Phương trình có
2
nghiệm dương.
Lời giải
Chọn A
Ta có:
11
9 13.6 4 0
xxx
 9.9 13.6 4.4 0
xxx

96
9. 13. 4 0
44
xx
xx

2
33
9. 13. 4 0
22
xx
 

 
 
3
1
2
34
29
x
x






0
2
x
x
.
Vậy phương trình có
2
nghiệm nguyên.
Bài tập 3. Tính tổng của tất cả các nghiệm thực của phương trình

33 3
39 93 9312
xxxx

.
A.
3
. B.
7
2
.
C.
4
. D.
9
2
.
Lời giải
Chọn B
Đặt
39
93
x
x
a
b


.
Phương trình đã cho

3
33
ab ab
30ab a b

0
0
0
a
b
ab

.
0a 2x
.
0b
1
2
x.
0ab
93120
xx


33
34
x
x
VN

1
x
.
Vậy tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình là
7
2
.
Bài tập 4. Tích các nghiệm của phương trình
2
25
log 125 log 1
x
x
x
bằng
A.
7
25
.
B.
630
625
.
C.
1
125
.
D.
630
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
01
x

, ta có:

2
25
log 125 log 1
x
x
x
22
25 25
log log .log 125 1
x
xx
2
25 25
3
log log 1 0
2
xx

25
25
1
log
2
log 2
x
x

2
5
1
25
x
x
.
Vậy tích các nghiệm của phương trình là:
1
125
.
Bài tập 5. Phương trình
2
5
log 2 log
2
x
x
A. Có hai nghiệm dương. B. Vô nghiệm.
C. Có một nghiệm âm. D. Có một nghiệm âm và một nghiệm dương.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
01
x

.
2
5
log 2 log
2
x
x
2
2
15
log 0
log 2
x
x

2
2
log 2
4
1
log
2
2
x
x
x
x

.
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm dương.
Bài tập 6. Gọi
S
là tập nghiệm của phương trình
22 2
21
22 4 1
xx xx xx
. Số phần tử của tập
S
là
A.
1
. B.
2
. C.
3
. D.
4
Lời giải
Chọn
D
TXĐ:
D
Xét phương trình:
2
22 2 2 2
21 1
2
22 4 12 4 1
4
xx
xx xx xx xx xx


2
22 2 2
2
1
4.2 2 4.4 4 5.2 2 4
xx
xx xx xx xx


2
2
2
25.240
xx
xx
. Đặt
2
2, 0
xx
tt
Phương trình trở thành:
2
1
540
4
t
tt
t

Với
2
2
0
12 1 0
1
xx
x
txx
x

Với
2
22
2
42 2 20
1
xx
x
txx
x
 
Vậy tập nghiệm của phương trình
1; 0; 1; 2S 
có
4
phần tử.
Bài tập 7.
Gọi
a
là một nghiệm của phương trình
2log log 2log
4.2 6 18.3 0

xx x
. Khẳng định nào sau đây là
đúng khi đánh giá về
a
.
A.

2
10 1a
. B.
2
12aa .
C. a cũng là nghiệm của phương trình
log
29
34



x
. D.
2
10a .
Lời giải
Chọn
C
Điều kiện:
0x
. Chia hai vế cho
2log
3
x
ta được phương trình:
2log log
22
4. 18 0
33
 

 
 
xx

log
log
29
34
2
2
3







x
x
VN
log
29
34



x
.
Bài tập 8. Biết phương trình
2
2log 3log 2 7
x
x
có hai nghiệm thực
12
x
x
. Tính giá trị của biểu thức

2
1
x
Tx
A.
64T
. B.
32T
. C.
8
T
. D.
16T
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
0
1
x
x
.
Ta có:
2
2log 3log 2 7
x
x
2
2
3
2log 7
log
x
x
2
22
2log 7 log 3 0xx
2
2
log 3
1
log
2
x
x
8
2
x
x
(thỏa mãn).
1
2x
;
2
8x

2
1

x
Tx
8
2
16
.
Bài tập 9. Tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình
22
21 3 61
25.220
xxxx

bằng
A.
4
.
B.
10.
C.
6.
D.
8 .
Lời giải
Chọn C
Ta có
22 22
21 3 61 2 3 6
2 5.2 2 0 2.2 5.2 2.2 0
xxxx xxxx

.
Vì
6
20
x
, chia cả 2 vế của phương trình cho
6
2
x
, ta được
22
26 3
2.2 5.2 2 0
xx xx

.
Đặt
2
3
2
xx
t
, điều kiện
0t
.
Ta có phương trình:

2
2
2520
1
2
tN
tt
tN

.
+ Với
2
32
313
22 2 310
2
xx
txxx
 
.
+ Với
2
32
11 35
231
22 2
xx
txxx

.
Vậy tổng các nghiệm bằng
6
.
Bài tập 10. Cho phương trình . Khi đặt , ta được phương trình
nào dưới đây?
A. . B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn
B
TXĐ: .
Ta có .
Đặt .
Phương trình trở thành .

1
525
log 5 1 .log 5 5 1
xx

5
log 5 1
x
t
2
10t 
2
20tt
2
20t
2
2210tt

1
525
log 5 1 .log 5 5 1

xx

1

0;D 
 
2
1
25 5
5
1
log 5 5 log 5.5 5 log 5 1 1
2
xxx
 

5
log 5 1
x
t 

0t

1

1
.11
2
tt
2
20tt

Bài tập 11. Gọi a là một nghiệm của phương trình . Khẳng định nào sau đây đúng
khi đánh giá về ?
A. .
B. cũng là nghiệm của phương trình .
C. .
D. .
Lời giải
Chọn D
Điều kiện .
Chia cả hai vế của phương trình cho ta được .
Đặt , .
Ta có .
Vớ
i
.
Vậ
y .
Bài tập 12. Tích tất cả các nghiệm của phương trình
2
22
log log 1 1xx

A.
15
2
2

. B.
1
. C.
15
2
2
. D.
1
2
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
2
0
log 1 0
x
x

0
1
2
x
x
1
2
x
.
Đặt
2
log 1
x
t
,

0t
2
2
log 1xt
ta có phương trình
2log log 2log
4.2 6 18.3 0
xx x

a

2
10 1a 
a
log
29
34
x



2
12aa
2
10a
0x
2log
3
x
2log log
33
4180
22
xx
 

 
 
log
3
2
x
t



0t
2
4180tt

9
4
2
t
tL

9
4
t
log
39
24
x




log 2x
100x
2
100 10a 

2
2
11tt
42
20ttt
3
21 0tt t

2
1210tt t t




0 /
1 /
15
/
2
15
2
ttm
ttm
ttm
tloai


.
Với
0t
thì
1
2
log 1 2xx

.
Với
1t
thì
0
2
log 0 2xx
.
Với
15
2
t

thì
15
2
2
15
log 2
2
xx

.
Vậy tích các nghiệm của phương trình là
15
2
2

.
Bài tập 13. Phương trình
22
sin 1 cos
22
xx
m

có nghiệm khi và chỉ khi
A.
432m
. B.
32 5m
. C.
05m
. D.
45m
.
Lời giải
Chọn D
Ta có
22 22 2
2
sin 1 cos sin 2 sin sin
sin
4
22 22 2
2
xx xx x
x
mmm


*
.
Đặt
2
sin
2
x
t
,
1; 2t
,
*
trở thành
4
tm
t
.
Xét hàm số

4
ft t
t
 với
1; 2t
. Ta có



2
22
21;2
44
10
21;2
t
t
ft
tt
t



.
Khi đó

15f
;

24f
. Do đó

1; 2
min 4ft
và

1;2
max 5ft
.
Phương trình đã cho có nghiệm khi và chỉ khi phương trình
*
có nghiệm
1; 2t




1;2
1;2
min max 4 5ft m ft m
.
Vậy:
45m
.
Bài tập 14. Cho phương trình

22
11
42.2210
xx
mm


. Có bao nhiêu giá trị nguyên của m thuộc
đoạn
10;20
để phương trình có nghiệm?
A.
6
. B.
7
. C.
8
. D.
9
.
Lời giải
Chọn B
Điều kiện:

1; 1x
.
Với
1; 1x
thì
2
01 1x
, do đó,
2
01 1
22 2
x
hay
2
1
12 2
x
.
Đặt
2
1
2
x
t
1; 2t
. Phương trình trở thành:
2
2210tmtm

2
21 2tt mt
2
21
2
tt
m
t


(do
2t
không là nghiệm của phương trình).
Xét hàm số

2
21
2
tt
ft
t

trên
1; 2
.
Có


2
2
45
2
tt
fx
t

,

0fx
11;2
51;2
x
x


.
Lập bảng biến thiên
Do đó, để phương trình đã cho có nghiệm thì
4m
.
Suy ra, giá trị nguyên của
m thuộc đoạn
10;20
để phương trình có nghiệm là
10;9;8;7;6;5;4m
.
Vậy có
7
giá trị cần tìm của m .
Bài tập 15.
Có bao nhiêu số nguyên m để phương trình
1
4.220

xx
mm có hai nghiệm
1
x
,
2
x
thỏa mãn
12
3xx
?
A.
2
.
B.
0
. C.
1
. D.
3
.
Lời giải
Chọn C
Phương trình
42.22 0 1
xx
mm
Đặt
2
x
t ,
0t
phương trình trở thành
2
2. 2 0 2tmtm
.
Để phương trình

1
có hai nghiệm
1
x
,
2
x
thỏa mãn
12
3
xx
điều kiện là phương trình
2
có
hai nghiệm
12
, 0tt
thỏa mãn
12 12
12
.2.22 8

xx xx
tt
. Vậy điều kiện là
2
20
20 4
28




mm
b
mm
a
c
m
a
.
Bài tập 16. Cho phương trình . Tìm để phương trình có hai nghiệm phân
biệt , thỏa mãn .
A. . B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn
B
.
Điều kiện .
Đặt . Ta được phương trình .
Ta có: .
Phương trình có hai nghiệm phân biệt , thỏa mãn khi và chỉ khi có hai
nghiệm phân biệt , thỏa mãn .
Vậy suy ra .
Thử lại thấy thỏa mãn.
Bài tập 17. Giá trị của để phương trình có nghiệm là:
A.
. B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn B
Đặt với . Khi đó phương trình đã cho trở thành: (*).
Phương trình đề cho có nghiệm khi và chỉ khi phương trình (*) có ít nhất một nghiệm dương.
Xét hàm số có . Xét .

22
22
log 3 log 3 0xm m x
m
1
x
2
x
12
16xx
1
4
m
m
1
4
m
m

1
1
m
m
1
4
m
m


22
22
log 3 log 3 0 1xm m x
0x
2
log
x
t
22
3302tmmt
12
16xx

212
log 4xx
21 22
log log 4xx


1
1
x
2
x
12
16xx
2
1
t
2
t
12
4tt
2
34mm
4
1
m
m

m
93 0
xx
m

0m 0m 1m 01m
3
x
t
0t
2
0ttm


2
f
ttt

21
f
tt

1
0
2
ft t

Bảng biến thiên:
Dựa vào bảng biến thiên, phương trình có ít nhất một nghiệm dương khi và chỉ khi
.
Bài tập 18. Với giá trị nào của tham số thì phương trình có hai nghiệm , thoả
mãn ?
A.
. B. . C. . D. .
Hướng dẫn giải
Chọn
A
Đặt , .
Phương trình đã cho có 2 nghiệm , thoả mãn khi phương trình
có 2 nghiệm thoả mãn .
Bài tập 19. Với điều kiện nào sau đây của thì phương trình có hai nghiệm phân biệt?
A. . B. . C. . D. .
Lời giải
Chọn D
Đặt thì phương trình trở thành .
Phương trình đã cho có 2 nghiệm phân biệt khi có nghiệm dương phân biệt
2
tt m

00mm
m
1
4.220
xx
mm

1
x
2
x
12
3xx
4m 3m 2m
1m
2
x
t
0t
1
x
2
x
12
3xx
2
2. 2 0tmtm
0t
12 12
12
.2.22 8
xx xx
tt

2
12
0
20
4
.8
28
mm
m
tt
m




m
9.360
xx
m

26m 6m 6m 26m

30
x
tt
2
60 1tmt
1
2
0 0

x

1
2
0

y
y

1
4
0
.
Bài tập 20. Tìm tất cả các giá trị tham số m để phương trình

22 2
221242
9.9 2 1 15 4 2 5 0
xx xx xx
mm


có
2
nghiệm thực phân biệt.
A.
1m
hoặc
1
2
m .
B.
36 36
22
m


.
C.
1
1
2
m.
D.
36
2
m
hoặc
36
2
m
.
Lời giải
Chọn C

22 2
221242
9.9 2 1 15 4 2 5 0
xx xx xx
mm

 





22 2
11 1
9211542250
xx x
mm





22
21 1
33
21 420
55
xx
mm

 

 
 
.
Đặt

2
1
3
5
x
t



. Do

2
10x 
nên
01t
.
Phương trình có dạng:

2
21420tmtm
2
21
t
tm
. Do
01t
nên
21tm
.
Để phương trình có 2 nghiệm thực phân biệt thì
02 11m

1
1
2
m
.
Bài tập 21. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để phương trình

22 2
221242
4.4 2 2 6 6 3 3 0
xx xx xx
mm


có hai nghiệm thực phân biệt.
A.
1
1
2
m

.
B.
432m 
hoặc
432m 
.
C.
432 432m
. D.
1m 
hoặc
1
2
m
.
Lời giải
Chọn A
Viết lại phương trình ta được:
 
22
21 21
42
22 630
93
xx xx
mm
 
 

 
 
.
0
0
0
S
P


2
24 0
0
60
m
m


26
0
m
m
26m
Do

2
2
21 1 0xx x
nên
2
21
2
1
3
xx



Đặt
2
21
2
3
x
x
t




,
01t
. Phương trình trở thành:

2
22 630tmtm
3
21
t
tm

.
Để phương trình đã cho có hai nghiệm thực phân biệt thì
0211m

1
1
2
m .
Vậy giá trị cần tìm của
m là
1
1
2
m .
Bài tập 22. Cho phương trình
32ln3ln9
e2.e e 0
xx x
m

, với m là tham số thực. Tất cả các giá trị của tham
số
m để phương trình có nghiệm duy nhất là
A.
0m
hoặc
4m
. B.
0m
hoặc
4m
.
C.
40m
. D.
0m
hoặc
4m
.
Hướng dẫn giải
Chọn
B
32ln3ln9
e2.e e 0
xx x
m


32ln3ln9
e2.e.e e.e 0
xx x
m
32
e6.e9.e 0
xxx
m
.
Đặt
e
x
t

0t
, phương trình tương đương với
32
69mt t t
 .
Xét

32
69
f
t ttt
trên

0;
.

2
3129
f
ttt

,

0ft
1
3
t
t
.
Ta có bảng biến thiên
Dựa vào bảng biến thiên: với
0m
hoặc
4m
thì phương trình có nghiệm duy nhất.
Chú ý:
Ta không lấy giá trị
0x
nên tại
0m
đường thẳng
y
m
vẫn cắt đồ thị tại duy nhất một điểm
(điểm tiếp xúc tại
3x
).
Bài tập 23. Tập hợp tất cả các giá trị của tham số m để phương trình
22
2
42 6
xx
m

có đúng
3
nghiệm
thực phân biệt là
A.
3
. B.
2
. C.
3;
. D.

2;3
.
Lời giải
Chọn A
Đặt
2
2
x
t
. Do
2
01
x
t.
Ta có phương trình
2
46 01tt m
.
Do với mỗi
1t
thì có hai nghiệm
2
log
x
t
, còn với
1t
chỉ có một nghiệm
0x
. Nên để
phương trình ban đầu có đúng 3 nghiệm thì phương trình
1
có một nghiệm
1
1t
và một nghiệm
2
1t
.
Phương trình

1
có nghiệm
1t
khi
146 0m
 3m
.
Thay
3m
vào

1
, ta có:
2
430tt
1
3
t
t
. Vậy
3m
thỏa mãn.
Bài tập 24. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m nhỏ hơn
10
để phương trình
ee
x
x
mm
có
nghiệm thực?
A.
9
. B.
8
. C.
10
. D.
7
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
e0
e0
x
x
m
mm


.
Đặt
e
x
tm

0t
ta suy ra:
2
2
e
e
x
x
mt
tm



22
e 0 1
eeee10
e102
x
xxxx
x
t
tt t t
t



.
Phương trình

2
vô nghiệm vì
e10
x
t

.
Phương trình

1
tương đương với
2
ee e ee
x
xx xx
tmm


3
Phương trình
ee
x
x
mm
*
có nghiệm thực khi phương trình

3
có nghiệm thực.
Xét hàm số
2
ee
x
x
fx
với
x
, ta có:

2
1
2e e 0 e ln 2
2
xx x
fx x
.
Bảng biến thiên của hàm số

2
ee
x
x
fx

là
Lập bảng biến thiên
Số nghiệm của
3
bằng số giao điểm của đồ thị hàm số
2
ee
x
x
fx
và đường thẳng
y
m
.
Dựa vào bẳng biến thiên suy ra phương trình
3
có nghiệm khi
1
4
m 
.
Kết hợp với giả thiết
m là số nguyên nhỏ hơn
10
ta suy ra
0,1, 2,3,4,5,6,7,8,9m
.
Vậy có
10
giá trị thỏa mãn.
Dạng 3: Phương pháp logarit hóa, mũ hóa
1. Phương pháp
2. Bài
tập
Bài tập 1.
Phương trình
1
27 .2 72
x
x
x
có một nghiệm viết dưới dạng
log
a
x
b
, với a,
b
là các số nguyên
dương. Tính tổng
Sab
.
A.
4S
. B.
5S
. C.
6S
. D.
8S
.
3.
Lời
giải
Chọn
B
Điều kiện
0x
.
Phương trình
1
27 .2 72
x
x
x
1
3
23
3.23.2
x
x
x




33
3
2
32
32
x
x
x

33
2
3
32
x
x
x

3
3
32
x
x
x

3
3
3
log 2
x
x
x


3
3
3log2
x
x
x


3
1
3log20x
x




3
3
1
log 2
x
x



2
3
log 3
xN
x
N

.
Suy ra
2
3
a
b
. Vậy tổng
5Sab
.
Bài tập 2. Phương trình
2
log 5 2 2
x
x

có hai ngiệm
1
x
,
2
x
. Tính
1212
Pxx xx

.
A.
11
. B.
9
. C.
3
. D.
2
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
25
x
2
log 5 2 2
x
x

2
52 2
x
x

4
52
2
x
x

21
24
x
x
0
2
x
x
1212
2Pxx xx
.
Bài tập 3. Gọi S là tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình
2
7.3 1
xx
. Tìm S.
A.
7
log 3.S
B.
3
log 7.S
C.
2
S log 3.
D.
3
log 2.S
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:

22 2
3333
7 .3 1 log 7 .3 log 1 log 7 log 3 0
xx xx x x


2
33
7
3
0
.log 7 0 log 7 1 0 .
1
log 3
log 7
x
xxxx
x


Vậy tổng các nghiệm là
7
log 3.S
Lấy logarit cơ số 3
hoặc cơ số 7 hai
vế.
Bài tập 4. Phương trình
21
3.5 15
x
x
x
có một nghiệm dạng
log
a
x
b
, với a,
b là các số nguyên dương lớn hơn 1 và nhỏ hơn 8. Giá trị của
2Pa b
bằng
bao nhiêu?
A.
8.P
B.
5.P
C.
13.P
D.
3.P
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có:
21
21 1 1
11
3
3.5
3.5 15 1 3 .5 1 log 3 .5 0
3.5
x
xxx
x
x
xxx
xxx






1
1
33 3
1
log 3 log 5 0 1 .log 5 0
x
x
x
x
x
x


3
3
1
1
1.1 .log 5 0 .
log 5
x
x
x
x





Vậy
3, 5ab suy ra
213.ab
Dạng 4: Phương biến đổi thành tích
1. Phương pháp
(thường sử dụng trong trường hợp hai vế không cùng cơ số).
Hướng giải: Biến đổi phương trình về dạng:
).10 ,1,0.(log).(log).(
)()(
cbabxgaxfba
cc
xgxf
Lưu ý: Ta thường lôgarit hóa hai vế với cơ số a hoặc b.
2. Bài tập
Bài tập 1.
Giải phương trình
23 3
log .log .log 3
x
xx x
23
log 3log
x
xx

. Ta có tổng tất cả các nghiệm
bằng
A.
35
. B.
5
. C.
10
. D.
9
.
Lời giải
Chọn B
Điều kiện
0x
.
23 3
log .log .log 3
x
xx x
23
log 3log
x
xx
23
log 3 log 1 0xx x

2
3
log 3 0
x
xx

.
Ta có hàm số

2
log
f
xxx
liên tục và đồng biến trên
0;
và

23f
nên phương trình
2
log 3 0xx
có một nghiệm
2x
.
Vậy tổng tất cả các nghiệm bằng
5
.
Bài tập 2. Số nghiệm của phương trình
2
2
1
4. 25.2 100 100
5
x
x
x




là
A.
3
. B.
1
. C.
2
. D. vô nghiệm.
Lời giải
Chọn B
Ta có
2
2
1
4. 25.2 100 100
5
x
x
x




4.5 25.2 100 10
x
xx

42.5 25 0
xx

2x
.
Vậy ph
ương trình đã cho có
1
nghiệm.
Bài tập 3. Số nghiệm của phương trình
23 2
log .log 2 1 2log
x
xx
.
A.
2
. B.
1
. C.
0
. D.
3
.
Lời giải
Chọn
A
ĐK:
1
2
x .

23 2
log .log 2 1 2log
x
xx

23
log . log 2 1 2 0xx

2
3
log 0
log 2 1 2 0
x
x

1
219
x
x


1
5
x
n
x
n
.
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm.
Bài tập 3. Biết n là số rự nhiên thỏa mãn phương trình 33 2cos
xx
nx
 có
2018
nghiệm. Tìm số nghiệm
của phương trình
99 42cos2
xx
nx
 .
A.
4036
. B.
2018
. C.
4035
. D.
2019
.
Lời giải
Chọn A
99 42cos2
xx
nx
 9 9 2.3 .3 2 2cos 2
xx xx
nx



2
2
33 4cos
xx
nx


33 2cos 1
33 2cos 2
xx
xx
nx
nx


Khi đó n
ếu

1
và
2
có nghiệm chung thì 33 3 3
x
xxx
 33
x
x

0x
Thay
0x
vào

1
ta được
00
33 2cos0
02
, tức là
1
và
2
không có nghiệm chung.
Mặt khác ta thấy n
ếu
0
x
là nghiệm của
1
thì
0
x
sẽ là nghiệm của
2
Mà
1
có
2018
nghiệm nên

2
cũng có
2018
nghiệm.
Vậy phương trình đã cho có
4036
nghiệm.
Bài tập 4. Cho phương trình
22 2
23 6
log 1 .log 1 log 1xx xx xx 
. Biết phương trình có
một nghiệm là
1
và một nghiệm còn lại có dạng

log log
1
2
bb
cc
xa a
 (với a, c là các số nguyên
tố và
ac ). Khi đó giá trị của
2
23abc
bằng:
A.
0
. B.
3
. C.
6
. D.
4
.
Lời giải
Chọn B
Điều kiện
2
11
10
x
xx


*
22 2
23 6
log 1 .log 1 log 1xx xx xx 
22
23 6
2
1
log 1 .log log 1
1
xx xx
xx


222
236 6
log 1 .log 6.log 1 log 1xx xx xx   
22
632
log 1 log 6.log 1 1 0xx xx






2
6
2
32
log 1 0 1
log 6.log 1 1 0 2
xx
xx



2
111xx
2
11
x
x

2
2
1
11
x
xx

1
x
.

2
23
2log 1.log61xx
2
26
log 1 log 3xx
6
log 3
2
12xx

6
6
log 3
2
log 3
2
2
12
x
x
x


66
log 3 log 3
1
22
2
x

.

66
log 2 log 2
1
33
2
x

. (thỏa mãn
*
)
Như v
ậy phương trình đã cho có các nghiệm là
1
x
,

66
log 2 log 2
1
33
2
x
.
Khi đó
3a
,
6b
,
2c
. Vậy
2
233abc
.
Bài tập 5. Gọi
S
là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình
22
712 2 105
.3 3 9.3
xx xx x
mm


có ba nghiệm thực phân biệt. Tìm số phần tử của
S
.
A.
3
. B. Vô số. C.
1
. D.
2
.
Lời giải
Chọn
A
Ta có:
22
712 2 105
.3 3 9.3
xx xx x
mm


222
712 2 712
313310
xx xx xx
m
 


22
712 2
3130
xx xx
m


2
2
712
2
310
30
xx
xx
m


2
3
3
4
2log0*
x
x
xx m

.
Phương trình đã cho có ba nghiệm thực phân biệt, ta có các trường hợp sau:
Trường hợp 1:
*
có một nghiệm
3x
và nghiệm còn lại khác
3
và
4
.
Thay
3x
vào
*
ta được
3
1
log 3
27
mm . Khi đó
*
trở thành
2
1
230
3
x
xx
x


(Thỏa yêu cầu).
Trường hợp 2:
*
có một nghiệm
4x
và nghiệm còn lại khác
3
và
4
.
Thay
4x
vào
*
ta được
8
3
log 8 3mm

.
Khi đó
*
trở thành
2
4
280
2
x
xx
x

(Thỏa yêu cầu).
Trường hợp 3:
*
có nghiệm kép khác
3
và
4
3
3
3
1log 0
log 3
log 8
m
m
m



3m
.
Bài tập 6. Phương trình
1111
ln .ln .ln .ln 0
2248
xxxx




có bao nhiêu nghiệm?
A.
3
. B.
4
. C.
1
. D.
2
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
1
0
2
1
0
2
1
0
4
1
0
8
x
x
x
x




1
2
1
2
1
4
1
8
x
x
x
x



1
2
x
.
Khi đó:
1111
ln .ln .ln .ln 0
2248
xxxx




1
ln 0
2
1
ln 0
2
1
ln 0
4
1
ln 0
8
x
x
x
x












1
1
2
1
1
2
1
1
4
1
1
8
x
x
x
x




3
2
1
2
3
4
7
8
x
x
x
x
.
So với điều kiện, ta được tập nghiệm của phương trình là
337
;;
248
S

.
Vậy phương trình đã cho có
3
nghiệm.
Bài tập 7. Gọi a là một nghiệm của phương trình

26 15 3 2 7 4 3 2 2 3 1
xxx
 
. Khi đó giá
trị của biểu thức nào sau đây là đúng?
A.
2
2aa. B.
2
sin cos 1aa
. C.
2cos 2a
. D. 32a5
a
.
Lời giải.
Chọn B
Ta có

26 15 3 2 7 4 3 2 2 3 1
xxx

.

32
23 223 223 1
xxx

43
23 223 23 20
xxx

 
3
23 123 20
xx





23 1
x

0x
.
0a
2
sin cos 1aa.
Bài tập 8. Gọi
A
là tập tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho tập nghiệm của phương trình
.2 1 2 1
xx
xxxm m
có hai phần tử. Tìm số phần tử của
A
.
A.
1
. B. Vô số. C.
3
. D.
2
.
Lời giải
Chọn
D
Xét phương trình

.2 1 2 1
xx
xxxm m


210
x
xm x
21
x
xm
x
.
Mà phương trình
21
x
x
 có hai nghiệm là
0x
;
1
x
.
Thật vậy: dựa vào hình vẽ
Với
0x
hoặc
1
x
thì 21
x
x
, đẳng thức xảy ra khi
0x
hoặc
1
x
.
Với
01
x

thì 21
x
x

phương trình 21
x
x
vô nghiệm.
Do đó tập
A
có hai phần tử khi
0m
hoặc
1m
.
Dạng 5: Phương pháp sử dụng tính đơn điệu
1. Phương pháp
* Ta thường sử dụng các tính chất sau:
Tính chấ
t 1: Nế
u hàm số f tăng ( hoặc giảm ) trong khỏang (a;b) thì phương trình f(x) = C có
không quá một nghiệm trong khoảng (a;b). ( do đó nếu tồn tại x
0
(a;b) sao cho
f(x
0
) = C thì đó là nghiệm duy nhất của phương trình f(x) = C)
Tính chấ
t 2 : Nếu hàm
f tăng trong khoảng (a;b) và hàm g là hàm một hàm giảm trong khoảng
(a;b) thì phương trình f(x) = g(x) có nhiều nhất một nghiệm trong khoảng (a;b) .
( do đó n
ếu tồn tại x
0
(a;b) sao cho f(x
0
) = g(x
0
) thì đó là nghiệm duy nhất của phương trình
f(x) = g(x))
2. Bài tập
Bài tập 1.
Số nghiệm của phương trình
2
3
5
2018 2016 2017 2018
x
x
là
A.
1
. B.
2
. C.
3
. D.
4
.
Lời giải
Chọn
B
O
1
x
y
1
2
Đặt

2
3
5
2018 2016 2017 2018
x
fx x
,
D
.
Suy ra

2018 .ln 2018 2
x
f
xx

,,
M
AB liên tục trên
.

2018 .ln 2018 2
x
f
xx


2
2018 .ln 2018 2 0,
x
f
xx


Từ đó
f
x
đồng biến trên
D
mà
1. 0 0ff

nên
0fx
có nghiệm duy nhất trong
khoảng

1; 0
suy ra phương trình
0fx
có nhiều nhất hai nghiệm, mặt khác nhập hàm số vào
TABLE của casio (START
10
END
10
STEP
1
), ta được:
Dựa vào TABLE ta được


7. 6 0
0. 1 0
ff
ff

Vậy phương trình đã cho chỉ có hai nghiệ
m trên hai khoảng
7; 6
và
0;1
.
Chú ý: Máy tính hiể
n thị “Insuff
icient MEM” thì tiến hành cài đặt để không xuất hiện
gx
bằng
cách bấ
m SHIFT MODE mũi tên xuống,
5
,
1
.
Bài tập 2.
Tập nghiệm của phương trình
2
log 6 log 2 4xx x x

là:
A.
1
. B.
4
. C.
3
. D.
2
.
Lời giải.
Chọn B
Điều kiện:
2
60
3.
20
xx
x
x



Phương trình đã cho tương đương với
 
log 2 ( 3) log 2 4xx x x
log( 3) 4 * .xx
Vế trái của phương trình cuối là hà
m tăng, còn vế phải là hàm giảm nên nghiệm của phương
trình(nếu có) là duy nhất.
Bằng cách nhẩm nghiệm ta chọn kết quả
4.x
Bài tập 3. Cho
x
,
y
là các số thực thỏa
26
log 3log 3log
x
yxy

. Tìm giá trị Txy.
A.
28T
. B.
22T
. C.
34T
. D.
30T
.
Lời giải
Chọn
A
Đặt
26
log 3log 3log 3
x
yxyt
8
6
10
t
t
t
x
y
xy


8610
tt t

43
1
55
tt




1
.
Nhận xét:
2t
là nghiệm của phương trình
1
.
Vớ
i
2t
:
22
4343
1
5555
tt
 

 
 
.
Vậy
2t
không là nghiệm của phương trình

1
.
Vớ
i
2t
:
22
4343
1
5555
tt
 

 
 
.
Vậy
2t
không là nghiệm của phương trình

1
.
Vậ
y
2t
là nghiệm duy nhất của

1
.
Khi đó, ta có
2
2
864
636
x
y


28Txy .
Bài tập 4. Phương trình
22 2
sin cos sin
23 4.3
x
xx

có bao nhiêu nghiệm thuộc
2017; 2017
.
A.
1284
. B.
4034
. C.
1285
. D.
4035
.
Lời giải
Chọn
C.
Ta có
22 2 2 2 2
sin os sin sin 1 sin sin
234.3 23 4.3
x
cx x x x x

Đặt
2
sin
x
t với
0;1t
, ta có phương trình
321
24.3 3.4
339
tt
tt
t




. Vì hàm số

21
3.
39
tt
ft




nghịch biến với
0;1t
nên phương trình có nghiệm duy nh
ất
0t
. Do đó
sin 0
x
xk

,
k
.
Vì
2017; 2017x
nên ta có
2017 2017
2017 2017kk
 nên có
1285
giá trị
nguyên của
k
thỏa mãn. Vậy có
1285
nghiệm.
Bài tập 5. Tìm số nghiệm của phương trình 2 3 4 ... 2017 2018 2017
xxx x x
x
 .
A.
1
. B.
2016
. C.
2017
. D.
0
.
Lời giải
Chọn A
Xét hàm số
2 3 4 ... 2017 2018
x
xx x x
fx
Ta có

2 ln 2 3 ln3 ... 2018 ln 2018 0
xx x
fx

,
x
.
Suy ra hàm số
2 3 4 ... 2017 2018
xxx x x
y 
đồng biến trên
.
Hàm số

2017gx x
nghịch biến trên
.
Mặ
t khác
 
0 0 2017fg
.
Do đó, ph
ương trình
 
f
xgx
có nghiệm duy nhất
0x
.
Bài tập 6. Tìm tất cả các giá trị của tham số a để phương trình 33
33
x
x
xx
a

có nghiệm duy nhất.
A.
a
. B.
10a
. C.
0a
. D. không tồn tại a.
Lời giải
Chọn A
Ta có:
33
33
x
x
xx
a

33 33
x
xx x
a


22
33
x
x
a

1
.
Xét
hàm số

22
33
x
x
fx

.
Có

22
2.3 2.3 0
xx
fx

,
x
.
Do đó, hà
m số
yfx
luôn đồng biến trên
.
Suy ra vớ
i mọi giá trị của
a thì
1
luôn có nghiệm duy nhất.
Bài tập 7. Số nghiệm của phương trình

2
2
ln 2 2018
2
x
xx
là
A.
3
. B.
1
. C.
4
. D.
2
.
Lời giải
Chọn C
Xét hàm số


2
2
ln 2
2
x
fx x x
với
;2 2;x
 
.
Ta có

2
2
1
2
x
fx x
x

;



2
2
2
24
10,;22;
2
x
fx x
x

 
.
Nên suy ra hàm số

2
2
1
2
x
fx x
x

đồng biến trên mỗi khoảng
;2
và
2;
.
Mặ
khác

 
2. 3 1.1 3 0ff


và

8
3. 2 .1 0
7
ff

 nên
f
x
có đúng một
nghiệ
m

;2a
và đúng một nghiệm
2;b

.
Ta có bả
ng biến thiên
Ta có


3
3 3 2018
2
fa f và

3
3 3 2018
2
fb f
Bài tập 8. Tìm số thực a để phương trình:
99 3cos
xx
ax

, chỉ có duy nhất một nghiệm thực
A.
6a 
. B.
6a
. C.
3a
. D.
3a
.
Hướng dẫn giải
Chọn
A
Giả sử
0
x
là nghiệm của phương trình. Ta có
00
0
99.3cos()
xx
ax

.
Khi đó
0
2
x
cũng là nghiệm của phương trình.
Thật vậy
00
22
0
993cos2
xx
ax





00
0
81 9
9cos
93
xx
ax

00
0
99.3cos
xx
ax

.
Vậy phương trình có nghiệm duy nhất khi và chỉ khi
00
2
x
x
0
1x
.
Với
0
1x
6a
.
Ngược lại, với
6a 
, phương trình
99 6.3cos
xx
x


9
36cos
3
x
x
x
 .
+
9
36
3
x
x

+

6cos 6x

Khi đó d
ấu
""
xảy ra khi và chỉ khi
9
36
3
cos 1
x
x
x
1
x
.
Vậy
00
0
99.3cos()
xx
ax

có nghiệm duy nhất khi và chỉ khi
6a
.
Bài tập 9. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để tồn tại cặp số

;
x
y
thỏa mãn
2132
ee 1
xy x y
xy


, đồng thời thỏa mãn
22
22
log 2 1 4 log 4 0xy m xm

.
A.
3
. B.
4
. C.
5
. D.
6
.
Lời giải
Chọn A
Ta có:
2132
ee 1
xy x y
xy


21 32
e21e32
xy x y
x
yxy


.
Xét
hàm số

e
t
f
tt
trên
. Ta có
e10
t
ft

nên hàm số đồng biến trên
.
Do đó ph
ương trình có dạng:

2132
f
xy f x y
2132
x
yxy
 1yx.
Thế
vào phương trình còn lại ta được:
22
22
log 4 log 4 0xm xm

.
Đặt
2
logtx
, phương trình có dạng:
22
440tmtm

.
Để ph
ương trình có nghiệm
thì
0
2
380mm

8
0
3
m
.
Do đó có
3
số nguyên m thỏa mãn.
Bài tập 10. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để tồn tại cặp số

;
x
y
thỏa mãn
35 31
ee 122
xy xy
x
y


, đồng thời thỏa mãn
22
33
log 3 2 1 6 log 9 0xy m xm

.
A.
6
. B.
5
. C.
8
. D.
7
.
Lời giải
Chọn B
Ta có:
35 31
ee 122
xy xy
xy


35 31
e35e 31
xy xy
xy xy


.
Xét
hàm số

e
t
f
tt
trên
. Ta có
e10
t
ft

nên hàm số đồng biến trên
.
Do đó ph
ương trình có dạng:

35 31fx y fx y

35 31
x
yx y
 212yx.
Thế
vào phương trình còn lại ta được:
22
33
log 6 log 9 0xm xm

.
Đặt
3
logtx
, phương trình có dạng:
22
690tmtm

.
Để ph
ương trình có nghiệm thì
0
2
3120mm

04m

.
Do đó có
5
số nguyên m thỏa mãn.
Bài tập 11. Gọi
0
3ab
x
c
là một nghiệm lớn hơn
1
của phương trình

1
1
2
1
23 121
3
x
x
xx








.
Giá trị của
Pabc
là
A.
6P
. B.
0P
. C.
2P
. D.
4P
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện xác định:
0x
.

1
1
1
23 1
3
x
x
x








2
21x
1
1
2
1
331
2
x
x
x
x

1
1
2
1
331
2
x
x
x
x

1
. Xét hàm số
3
t
f
tt
0t
,
3.ln3 1 0
t
ft

 
1
11
2
ffx
x




1
1
2
x
x

13
2
x

1a
,
1b
,
2c
. Vậy
4P
.
Bài tập 12. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để phương trình
ln lnmmxx

có nhiều nghiệm
nhất.
A.
0m
. B.
1m
. C. em
. D.
1m 
.
Lời giải
Chọn B
Ta có



ln ln 1mmxx
.
Điề
u kiện
e
m
x
m
.
Đặt

ln mx y
ta được e
y
mx. Thay vào
1
ta được
ln my x
e
x
m
y

.
Ta có hệ
e
ee e e
e
x
xy x y
y
my
yx x y
mx



. Do hàm số
e
t
f
tt
đồng biến trên
nên suy ra
x
y

ln
x
xm
e
x
x
m
 .
Xét
hàm số

e
x
gx x
;

e1
x
gx
;
00gx x

.
BBT
Suy ra phương trình có nhiều nhất là hai nghiệm
1m
. (chú ý nghiệm luôn thỏa điều kiện).
Bài tập 13. Có bao nhiêu số nguyên m để phương trình
2
2
2
2
33 1
log 5 2
21
xxm
x
xm
x
x


Có hai nghiệm phân biệt lớn hơn
1
.
A.
3
. B. Vô số. C.
2
. D.
4
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
2
33 10xxm.
Ta có:
2
2
2
2
33 1
log 5 2
21
xxm
x
xm
x
x



2
2
2
2
33 1
log 1 5 1
21
xxm
x
xm
xx






2
2
2
2
33 1
log 5 1
422
xxm
x
xm
x
x




2222
22
log 3 3 1 log 4 2 2 4 2 2 3 3 1xxm xx xx xxm  

22 22
22
log 3 3 1 3 3 1 log 4 2 2 4 2 2xxm xxm xx xx
1
Xét hàm
số:
2
log
f
tt t
trên
0;
, ta có

1
10
.ln2
ft
t

,
0;t
.
Do đó hà
m số
f
t
đồng biến trên
0;
.
Suy ra:


22
1422331fx x fx xm
22
42233 1xx xxm
2
51xxm

2
. Điều này đúng với mọi
x
.
Xét
hàm số:
2
5gx x x
trên
, ta có

5
250
2
gx x x
 .
Bả
ng biến thiên:
- Theo bảng biến thiên ta thấy: phương trình

2
có hai nghiệm phân biệt lớn hơn
1
khi và chỉ khi
25
14
4
m
21
3
4
m 
.
Do
m
nên

5; 4m
.
Vậy có
2
giá trị nguyên của
m
thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 14. Cho phương trình
22 2
25
log 1 .log 1 log 1 .
m
xx xx xx 
Có bao nhiêu giá trị
nguyên dương khác
1
của
m
sao cho phương trình đã cho có nghiệm
x
lớn hơn
2
?
A. Vô số. B.
3
. C.
2
. D.
1
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện xác định:
2
1xx
1x
.
Đặt
2
2
log 1txx
thì
2
2
1
1
1
.
ln 2
1
x
x
t
xx

2
22
11
.
ln 2
11
xx
xx x


2
1
0
1ln2x

BBT:
Do
2x

2
log 2 3t
.
Phương trình trở thành
5
1
.log 2 log
2
t
m
t
t
5
.log 2 log 2
m
t
5
1
log m
t

Ycbt

5
2
1
log
log 2 3
m 

2
1
log 2 3
5m

. Do
*
m
và
1m
nên
2m
.
Bài tập 15. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để phương trình
3
3
3 27 3 27.2 2
xx
mm
có
nghiệm thực?
A. 6. B. 4.
C. Vô số. D. Không tồn tại m.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có

3
333
3 27 3 27.2 2 27 3 27.2 2 3 . 1
xx x x
mm m m
Đặt
2,
x
u
điều kiện:
0u
và

3
3
3 27.2 3 27. . 2
x
mvvmu
(1) trở thành
3
27 3 . 3uvm
Từ (3) và (2) suy ra
33 22
27 27 . 27 0uvvuuvuuvv
.uv
Do
2
2
22
13
4270,,,
24
v
uuvv u v uv




nên
3
3
27
327 ,
3
uu
muum

với
0.u
Xét hàm số

3
27
3
uu
fu
với
0.u
Ta có



3
1
327; 0 3
3
fu u fu u

 do
0.u
Suy ra

0;
min 54.fu


Do đó có vô số giá trị nguyên của m để phương trình có nghiệm thực.
Bài tập 16. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để phương trình 4.2250
xx
mm
 có hai
nghiệm trái dấu?
A. Vô số. B. 0. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có

2
4 .22 50 2 .22 50
xx x x
mm mm 
Đặt
2, 0,
x
tt
phương trình thành
2
2502.tmtm
Đặt

2
25ft t mt m
Nhận xét rằng với một giá trị
0t
ta tìm được một nghiệm x nên để phương trình có hai nghiệm
12
0
x
x
thì phương trình (2) có hai nghiệm phân biệ
t
21
0tt
đồng thời
12
1tt
(vì
12
0
222
x
x
 ). Từ đó, ta có:



2
2
8200
0
42 5 0
5
0
250
5
4.
2
0
0
2
0
1. 0
1. 1 2 5 0
4
mm
mm
P
m
m
m
S
m
m
ft
mm
m











Vậy chỉ có một giá trị nguyên của tham số m thỏa đề.
Bài tập 17. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để phương trình

23 41*
xx
m
có
nghiệm duy nhất?
A. 3. B. Vô số. C. 1. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Đặt
2, 0,
x
tt
phương trình
 
2
2
3
*3 1 1.
1
t
tmt m
t

Xét hàm số

2
3
1
t
ft
t
xác định trên tập
0; .D

Ta có


22
13
.
11
t
ft
tt

Cho

1
0130 .
3
ft t t
 
Bảng biến thiên
x

0
1
3

y
+ 0
y
10
3
1
Dựa vào bảng biến thiên ta thấ
y với
13m
hoặc
10m
phương trình có nghiệm duy nhất nên có hai
giá trị nguyên của tham số m.
Bài tập 18. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để phương trình

11
2.4 5.2 0, *
xx
m


có nghiệm?
A. 3. B. 0. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Đặt
1
2,
x
t
điều kiện
1
2
t vì
11.x 
Khi đó
2
*25 .ttm
Xét hàm số
2
25
y
tt
trên
1
;.
2



Ta có
45.
yt

Cho
5
0450 .
4
yt t
 
x

1
2
5
4

y
+ 0
y
25
8
2

Do đó phương trình có nghiệm khi
25
.
8
m
BÀI 6. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
A. KIẾN THỨC SÁCH GIÁO KHOA CẦN NẮM
I. BẤT PHƯƠNG
TR
ÌNH MŨ
1. Bất phương trình mũ cơ bản
2. Cách giai bất phương trình mũ đơn giản
a) Đưa v
ề cùng cơ số
 
 
 
01
1
fx gx
a
f
xgx
aa
a
f
xgx


b) Đặt ẩn phụ
 
2
0
fx fx
aa


. Đặt
,0
fx
ta t
c) Phương pháp logarit hóa


()
01
log
1
log
a
a
fx
a
a
f
xb
a
f
xb
b


() ()
1
() ().log
01
() ().log
b
a
fx gx
b
a
a
fx gx
ab
a
fx gx


II. BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGAR
IT
1. Bất p
hương p
háp logarit cơ bản
2. C
ách giải mộ
t số bất phương trình logarit đơn giản
a) Đưa v
ề cùng cơ số
 
 
 
0
log log
1
1
aa
a
fx
a
g
x
fx gx
g
xfx


b) P
h
ương
pháp mũ hó
a
1
()
01
0()
log ( )



b
b
a
fx a
a
a
f
xa
fx b
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Phương pháp biến đổi tương đương đưa về cùng cơ số
1. Phương pháp
a. Bất phương trình mũ cơ bản
● Bất phương trình
() ()
() ()
() ()
1
1
01
fx gx
a
f
xgx
aa a
a
f
xgx
é
ì
>
ï
ï
ê
í
ê
ï
£
ï
ê
î
ê
£=
ê
ê
ì
ê
<<
ï
ï
ê
í
ê
ï
³
ï
ê
î
ë
( hoặc
()()()
0
10
a
afxgx
ì
>
ï
ï
í
é
ù
ï
--£
ï
ë
û
î
).
● Bất ph
ương trình
()
fx
ab<
(với
0b >
)
()
()
1
log
01
log
a
a
a
f
xb
a
f
xb
é
ì
>
ï
ï
ê
í
ê
ï
£
ï
ê
î
ê
ì
<<
ê
ï
ï
ê
í
ê
ï
³
ï
î
ë
.
● Bất ph
ương trình
()
fx
ab>
()
()
()
0
0
1
0
log
01
0
log
a
a
a
b
fx
a
b
f
xb
có nghia
a
b
f
xb
é
ì
ï
>
ï
ê
ï
ê
ï
£
í
ê
ï
ê
ï
ï
ê
ï
î
ê
ê
ì
ï
>
ê
ï
ï
ê
ï
>
í
ê
ï
ê
ï
ï
>
ê
ï
î
ê
ê
ì
ï
<<
ê
ï
ï
ê
ï
>
í
ê
ï
ê
ï
ï
<
ê
ï
î
ë
.
b. Bất phương trình logarit cơ bản
● Bất phương trình
() ()
() ()
() ()
1
0
log log
01
aa
a
f
xgx
fx gx
a
fx gx
é
ì
>
ï
ï
ê
í
ê
ï
<£
ï
ê
î
£
ê
ì
<<
ê
ï
ï
ê
í
ê
ï
³
ï
î
ë
( hoặc
()
()
( ) () ()
01
0
0
10
a
fx
gx
afxgx
ì
<¹
ï
ï
ï
ï
>
ï
ï
í
ï>
ï
ï
ï
éù
ï
--£
ï
ëû
î
).
●
Bất ph
ương trình
()
()
()
1
0
log
01
b
a
b
a
f
xa
fx b
a
fx a
é
ì
>
ï
ï
ê
í
ê
ï
<£
ï
ê
î
£
ê
ì
ê
<<
ï
ï
ê
í
ê
ï
³
ï
ê
î
ë
.
● Bất ph
ương trình
()
()
()
1
log
01
0
b
a
b
a
fx a
fx b
a
f
xa
é
ì
>
ï
ï
ê
í
ê
ï
>
ï
ê
î
³
ê
ì
ê
<<
ï
ï
ê
í
ê
ï
<£
ï
ê
î
ë
.
2. Bài tập
Bài tập 1.
Cho bất phương trình
22
77
log 2 2 1 log 6 5
x
xxxm

. Có bao nhiêu giá
trị nguyên của tham số
m để bất phương trình trên có tập ngiệm chứa khoảng

1; 3 ?
A.
35
. B.
36
. C.
34
. D.
33
.
Lời giải
Chọn C

2
22
77
65 0
log 7 2 2 log 6 5
xx m
bpt
x
xxxm


 

2
2
65
689
mx x
x
xm






1;3
1;3
max
min
mfx
mgx
, với

2
65
f
xxx
 ;
2
689
g
xxx

Xét sự biến thiên của hai hàm số
f
x và
g
x

260, 1;3fx x x

f
x
luôn nghịch biến trên khoảng
1; 3


1;3
max 1 12fx f
12 8 0, 1;3gx x x

g
x luôn đồng biến trên khoảng
1; 3


1;3
min 1 23gx g
Khi đó
12 23m
Mà
m
nên
11; 10; ...;22m 
Vậy có tất cả
34
giá trị nguyên của
m
thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 2. Gọi
S
là tập tất cả các giá trị nguyên của tham số
m
để bất phương trình
22
22
log 7 7 log 4
x
mx x m
có tập nghiệm là
. Tổng các phần tử của
S
là
A.
10
. B.
11
. C.
12
. D.
13
.
Lời giải
Chọn
C
BPT có tập nghiệm
2
22
40
77 4
mx x m
x
mx x m


,
x


2
2
401
7472
mx x m
mx x m


,
x
.
Ta có:

2
1
0
12
40
am
m
m



.
Ta có:


2
2
70
2725
47 0
am
mm
m



.
Do đó
2
25
5
m
m
m

, mà
m
nên
3; 4; 5m .
Vậy
34512S 
.
Bài tập 3.
Bất phương trình
2
2
68
log 0
41
xx
x

có tập nghiệm là
1
;;
4
Tab



. Hỏi
M
ab
bằng
A.
12
M
. B.
8M
. C.
9M
. D.
10M
.
Lời giải
Chọn D
Ta có
2
2
68
log 0
41
xx
x

2
68
1
41
xx
x


2
10 9
0
41
xx
x

2
2
10 9 0
410
10 9 0
410
xx
x
xx
x




1
1
4
9
x
x

.
Nên
1
;1 9;
4
T



M
ab 1910

.
Bài tập 4. Tập nghiệm của bất phương trình
2
12
2
log log 1 1x

là:
A.
1; 5S


. B.
;5 5;S

 

.
C.
5; 5S



. D.
5; 1 1; 5S

.
Lời giải
Chọn B
* ĐKXĐ
:

2
2
2
2
log 1 0
11 ; 2 2;
10
x
xx
x



.
Bất phương trình
2
12
2
log log 1 1x


1
2
2
1
log 1 2
2
x




2
14x
2
5x
;5 5;x



.
* Kết hợp
điều kiện ta
được:
;5 5;x



.
Bài tập 5. Bất phương trình
22
ln 2 3 ln 1xxax nghiệm đúng với mọi số thực
x
khi:
A.
22 22a
. B.
022a
. C.
02a
. D.
22a
.
Lời
giải
Chọn
D
22
ln 2 3 ln 1xxax
nghiệm đúng với mọi số thực
x
2
22
10
,
23 1
xax
x
xxax



.
2
2
10
,
20
xax
x
xax



2
2
40
80
a
a


2
40a

22a
.
Bài tập 6. Bất phương trình
2
31 3 4 0
x
xx
có bao nhiêu nghiệm nguyên nhỏ hơn 6?
A.
9
. B.
5
. C.
7
. D. Vô số.
Lời giải
Chọn C
2
31 3 4 0
x
xx
2
2
310
340
310
340
x
x
xx
xx




0
41
0
41
x
x
x
x
x



1
40
x
x

.
Kết hợp điều kiện nghiệm nguyên nhỏ hơn
6
ta thấy các giá trị thỏa là
3; 2; 1; 2;3; 4;5 .
Bài tập 7.
nghiệm của bất phương trình
2
21 1
22
11
22
x
xx
xx

 

 
 
là
A.
2
1;
2




. B.
2
0;
2
.
C.
1; 0
. D.
22
1; 0;
22




.
Lời giải
Chọn D
Do
2
1
0
2
x
x
nên
2
2
21 1
2
22
2
2
2
1
1
2
1
1
11
2
22
211
1
01
2
211
xx x
x
x
xx
x
xx
x
x
xx



 

 
 





1
1
2
2
11
;;
1
1;
22
2
1; 0
1
0;
11
2
;
22
;1 0;
x
x
x
x
x
x
x
x













22
1; 0;
22
x




.
Bài tập 8. Số nghiệm nguyên của bất phương trình
2
310 2
11
33
x
xx

 
 
 
là
A.
1
. B.
0
. C.
9
. D.
11
.
Lời giải
Chọn C

2
310 2
2
2
2
2
11
310 2
33
2
5
3100
2 0 2
14
310 2
5 14
xx x
xx x
x
x
xx
xx
x
xx x
x

 

 
 








Vậy tập tất cả các nghiệm nguyên của bất phương trình đã cho là
5; 6; 7;8;9;10;11;12;13
.
Bài tập 9. Tìm tập nghiệm
S
của bất phương trình
22
log 2 3 log 3
mm
x
xxx

với m là tham số
thực dương khác
1
, biết
1
x
là một nghiệm của bất phương trình đã cho.
A.

1
2;0 ;3
3
S



. B.

1
1; 0 ; 3
3
S



.
C.
1; 0 1; 3S  . D.
1
1; 0 ; 3
3
S



.
Lời giải
Chọn
D
Do
1
x
là nghiệm nên ta có
log 6 log 2
mm
01m
.
Bất phương trình tương đương với
22
2
233
30
x
xxx
xx


2
2
230
30
xx
xx


13
1
0;
3
x
xx

10
1
3
3
x
x


.
Vậy
1
1; 0 ; 3
3
S



.
Bài tập 10. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để bất phương trình:
22
55
1 log 1 log 4
x
mx x m

thỏa mãn
với mọi
x
.
A.
10m
. B.
10m
. C.
23m
. D.
23m
.
Lời giải
Chọn
C
Ta có:
22
55
1 log 1 log 4
x
mx x m
22
55
log 5 5 log 4
x
mx x m

2
2
22 2
40 1
40
55 4 5 4 50 2
mx x m
mx x m
x mxxm mxxm






Để bất phương trình đã cho thỏa mãn với mọi x
điều kiện là cả
1
và
2
đều thỏa mãn
với mọi
x . Điều kiện là

2
2
05
40 23
450
m
mm
m



.
Bài tập 11. Bất phương trình
22
ln 2 3 ln 1xxax
nghiệm đúng với mọi số thực
x
khi:
A.
22 22a
. B.
022a
. C.
02a
. D.
22a
.
Lời
giải
Chọn
D
Ta có
22
ln 2 3 ln 1xxax
nghiệm đúng với mọi số thực
x
2
22
10
23 1
xax
x
xax


x
2
2
10
20
xax
xax


x
2
2
40
80
a
a


2
40a
22a
.
Bài tập 12. Gọi
S
là tập tất cả các giá trị nguyên không dương của m để phương trình
15
5
log log 2 0xm x
có nghiệm. Tập
S
có bao nhiêu tập con?
A.
1
. B.
2
. C.
3
. D.
4
.
Lời giải
Chọn
D
Ta có:
15
5
log log 2 0xm x

55
20
0
log 2 log
x
xm
x
xm



2
2
x
xm
x
xm


2
2
2
x
x
m
m
x

.
Do đó phương trình có nghiệm khi và chỉ khi
2
2
2
2
2
m
m
m

2
2
m
m


2m
.
Mà
m là số nguyên không dương nên
1; 0m . Suy ra
1; 0S  .
Vậy số tập con của
S
bằng
2
24
.
Chú ý:
- Các tập con của
S
là:
,
1
,
0 ,
S
.
- Một t
ập hợp có
n phần tử thì số tập con của nó là
2
n .
Bài tập 13. Tìm các giá trị thực của tham số m để bất phương trình
0,02 2 0,02
log log 3 1 log
x
m
có
nghiệm với mọi
;0x 
.
A.
9.m
B.
2.m
C.
01.m
D.
1.m
Lời giải
Chọn D
0,02 2 0,02
log log 3 1 log
x
m
TXĐ:
D
ĐK tham số
m :
0m
Ta có:
0,02 2 0,02 2
log log 3 1 log log 3 1
xx
mm
Xét hàm số


2
log 3 1 , ;0
x
fx x
có


3.ln3
0, ;0
31ln2
x
x
fx

Bảng biến th
iên

f
x :
x
 0
f
+
1
0
Khi đó với yêu cầu bài toán thì
1.m
Bài tập 14. Nghiệm của bất phương trình
22
log 3 1 6 1 log 7 10
x
x

là
A.
369
1
49
x
. B.
369
49
x
. C.
1
x
. D.
369
49
x
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
1
10
3
x
.
*
Ta có
22
log 3 1 6 1 log 7 10
x
x
3 1614210
x
x

318210
x
x
3 1 64 32 10 4 10
x
xx
(Do
* )
32 10 103 7
x
x

(*)
2
1024 10 10609 49 1442
x
xx
2
49 418 369 0xx
369
1
49
x
.
Bài tập 15. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình sau nghiệm đúng với mọi
x
thuộc
:
22
66
1 log 1 log 2
x
mx x m
.
A.
2
. B.
3
. C.
4
. D.
5
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
2
20mx x m
.
Ta có
22 2 2
66 6 6
1 log 1 log 2 log 6 1 log 2
x
mx x m x mx x m




22 2
61 2 62 60xmxxmmxxm
.
Điều kiện bài toán

2
2
2 0, 1
62 60, 2
mx x m x
mxxm x


Giải

1 : Do
0m
không thỏa
1 nên

2
0
11
10
m
m
m


.
Giải

2 : Do
6m
không thỏa
2 nên:


2
2
6
6
6
25
5
12 35 0
160
7
m
m
m
m
m
mm
m
m



 

.
Suy ra
15m
.
Vậy có
4
giá trị nguyên của m .
Dạng 2: Phương pháp đặt ẩn phụ
1. Phương pháp
a. Bất phương trình mũ
Tổng quát:
()
()
()
(
)
0
00 1
0
gx
gx
ta
fa a
ft
ì
ï
=>
ï
éù
=<¹
í
êú
ëû
ï
=
ï
î
.
Ta thường gặp các dạng:
●
() ()
2
.. 0
fx fx
ma na p++=
●
() ()
.. 0
fx fx
ma nb p++=
, trong đó
.1ab=
. Đặt
()
,0
fx
ta t=>
, suy ra
()
1
fx
b
t
=
.
●
()
()
()
()
22
....0
fx
fx fx
ma n ab pb++=
. Chia hai vế cho
(
)
2
f
x
b
và đặt
()
0
fx
a
t
b
æö
÷
ç
=>
÷
ç
÷
ç
èø
.
b. Bất ph
ương lo
garit
Tổng quát:
() ( )
()
()
log
log 0 0 1
0
a
a
tfx
ffx a
ft
ì
=
ï
ï
éù
=<¹
í
ëû
ï
=
ï
î
.
2. Bài tập
Bài tập 1.
Tìm số các nghiệm nguyên của bất phương trình

2
log 100
log 10
1log
4.3 9.4 13.6
x
x
x
.
A.
10
. B.
9
. C.
8
. D.
11
Lời giải
Chọn C
ĐK:
0
x
.
PT
 
2.log 10 2.log 10 log 10
4.3 9.2 13.6
x
xx


2log 10 log 10
33
4. 13. 9 0
22
xx
 

 
 
Đặt
log 10
3
0
2
x
t




thì phương trình trở thành:
2
413901
4
tt t

.
Do đó


log 10
39
11log102110
24
x
xx




Số các nghiệm nguy
ên của bất phương trình là
8
.
Bài tập 2. Xét bất phương trình
2
22
log 2 2 1 log 2 0xm x

. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để
bất phương trình có nghiệm thuộc khoảng
2;
.
A.
0;m 
. B.
3
;0
4
m




. C.
3
;
4
m




. D.
;0m 
.
Lời giải
Chọn
C
Điều kiện:
0x
2
22
log 2 2 1 log 2 0xm x

2
22
1log 2 1log 20 1xm x
.
Đặt
2
logtx
.Vì
2x
nên
22
1
log log 2
2
x 
. Do đó
1
;
2
t





1
thành

2
12120tmt 
2
210tmt

2
Cách 1: Yêu cầu bài toán tương đương tìm
m
để bpt (2) có nghiệm thuộc
1
;
2




.
Xét bất phương trình (2) có:
2
'10, mm
.
2
210ft t mt có
0ac
nên (2) luôn có 2 nghiệm phân biệt
12
0tt
.
Khi đó cần
2
2
113
1
224
tmm m 
.
Cách 2:

2
2
11
210 < m
22
t
tmt ft t
t




Khảo sát hà
m số

f
t
trong
0;
ta được
3
;
4
m




.
Bài tập 3. Cho bất phương trình:
91.301
xx
mm
. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để bất
phương trình

1
nghiệm đúng
1
x
.
A.
3
.
2
m 
B.
3
.
2
m 
C.
322.m 
D.
322.m 
Lời giải
Chọn A
Đặt
3
x
t
Vì
13
x
t
Bất phương trình đã cho thành:
2
1. 0tmtm

nghiệm đúng
3t
2
1
tt
m
t

nghiệm đúng
3t
.
Xét hàm số
 

2
22
2,3,'1 0,3
1
1
g
tt t gt t
t
t
 
. Hàm số đồng biến trên
3; 
và

3
3
2
g
. Yêu cầu bài toán tương đương
33
22
mm

.
Bài tập 4. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
0;10m
để tập nghiệm của bất phương trình
22 2
21 4
2
log 3log 7 log 7xxmx
chứa khoảng
256;
.
A.
7
. B.
10
. C.
8
. D.
9
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
22
21
2
0
log 3log 7 0
x
xx

2
22
0
log 6log 7 0
x
xx

2
2
0
log 1
log 7
x
x
x

0
1
2
128
x
x
x
1
0
2
128
x
x
Với điều kiện t
rên bất phương trình trở thành

2
26 2
log 6log 7 log 7 *xxmx
Đặt
2
logtx
thì
8t
vì
256;x 
 
*177tt mt
. Đặt

1
7
t
ft
t
.
Yêu cầu bài toán

8;
maxmft


Xét hàm số

1
7
t
ft
t
trên khoảng
8;
Ta có


2
47
.0,8
1
7
t
f
tt
t
t


f
t luôn nghịch biến trên khoảng
8; 
Do đó

8;
max 8 3ft f


3m
.
Mà
0;10m nên
3;4;...;10m .
Vậy có
8
giá trị nguyên của tham số m thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 5. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình
22
log 5 1 .log 2.5 2
xx
m
có nghiệm với mọi
1
x
.
A.
6m
. B.
6m
. C.
6m
. D.
6m
.
Lời giải
Chọn
C.
Điều kiện của bất phương trình:
0x
.
Ta có
22
log 5 1 .log 2.5 2
xx
m
22
log 5 1 . 1 log 5 1
xx
m




1 .
Đặt
2
log 5 1
x
t 
, với
1
x
ta có
2t
. Khi đó
1 trở thành
2
mt t

2 .
Xét hàm số

2
f
ttt trên
2;
ta có
210ft t
,
2;t
.
Do đó để bất phương trình đã cho có nghiệm với mọi
2t
thì

2;
minmft

hay
6m
.
Bài tập 6. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để bất phương trình
22
33223
92.3 3
x
xm x xm x x 

có nghiệm?
1
,8
7
t
mt
t

A.
6
. B.
4
. C.
9
. D.
1
.
Lời giải
Chọn D.
Điều kiện
2
30xxm
(*)
22
33223
92.3 3
x
xm x xm x x 

2
2
23
3
21
3.3 0
927
xxmx
xxmx



2
32
03 3
xxmx

2
32xxmx
2
32xxmx
.
2
22
30
20
344
xxm
x
xxmxx



2
30
2
4
xxm
x
xm



42 2mm
.
Do
m nguyên dương nên
1m
thỏa mãn (*).
Bài tập 7. Bất phương trình
2
2
2
22
log
log
2
1
log log 1
x
x
xx

có bao nhiêu nghiệm nguyên dương nhỏ hơn
10
.
A.
7
. B.
8
. C.
9
. D.
6
.
Lời
giải
Chọn
A
Điều kiện của bất phương trình là
0x
. Khi đó
2
2
2
22
log
log
2
1
log log 1
x
x
xx
22
22
log 1 2 log
1
log log 1
xx
xx

Đặt
2
logtx
. Ta có
12
1
1
tt
tt



2
2
12
1
1
tt
tt



2
2
12
10
1
tt
tt



2
21
0
1
tt
tt


1
1
0
2
1
t
t
t


Trả lại ẩn ta có
2
2
2
log 1
1
0log
2
log 1
x
x
x


1
2
12
2
x
x
x

Kết hợp với điều kiện
0x
ta có
1
0
2
x
hoặc
12x
hoặc
2x
.
Khi đó bất phương trình có
7
nghiệm nguyên dương nhỏ hơn
10
.
Bài tập 8. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình

2
.4 1 .2 1 0
xx
mm m

nghiệm đúng
x
?
A.
3m
. B.
1m
. C.
14m

. D.
0m
.
Lời giải
Chọn
B.
Bất phương trình

.4 4 1 .2 1 0
xx
mm m

44.2114.2
x
xx
m
14.2
44.21
x
xx
m


Đặt
2
x
t
(Điều kiện
0t
). Khi đó
2
41
41
t
m
tt
. Để bất phương trình ban đầu nghiệm đúng
x
thì bất phương trình
2
41
41
t
m
tt
nghiệm đúng
0t
.
Đặt
 

2
22
2
41 4 2
0, 0
41
41
ttt
ft f t t
tt
tt




.
Hàm số nghịch biến trên

0; 
. Khi đó
2
41
41
t
m
tt
0t
khi và chỉ khi
01mf
Bài tập 9. Tìm tất cả các giá trị của tham số m bất phương trình
1
4210
xx
m

có nghiệm
x
.
A.
;0m 
. B.
0;m

.
C.

0;1m
. D.
;0 1;m

.
Lời giải
Chọn A
Ta có:


1
1
44
4210
21
42 1
xx
xx
x
x
mmm

.
Đặt
2, 0
x
tt
. Yêu cầu bài toán tương đương với


2
,0;
41
t
mt
t

.
Đặt


2
,0
41
t
ft t
t

,




2
2
22
21
112
.
44
11
tt t
tt
ft
tt







.

0
0
2
t
ft
t


.
Bảng biến thiên (Bố sung các đầu mũi tên trong bbt là
vào nhé)
Dựa vào bảng biến thiên có
0m
.
Bài tập 10. Xét bất phương trình
2
22
log 2 2 1 log 2 0xm x

. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để bất phương trình có nghiệm t
huộc khoảng
2;
.
A.
0;m 
. B.
3
;0
4
m




. C.
3
;
4
m




. D.
;0m 
.
Lời giải
Chọn C
+∞
-
0
0
-1
t
+∞-∞
0
-2
0
f
'(t)
f
(t)
+
-
+
Điều kiện: 0x
2
22
log 2 2 1 log 2 0xm x

2
22
1log 2 1log 20 1xm x
.
Đặt
2
logtx
.Vì
2x
nên
22
1
log log 2
2
x . Do đó
1
;
2
t





1
thành

2
12120tmt 
2
210tmt

2
Cách 1: Yêu cầu bài toán tương đương tìm
m
để bpt (2) có nghiệm thuộc
1
;
2




.
Xét bất phương trình (2) có:
2
'10, mm
.
2
210ft t mt
có
0ac
nên (2) luôn có 2 nghiệm phân biệt
12
0tt
.
Khi đó cần
2
2
113
1
224
tmm m .
Cách 2:

2
2
11
210 < m
22
t
tmt ft t
t




Khảo sát hà
m số

f
t
trong
0;
ta được
3
;
4
m




.
Bài tập 11. Tìm giá trị gần đúng tổng các nghiệm của bất phương trình sau:
()
2 65 43 2
2
22 22
33
22 22 2 4
2log 2log 5 13 4 24 2 27 2 1997 2016 0
33 loglog
xx
xx xx x
xx
æö
÷
ç
÷
ç
÷
ç
÷
ç
-+-+-+-+-++£
÷
ç
÷
ç
÷
÷
ç
÷
ç
èø
A.
12,3 . B.
12
. C. 12,1. D. 12,2 .
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
01
x

.
Ta có
65 43 2
24 2 27 2 1997 2016xx xx x 

22
32 3 6 4 2
1 22 26 1997 2015 0xx x x x x
,
x
.
Do đó bất phương trình đã cho tương đương với
2
2
22 22
33
22 22 2 4
2log 2log 5 13 4 0
33 loglog
xx
xx






.
Đặt
22
log
3
x
t , ta có bất phương trình
22
22524413tt tt 

22
2
2
13 13
11
22 2
tt




.
Đặt
13
;
22
ut




và

1;1vt
. Ta có
13
2
uvuv

.
Dấu bằng xảy ra khi
1
34
2
2133
12 5
t
ttt
t

5
4
22
12,06
3
x




.
Bài tập 12. Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để bất phương trình
1
4.2320
xx
mm
 có nghiệm
thực.
A.
2m
. B.
3m
. C.
5m
. D.
1m
.
Lời giải
Chọn
D
Ta có
1
4.2320
xx
mm

2
22.2320
xx
mm

Đặt
20
x
tt
.
Ta có bất phương trình tương đương với
2
2. 3 2 0tmt m

2
3
22
t
m
t
Xét

2
3
22
t
ft
t
trên

0; 
.


2
2
246
22
tt
ft
t

;

0ft
1
3
t
t
.
Bảng biến thiên
Vậy để bất phương trình có nghiệm thực thì
1m
.
Bài tập 13. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình
2
22
4log log 0xxm
nghiệm đúng v
ới mọi giá trị
1; 6 4x
.
A.
0m
. B.
0m
. C.
0m
. D.
0m
.
Lời giải
Chọn B
Ta có
2
22
4log log 0xxm

2
22
log log 0xxm

.
Đặt
2
log
x
t
, khi
1; 6 4x
thì
0;6t
.
Khi đó, ta có
2
0ttm
2
*mtt
.
Xét hàm số
2
f
ttt
với
0;6t
.
Ta có
210, 0;6ft t t

.
Ta có bảng biến thiên:
Bất phương trìn
h đã cho đúng với mọi
1; 6 4x
khi và chỉ khi bất phương trình
*
đúng với
mọi
0;6t
0m.
Bài tập 14. Có bao nhiêu giá trị dương của tham số thực
m
để bất phương trình

2222
21 4
2
log log 3 log 3xxmx
có nghiệm duy nhất thuộc
32;
?
A.
2
. B.
1
. C.
3
. D.
0
.
Lời giải
Chọn
D
Điều kiện xác định:
2
22
0
log 2log 3 0
x
xx

1
0
2
8
x
x
.
Hàm số xác định trên
32;
.

2222
21 4
2
log log 3 log 3xxmx

22
22 2
log 2log 3 log 3xxmx

.
Đặt
2
logtx
. Khi
32x
, ta có miền giá trị của
t
là
5;
.
Bất phương trình có dạng:

2
222 2
23 1
23 3
33
tt t
tt mt m m
tt


.
Xét hàm số

1
3
t
ft
t
trên
5;
có


2
4
3
ft
t
nên hàm số nghịch biến trên
5;
.
Do
lim 1
x
ft

và
53f
nên ta có
13ft
.
Do với mỗi
t
có duy nhất một giá trị
x
nên để bất phương trình đãcho có nghiệm duy nhất thuộc
32;
khi và chỉ bất phương trình

2
m
f
t
có nghiệm duy nhất trên
5;
.
Khi đó:
2
4
33mm
. Do đó không có số nguyên dương m thỏa mãn.
Bài tập 15. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để bất phương trình
22
33223
92.3 3
x
xm x xm x x 

có nghiệm?
A.
6
. B.
4
. C.
9
. D.
1
.
Lời giải
Chọn
D
Điều kiện
2
30xxm (*)
22
33223
92.3 3
x
xm x xm x x 

2
2
23
3
21
3.3 0
927
xxmx
xxmx



2
32
03 3
xxmx

2
32xxmx
2
32xxmx

.
2
22
30
20
344
xxm
x
xxmxx



2
30
2
4
xxm
x
xm



42 2mm
.
Do
m nguyên dương nên
1m
thỏa mãn (*).
Bài tập 16.
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình

22
log 5 1 .log 2.5 2
xx
m
có nghiệm với mọi
1
x
.
A. 6m . B. 6m . C. 6m
. D. 6m .
Lời giải
Chọn C
Điều kiện của bất phương trình:
0x
.
Ta có

22
log 5 1 .log 2.5 2
xx
m
22
log 5 1 . 1 log 5 1
xx
m



1
.
Đặt
2
log 5 1
x
t 
, với 1
x
ta có 2t . Khi đó
1
trở thành
2
mt t

2
.
Xét hàm số

2
f
ttt
trên
2;
ta có
210ft t

,
2;t

.
Do đó để bất phương trình đã cho có nghiệm với mọi
2t thì

2;
minmft

hay 6m
.
Bài tập 17. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình

2
.4 1 .2 1 0
xx
mm m

nghiệm đúng
x
?
A.
3m
. B.
1m
. C.
14m

. D.
0m
.
Lời giải
Chọn
B
Bất phương trình

.4 4 1 .2 1 0
xx
mm m

44.2114.2
x
xx
m
14.2
44.21
x
xx
m


Đặt
2
x
t
(Điều kiện
0t
). Khi đó
2
41
41
t
m
tt
. Để bất phương trình ban đầu nghiệm đúng
x thì bất phương trình
2
41
41
t
m
tt
nghiệm đúng 0t
.
Đặt
 

2
22
2
41 4 2
0, 0
41
41
ttt
ft f t t
tt
tt




.
Hàm số nghịch biến trên

0; 
. Khi đó
2
41
41
t
m
tt
0t
khi và chỉ khi
01mf
Bài tập 18. Tìm tất cả các giá trị của tham số m bất phương trình
1
4210
xx
m

có nghiệm
x
.
A.
;0m 
. B.
0;m

.
C.
0;1m
. D.
;0 1;m

.
Lời giải
Chọn
A
Ta có:


1
1
44
4210
21
42 1
xx
xx
x
x
mmm

.
Đặt
2, 0
x
tt
. Yêu cầu bài toán tương đương với


2
,0;
41
t
mt
t

.
Đặt


2
,0
41
t
ft t
t

,




2
2
22
21
112
.
44
11
tt t
tt
ft
tt







.

0
0
2
t
ft
t


.
Bảng biến thiên (Bố sung các đầu mũi tên trong bbt là
vào nhé)
Dựa vào bảng biến thiên có
0m
.
Dạng 3: Phương pháp logarit hóa
1. Phương pháp
Với bất phương tình
() ()
() ()
() ()
1
.log
01
.log
a
fx gx
a
a
f
xgx b
ab
a
f
xgx b
é
ì
>
ï
ï
ê
í
ê
ï
>
ï
ê
î
>
ê
ì
<<
ê
ï
ï
ê
í
ê
ï
<
ï
î
ë
2. Bài tập
Bài tậ
p 1.
Nghiệm của bất phương trình
2
2
8 36.3
x
x
x
là
A.
32
.
4
x
x

B.
2
log 6 2
.
4
x
x

C.
42
.
1
x
x

D.
3
log 18 2
.
4
x
x

Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có
44
24 4
22 2
33
8 36.3 2 3 log 2 log 3
xx x
x
xx
xx x





3
3
log 2
4
log 2 4 4 1 0
22
x
xx
xx





33
40 4
40 4
log 2 log 2 2
10 0
22
xx
xx
x
xx

















+∞
-
0
0
-1
t
+∞-∞
0
-2
0
f
'(t)
f
(t)
+
-
+
3
3
4
4
4
4
log 18
log 18 2
0
2
x
x
x
x
x
x
x



3
4
.
log 18 2
x
x

Bài tập 2. Bất phương trình
2
1
2.5 10
x
x
x
có tập nghiệm là
;;.baa Khi đó
ba
bằng
A.
2
log 5.
B.
5
2
log . C. 1. D.
2
2 log 5.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có
2
211
1
11
111
55
2.5
2.510 12.51log2.5 log1
2.5
x
xxx
x
x
xxx
xxx




 


 
55
11
1.log 2 0 1. log 2 0
11
x
xx
xx

 




55
1 . x.log 2 log 2 1
0.
1
x
x


Bảng xét dấu:
x

2
log 10
-1 1 
VT
+
0 +
Từ bảng xét dấu ta có
55
2
11
1 . x .log 2 log 2 1
0.
log 10
1
x
x
x
x




Do đó
2
2
1
log 5.
log 10
a
ba
b

Bài tập 3. Có bao nhiêu số nguyên dương m trong đoạn
2018;2018
sao cho bất phương trình sau đúng
với mọi

1;100x
:

11
log
log
10
10
10 10
x
x
m
x
.
A.
2018
. B.
4026
. C.
2013
. D.
4036
.
Lời giải
Chọn A
  
11
log
log
10
10
log 11
10 10 log 1 log log 10 log 1 11log 0
10 10
x
x
m
x
xmxxxmxx

 


2
10 log 1 log 10 log 0mx x x
.
Do
1;100 log 0;2xx
. Do đó

2
2
10log log
10 log 1 log 10log 0 10
log 1
x
x
mx x x m
x

.
Đặt
logtx
,
0;2t
, xét hàm số

2
10
1
tt
ft
t
. Ta có:



2
2
10 2
00;2
1
tt
ft t
t


.
Do đó
 
16
020
3
fftf ft .
Để
2
10log log
10
log 1
x
x
m
x
đúng với mọi
1;100x
thì
16 8
10
315
mm.
Do đó
8
;2018
15
m



hay có
2018
số thỏa mãn.
Dạng 4: Phương pháp sử dụng tính đơn điệu
1. Phương pháp
Nếu hàm số
()
yfx=
luôn đồng biến trên
D
thì
() ()
,,
f
ufvuv uvD>>"Î
.
Nếu hàm số
()
yfx=
luôn nghịch biến trên
D
thì
() ()
,,
f
ufvuv uvD><"Î
.
2. Bài tập
Bài tậ
p 1
.
Tìm số nghiệm nguyên của bất phương trình
22
2 15 100 10 50 2
2 2 25 150 0
xx xx
xx
 

A.
6
. B.
4
. C.
5
. D.
3
.
Lời giải
Chọn B
Đặt
2
215100ax x;
2
10 50bx x ta có bất phương trình:
22 0
ab
ab 22
ab
abab
(do hàm số
2
x
yx
là hàm số đồng biến trên
)
Với
ab
22
2 15 100 10 50xx xx
2
25 150 0xx

10;15x
. Vậy bất phương trình có 4 nghiệm nguyên.
Bài tập 2.Tìm số nguyên
m
nhỏ nhất để bất phương trình
232
33
log 1 2 3 log 1xx x x xm

(ẩn
x
) có ít nhất hai nghiệm phân biệt.
A. 3m . B. 2m
. C. 1m
. D. 1m  .
Lời giải
Chọn B
232
33
log 1 2 3 log 1 1xx x x xm
Điều kiện
0x .

2
32
3
1
1log 23 1
xx
xxm
x





32
3
1
log 1 2 3 1xxxm
x




.
Xét

32
3
1
log 1 2 3
f
xxxx
x




, với
0x
.

2
2
1
1
66
1
1ln3
x
f
xxx
x
x





;
01
f
xx

.
Với
0;1 0xfx

; với
1; 0xfx

.
Vậy bất phương trình có ít nhất hai nghiệm
10m
 1m
. Vậy 2m .
Bài tập 3.Gọi a là số thực lớn nhất để bất phương trình
22
2ln 10xx a xx
 
nghiệm đúng với
mọi
x
. Mệnh đề nào sau đây đúng?
A.
2;3a
. B.
8;a

. C.
6;7a
. D.
6; 5a 
.
Lời giải
Chọn C
Đặt
2
2
13
1
24
tx x x




suy ra
3
4
t
Bất phương trình
22
2ln 10xx a xx 
ln 1 0tat
 ln 1at t

Trường hợp 1
:
1t
khi đó
ln 1at t
luôn đúng với mọi a .
Trường hợp 2:
3
1
4
t
Ta có
313
ln 1, ;1 , ;1
4ln4
t
at t t a t
t

 



 
Xét hàm số
 
2
1
ln 1
13
0, ;1
ln ln 4
t
t
t
ft f t t
tt



do đó
13 7
,;1
3
ln 4
4ln
4
t
at a
t




Trường hợp 3
:
1t
Ta có
 
1
ln 1, 1; , 1;
ln
t
at t t a t
t

Xét hàm số
  
2
1
ln 1
1
,1;
ln ln
t
t
t
ft f t t
tt



.
Xét hàm số
g
t

2
111
ln 1 0tgt
ttt

Vậy
0gt
có tối đa một nghiệm.
Vì
12;lim
t
ggt

 
vậy
0gt
có duy nhất một nghiệm trên

1; 
Do đó
0ft
có duy nhất một nghiệm là
0
t
. Khi đó
0
0
0
1
ln
t
t
t
suy ra
00
f
tt
Bảng bi
ến thiên
Vậy

0
1
,1;
ln
t
at at
t


.
Vậy
0
7
3
4ln
4
ta

.
Vậy số thực
a thỏa mãn yêu cầu bài toán là:
6;7a
.
Bài tập 4.Biết tập hợp tất cả các giá trị của tham số
m
để bất phương trình
22 2
sin cos cos
45 .7
x
xx
m có nghiệm
là
;
a
m
b



với
,ab
là các số nguyên dương và
a
b
tối giản. Tổng
Sab
là:
A.
13S
. B.
15S
. C.
9S
. D.
11S
.
Lời
giải
Chọn
A
Ta có:
22 2
sin cos cos
45 .7
x
xx
m
22
cos cos
15
4.
28 7
xx
m




.
Xét

22
cos cos
15
4.
28 7
xx
fx




với x
. Do
2
2
cos
cos
11
28 28
55
77
x
x






nên

45
28 7
fx
hay

6
7
fx
. Dấu đẳng thức xảy ra khi
2
cos 1
x
sin 0x
x
k
.
Vậy

6
min
7
fx
. Bất phương trình có nghiệm khi và chỉ khi
minmfx
6
7
m
hay
6
;
7
m



13S .
Bài tập 5.Với giá trị nào của tham số
m
thì bất phương trình
22 2
sin cos sin
23 .3
x
xx
m
có nghiệm?
A.
4.m
B.
4.m
C.
1.m
D.
1.m
Lời giải
Chọn A
Chia hai vế của bất phương trình cho
2
sin
30
x
, ta được
22
sin sin
21
3.
39
xx
m




Xét
hàm số
22
sin sin
21
3.
39
x
x
y




là hàm số nghịch biến.
Ta có:
2
0sin 1
x

nên
14y
Vậy bất phương trình có nghiệm khi
4m
. Chọn đáp án A
Bài tập 6. Tìm số nguyên m nhỏ nhất để bất phương trình
232
33
log 1 2 3 log 1xx x x xm

(ẩn
x
) có ít nhất hai nghiệm phân biệt.
A.
3m
. B.
2m
. C.
1m
. D.
1m 
.
Lời giải
Chọn B
232
33
log 1 2 3 log 1 1xx x x xm
Điều kiện
0x
.

2
32
3
1
1log 23 1
xx
xxm
x





32
3
1
log 1 2 3 1xxxm
x




.
Xét

32
3
1
log 1 2 3
f
xxxx
x




, với
0x
.

2
2
1
1
66
1
1ln3
x
f
xxx
x
x





;
01
f
xx

.
Với
0;1 0xfx

; với
1; 0xfx

.
Vậy bất phương trì
nh có ít nhất hai nghiệm
10m
 1m
. Vậy 2m .
Bài tập 7. Biết tập nghiệm của bất phương trình
22
35
log 4 1 2log 5 3xx xx

là
;ab
.
Khi đó tổng
2ab
bằng
A. 3. B. 4 . C. 2 . D. 1.
Lời giải
Chọn C
Xét hàm số

22
35
log 4 1 2 log 5fx x x x x
.


2
22
12
21
5ln5
2414ln3
fx x
xx
xx xx





 


Dễ đánh giá


2
22
12
0
5ln5
2414ln3
gx
xx
xx xx


 
, x
Bảng biến thiên:
Có
013ff
và dựa vào bảng biến thiên ta có
30;1fx x
Vậy
0; 1ab
; suy ra
22ab
Bài tập 8. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số a
a0
thỏa mãn
2017
2017
2017
11
22
22




a
a
a
.
A. 01a . B. 1 2017
a . C. 2017a . D. 02017a .
Lời giải
Chọn D
Ta có
2017
2017
2017
11
22
22




a
a
a
2017
22
2017
11
2017log 2 log 2
22
a
a
a




–
2017
22
2017
11
log 2 log 2
22
2017
a
a
a





.
Xét hàm số

 
2
22
1
log 2
log 4 1 log 4 1
2
1
x
xx
x
x
yfx
xxx





.
Ta có




2
2
41
ln 4 1
4ln4 41ln41
11
41
0
ln2 ln2
41
x
x
xxx
x
x
'
.x
..x
y
x
x














2
4ln4 4 1ln4 1
1
0
ln2
41
xx x x
x
.
y
x






,
0
x
.
Nên
yfx
là hàm giảm trên
0;
.
Do đó
2017fa f
,
0a
khi
02017
a
.
Bài tập 9. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình
2
22
4log log 0xxm
nghiệm đúng v
ới mọi giá trị
1; 6 4x
.
A.
0m
. B.
0m
. C.
0m
. D.
0m
.
Lời giải
Chọn B
Ta có
2
22
4log log 0xxm

2
22
log log 0xxm

.
Đặt
2
log
x
t
, khi
1; 6 4x
thì
0;6t
.
Khi đó, ta có
2
0ttm
2
*mtt
.
Xét hàm số
2
f
ttt
với
0;6t
.
Ta có
210, 0;6ft t t

.
Ta có bảng biến thiên:
Bất phương trình đã cho đúng với mọi
1; 6 4x
khi và chỉ khi bất phương trình
*
đúng với
mọi
0;6t
0m
.
Bài tập 10. Giả sử
,Sab
là tập nghiệm của bất phương trình

234 2 2
22
56 log log556
x
xxx xxx x xx
. Khi đó
ba
bằng
A.
1
2
.
B.
7
2
.
C.
5
2
.
D.
2
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
2
0
60
x
xx

0
23
x
x

.
0;3D
.

234 2 2
22
56 log log556
x
xxx xxx x xx

22
22
5 6 log 1 log 5 5 6
x
xxx xxx x xx
 
2
22
15 log 6 log 5 0xxxxxxx

2
2
5log 16 0xxx xx


2
2
2
2
5log 0
16 0
5log 0
16 0
xx
I
xxx
xx
II
xxx




.
Giải hệ (I).

2
2
5log 01
16 02
xx
xxx


Giải
1
2
5log 0xx
.
Xét hàm số

2
5
log
f
xx x
x




x
gx
với
0;3x
Ta có

2
51
00;3
ln 2
gx x
x
x
 .
Lập bảng biến thiên
Vậy

2
5
log 0 0;3fx x x x
x




.
Xét bất phương trình (2):
2
61
x
xx

2
2
61
1
xx x
x

2
2350
1
xx
x

1
5
2
1
x
x
x

5
2
x.
Vậy nghiệm của hệ

I
là
5
;3
2
D


.
Hệ

II
vô nghiệm.
Vậy
5
,3
2
S


.
51
3
22
ba
.
Bài tập 11. Có bao nhiêu giá trị nguyên thuộc khoảng
9;9
của tham số
m
để bất phương trình

2
3log 2log 1 1
x
mx x x x
có nghiệm thực?
A.
6
. B.
7
. C.
10
. D.
11
.
Lời giải
Chọn B
Điều kiện

2
01
110
x
mx x x x



01
10
x
mx x



01
1
0
x
x
m
x


.
Bất phương trình đã cho tương đương

2
32
log log 1 1
x
mx x x x

2
32
11
x
mx x x x

2
11
x
xmxx x x
2
11
1
1
xx x x
x
x
m
x
x
xx


.
Áp dụng bất đẳng thức cô si ta có
1
1221
1
xx
x
xx x
xx




.
Vì vậy
1mx x
.
Khảo sát hàm số
1
f
xx x
trên
0;1
ta được
2 1,414fx
.
Vậy
m có thể nhận được các giá trị 2,3, 4,5,6,7,8 .

Preview text:

BÀI 1. LŨY THỪA
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM I. Khái niệm lũy thừa
1. Lũy thừa với số mũ nguyên
Cho n là một số nguyên dương, a là một số thực tùy ý. Lũy thừa bậc n của a là tích của n thừa số a . n 1 a = . a ... a a
 ; a = a n thöøa soá a Trong biểu thức n
a , a được gọi là cơ số, số nguyên n là số mũ
Với a ¹ 0 , n = 0 hoặc n là một số nguyên âm, lũy thừa bậc n của số a là số n a xác định bởi: - 1 0 a = 1; n a = . n a Chú ý: Kí hiệu 0
0 , 0n ( n nguyên âm) không có nghĩa.
Với a ¹ 0 và n nguyên, ta có n 1 a = n a-
2. Phương trình n x b
a) Trường hợp n lẻ: Với mọi số thực b, phương trình có nghiệm duy nhất
b) Trường hợp n chẵn

 Với b  0 , phương trình vô nghiệm
 Với b  0, phương trình có một nghiệm x  0
 Với b  0, phương trình có hai nghiệm đối nhau 3. Căn bậc n
a)Khái niệm:
Với n nguyên dương, căn bậc n của số thực a là số thực b sao cho n b = a .
Ta thừa nhận hai khẳng định sau:
Khi n là số lẻ, mỗi số thực a chỉ có một căn bậc n. Căn đó được kí hiệu là n a
Khi n là số chẵn, mỗi số thực dương a có đúng hai căn bậc n là hai số đối nhau là n a ( còn gọi là
căn bậc số học của a ) và n - a .
b) Tính chất căn bậc n: Với a, b 0, m, n N*, p, q Z ta có: n a a n n = .n ab a b ; n = (b > 0) ; n b b = ( )p n p n a
a (a > 0) ; m n mn a = a Nếu p q n p m q =
thì a = a (a > 0) ; Đặc biệt n mn m a = a n ma,  nlen n a  a ,  nchan
4. Lũy thừa với số mũ hữu tỉ
Cho số thực a dương và r là một số hữu tỉ. Giả sử m r =
, trong đó m là một số nguyên, còn n là n m
một số nguyên dương. Khi đó, lũy thừa của a với số mũ r là số r
a xác định bởi r n m n
a = a = a .
4. Lũy thừa với số mũ hữu tỉ: ( SGK)
II. TÍNH CHẤT CỦA LŨY THỪA VỚI SỐ MŨ THỰC
Cho a,b là những số dương; ,    a    a a
a .a  a ;  a ;
a  a  ;    b  b b
Nếu a 1thì a  a    
Nếu a 1thì a  a    
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Các phép toán biến đổi lũy thừa 1. Phương pháp:
Ta cần nắm các công thức biến đổi lũy thừa sau:
 Với a  0;b  0 và ,  ta có       a      .     a  a a .a  a ;  a ; (a )  a ; (ab)  a .b ;      a  b  b
 Với a, b 0, m, n N*, p, q Z ta có: n n  n n ab a. b a a p ; n  (b  0) n p  n a a (a  0) n b ;   ; b m n  mn a a p q Neáu  n p thì a  m q
a (a  0) ; Đặc biệt n a  mn m a n m
Công thức đặc biệt   x a f x
thì f x  f 1 x  1. x a a Thật vậy, ta có: a f x 1 axa a  
f 1 x  a
a a. x a xa a a x a
Nên: f x  f 1 x  1. 2. Bài tập 3 2 4
Bài tập 1. Viết biểu thức
về dạng lũy thừa 2m ta được m  ? . 0,75 16 A. 13  . B. 13 . C. 5 . D. 5  . 6 6 6 6 Hướng dẫn giải Chọn A 5 3 6 2 13 6 2 4 2. 2 2 6    2 . 0,75 16 2 3 3 4 2 4 4 4
Bài tập 2. Cho x  0 ; 5 6 5
y  0 . Viết biểu thức x . x x về dạng m x và biểu thức 5 5 6 y : y y về dạng n
y . Ta có mn  ? A. 11  B. 11 C. 8 D. 8  6 6 5 5 Hướng dẫn giải Chọn B 4 4 5 1 103 103 6 5 5 5 6 12 60
x . x x x .x .x x m  60 4 4 5 1 7    7 5 11 5 6 5 6 12 60 y : y
y y :  y .y   yn    m n 60   6
Bài tập 3. Biết 4x  4x  23 tính giá trị của biểu thức 2x 2 x P    : A. 5. B. 27. C. 23. D. 25. Hướng dẫn giải Chọn A
Do 2x 2x 0, x   Nên xx    xx  2 2 x 2 2 2 2 2
 2  2  2 x  4 x  4 x  2  23  2  5 . 1 1    a  2 a  2  1 2 2 2  a   1
Bài tập 4. Biểu thức thu gọn của biểu thức P   
,(a  0,a  1  ), có 1 1  a 1  2 2
a  2a 1  a dạng m P
 Khi đó biểu thức liên hệ giữa m và n là: a n
A. m  3n  1  .
B. m n  2 .
C. m n  0 .
D. 2m n  5 . Hướng dẫn giải Chọn D 1 1    a  2 a  2  1 2 2 2  a   1  a  2 a  2  a 1 P         1 1  a 1        a 1 a 1 a 1  a 2 2  2    a 2a 1 a   a  2 a  2  1 2 a 1 2           a  1 a  1  a a  1 a a  1
Do đó m  2; n  1.
Bài tập 5. Cho số thực dương x. Biểu thức x x x x x x x x được viết dưới dạng lũy a
thừa với số mũ hữu tỉ có dạng b
x , với a là phân số tối giản. Khi đó, biểu thức liên hệ giữa b a và b là:
A. a b  509 .
B. a  2b  767 .
C. 2a b  709 .
D. 3a b  510 . Hướng dẫn giải Chọn B 1 3 x x x x x x x x 2
x x x x x x xx 2  x x x x x x x 7 7   1 3 2 2 x x x x x x x 4  x x x x x x 8
x x x x xx 15 15 31 31 63 8  x x x x x 16
x x x x x 16  x x x x 32  x x xx 32  x x x 63 127 127 255 255 255 64  x x x 64  x x 128  x x 128  xx 128  x 256  x
. Do đó a  255, b  256 . 8 2 1  255 Nhận xét: 8 2 256
x x x x x x x x xx . 2 2
Bài tập 6. Cho a  0 ; 0
b  . Viết biểu thức 3
a a về dạng m a và biểu thức 3
b : b về dạng n b . Ta có ? mn A. 1 B. 1  C. 1 D. 1 3 2 Hướng dẫn giải Chọn C 2 2 1 5 5 2 2 1 1 1 3 3 2 6
a a a .a a m  ; 3 3 2 6
b : b b :b b n  6 6
m n 1 2 8
Bài tập 7. Viết biểu thức 2 2 về dạng 2x và biểu thức
về dạng 2y . Ta có 2 2 x y  ? 4 8 3 4 A. 2017 B. 11 C. 5 3 D. 2017 567 6 2 4 576 Hướng dẫn giải Chọn D 3 11 4 3 2 2 8 2.2 11 Ta có: 2 2 2. 2 3 53 8   2  x  ; 6   2  y   2 2 x y  4 2 8 3 8 2 8 3 4 6 24 3 2 Bài tập 8. Cho 1 2 x a    , 1 2x b  
. Biểu thức biểu diễn b theo a là: A. a  2 . B. a  1 . C. a  2 . D. a . a  1 a a  1 a  1 Hướng dẫn giải Chọn D
Ta có:  1  2  x a
 1,  x   nên x 1 2  a 1 Do đó: 1 a b  1    a  1 a  1
Bài tập 9. Cho các số thực dương a và b. Biểu thức thu gọn của biểu thức P   1 1
a b    1 1
a b    1 1 4 4 4 4 2 2 2 3 2 3
4 a  9b  có dạng là P xa yb . Tính x y ?
A. x y  97 .
B. x y  65 .
C. x y  56 .
D. y x  97 . Hướng dẫn giải Chọn D Ta có:   P
a b   a b   a b   a 2  b 2 1 1 1 1 1 1 1 1             1 1 4 4 4 4 2 2 4 4 2 2 2 3 2 3 4 9 2 3 4a  9b    2 a 2  2 4 9b 2 1 1   1 1
a b    1 1 2 2 2 2 4 9 4a  9b  16a 81b .
Do đó: x  16, y  81 .
Bài tập 10. Cho các số thực dương phân biệt a và b. Biểu thức thu gọn của biểu thức 4 a b 4a  16ab P   có dạng 4 4
P m a n b. Khi đó biểu thức liên hệ giữa m và 4 4 4 4 a b a b n là:
A. 2m n  3  .
B. m n  2 .
C. m n  0 .
D. m  3n  1  . Hướng dẫn giải Chọn A a b
4a  16ab a2  b2 4 4 4 4 4 4 4 2 a a  2 a b P     . 4 4 4 4 4 4 4 4 a b a b a b a b 4 4 a b  4 4 a b  4 2 a  4 4 a b    4 4 4 4 4
a b 2 a b a . 4 4 4 4 a b a b
Do đó m  1; n  1 . x
Bài tập 11: Cho f x 2018 
. Tính giá trị biểu thức sau đây ta được 2018x  2018  1   2   2018  S ff      ... f 2019 2019  2019        A. S  2018. B. S  2019. C. S  1009. D. S  2018. Hướng dẫn giải Chọn C. 2018
Ta có: f 1 x 
f x  f 1 x 1 2018x  2018  1   2   2018   1   2018  Suy ra S ff     ... fff   2019 2019
 2019   2019   2019             2   2017   1009   1010   ff  ... ff          1009.  2019   2019   2019   2019 
5 3x  3x
Bài tập 12: Cho 9x  9x  23. Tính giá trị của biểu thức P  ta được
1 3x  3x 3 1 5 A. 2.  B. . C. . D.  . 2 2 2 Hướng dẫn giải Chọn D. xx 2 3  3  5
Ta có: 9x  9x  23  3x  3x   25  3x 3x  5  loaïi
5 3x 3x  5 5 5
Từ đó, thế vào P    
1 3x 3x  . 1 5 2
Dạng 2: So sánh, đẳng thức và bất đẳng thức đơn giản 1. Phương pháp
Ta cần lưu ý các tính chất sau Cho ,  . Khi đó   
a > 1 : a  a     ;   
0 < a < 1 : a  a     Với 0 < a < b,  m  ta có:  m  m a b  m  0 ; m  m a b  m  0
 Với ab, n là số tự nhiên lẻ thì n  n a b
 Với a, b là những số dương, n là một số nguyên dương khác không n  n a b  a  b n n
Chú ý: Nếu n là số nguyên dương lẻ và a < b thì a  b . n n
Nếu n là số nguyên dương chẵn và 0 < a < b thì a  b . 2. Bài tập 1
Bài tập 1. Với giá trị nào của a thì đẳng thức 3 4 24 5 . a . a a  2 . đúng? 1 2 A. a  1 . B. a  2 . C. a  0 . D. a  3 . Hướng dẫn giải. Chọn B 1  1 2    1 17 3   3 4  4  24  . a . a a  . a  . a a   a    1 Ta có 3 4 24 5       . a . a a  2 .  a  2.  1  2 5 1 17 24 1 5 24 2 24 2 .  2 .2  2  1  2
Bài tập 2. Cho số thực 0
a  . Với giá trị nào của x thì đẳng thức 1  x x a a     1 đúng? 2 A. x  1 . B. x  0 .
C. x a. D. 1 x  . a Hướng dẫn giải Chọn B Ta có 1  xx a a x 1  1  a   2  aa   x
x 2 2 x 1 0 2 a   x  2 1  0 x a
a  1  x  0 .
Bài tập 3. Tìm tất cả các giá trị của a thỏa mãn 15 7 5 2 a a . A. a  0 . B. a  0 . C. a  1 .
D. 0  a  1. Hướng dẫn giải Chọn C 7 2 7 6 Ta có 15 7 5 2 15 5 15 15 a a aa aa    a  1. 2 1  
Bài tập 4. Tìm tất cả các giá trị của a thỏa mãn a   3  a   3 1 1 . A. a  2 . B. a  1 .
C. 1  a  2 .
D. 0  a  1. Hướng dẫn giải Chọn A 2 1   Ta có 2 1 
  , kết hợp với a   3  a   3 1
1 . Suy ra hàm số đặc trưng   1x y a 3 3 đồng biến 
 cơ số a 1  1  a  2 . 1 1 Bài tập 5. Nếu 2 6 a a và 2 3
b b . Tìm mối các điều kiện của đáp án a và b
A. a  1; 0  b  1 .
B. a  1;b  1 .
C. 0  a  1; b  1 .
D. a  1; 0  b  1 Hướng dẫn giải Chọn D 1 1    2  3 Vì 2 6   a  1 và   0  b 1 1 1  2 3 b   b 2 6 a   a 2 1  
Bài tập 6. Kết luận nào đúng về số thực a nếu 3 3
(a 1)  (a 1) A. a  2 . B. a  0 . C. a  1 .
D. 1  a  2 . Hướng dẫn giải Chọn A 2 1   Do 2 1
   và số mũ không nguyên nên 3 3
(a 1)  (a 1) khi a 1  1  a  2 . 3 3
Bài tập 7. Kết luận nào đúng về số thực a nếu 3  1 (2a 1) (2a 1)     1   a  0 0  a  1 A.  2  . B. 1   a  0 . C.  . D. a  1 . 2 a  1 a  1  Hướng dẫn giải Chọn A Do 3   1  và số mũ nguyên âm nên 3  1 (2a 1) (2a 1)    khi  1 0  2a 11   a  0    2 . 2a 1 1   a  1  0,  2  1 
Bài tập 8. Kết luận nào đúng về số thực a nếu 2    a a
A. 0  a  1. B. a  0 . C. a  1 . D. a  0 . Hướng dẫn giải Chọn C 0,2 1    2 0,2 2  
a a a a
Do 0, 2  2 và có số mũ không nguyên nên 0,2 2 aa khi 1 a  . HÀM SỐ LŨY THỪA
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
1. Khái niệm hàm lũy thừa

Hàm số lũy thừa là hàm số có dạng 
y x ,   .
Chú ý: Tập xác định của hàm số lũy thừa phụ thuộc vào giá trị của 
- Với  nguyên dương thì tập xác định là R
- Với  nguyên âm hoặc bằng 0, tập xác định là  \   0
- Với  không nguyên thì tập xác định là 0; 1 1
Theo định nghĩa, đẳng thức n n
x = x chỉ xảy ra nếu x > 0. Do đó, hàm số n
y = x không đồng nhất với hàm số n y = x ( * n Î  ). Bài tập 3 y =
x là hàm số căn bậc 3, xác định với mọi x Î  ; còn hàm số 1 lũy thừa 3
y = x chỉ xác định khi x > 0
2.Đạo hàm của hàm số lũy thừa (xa) a 1
x - vôùi x > 0; (ua) ua a a - = = . 1 ' . ' .
u',vôùi u > 0 (n x)' 1 =
, vôùi moïi x > 0 neáu n chaün, vôùi moïi x ¹ 0 neáu n leû n n 1 n x - (n u)' u' =
, vôùi moïi u > 0 neáu n chaün, vôùi moïi u ¹ 0 neáu n leû n n 1 n u -
3.Khảo sát hàm số lũy thừa
Tập xác định của hàm số lũy thừa
y x luôn chứa khoảng 0;  với mọi    . Trong trường
hợp tổng quát ta khảo sát hàm số 
y x trên khoảng này. *    *   2 , n n  
  2n 1, n
Tập xác định: D   .
Tập xác định: D   . Sự biến thiên: Sự biến thiên: 2n 2n 1 y xy  2 . n x   2n 1  2n . y x
y  2n  
1 .x y  0 x   D .
y  0  x  0 .
 Hàm số đồng biến trên D . Bảng biến thiên Bảng biến thiên
Hàm số đồng biến trên 0; . Đồ thị:
Hàm số nghịch biến trên  ;0  . Đồ thị:  \
  2k, k \
  2k 1, k \ D  \   0 D  \   Tập xác định: . Tập xác định: 0 . Sự biến thiên: Sự biến thiên: 2k 1         2 2 1 . k y x y k xy  0 x   D 2n 2n 1 y xy  2 . n x   . .
 Hàm số nghịch biến trên Giới hạn: D . Giới hạn:
lim y  0  y  0 là TCN. x
lim y  0  y  0 là TCN. x lim y    x0   lim   x  0 là TCĐ. y   lim x0 y      x  0 là TCĐ.  x0 lim y     x0 Bảng biến thiên Bảng biến thiên
Hàm số đồng biến trên  ;0  . Đồ thị:
Hàm số nghịch biến trên 0;. Đồ thị:  
Trong giới hạn chương trình ta chỉ khảo sát trên 0;  .   0   0 D  0;   D  0;  Tập khảo sát: . Tập khảo sát:   . Sự biến thiên: Sự biến thiên:  1  1 y     x y .x     0 .
0  hàm số nghịch biến trên 0;
 hàm số đồng biến trên  . 0;   . Giới hạn: lim  
x  0; lim x   Giới hạn:  x0 x . lim 
x    TCĐ: x  0 . x 0 
 Hàm số không có tiệm cận. lim 
x  0  TCN: y  0 x  Bảng biến thiên Bảng biến thiên
Đồ thị hàm số luôn đi qua điểm A1;  1 . HÀM SỐ LŨY THỪA
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1. Tìm tập xác định của hàm số lũy thừa
1. Phương pháp giải  Ta tìm
điều kiện xác định của hàm số y   f   x ,
 dựa vào số mũ  của nó như sau: •
Nếu  là số nguyên dương thì không có điều kiện xác định của f x. •
Nếu  là số nguyên âm hoặc bằng 0 thì điều kiện xác định là f x  0. •
Nếu  là số không nguyên thì điều kiện xác định là f x  0. 2. Bài tập
Bài tập 1. Tìm giá trị thực của tham số m để hàm số     2 2 y x m
có tập xác định là  .
A. mọi giá trị m. B. m  0 . C. m  0. D. m  0 . Hướng dẫn giải Chọn C.
Để hàm số     2 2 y x m
có tập xác định là  thì 2
x m  0 m  0 . x 1
Bài tập 2. Tìm tập xác định D của hàm số 2 3
y  4  x   x 1. x 1 A. D  2;  2. B. D  2;  2\ 1.
C. D  ;  2 2;   . D. D   2;  2 \  1 . Hướng dẫn giải Chọn B 2 
Hàm số xác định khi và chỉ khi 4  x  0 2  x  2    . x  1 x  1
Vậy tập xác định của hàm số là D  2;  2\ 1.
Bài tập 3. Tìm tập xác định D của hàm số y   x   x  3 5 2 2 5 2
9  x 5x  2.
A. D  ;  3 3;. B. D  2;   .
C. D  3;   .
D. D  \ 3  ,3,  2 . Hướng dẫn giải Chọn C x  2 x  2  0  
Hàm số xác định khi và chỉ khi   x  3   x  3. 2 x 9  0  x  3
Vậy tập xác định của hàm số là D  3;. 
Bài tập 4. Tìm tập xác định D của hàm số 
y   x x   2 3 2 2 3 2 5 4
x  3x  7  x x  2x 1.
A. D    ;1 4; \  0 .
B. D    ;1 4;.
C. D  1;  4 .
D. D  1;  4 . Hướng dẫn giải Chọn A x 1 2
x 5x  4  0 
Hàm số xác định khi và chỉ khi   x  4 . x  0  x  0
Vậy tập xác định của hàm số là D    ;1 4; \  0 .
Bài tập 5: Có bao nhiêu giá trị nguyên của m 2018;2018 để hàm số y  x x m   5 2 2 1 có tập xác định là ? A. 4036. B. 2018. C. 2017. D. Vô số Hướng dẫn giải Chọn C.
Vì số mũ 5 không phải là số nguyên nên hàm số xác định với x   .  2
x  2x m 1  0, x      0  a  0 
luoân ñuùng vì a 1 0
 1 m   1  0  m  0
m2018;2018 Mà   m 1,2,3,...,  2017 . m
Vậy có 2017 giá trị nguyên của tham số m thỏa mãn yêu cầu.
Dạng 2: Đồ thị hàm số lũy thừa
Bài tập 1. Cho các hàm số lũy thừa y xa = , y x b = trên
(0;+¥) có đồ thị như hình vẽ. Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. 0 < b < a <1.
B. a < 0 < b <1.
C. 0 < b <1< . a
D. b < 0 <1< . a Hướng dẫn giải. Chọn C.
Từ hình vẽ ta thấy hàm số • y xa =
đồng biến trên (1;+¥) và nằm trên đường thẳng y = x nên a >1. • y xb =
đồng biến trên (1;+¥) và nằm dưới đường thẳng y = x nên 0 < b <1.
Vậy 0 < b <1< . a
Bài tập 2. Cho các hàm số lũy thừa y xa = , y x b = , y x g =
trên (0;+¥) có đồ thị như hình vẽ. Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. g < a < b.
B. b < g < . a
C. a < g < b.
D. g < b < . a Hướng dẫn giải. Chọn D.
Từ hình vẽ ta thấy hàm số • y x g =
nghịch biến trên (0;+ ¥) nên g < 0.
• như câu trên ta có 0 < b <1< .
a Vậy g < 0 < b <1< . a
Bài tập 3. Cho các hàm số lũy thừa y xa = , y x b = , y x g =
trên (0;+¥) có đồ thị như hình vẽ. Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. g < b < a < 0.
B. 0 < g < b < a <1.
C. 1< g < b < . a
D. 0 < a < b < g <1. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Dựa vào đồ thị, ta có
• Với 0 < x <1 thì a b g 1
x < x < x < x ¾¾
a > b > g > 1 .
• Với x >1 thì 1
x < x g < x b < x a ¾¾
1 < g < b < a .
Vậy với mọi x > 0, ta có a > b > g >1.
Nhận xét. Ở đây là so sánh với đường 1
y = x = x . 1
Bài tập 4. Cho hàm số - y = (x - ) 4 1
. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Đồ thị hàm số không có đường tiệm cận đứng.
B. Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng x = 1. -
C. Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng x = 0.
D. Đồ thị hàm số có đường tiệm cận đứng x =1. Hướng dẫn giải. Chọn D. 1
Bài tập 5. Cho hàm số -2 y = x
. Cho các khẳng định sau:
i) Hàm số xác định với mọi x. ii)
Đồ thị hàm số luôn đi qua điểm (1; ) 1 .
iii) Hàm số nghịch biến trên . iv)
Đồ thị hàm số có 2 đường tiệm cận.
Trong các khẳng định trên có bao nhiêu khẳng định đúng? A. 1. B. 2. C. 3. D. 4. Hướng dẫn giải. Chọn B.
Ta có khẳng định ii) và iv) là đúng.
i) sai vì hàm số đã cho xác định khi x > 0.
iii) sai vì hàm số nghịch biến trên (0;+¥). BÀI 3. LÔGARIT
A. KIẾN THƯC CƠ BẢN CẦN NẮM
1. Khái niệm lôgarit Nhận xét: log 
b    a b  , a b  0, a a  1
Cho hai số dương a,b với a  1 . Số  thỏa mãn Bài tập: 3
log 8  3  2  8 2
đẳng thức a  b được gọi là lôgarit cơ số a của
Chú ý: Không có lôgarit của số âm và số 0.
b , và ký hiệu là log  b . a 2. Tính chất Cho ,
a b  0,a  1. Ta có: log  0; log a  1 a a loga b a  ; b log a a     
3. Quy tắc tính lôgarit Bài tập:
a. Lôgarit của một tích  1  1  log  log 2  log .2  log 1  0;    2    2  
Cho a,b ,b  0 với a  1 , ta có: 1 2 1 2 3 7 8
log (b b )  log b log b  log  log  log  ...  log  log 3 3 3 3 3 a 1 2 a 1 a 2 2 3 4 8 9
Chú ý: Định lý trên có thể mở rộng cho tích của n  1 2 3 7 8   log . . ..... . 3   số dương:  2 3 4 8 9 
log b ...b  log b ... log b 1 a 1 n a 1 a n  log  2  . 3 9 trong đó ,
a b ,b ,...,b  0,a  1. 1 2 n
b. Lôgarit của một thương Bài tập: Cho ,
a b ,b  0 với a  1, ta có: 125 1 2 • log
 log 125  log 25  3  2  1; 5 5 5 25 b1 log 
 log b  log b a a 1 a 2 b 1 2 • log   log 49  2.  7 7 49 1 Đặc biệt: log
  log b a  0,b  0. a a b
c. Lôgarit của một lũy thừa Bài tập:
Cho hai số dương a,b, a  1. Với mọi  , ta có: • 3
log 8  3log 8  3.3  9; 2 2
log b   log b 1 1 3 a a • 4 log 8  log 8  .3  . 2 2 4 4 4 Đặc biệt: n 1 log b  log b a a n 4. Đổi cơ số Bài tập: Cho a, ,
b c  0;a  1;c  1, ta có: log 16 4 • 2 log 16   ; 8 log 8 3 log b 2 log c b a log a c 1 • log 27   3; 3 log 3 27 1 Đặc biệt: log b b a   1 ; log a 1 1 b
• log 2  log 2  log 2  . 7 128 2 2 7 7 1 log     b log b a  0. a
5. Lôgarit thập phân – lôgarit tự nhiên
a. Lôgarit thập phân
Lôgarit thập phân là lôgarit cơ số 10. Với
b  0, log b thường được viết là log b hoặc 10 lg b . b. Lôgarit tự nhiên
Lôgarit tự nhiên là lôgarit cơ số e . Với
b  0, log b được viết là ln b . e
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TÂP
Dạng 1. Tính giá trị của biểu thức không có điều kiện. Rút gọn biểu thức.
1. Phương pháp giải
Để tính log b ta có thể biến đổi theo một trong các cách Bài tập: a sau: 7 • 7 log 128  log 2  ; 5 32 2 5 • b a 
, từ đó suy ra log b  log a  ; a a • log2 9 5log2 9 5 32  2  9 . 1 • a b 
, từ đó suy ra log b  log   b ; a b  • a c  , b c  , từ đó ta suy ra log b  log     c . a c   Để tính loga c b
, ta biến đổi b a  , từ đó suy ra log c  log a a c b a c   2. Bài tập a b c d Bài tập 1: Cho ,b
a ,c,d  0 . Rút gọn biểu thức S  ln  ln  ln  ln ta được b c d a A. S  1. B. S  0.  a b c d C. S  ln     .
D. S  ln abcd.  b c d a Hướng dẫn giải Chọn B. a b c da b c d
Ta có: S  ln  ln  ln  ln  ln . . .  ln1    0. b c d ab c d a Bài tập 2: Cho , a b  0 và ,
a b  1, biểu thức 3 4
P  log b .log a bằng a b A. 6 B. 24 C. 12. D. 18. Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có : 3 4 3 4 3 1
P  log b .log a  log b .log a  .4.log . b  24. 1 a b b a 1 a 2 log b a 2 Bài tập 3: Cho ,
a b là các số thực dương thỏa mãn a  1, a b và log b  3. Biến đổi biểu a b thức P  log ta được b a a A. P  5   3 3. B. P  1   3. C. P  1   3. D. P  5   3 3. Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: b 1 b   aa  1 log log 1 a  3 1 2 2 3 1 P      1   3. b log b 1 1 3  2 log a log b 1 a 2 a aa
Bài tập 4 : Biến đổi biểu thức 10 2 2
P  log a b  log 
  log b (với 0  a  1, 0  b  1) 2 a   3 a bb  ta được A. P  2. B. P  1. C. P  3. D. P  2. Hướng dẫn giải Chọn B.
Sử dụng các quy tắc biến đổi lôgarit ta có:   10 2 a 2
P  log a b  log    log b 2 a   3 a bb  1 10 2
 log a  log b   2 log a  log b   3. 2    log b 2 a a a a b   1  1  10  2log  
b  2 1 log b  6  1. 2  a    2 a  
Bài tập 5. Rút gọn biểu thức P   3 2
log a  2 log a  log alog b  log b  log a với b b b a ab b
0  a,b  1. A. P  1 . B. P  2 . C. P  0 . D. P  3 . Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có: P   3 2
log a  2 log a  log alog b  log b  log a b b b a ab b    log a a a   b    a b  1 2 log 2log b b 1 log log a log b abb     a a   b    a bb 2 1 log log 1 log log a log a 1 bb   b a     a a     a bb
2 loga logb 1 1 log log 1 log log a 1 bb
 log a log a  
1 log b log a  log b   1  log a b b a b a b
 log a log a  
1 log b  log a b b a b
 log a 1 log a  1. b b
Bài tập 6. Cho a  0 , 0 b  thỏa mãn log a b   a b   . Giá trị của ab  2 2 4 1 log 2 2 1 2 2 2 1  4ab 1   
a  2b bằng: 15 3 A. . B. 5 . C. 4 . D. . 4 2 Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có 2 2
4a b  4ab , với mọi a,b  0 . Dấu ‘  ’ xảy ra khi b  2a 1 . Khi đó 2  log a b   a b ab  2 2 4 1 log 2 2 1 2 2 1  4ab 1     log 4ab 1  log
2a  2b 1 . 2a2b 1    4ab 1   
Mặt khác, theo bất đẳng thức Cauchy ta có log 4ab 1  log
2a  2b 1  2 . 2a2b 1    4ab 1   
Dấu ‘  ’ xảy ra khi log
4ab 1  1  4ab 1  2a  2b 1 2 . 2a2b 1    3 15
Từ 1 và 2 ta có 2 8a  6a  3
0  a  . Suy ra b  . Vậy a  2b  . 4 2 4
Bài tập 7. Cho log3 7 a  27 , log7 11 b  49 , lo 11 g 25 c  11 . Tính log 72 log 1 2 1 log 252 3 7 11 S abc . A. 33 S  . B. 46 S  9 . C. 48 S  9 . D. 3141 S  . Hướng dẫn giải Chọn B Ta có: log3 7 a  27  log3 7  log 27 a
 log3 7.log3 7  log 27.log3 7 a  log 72 log3 7 log 7 3 3  3log 3.log3 7 a  log 72 3 3   2 3 log 7 a aaa  7 . log 11 log 25 lo 11 g 252 7 11 log71 2 Tương tự ta có 1 2 b  49  b 11 ; b  11  c  5 . 2 2 2 Vậy log3 7 log71 1 lo 11 g 25 S abc 3 2  7 11  5  469 . 1 2 2014 2015
Bài tập 8. Đặt log 2  a , log 3  b , Q  log  log  ... log  log . Tính Q 7 7 7 7 7 7 2 3 2015 2016 theo a , b .
A. 5a  2b 1.
B. 5a  2b 1.
C. 5a  2b 1. D. 5
a  2b 1. Hướng dẫn giải Chọn D 1 2 2014 2015
Ta có Q  log7  log7 ... log7  log7 2 3 2015 2016
 log71 log7 2  log7 2  log7 3 ... log7 2014  log7 2015  log7 2015  log7 2016
 log71 log7 2016  log7 2016  log7 32.9.7  log7 32  log7 9  log7 7   5 2 log7 2  log7 3  
1  5log7 2  2log7 31  5
a  2b 1. b 16
Bài tập 9. Cho hai số thực dương a ,b ( a  1) thỏa mãn các điều kiện log b  và log a  . a 4 2 b
Tính tổng S a b . A. S 12 . B. S 10 . C. S 16 . D. S 18 . Hướng dẫn giải Chọn D b   b 16    log b b  4 16 b   . a  4 b   a
b   2 b   b 4 b  2 b  16 Ta có 4            . 16    16 16 a  2 log a     2  b 16 b ba  2  a  2 a  2 b
Vậy ta có S  16  2  18 .
Bài tập 10. Gọi x , x là các nghiệm của phương trình 2
x  20x  2  0 . Tính giá trị của biểu thức 1 2
P  log(x x )  log x  log x . 1 2 1 2 1 A. . B. 1. C. 0 . D. 10 . 2 Hướng dẫn giải Chọn B x x
Ta có P  log(x x )  log x  log x  log  x x  log x .x 1 2  log . 1 2   1 2  1 2 1 2 x .x 1 2
Vì x , x là hai nghiệm của phương trình 2
x  20x  2  0 nên ta có x x  20 ; 1 2 1 2 x .x  2 . 1 2 20 Vậy ta có P  log 1. 2
Bài tập 11. Cho M = 1 + 1 + + 1 ... . Tính M . log x log x log x 2 16 a a a
A. M = 272 . B. M = 136 . C. M = 1088 . D. M = 272 . log x log x log x 3 log x a a a a Hướng dẫn giải Chọn B 1 1 1 Ta có M   ... 2 16
 log a  log a  ... log a log x log x log x x x x a 2 16 a a 2 16
 log a  log a  ... log a  log a  2log a  ...16log a x x x x x x 16116
 1 2 ...16log a  136 log a  . x 2 x log x a
Bài tập12. Với x, y, z là các số nguyên dương thỏa mãn x log 2  y log 3  z log 7  1. 1512 1512 1512
Tính giá trị của biểu thức Q x y  3z . A. 1512 . B. 12 . C. 9. D. 7 . Hướng dẫn giải Chọn C Ta có x log 2  y log 3  z log 7  1 log 2x log 3y log 7z     log 1512 1512 1512 1512 1512 1512 1512 1512 x  3  log 2x.3y.7z   log 1512 2x.3y.7z   1512 x y z 3 3
 2 .3 .7  2 .3 .7  y  3. 1512 1512 z 1 
Vậy Q  3  3 1.3  9 . 1 1 1
Bài tập 13. Giá trị biểu thức P   ... là log 2017! log 2017! log 2017! 2 3 2017 A. 0. B. 2. C. 1. D. 4. Hướng dẫn giải Chọn C Ta có 1 1 1 P    ...  log 2  log 3  ... log 2017 log 2017! 2017! 2017! 2 2017! log3 2017! log2017 2017!  log 2.3...2017  log 2017!  1. 2017!   2017!  3
Bài tập 14. Giả sử 0  x  ; cos x
. Giá trị của biểu thức 2 10 log sin x  log cos x  log tan x là 3 1 3 A.  . B. . C. . D. 1 . 10 10 10 Hướng dẫn giải Chọn D Ta có 2 2 sin x 1 9 1 cos x  1  . 10 10
Khi đó log sin x  log cos x  log tan x   x x x 2 log sin .cos .tan  1 log sin x log  1. 10 axy 1
Bài tập 15. Cho log 12  x , log 24  y và log 168  , trong đó a, , b c là các số 7 12 54 bxy cx
nguyên. Tính giá trị biểu thức 2
S a b  3 . c A. S  4 . B. S  19. C. S  10. D. S  15. Hướng dẫn giải Chọn D. log 24.7   7   log 24 1 log 12log 24 1 Ta có: log 168  7  7 12  54 log 54 log 54 log 54 7 7 7 log 12 log 24 1 xy 1 7 12   log 12 log 54 . x log 54 7 12 12 3.2.12.24 24 Tính log 54  log
27.2  3log 3  log 2  3log  log . 12 12   12 12 12 12 2.12.24 12 3 12 24  3log  log
 33  2log 24  log 24 1  8  5log 24  8  5y . 12   12  12 2 12 24 12 12 xy 1 xy 1 Do đó: log 168   . 54 x 8  5y 5  xy  8xa 1  Vậy b   5
  S a  2b  3c 15. c   8  2 x khi x 1
Bài tập 16. Với a,b thỏa mãn để hàm số f x  
có đạo hàm tại x  1. Khi đó
ax b khi x 1 0
giá trị biểu thức S  log 3a  2b bằng? 2   A. S  1. B. S  2 . C. S  3. D. S  4 . Hướng dẫn giải Chọn B.
Hàm số f x có đạo hàm tại x  1 suy ra:. 0
+ Hàm số liên tục tại x  1: lim f x  lim f x  f  
1  a b 1  1 . 0 x 1 x 1  
f x  f   1 + Tồn tại giới hạn lim . x 1  x 1
f x  f   1
f x  f   1  lim  lim . x 1  x 1 x 1    x 1 2 x 1 ax b 1  lim  lim . x 1  x 1 x 1    x 1
ax b  a b  2  lim . x 1  x 1  a  2 2 . a  2
Từ 1 và 2 suy ra  . b   1 
S  log 3a  2b  log 4  2 . 2   2
Dạng 2. Đẳng thức chứa logarit 1. Phương pháp 2. Bài tập
Bài tập 1: Cho x, y  0 và 2 2
x  4y  12xy. Khẳng đinh nào sau đây đúng?
A. log x  2y  log x  log y 1. 2   2 2  x  2y B. log  log x    log y. 2 2 2  4  1
C. log x  2y  2 
log x  log y . 2    2 2  2
D. 4 log x  2y  log x  log y. 2   2 2 Hướng dẫn giải Chọn C.
Với x, y  0 , ta có: x y
xy  x y2 2 2 4 12 2  16xy
 log x  2y2  log 16xy 2 2
 2 log x  2y  4  log x  log y 2   2 2 1
 log x  2y  2  log x  log y . 2 2 2  2
Bài tập 2: Cho x, y là các số thực lớn hơn 1 thỏa mãn 2 2
x  9 y  6xy . Tính
1 log x  log y 12 12 M  . 2 log (x  3y) 12 1 1 1 A. M  . B. M  1 . C. M  . D. M  . 4 2 3 Hướng dẫn giải Chọn B Ta có 2 2
x  9 y  6xy   x y2 3
 0  x  3y . Vậy ta có
1 log x  log y
1 log 3y  log y
log 12  log 3  log y  log y 12 12 M  12 12  12 12 12 12  2 log x  3y 2 log 6 y 2log 6  log y 12 12  12   12 log 36  2 log 12 12 y   1. log 36  2 log y 12 12
Bài tập 3: Cho biểu thức log3 a 2 B  3  log5 a .log 25 a
với a là số dương, khác 1. Khẳng định nào sau đây là đúng?
A. B  2a  5 . B. log B  1.
C. B a  4 . D. B  3 . 2 a 4 Hướng dẫn giải Chọn C Ta có log a 2 2 3 B  3
 log a .log 25  a  2log .
a log 25  a  2 log .
a log 5  a  4 log . a log 5 5 a 5 a 5 a 5 aa  4 . Vậy 4 B a  .
Bài tập 4: Gọi c là cạnh huyền, a và b là hai cạnh góc vuông của một tam giác vuông. Trong các
khẳng định sau khẳng định nào đúng? A. log a  log a  2 log . a log a . bc cb bc cb B. log a  log a  2 log . a log a . bc bc bc bc C. log a  log a  log . a log a . bc cb bc cb D. log a  log a  4 log . a log a . bc bc bc bc Hướng dẫn giải Chọn A Ta có: 2 2 2
c a b 2 2 2
c b a  c b c b 2 .
a  log c b.c b  2 a  1 1
log b c  log c b  2    a ab c c b 2 log log a a  log a  log a  2 log . a log a (đpcm). bc cb bc cb
Bài tập 5: Cho log 5  a , log 7  b , log 3  c . Khẳng định nào sau đây đúng? 27 8 2 3b  2ac 3b  3ac A. log 35  . B. log 35  . 12 c  2 12 c  2 3b  2ac 3b  3ac C. log 35  . D. log 35  . 12 c  3 12 c 1 Hướng dẫn giải Chọn B
Ta có : log 5  a  log 5  3a ; log 7  b  log 7  3b ; log 3  c 27 3 8 2 2 3a  log 7 2 b 3a  3 log 5 log 5  3ac  3b log 35  log 7 log 3 3  3 3  2  c  . 12 log 12 log 3  log 4 1  2 log 2 1 c  2 3 3 3 3 1  2. c 1 Bài tập 6: Cho log y x  log 1   1   4
, với y 0, y x . Chọn khẳng định đúng trong các khẳng y 4 định sau? 3 3
A. 3x  4 y .
B. x  3y . C. x y .
D. y x . 4 4 Hướng dẫn giải Chọn C Ta có 1 log y x  log
1   log y x  log y  1  log y  1 log y x 4 4   4   1   4 y 4 4
 log y  log 4. y x y  4 y  3
x  x y . 4 4   4
Bài tập 7: Số thực dương a,b thỏa mãn log a  log b  log (a b) . Mệnh đề nào dưới đây 4 12 16 đúng? a  2  a  2  a a A.  ;1   . B.  0;   C.  9;12 . D. (9;16) . b  3  b  3  b b Hướng dẫn giải. Chọn B.
Giả sử log a  log b  log (a b)  t . Khi đó, ta có:  4t ;  12t ;   16t a b a b . Từ đây, 4 12 16 t t t
 1 t  3 t
ta có phương trình: 4 12  16    1      * .  4   4 
Vế trái của phương trình   * nghịch biến nên  
* có 1 nghiệm duy nhất là t  1. Suy ra a 1  2 
a  4;b  12 suy ra   0;   . b 3  3 
Bài tập8: Có tất cả bao nhiêu số dương a thỏa mãn đẳng thức
log a  log a  log a  log . a log . a log a . 2 3 5 2 3 5 A. 3. B. 1. C. 2. D. 0. Hướng dẫn giải Chọn A Ta có
log a  log a  log a  log . a log . a log a 2 3 5 2 3 5
 log a  log 2.log a  log 2.log a  log . a log 5.log . a log a 2 3 2 5 2 2 3 5 5  log .
a 1 log 2  log 2 2  log . a log 5.log a 2 3 5 2 3 5  log a. 2
1 log 2  log 2  log 5.log a  0 2 3 5 3 5  a 1 log a  0 2     1 log 2  log 2 2
1 log 2  log 2  log 5.log a  0   3 5 log a   3 5 3 5 5  log 5  3 a 1   1log  . 3 2 log5 2   log3 5 a  5
Bài tập 9: Cho n là một số nguyên dương, tìm n sao cho 2 2 2 2 2 log 2019  2 log 2019  3 log 2019  ...  n log  n 2019 1008 .2017 .log 2019 3 a a a a a A. 2017 . B. 2019 . C. 2016 . D. 2018 . Hướng dẫn giải Chọn C Đặt 2 2 2 2 2 log 2019  2 log 2019  3 log 2019  ...  n log  n 2019 1008 .2017 .log 2019 3 a a a a a  . Ta có 2 3 n log  n . n 2019 log 2019 a an n 1 
Vậy VT   1  2  3 ... n    2 3 3 3 3 log 2019    .log 2019 a . 2 a   Hay từ  ta có
nn   2 1  2 2 
 .log 2019 1008 .2017 .log 2019 2
n n  2 2 2 2 1  2 .1008 .2017 2 a a   n  2016 2
n n  2 2 2 1  2016 .2017 2
n n  4066272  0    n  2016 (vì n  2017  n    ).
Bài tập 10: Cho log  2 2 x y
 1 log xy , với xy  0 . Chọn khẳng định đúng trong các khẳng 2  2 định sau?
A. x y .
B. x y .
C. x y . D. 2 x y . Hướng dẫn giải Chọn C Ta có log  2 2 x y
 1 log xy  log  2 2 x y  log 2xy 2 2
x y  2xy  x y2  0 2  2  2 2  x y .
Dạng 3. Biểu thị biểu thức theo một biểu thức đã cho và từ đó tìm GTLN, GTNN 1. Phương pháp giải 2. Bài tập x
Bài tập 1. Cho hai số thực x , y thỏa mãn log
2x  4 y  1. Tính P  khi biểu thức 2 2 x y   y
S  4x  3y  5 đạt giá trị lớn nhất. 8 9 13 17 A. P  . B. P  . C. P   . D. P  . 5 5 4 44 Hướng dẫn giải Chọn C Ta có log 2x  4 y  1 2 2
 2x y x y 1  x  2   y  2 1 2  4 . 2 2 x y   Khi đó ta có
S  4x  3y  5   x     y      2 2 4 1 3 2 7
4  3 x  2
1   y  22  7  3.  13
x 1 y  2 x    
Dấu "  " xảy ra khi và chỉ khi 5  4 3   .  4
4x  3y  5  3  y    5 13 x 13 Vậy ta có P  5    . y 4 4  5
Bài tập 2. Xét các số thực a , b thỏa mãn a b  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất P của biểu thức min a 2 P a . a  2    log 3logb    b b A. P 19 . B. P  13. C. P 14 . D. P  15. min min min min Hướng dẫn giải Chọn D
Với điều kiện đề bài, ta có 2 2  a     a    a  a 2   P  log a a b
a  2   3 logb
  2loga   3logb    4 log  a  .   3log  b    b   b   b   b bb   b  2    a   4 1   log b a   3logb  .  b   b  3 3
Đặt t  log b  0 (vì a b  1 ), ta có P  41 t2 2
  4t  8t   4  f t . a t t b 3
8t  8t  3 2t   1  2 3 2
4t  6t  3 Ta có f (
t)  8t  8    2 2 2 t t t  1 
Vậy f t 1
 0  t  . Khảo sát hàm số, ta có P f   15 . 2 min  2  1 xy
Bài tập 3. Xét các số thực dương x , y thỏa mãn log
 3xy x  2y  4. Tìm giá trị nhỏ 3 x  2y
nhất P của P x y . min 9 11 19 9 11 19 A. P  . B. P  . min 9 min 9 18 11  29 2 11  3 C. P  . D. P  . min 9 min 3 Hướng dẫn giải Chọn D. 1 xy log
 3xy x  2y  4 3 x  2y
 log 1 xy  log x  2y  3 xy 1  x  2y 1 3   3      
 log 3 1 xy  log x  2y  3 xy 1  x  2y 3   3      
 log 3 1 xy  3 1 xy  log x  2y x  2y 3     3    
Xét f t  log t t , t  0 3 f t 1  1  0, t   0 t ln 3 3  2y
Suy ra : f 31 xy  f x  2y  3  3xy x  2y x  13y 1 xy 5y  2 2 Điều kiện  0   0  y  2 x  2y 6y  3 5 3  2y
P x y y  13y  1   11  y  11  3 P 1  0   13y2  1   11  y   3 2 11  3
Lập bảng biến thiên ta có P  . min 3
Bài tập 4. Cho các số thực a, , b c  1  ;2 
 thỏa mãn điều kiện 3 3 3
log a  log b  log c  1 2 2 2 Khi biểu thức 3 3 3  
  3log a  log b  log c P a b c a b
c đạt giá trị lớn nhất thì giá trị của 2 2 2 
a b c bằng 1 A. 3. B. 3 3 3 3.2 . C. 4. D. 6. Hướng dẫn giải Chọn C.
Ta xét hàm số f x 3 3
x  3x log x  log c với x  1;  2. 2 2   3 3log x
Ta có đạo hàm fx 2 2 2
 3x  3log x   ; 2 ln 2 x ln2 log x x fx 2 3 6 3log 2 2  6x    . 2 2 2
x ln 2 x ln 2 x ln2  1  3
6log x 3  log x
Vì f x 2  2   6 1    0 x     1  ;2 nên 3 3 2 3 2 x ln 2 x ln 2 x ln 2    
f x  f    1  1,67  0.
Như vậy hàm số f x đồng biến và có nghiệm duy nhất trên 1;  2   vì f  
1  0; f 2  0 và có đồ thị lõm trên 1;  2 
 . Do đó ta có bảng biến thiên
Từ bảng biến thiên ta nhận thấy rằng f x  1 cho nên 3 3 3
P  3  log a  log b  log c  4 2 2 2
Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi a b  1,c  2 và các hoán vị.
Bài tập 5. Trong tất cả các cặp x; y thỏa mãn log
4x  4y  4  1. Với giá trị nào của m 2 2 x y 2  
thì tồn tại duy nhất cặp x; y sao cho 2 2
x y  2x  2y  2  m  0? A.   2 10 2 . B.   2 10 2 và   2 10 2 .
C. 10  2 và 10  2. D. 10  2. Hướng dẫn giải Chọn B.
Điều kiện: 4x  4y  4  0. Ta có log
4x  4y  4  1 2 2 x y 2  
 4x  4y  4  x y  2  x  22  y  22 2 2  2  C . 1 
Miền nghiệm của bất phương trình là hình tròn (cả bờ) C có tâm I 2;2 bán kính R  2. 1   1  1 2 2 Mặt khác: 2 2
x y  2x  2y  2  m  0  x   1  y   1  m *. 2 2
Với m  0 thì x  1;
y  1 (không thỏa mãn x  2  y  2  2).
Với m  0 thì * là đường tròn C có tâm I 1;
 1 bán kính R m. 2   2  2
Để tồn tại duy nhất cặp x; y thì C và C tiếp xúc với nhau. 2  1 
Trường hợp 1: C và C tiếp xúc ngoài. 2  1 
Khi đó: R R I I m  2  10  m   10  22 . 1 2 1 2
Trường hợp 2: C nằm trong C và hai đường tròn tiếp xúc trong. 2  1 
Khi đó: R R I I m  2  10  m   10  22 . 2 1 1 2 Vậy m    2 10 2 và m    2 10
2 thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 6. Xét các số thực a, b thỏa mãn a b  1. Giá trị nhỏ nhất P của biểu thức min 2  2    log 3log a P a bằng a b   b bA. P  19. B. P  13. C. P  14. D. P  15. min min min min Hướng dẫn giải Chọn D. Ta có: 2       2 a P a        a a  2  2 log 3log 3 b logb 1  b a b   log   a b    2  2      3   log a 1. 1 log b ba  4 3
Đặt log b t  0  t   1 . Khi đó P
  3  f t với 0  t  1. 2   a 1  t t 8 3 1
Ta có f t  
f t  0  t  . 3 2    tt 3 1 Bảng biến thiên:
Từ bảng biến thiên, ta có P  15. min
Bài tập 7. Cho hai số thực x, y thỏa mãn: 2 2
x y  3 và 2 2 2 log
x 4x 3x  4y 3y   2 2 2 x y    
Gọi M và m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức P x y.
Khi đó biểu thức T  2M m  
1 có giá trị gần nhất số nào sau đây? A. 7. B. 8. C. 9. D. 10. Hướng dẫn giải Chọn D Ta có 2 2 2 2 2 log
x 4x 3x  4y 3y   2  log
x y 4x 3   2 2 2 x y    2 2  x y   
 x y  x    x y 2  x  2 2 2 2 2 2 4 3 2  y  1. 2 2 x y  3 
Tập hợp các số thực x, y thỏa mãn: 
những điểm thuộc miền trong hình tròn C1 x  22 2  y  1
có tâm I 2;0, bán kính R  1 và nằm ngoài hình tròn C có tâm O0;0 và bán kính 2  1 R  3. 2
Biểu thức: P x y x y P  0 là họ đường thẳng  song song với đường y x.  3 3   3 3 
Các giao điểm của hai hình tròn là A ; ,B ;   2 2   2 2     
P đạt giá trị nhỏ nhất khi đường thẳng  đi qua A. 3 3 3 3
Khi đường thẳng  qua điểm A, ta có: P 0 P       . min min 2 2 2
P đạt giá trị lớn nhất khi đường thẳng  tiếp xúc với đường tròn C ta có: 1    2  P d I;  R
 1  P  2  2  P  2  2. 1 max 11   
Do đó T  M m   3 3 2 1  22  2    10.  2   
BÀI 4. HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LÔGARIT
A. KIẾN THỨC CO BẢN CẦN NẮM 1. Hàm số mũ Định nghĩa Hàm số x
y a a  0; a  
1 được gọi là hàm số mũ cơ số a. Tập xác định Hàm số x
y a a  0; a  
1 có tập xác định là  . Đạo hàm
Đặc biệt: x ' ex e  . Hàm số x
y a a  0; a  
1 có đạo hàm tại mọi x.  x ' x aa ln au ' u aa ln . a u ' lim x a  0, lim x a    a   1 ; x x lim x
a  , lim x a  0  0  a   1 . x x Sự biến thiên
 Khi a  1 hàm số luôn đồng biến.
 Khi 0  a  1 hàm số luôn nghịch biến. Đồ thị
Đồ thị hàm số có tiệm cận ngang là trục Ox và luôn đi qua các điểm 0;  1 , 
1; a và nằm phía trên trục hoành. 2. Hàm số lôgarit Định nghĩa
Hàm số y  log x  0
a  ; a  
1 được gọi là hàm số lôgarit cơ a số a. Tập xác định
Tập xác định: 0; . Đạo hàm
Hàm số y  log x  0
a  ; a  
1 có đạo hàm tại mọi x dương và a   x  .
Đặc biệt: x 1 ln ' . a  1 log ' x ln a x
Giới hạn đặc biệt
lim log x  , lim log x    a   1 ; a a x0 x
lim log x  , lim log x    0  a   1 . a a x0 x Sự biến thiên
 Khi a  1 hàm số luôn đồng biến.
 Khi 0  a  1 hàm số luôn nghịch biến. Đồ thị
Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng là trục Oy và luôn đi qua các điểm 1;0,  a; 
1 và nằm bên phải trục tung.
Nhận xét: Đồ thị của các hàm số x y a và
y  log x a  0, a  
1 đối xứng với nhau qua đường thẳng a y x . Ứng dụng
1. Lãi đơn là số tiền lãi chỉ tính trên số tiền gốc mà không
tính trên số tiền lãi do số tiền gốc sinh ra, tức là tiền lãi của kì
hạn trước không được tính vào vốn để tính lãi cho kì hạn kế tiếp,
cho dù đến kì hạn người gửi không đến rút tiền ra.
Công thức tính: Khách hàng gửi vào ngân hàng A đồng với
lãi đơn r (% / kì hạn) thì số tiền khách hàng nhận được cả vốn lẫn
lãi sau n kì hạn ( n   * ) là: S A nAr A1 nr n
2. Lãi kép là tiền lãi của kì hạn trước nếu người gửi không
rút ra thì được tính vào vốn để tính lãi cho kì hạn sau.
Công thức tính: Khách hàng gửi vào ngân hàng A đồng với
lãi kép r (% / kì hạn) thì số tiền khách hàng nhận được cả vốn lẫn  S n  log n  ; 1 r    A
lãi sau n kì hạn ( n   * ) là: S A1 rn .  n Sn
3. Tiền gửi hàng tháng: Mỗi tháng gửi đúng cùng một số r% n  1; A
tiền vào một thời gian cố định. Sn A n
Công thức tính: Đầu mỗi tháng, khách hàng gửi vào ngân 1 r
hàng số tiền A đồng với lãi kép r (% / tháng) thì số tiền khách  S .rn
hàng nhận được cả vốn lẫn lãi sau n tháng ( n   * ) (nhận tiền n  log  1;
1 r  A1 r    
cuối tháng, khi ngân hàng đã tính lãi) là S . nS .rn  log n   1; 1 r   A A  1 r  Ta có S
  r    r n 1 n 1 1  r   . S .r n A n
4. Gửi ngân hàng và rút tiền gửi hàng tháng
1 r1 r 1  
Gửi ngân hàng số tiền là A đồng với lãi suất r (% / tháng).
Mỗi tháng vào ngày ngân hàng tính lãi, rút ra số tiền là X đồng. r
Công thức tính: X   A1 rn S  . n
 1 rn 1 Khi
đó số tiền còn lại sau n tháng là nr
S A r X n  n 1  1 1 r
5. Vay vốn trả góp: Vay ngân hàng số tiền là A đồng với
lãi suất r (% / tháng). Sau đúng một tháng kể từ ngày vay, bắt
đầu hoàn nợ; hai lần hoàn nợ cách nhau đúng một tháng, mỗi
hoàn nợ số tiền là X đồng và trả hết tiền nợ sau đúng n tháng.
Công thức tính: Cách tính số tiền còn lại sau n tháng giống
hoàn toàn công thức tính gửi ngân hàng và rút tiền hàng tháng 1 n nr 1
nên ta có S A r X . n 1    r
Để sau đúng n tháng trả hết nợ thì S  0 nên n n  
A  rn 1 r 1 1  X  0 . r
A1 rn .r
Suy ra mỗi lần hoàn nợ số tiền là X  .
1 rn 1
6. Bài toán tăng lương: Một người được lãnh lương khởi
điểm là A (đồng/tháng). Cứ sau n tháng thì lương người đó được
tăng thêm r (% / tháng). Hỏi sau kn tháng, người đó lĩnh được bao nhiêu tiền?
Công thức tính: Lương nhận được sau kn tháng là
1 rk 1 S A . n . kn r
7. Bài toán tăng trưởng dân số
Công thức tính tăng trưởng dân số: X X r m n      m n m n 1 m n , , ,
Trong đó: r % là tỉ lệ tăng dân số từ năm n đến năm m; X dân số năm , m X dân số năm n. m n X
Từ đó ta có công thức tính tỉ lệ tăng dân số là r% mmn 1 X n
8. Lãi kép liên tục
Gửi vào ngân hàng A đồng với lãi kép r (% / năm) thì số
tiền nhận được cả vốn lẫn lãi sau n năm ( n   * ) là:
S A1 rn . n
Giả sử ta chia mỗi năm thành m kì hạn để tính lãi và lãi r suất mỗi kì hạn là
% thì số tiền thu được sau n năm là: m m.nr S A 1 n    m
Khi tăng số kì hạn của mỗi năm lên vô cực, tức là
m   , gọi là hình thức lãi kép liên tục thì người ta chứng
minh được số tiền nhận được cả gốc lẫn lãi là: n.r S Ae
(công thức tăng trưởng mũ).
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1. Tìm tập xác định của hàm số chứa mũ – lôgarit. 1. Phương pháp giải
* Hàm số x
y a a  0;a  
1 có tập xác định là  .
* Hàm số y  log xa  0;a  
1 có tập xác định là 0; . a
* Tìm điều kiện của tham số để hàm số y  log f x xác định trên  trong đó f x là một tam a   thức bậc hai. Áp dụng tính chất a  0
 Tam thức bậc hai f x 2
ax bx c  0 x
   khi và chỉ khi  .   0
* Tìm điều kiện của tham số để hàm số y  log f x xác định trên khoảng D. a  
 Cô lập tham số m.
 Sử dụng phương pháp khảo sát hàm số. 2. Bài tập 1
Bài tập 1: Điều kiện xác định D của hàm số y  là 2x 1 log  9 x 1 2 A. x  3  B. x  1  C. 3   x  1  D. 0  x  3
Hướng dẫn giải Chọn C 1  2x 1  2x 2 log     9 9  x 1 2  x 1 2x Hàm số xác định       3 2x 2x x  1  0    0  x 1  x 1 x  3   0  3   x  1  x  1
Bài tập 2: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số y   2
ln x  2mx  4 xác
định với mọi x   ? A. 5 B. 2 C. 4 D. 3
Hướng dẫn giải Chọn D. Hàm số xác định 2 x
    x  2mx  4  0, x    . a  0 1   0      2  m  2 . 2   0 4m 16  0
Do m   nên m  1  ;0;  1
Bài tập 3: Tìm m để hàm số y  log m  2 2
x  2 m  2 x m  3 2   
 có tập xác định D   . A. m  2  B. m  2  C. m  2  D. m  2 
Hướng dẫn giải Chọn D.
Hàm số xác định trên   m   2
2 x  2m  2 x m  3  0, x    (*).
Trường hợp 1: a  0 . a  0 m  2  0  m  2  (*)        m   .   0 4  m  2 2
2  4m  2m  3  0 m  2  0
Trường hợp 2: a  0  m  2 , ta có (*)  1  0, x
   (đúng), nhận m  2
Vậy m  2 .
Bài tập 4: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m nằm trong khoảng 10;10 để hàm số
 log 4x  2x y
m có tập xác định D   ? 2   A. 9 B. 10 C. 11 D. 8
Hướng dẫn giải Chọn A.
Hàm số có tập xác định D   khi 4x  2x m  0 x    (1). Đặt 2x t  ,t  0 . Khi đó (1) trở thành 2
t t m      2 0 t 0;  m t   t t  0;  m f t 1 max  với   2 f t t   t . 0; 4
Do m   và m  10;10 nên m 1;2;3;...;8;  9 .
Bài tập 5: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m nằm trong khoảng 10;10 để hàm số 1 y
xác định trên khoảng 0; ? 2
mlog x  4log x m  3 3 3 A. 13 B. 11 C. 12 D. 10
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Hàm số xác định x  0; 2
mlog x  4log x m  3  0, x   0; (*). 3 3  
Đặt t  log x,t   . 3 (*) 2
mt  4t m  3  0 vô nghiệm.
Trường hợp 1: m  0 . Phương trình có nghiệm (loại m  0 ).
Trường hợp 2: m  0 . Phương trình vô nghiệm khi và chỉ khi
 '  0  4  mm  3  0  m  4  hoặc m  1.
Do m   và m  10;10 nên m 9; 8
 ;7;6;5;2;3;...8;  9 .
Vậy có 13 giá trị nguyên thỏa mãn.
Bài tập 6: Hàm số  log 4x  2x y
m có tập xác định D khi. 2   1 1 1 A. m  . B. m  . C. m  0 . D. m  . 4 4 4 Hướng dẫn giải Chọn B.
Hàm số  log 4x  2x y
m có tập xác định  khi và chỉ khi. 2   x x x x                x x m x m x m   1 4 2 0 2 4 max 2 4  . 4 1
Bài tập 7: Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số y  xác định 2
m log x  4log x m  3 3 3
trên khoảng 0; . Hướng dẫn giải
Đặt t  log x , khi đó x 0;  t   . 3 1 1 y  trở thành y  . 2
m log x  4log x m  3 2
mt  4t m  3 3 3 1 Hàm số y
xác định trên khoảng 0; khi và chỉ khi hàm 2
m log x  4log x m  3 3 3 1 số y  xác định trên  . 2
mt  4t m  3 2
f (t)  mt  4t m  3 vô nghiệm. 2  
  4  m  3m  0  m  4  ;m  1. ln  2 x 16
Bài tập 8: Tập xác định của hàm số y  là: 2
x  5  x 10x  25 A. 5;   B.  ;  5 . C.  . D.  \   5 . . Hướng dẫn giải Chọn A. ln  2 x 16 ln  2 x 16 ln  2 x 16 Viết lại y    . 2
x  5  x 10x  25
x  5   x  52
x  5  x  5  2 ln x 16 2 x 16  0 Biểu thức
có nghĩa khi và chỉ khi  .
x  5  x  5
x  5  x  5  0  2 x 16  x  4      x  5 .
x  5  5  x 5    x  0
Suy ra hàm số có tập xác định là 5; . 1
Bài tập 9: Cho hàm số y  
. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số x m 2
log x  22m   2 1 x  4m  2  
m để hàm số đã cho xác định với mọi x 1; .
A. m  ;2   . B. m  1  ;  1 .
C. m   ;1 .
D. m   ;1 . Hướng dẫn giải Chọn D. 1 Hàm số y    xác định với x  1;  khi x m 2
log x  22m   2 1 x  4m  2   x m  0  2
x  22m   2
1 x  4m  0 lđ với x  1;  2 x  2  2m   2 1 x  4m  1 lđ
m 1;  m 1
Dạng 2: Đồ thị hàm số 1. Phương pháp 2. Bài tập
Bài tập 1: Cho ba số thực dương a, ,
b c khác 1. Đồ thị các hàm số x  , x  , x
y a y b y c được cho trong hình vẽ sau Mệnh đề nào đúng?
A. a b c
B. a c b
C. b c a
D. c a b
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có: x
y a nghịch biến nên 0  a  1. Mặt khác, x  , x
y b y c đồng biến, đồng thời cho x  1  y b y c .
Vậy a c b
Bài tập 2: Từ các đồ thị lo y  g x , l y  og x , l
y  og x đã cho ở hình vẽ sau: a b c
Khẳn định nào sau đây đúng?
A. 0  a b  1  c
B. 0  c  1  a b
C. 0  c a  1  b
D. 0  c  1  b a
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có: y  log x nghịch biến nên 0  c  1. c
Mặt khác, y  log x và y  log x đồng biến nên a,b  1 đồng thời cho y  1 thì x a x b . a b
Vậy 0  c  1  a b .
Bài tập 3: Cho các hàm số x y a , l y  og x , l
y  og x có đồ thị như hình vẽ. b c Chọn mệnh đề đúng?
A. b c a
B. a c b
C. c b a
D. c a b
Hướng dẫn giải Chọn D.
Ta có y  log x nghịch biến nên 0  c  1 còn y  log x và x
y a đồng biến nên b  1 và c b a  1. Xét x
y a : Với 1
x   y a  1  a  2 . Xét l
y  og x : Với 1
y   x b b  2 . b
Do đó a b
Vậy c  1  a b .
Bài tập 4: Cho hàm số y f x có đồ thị như hình vẽ bên dưới. Tìm số điểm cực trị của hàm số f xf xy  3  4 . A. 5. B. 3. C. 6 . D. 4 . Hướng dẫn giải Chọn A.
Đặt y g xf xf x  3  4 .
Quan sát đồ thị, ta thấy hàm số y f x có ba điểm cực trị.  f x f x f x   0
Ta có y  f  x     .3 .ln 3  4
.ln 4  y  0     . f xf x 3 .ln3 4 .ln 4  0 f xf xf x  3  ln 4        f   x ln 4 3 .ln 3 4 .ln 4 0  log
 0,8. Phương trình này 3    4  ln 3  ln 3  4
có hai nghiệm phân biệt khác các nghiệm của phương trình f  x  0 nên hàm số f xf xy  3  4
có năm điểm cực trị.
Bài tập 5: Cho hàm số f x  xln x . Một trong bốn đồ thị cho trong bốn phương án A, B, C, D
dưới đây là đồ thị của hàm số y f  x . Tìm đồ thị đó? A. B. C. D. Hướng dẫn giải Chọn C.
Tập xác định D  0;
Ta có f x  xln x f  x  g x  ln x 1. Ta có g  
1 1 nên đồ thị hàm số đi qua điểm 1; 
1 . Loại hai đáp án B và D 1 Và lim      
 . Đặt t  . Khi x  0 thì t   .
  g x   lim ln  x 1 x 0 x 0   x  1  Do đó lim                nên loại đáp án A.
  g x   lim ln 1 lim ln t 1 x0 t t   t   
Cách 2 : Ta nhận thấy f x  xln x f  x  g x  ln x 1 nằm bên phải trục tung và
không đi qua (1;0) . Vậy chọn đáp án C.
Dạng 3: Xét tính đơn điệu, cực trị, GTLN và GTNN của hàm số mũ, logarit 1. Phương pháp. Phương pháp chung:
Bước 1: Tìm tập xác định
Bước 2: Tìm đạo hàm f  x . Tìm các điểm x làm cho f  x  0 hoặc không xác định. i
Bước 3: Sắp xếp các điểm x theo thứ tự tăng dần và lập BBT. i Bước 4: Kết luận. Ngoài ra
cần chú ý tính chất của hàm số mũ và hàm số logarit: +) Hàm số x
y a và hàm số lo
y  g x đồng biến trên TXĐ  a  1. a +) Hàm số x
y a và hàm số lo
y  g x nghịch biến trên TXĐ  0  a  1. a 2. Bài tập
Bài tập 1.
Gọi a , b lần lượt là số điểm cực đại và số điểm cực tiểu của hàm số  3  2 3 1 x y x x e   
. Tính 2a b . A. 0 . B. 4 . C. 2 . D. 3 . Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có  3  2 3 1 x y x x e   
. Tập xác định: D   .  3  2x  3  2x          2   2x 2  x y x x e x x e x e   3 3 1 3 1 3 3 2e x  3x   1 . 2  xe  3 2
2x  3x  6x  
1 ; y  0 có một nghiệm là x . 0 Bảng biến thiên: .
Suy ra hàm số có 1 điểm cực đại và 0 điểm cực tiểu.
Vậy 2a b  2 . 1 
Bài tập 2. Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số 2
y x ln x trên đoạn ;e  . e    1 1 1 A. min y   .
B. min y  e .
C. min y   . D. min y   . 2 1  e 1  1  e 1  2e ;e  ;e ;e ;e e    e    e    e    Hướng dẫn giải Chọn D.   1  x  0 ;e     e  1  Đạo hàm 2
y  2x ln x x
 2x ln x x x2ln x   1 ; y  0   . x  1  1  x   ;e     e e    1  1  1  1
Tính các giá trị: y     ,   2
y e e , y    . 2  e e    e  2e  1 Vậy min y   . 1  2e ;ee    8
Bài tập 3. Cho 1  x  64 . Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức 4 2
P  log x 12log . x log . 2 2 2 x A. 82 . B. 96 . C. 64 . D. 81. Hướng dẫn giải Chọn D. 8 4 2 4 2
P  log x 12 log . x log  log x 12log .
x log 8  log x 4 2  log x 12log . x 3  log x 2 2 2 2 2 2 2 2 2  2  x .
Đặt t  log x , do 1  x  64 nên 0  t  6 . 2 f t 4 2
t 12t .3t với 0  t  6 . t  0 f t 3 2
 4t  36t  7 t
2 ; f t  0     t  3  t  6  . .
Vậy giá trị lớn nhất của biểu thức P  81. 3x  3
Bài tập 4. Tìm tất cả các giá trị của tham số thực m để hàm số y  nghịch biến trên 3x m  1  ;  1 . 1 1 1 A. m  . B.m  3 . C. m  . D. m  3 . 3 3 3 Lời giải Chọn C. 3x  3 3.3x 1 Ta có y   3x m 3x m 1  1  Đặt 3x t  . Vì x  1;   1 nên t  ;3   .  3  3t 1 m  3 Khi đó y   y  mt 1 mt  2 1
+ Với m  0 thỏa mãn. m  3  0  1 1    1
+ Với m  0 . Yêu cầu bài toán     m   ;  \ m    0 3 . 3     1    3   m y   2 ln x   1  2mx  2
Bài tập 5. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số đồng biến trên .  1 1 1 1 A. Không tồn tại . m B. m  . C. m   .
D.   m  . 2 2 2 2 Hướng dẫn giải Chọn C. Hàm số y   2 ln x  
1  2mx  2 xác định với x   .  2x Ta có: y  ln   2 x   1  2mx  2   2m  2 x 1 Để hàm số y   2 ln x  
1  2mx  2 đồng biến trên  thì y  0,x   . 2x x
 2m  0,x     m, x    . 2 2 x 1 x 1 x 2 x 1
Xét hàm số g x 
xác định với mọi x  ; g x  . 2 x 1 x  2 2 1
g x  0  x  1  .
Lập bảng biến thiên của g x : 1
Theo bảng biến thiên trên thì hàm số đồng biến trên  hay y  0, x
    m   . 2
Bài tập 6. Có bao nhiêu giá trị của m để giá trị nhỏ nhất của hàm số   2x   4 x f x e e m trên 0;ln 4 bằng 6 . A. 3. B. 4 . C. 1. D. 2 . Hướng dẫn giải Chọn D Đặt x
t e , với x 0;ln 4  t 1;4 . Khi đó f x 2
t  4t m g t .
Có gt  2t  4  gt  0  t  2 . Ta có bảng biến thiên m  6 m  6
Từ bảng biến thiên ta thấy min g t  6   .    0;4 m   4  6 m  10
Bài tập 7. Giá trị nhỏ nhất của hàm số   2    40 20 20 1283 x y x x e
trên tập hợp các số tự nhiên là: A. 12  83. B. 280 163  .e . C. 320 157.e . D. 300 8.  e . Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có      40x   2    40x 40x y x e x x ee  2 40 20 40 20 20 1283 20
40x  42x  2565  15 x   2 2
y  0  40x  42x  2565  0   171 x    20  171 15 
Đặt y y  ; y y 1   2    20   2  y   280   e y   320 7 163. ; 8  157.e Bảng biến thiên  171  x  15 20 2 y  0  0  y y  1 y  2
Dựa vào bảng biến thiên ta có Giá trị nhỏ nhất của hàm số   2    40 20 20 1283 x y x x e trên
tập hợp các số tự nhiên là 280 163.  e .
Bài tập 8. Tìm tập hợp tất cả các giá trị của tham số thực m để hàm số x x2 y  4  2  mx 1 đồng biến trên khoảng  1  ;  1 .  1  A. ;   ln 2  . B.  ;0   . 2     3  C.  ;   2ln 2. D. ;   ln 2  . 2    Lời giải Chọn C. Ta có x x2  4  2 
1   4 .xln 4  4.2 .xln 2   4x  2.2x y mx y m .ln4m
Theo đề y  0, x   1  ; 
1  4x  2.2x .ln 4  m  0, x  1;  1
  4x  2.2x m
.ln4  gx, x   1  ;  1
m Min g x  1;   1
Min g x  ln 4 .  1;   1 x e m  2
Bài tập 9. Giá trị nhỏ nhất của tham số m ðể hàm số y
ðồng biến trên khoảng x 2 e m  1  ln ;0 
 gần nhất với số nào sau ðây:  4  A. 0,03. B. 1. C. 0,  45. D. 1,  01. Hướng dẫn giải Chọn C. t m  2  1  Đặt x
e t. Suy ra y  đồng biến trên khoảng ;1 . 2   t m  4  2 m m  2 y   . t m 2 2  1 
Để hàm số đồng biến trên khoảng ;1   cần:  4   1   m  2 2
m m  2  0  1   m  2  m 1   1      1 . Suy ra chọn C. m  ;1      1  1   m    4   m   4  4 3x
e  m -1x  4  e +1
Bài tập 10. Cho hàm số y   
. Tìm m để hàm số đồng biến trên khoảng 1;2 .  2017  A. 2 m  3e 1. B. 2 3
3e 1  m  3e 1. C. 3 4
3e 1  m  3e 1. D. 4 m  3e 1 . Hướng dẫn giải Chọn D. 3 x    1 x e m e 1    4   4    .ln  . 3x   1 x y e m e  1        2017   2017  3 x    1 x e m e 1 4     4  =     .ln  . 3 3 x     1 x y e m e  .  2017   2017   Hàm số đồng biến trên khoảng 1;2  3 x    1 x e m e 1 4     4      .ln  . 3 3 x     1 x y e m e   0, x  1;2 (*), mà  2017   2017  3 x    1 x e m e 1 4       0, x      2017   . Nên (*)  3 3 x     1 x e m e  0, x  1;2    4  ln    0   2017  2 3 x
e 1  m, x  1;2 .  Đặt   2  3 x g x e 1, x  1;2 ,   2  3 x g x e .2  0, x  1;2 . .
Vậy (*) xảy ra khi m g 2  4 m  3e 1.
Dạng 4: Tìm GTLN và GTNN của hàm số mũ, logarit nhiều biến 1. Phương pháp PP1:
Sử dụng các bất đẳng thức cổ điển như: Côsi, Bunhiacôpski và một số BĐT quen thuộc khác PP2:
Sử dụng phương pháp dồn biến: +)
Biến đổi biểu thức đã cho theo một biểu thức chung mà ta đặt là biến t . +)
Biểu diễn biểu thức đã cho theo t ta được hàm f t . Tìm điều kiện cho t . +)
Lập bảng biến thiên của f t . Suy ra kết quả. 2. Bài tập
Bài tập 1. Cho 2 số dương a và b thỏa mãn log a 1  log b 1  6 . Giá trị nhỏ nhất của 2   2  
S a b là. A. min S  8 .
B. min S  14 .
C. min S  12 .
D. min S  16 . Hướng dẫn giải Chọn B.
log a 1  x  2   Đặt 
x y  6 .
log b 1  y  2  
a 1 2x Ta có x y xy 6 
a b  2  2  2  2 2
 2. 2  16  a b  14 . b  1  2y
Bài tập 2. Cho các số thực ,
m n thỏa mãn m n  1. Tìm giá trị nhỏ nhất P của biểu thức min  m 2  P   2 log m   3log . m n    n n A. P  13. B. P  15 . C. P  16 . D. P  14 . min min min min Hướng dẫn giải Chọn B.
Do m n  1 nên ta có. 2     2 m P  log m      m   m m  2  3log 2log 3 n m logn  1  n nn  4 4 3 .   3 log m 1    3 2  n   m  1 log n n m 2 log log mm   n
log n  log m  1
Do m n  1 nên m m  . log n  log 1  0  m m 4 3 Xét hàm số y     trên 0;  1 . 1 x 3 2 x 8 3 Ta có y    . 1 x3 2 x 3 2     8 3 3x x 9x 3 1 y  0         x . 1  x 0 0 3 2 2 x x 1 x3 3 Bảng biến thiên. .
Vậy giá trị nhỏ nhất của biểu thức là P  15 . min  1 
Bài tập 3. Cho ba số thực a , b , c  ;1 
 . Tìm giá trị nhỏ nhất P của biểu  4  min  1   1   1 
thức. P  log b   log c   log a  . a        4 b   4 c   4 
A. P  1.
B. P  3 .
C. P  3 3 .
D. P  6 . min min min min Hướng dẫn giải Chọn D.  1  2 1  1  1 Vợi mọi x  ; 1   ta có 2 2
x x   x
 0  x x    .  4  4  2  4  1 
Lấy logarit 2 vế, ta được 2
log x  log x  (với t 0;  1 (*). t t    4   1 
Áp dụng BĐT (*) ta được: 2 log b
 log b  2log b . a    4 a a   1  2 log c
 log c  2log c . b    4 b b   1  2 log a
 log a  2log a . c    4 c c
Suy ra P  2log b  log c  log a 3  2.3 log . b log .
c log a  6  P . a b c a b c min 2   2 b
Bài tập 4. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức P   2 log b   6log  với ,
a b là các số thực a ba   a
thỏa mãn b a  1. A. 30 . B. 40 . C. 60 . D. 50 . Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có  b 2   b2 2 log 4 log
. Đặt log b t . a a a   b 1 b 1 1  1 1    log  log 
log b  log a       b a 2 b a 2 b b    b b a a a a 2  log log  b aa a    1  1 1  1  2 2
 1  2log b  6  4log a a b           2 1 1
2 1 2log a log b  2
2 log b  4log a  4   log a log b 1  b a   a b   2 b 2 a  4 2t  6  1 1 2 t
 2t 3t  2 t  1t  2 t 1     . 2 4 2 t  4t  4 t  22 2 t  2 t   4 t 2  t 1 Ta được  2
P  4t  6  .  t  2  Với 2
b a 1 b a * Lấy log cơ số a 1 hai vế của  
* ta được log b  2 nên t  2 . a 2  t 1 *) Xét hàm số  f t 2  4t  6
,t D  2;    .  t  2  Ta được.  t  3     f t 12(t 1) 1 3 '  8t
 0  8t t  4t  4 12 t 1  0  8t  32t  20t 12  0  t  2  2    3 2 t 2   2   1 3 t   2 .
Do t  2 nên f 't  0 có nghiệm t  3 .
Ta có lim f t   ;
f 3  60;lim f t   nên hàm số đạt giá trị nhỏ nhất bằng 60. .   t2 t 
Bài tập 5. Cho hai số thực dương y 1
x, y thỏa mãn log  x 1 y 1 
 9  x 1 y 1 . Tìm giá 3      
trị nhỏ nhất của biểu thức P x  2 y . 11 27 A. P  . B. P  . C. P  5   6 3. D. min 2 min 5 min P  3   6 2. min Hướng dẫn giải Chọn D. 9 9 Ta có  log x  
1  y   y 1 1 
 9  x 1 y 1  log x 1  x 1   log . 3   3     3 y 1 y 1
Xét hàm số f t  log t t, 1
t  ; f t 1 '  1  0 , t  1. 3 t ln 3   9 8  y 2 8  y 2y y  8
Suy ra f x   9 1  f    x 1   x   P   2y  .  y 1 y 1 y 1 y 1 y 1 2 2y y  8
Bảng biến thiên của hàm số P  , y  1 y 1 Vậy P  3   6 2. min
Bài tập 6. Trong các nghiệm ( ;
x y) thỏa mãn bất phương trình log
(2x y)  1. Giá trị lớn 2 2 x 2 y
nhất của biểu thức T  2x y bằng: 9 9 9 A. 9 . B. . C. . D. . 8 4 2 Hướng dẫn giải Chọn D. 2 2 2 2
x  2y 1
0  x  2y 1 Bất PT  log
(2x y)  1   (I ),  (II ) . 2 2 x 2 y 2 2 2 2
2x y x  2y
0  2x y x  2y
Xét T= 2x y .
TH1: (x; y) thỏa mãn (II) khi đó 2 2
0  T  2x y x  2y  1. 1 9 TH2: (x; y) thỏa mãn (I) 2 2 2 2
x  2y  2x y  (x 1)  ( 2 y  )  . Khi đó. 2 2 8 1 1 9   2 1 2 1 2 9 9 9 9 9
2x y  2(x 1)  ( 2 y
)   (2  ) (x 1)  ( 2y  )   .     . 2 2 2 4 2  2 2  4 2 8 4 2 9 Suy ra : maxT  1  ( ; x y)  (2; ) . 2 2
Bài tập 7. Cho hai số thực a, b thỏa mãn 1 a b  0. Tính giá trị nhỏ nhất Tmin của biểu thức sau 2 36
T  log blog a a . a b . A. T 16 T 13 min . B. min . C. T T 19  min không tồn tại. D. min . Hướng dẫn giải Chọn A. 36 36 2 36 2 2
T  log b  log a  log b   log b a a.b a . log a ab 1 log b a a
Đặt t  log bab  bb t   a , vì 1 0 log log 1 a b . 36 36 Xét 2
f (t)  t
f '(t)  2t     . 2 f t t 1t (1 . Cho '( ) 0 2 t)  f (1) 19 
Hàm số f (t) liên tục trên [1; ) có  f (2) 16
Min f (t) 16  MinT 16 . [1;) [1;)
lim f (t)   t   1 a
Bài tập 8. Xét các số thực a , b thỏa mãn a b  1. Biết rằng biểu thức P   log đạt log a a b ab giá trị lớn nhất khi k
b a . Khẳng định nào sau đây đúng?  3  3 A. k   ; 2   .
B. k 2;3 . C. k   0;   . D. k  1  ;0.  2   2  Hướng dẫn giải Chọn C. 1 a Ta có P   log
 log ab  1 log b  1 log b  1 log b . log a a a a a a b ab Khi k
b a P  1 k  1 k . Đặt t  1 k . Với k  1. 2   1  9 9 2
P  t t  2   t      .  2  4 4  9 1 3  3 
Max P  . Đẳng thức xảy ra  t   k   0;   . 4 2 4  2 
Bài tập 9. Xét các số thực a , b thỏa mãn a b  1. Tìm giá trị nhỏ nhất P của biểu thức min  a 2  P   2 log a   3log . a b    b b A. P  19 . B. P  13. C. P  14 . D. P  15. min min min min Hướng dẫn giải Chọn D.
Với điều kiện đề bài, ta có. 2  a   a    a   a 2 
P  log a  2 2
 3log    2log a  3log    4 log   .b  3log a b a b ab    b     b   b   b b b   b  . 2  a   4 1
  log b  3log a b      b b  3 3
Đặt t  log b  0 (vì a b  1), ta có 2 2
P  4(1 t)   4t  8t   4  f (t) . a t t b 3 2 2 3 8t  8t  3
(2t 1)(4t  6t  3) Ta có f (
t)  8t  8    . 2 2 2 t t t 1  1 
Vậy f (t)  0  t  . Khảo sát hàm số, ta có P f    15 . 2 min  2 
Bài tập 10. Cho các số thực a, ,
b c không âm thoả mãn 2a 4b 8c
   4. Gọi M,m lần lượt là giá
trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức S a  2b  3c . Giá trị của biểu thức 4M  log m M bằng 2809 281 4096 14 A. . B. . C. . D. . 500 50 729 25 Hướng dẫn giải Chọn C 2a 4b 8c    4 a 2b 3 2 2 2 c     4 . x  2a
x y z  4 Đặt 2
y  2 b   . 
x, y, z 1 3 z  2 c
S a  2b  3c  log x  log y  log z  log xyz . 2   2 2 2 3 3
x y z   4  4 Ta có xyz        S  3log .  3   3  2 3 4
Dấu bằng xảy ra x y z  . 3 4 4 Do đó M  3log
a  2b  3c  log . 2 3 2 3 Mặt khác
xyz   x   1  y   1 z   1   x   1  y   1   y   1  z   1   z   1  x  
1   x y z  2  x   1  y   1  z   1   x   1  y   1   y   1  z   1   z   1  x   1  2  2 .
x  1; y  1; z  2
Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi x  1; y  2; z  1  .
x  2; y 1; z  1  Suy ra m  1. 6 Vậy M  4  4096 4  log m   . M    3  729 1 1 1 1 1
Bài tập 11. Cho các số thực a, , b , c d thoả mãn   
 . Gọi m là giá trị nhỏ nhất 2a 4b 8c 16d 4
của biểu thức S a  2b  3c  4d . Giá trị của biểu thức log m bằng 2 1 1 A. . B. . C. 4 . D. 2 . 2 4 Hướng dẫn giải Chọn C 1 1 1 1 1     abcd 1 2 3 4  2  2  2  2  . 2a 4b 8c 16d 4 4 x  2a    1 2  y  2 b
x y z t  Đặt    4 . 3 z  2 c
x, y, z,t  0  4 t   2 d
S a  2b  3c  4d  log x  log y  log z  log t  log xyzt . 2   2 2 2 2  4
x y z t  1 Ta có 16 xyzt    2    S 16 . 4  4  16 1
Dấu bằng xảy ra x y z t  . 16 a  4 b   2  Do đó m 16   4 . c   3  d 1
Bài tập 12. Cho a, ,
b c là các số thực lớn hơn 1. Tìm giá trị nhỏ nhất P của biểu thức: min 4 1 8 P    . 3 log a log b 3log c bc ac ab A. P  20 . B. P  10 . C. P  18. D. P  12 . min min min min Hướng dẫn giải Chọn A. 4 1 8 Ta có: P   
 2log bc  2log ac  8log ab 2 log a 1 log a b c c bc log ab b 2 ac
 2log b  2log c  2log a  2log c  8log a  8log b a a b b c c
 2log b  2log a  2log c  8log a  2log c  8log b . a b a c b c  Vì a, ,
b c là các số thực lớn hơn 1 nên: log b, log a, log ,
c log a, log c, log b  0 . a b a c b c Do đó
áp dụng bất đẳng thức Cauchy, ta có: P  2 2log .
b 2log a  2 2log .
c 8log a  2 2log .
c 8log b  4  8  8  20 . a b a c b c
log b  log aa b a b  
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi 2
log c  4log a  c a a b c 1. a c   2 log c  4log b   b c c b  Vậy P  20 . min
Dạng 5: Bài toán lãi suất 1. Phương pháp 2. Bài tập
Bài tập 1: Một người gửi tiết kiệm số tiền 80 000 000 đồng với lãi suất Ghi nhớ:
6,9% một năm. Biết rằng tiền lãi hàng năm được cộng vào tiền gốc, hỏi Khách hàng gửi vào ngân
sau 5 năm người đó rút được cả tiền gốc lẫn tiền lãi gần với con số nào hàng A đồng với lãi kép r (% / sau đây?
kì hạn) thì số tiền khách hàng A. 105370000 đồng B. 111680000 đồng
nhận được cả vốn lẫn lãi sau n C. 107667000 đồng D. 116570000 đồng
kì hạn n   * là:
Hướng dẫn giải
S A1 rn n Chọn B
Gọi A là số tiền gửi ban đầu, r là lãi suất hàng năm.
Số tiền gốc và lãi sau năm thứ nhất là S A  .
A r A 1  r . 1  
Số tiền gốc và lãi sau năm thứ hai là S S S .r A1 r2 . 2 1 1 …
Số tiền gốc và lãi người đó rút ra được sau 5 năm là S  .
A 1 r5  80000000.1 6,9%5  111680799 (đồng) 5
Bài tập 2: Một người gửi ngân hàng 100 triệu với lãi suất 0,5% một Từ công thức lãi kép
tháng. Biết rằng nếu không rút tiền ra khỏi ngân hàng thì cứ sau mỗi S A r , ta suy ra n 1 n
tháng, số tiền lãi sẽ được cộng vào vốn ban đầu để tính lãi cho tháng
tiếp theo. Sau ít nhất bao nhiêu tháng, người đó có nhiều hơn 125 triệu?  S n  log n  . 1 r    A
A. 45 tháng B. 46 tháng C. 47 tháng D. 44 tháng
Hướng dẫn giải Chọn A
Sau n tháng, tổng số tiền gốc và lãi là: 1001 0,5%n  . n 125
Theo đề bài: 1001 0,5%  125  n  log  44,74 10,5% 100
Vậy sau ít nhất 45 tháng, người đó có nhiều hơn 125 triệu.
Bài tập 3: Bác Toản gửi số tiền 58 triệu đồng vào một ngân hàng theo Từ công thức lãi kép
hình thức lãi kép và ổn định trong 9 tháng thì lĩnh về được 61758000 S A r , ta có n 1 n
đồng. Hỏi lãi suất ngân hàng hàng tháng là bao nhiêu? Biết rằng lãi suất
không thay đổi trong thời gian gửi. S n n r  1. A A. 0.8% B. 0,6% C. 0,7% D. 0,5%
Hướng dẫn giải Chọn C.
Gọi r là lãi suất tiền gửi của ngân hàng theo tháng. ,
A S lần lượt là n
số tiền gửi ban đầu và số tiền sau n  9 tháng. Áp dụng công thức lãi kép ta có
S A  rn    r n  9 1 61758000 58000000 1 61758000 3 9 r 1 7.10      0,7% 58000000
Vậy lãi suất ngân hàng hàng tháng là 0,7%
Bài tập 4: Để đủ tiền mua nhà, anh An vay ngân hàng 500 triệu theo Bài toán vay vốn trả góp:
phương thức trả góp với lãi suất 0,85% mỗi tháng. Nếu sau mỗi tháng, Vay ngân hàng số tiền là A
kể từ thời điểm vay, anh An trả nợ cho ngân hàng số tiền cố định là 10 đồng với lãi suất r (% /
triệu đồng bao gồm cả tiền lãi vay và tiền gốc. Biết phương thức trả lãi tháng). Sau đúng một tháng kể
và gốc không thay đổi trong suốt quá trình anh An trả nợ. Hỏi sau bao từ ngày vay, bắt đầu hoàn nợ;
nhiêu tháng anh trả hết nợ ngân hàng?
hai lần hoàn nợ cách nhau A. 65 B. 66 C. 67 D. 68
đúng một tháng, mỗi hoàn nợ
số tiền là X đồng và trả hết
Hướng dẫn giải
tiền nợ sau đúng n tháng. Chọn B
Cách tính số tiền còn lại sau n
Đặt A  500 triệu là số tiền đã vay, X  10 triệu là số tiền trả trong mỗi tháng là:
tháng và r  0,85% là lãi suất ngân hàng, n là số tháng anh An phải trả 1 n nr 1 hết nợ.
S A r X . n 1    r Theo đề bài:
Để sau đúng n tháng trả hết
Cuối tháng thứ nhất anh An còn nợ số tiền là nợ thì
A Nr X A1 r  X . n  
A  rn 1 r 1 1  X  0 . r
Cuối tháng thứ hai anh An còn nợ số tiền là Suy ra
A  r  X   A  r  X r X A  r2 1 1 1
X 1 r 1       .  Xn  log   .
Cuối tháng thứ ba anh An còn nợ số tiền là
1r  X Ar   
A r2  X    r  
   r X  A r3  X  r2 1 1 1 1 1 1 1 r 1    …
Cuối tháng thứ n anh An còn nợ số tiền là
A  rn X   rn 1    rn2 1 1 1
 ...  1 r 1  
Để sau n tháng, anh An trả hết nợ thì
A  rn X   rn 1    rn2 1 1 1
 ...  1 r 1  0  
A  rn X   rn 1    rn2 1 1 1
 ...  1 r 1   n        rn 1 r 1 X X A 1  X
 1 rn
n  lo g1r   r X ArX Ar   10 
Áp dụng ta có: n  log  n  65,38. 10,0085  10 500.0,0085   
Vậy anh An phải trả trong vòng 66 tháng.
Bài tập 5: Bác An có 400 triệu đồng mang đi gửi tiết kiệm ở hai kì hạn
khác nhau đều theo hình thức lãi kép. Bác gửi 200 triệu đồng theo kì
hạn quý với lãi suất 2,1% một quý; 200 triệu còn lại bác gửi theo kì hạn
tháng với lãi suất 0,73% một tháng. Sau khi gửi được đúng 1 năm, bác
rút tất cả số tiền ở loại kì hạn theo quý và gửi theo tháng. Hỏi sau đúng
2 năm kể từ khi gửi tiền lần đầu, bác An thu được tất cả bao nhiêu tiền
lãi? (kết quả làm tròn đến hàng phần nghìn).
A. 75,304 triệu đồng
B. 75,303 triệu đồng
C. 470,656 triệu đồng D. 475,304 triệu đồng
Hướng dẫn giải Chọn A
Công thức tính lãi kép là S A1 rn . n
Tổng số tiền bác An thu được sau 1 năm theo kì hạn quý là:
S  2001 2,1%4 triệu đồng 1
Tổng số tiền bác An thu được sau 1 năm theo kì hạn tháng là:
S  2001 0,73%12 triệu đồng 2
Tổng số tiền bác An thu được sau 1 năm là S S triệu đồng. 1 2
Tổng số tiền bác An thu được sau 2 năm là
S  S S 1 0,73%12  475,304 triệu đồng. 1 2
Vậy tiền lãi bác An thu được sau 2 năm là L S  400  75,304 triệu đồng.
Bài tập 6: Một người vay ngân hàng số tiền 350 triệu đồng, mỗi tháng
trả góp 8 triệu đồng và lãi suất cho số tiền chưa trả là 0,79% một tháng.
Kì trả đầu tiên là cuối tháng thứ nhất. Hỏi số tiền phải trả ở kì cuối là
bao nhiêu để người này hết nợ ngân hàng? (làm tròn đến hàng nghìn) A. 2921000 đồng B. 7084000 đồng C. 2944000 đồng D. 7140000 đồng
Hướng dẫn giải Chọn D
Kì trả đầu tiên là cuối tháng thứ nhất nên đây là bài toán vay vốn trả góp cuối kì.
Gọi A là số tiền vay ngân hàng, B là số tiền trả trong mỗi chu kì,
d r% là lãi suất cho số tiền chưa trả trên một chu kì, n là số kì trả nợ.
Số tiền còn nợ ngân hàng (tính cả lãi) trong từng chu kì như sau:
+ Đầu kì thứ nhất là A
+ Cuối kì thứ nhất là A1 d   B . + Cuối kì thứ hai là
A  d   B  d   B A  d 2 1 1 1
B 1 d  1     + Cuối kì thứ ba là  
A d2  B  d  
   dB A d3 B  d2 1 1 1 1 1 1 1d 1    …
+ Theo giả thiết quy nạp, cuối kì thứ n là n  
A  d n B   d n 1     d     A  d n 1 d 1 1 1 ... 1 1 1  B   d
Vậy số tiền còn nợ (tính cả lãi) sau n chu kì là n  
A  d n 1 d 1 1  B . d 1 n nd 1
Người đó trả hết nợ ngân hàng khi A1 d     B  0 d 1,0079n n 1  350.1,0079  8.  0  n  53,9 . 0,0079
Tức là phải mất 54 tháng người này mới trả hết nợ.
Cuối tháng thứ 53, số tiền còn nợ (tính cả lãi) là 53 1,0079 1 53 S  350.1,0079  8. (triệu đồng) 53 0,0079
Kì trả nợ tiếp theo là cuối tháng thứ 54, khi đó phải trả số tiền S và 53
lãi của số tiền này nữa là S  0,0079.S S .1,0079  7,139832 53 53 53 (triệu đồng).
Bài tập 7: Ông A vay dài hạn ngân hàng 300 triệu, với lãi suất 12%
năm. Ông muốn hoàn nợ cho ngân hàng theo cách: Sau đúng một năm
kể từ ngày vay, ông bắt đầu hoàn nợ, hai lần hoàn nợ liên tiếp cách nhau
đúng một năm, số tiền hoàn ở mỗi lần là như nhau và trả hết nợ sau
đúng 4 năm kể từ ngày vay. Hỏi theo cách đó, số tiền m mà ông A sẽ
phải trả cho ngân hàng trong mỗi lần hoàn nợ là bao nhiêu? Biết rằng lãi
suất ngân hàng không thay đổi trong thời gian ông A hoàn nợ. 361,124 A. m
(triệu đồng) B. m   2
36 1,12 (triệu đồng) 1,124 1 361,123 1 3001,124 C. m
(triệu đồng) D. m  ( triệu đồng) 1,123 1,124 1
Hướng dẫn giải Chọn A
Số tiền nợ sau năm thứ nhất: T  300 112%  m  300 p m , với 1  
p  112%  1,12 .
Số tiền nợ sau năm thứ hai: T  300 p m 2
p m  300 p mp m 2
Số tiền nợ sau năm thứ ba: T   2
300 p mp m 3 2
p m  300 p mp mp m 3
Trả hết nợ sau năm thứ tư:  3 2
300 p mp mp mp m  0 4 3 2 4 
p mp mp mp m   p m 3 2 300 0 300
p p p   1  0  p  1 1,124 4 1 300 p . m 0 3001,124 4 . m        p 1 0,12 3001,124 .0,12 361,124  m   m  1,124 1 1,124 1 361,124 Vậy m  . 1,124 1
Bài tập 8: Một người mỗi đầu tháng gửi vào ngân hàng T triệu đồng với Bài toán tiền gửi ngân hàng:
lãi suất kép 0,6% một tháng. Biết cuối tháng thứ 15 thì số tiền cả gốc lẫn Đầu mỗi tháng, khách hàng
lãi sẽ thu về là 10 triệu đồng. Hỏi số tiền T gần với số nào nhất trong các gửi vào ngân hàng số tiền A số sau đây?
đồng với lãi kép r (% / tháng) A. 535000 đồng B. 635000 đồng
thì số tiền khách hàng nhận
được cả vốn lẫn lãi sau n C. 613000 đồng D. 643000 đồng
tháng n   * (nhận tiền
Hướng dẫn giải
cuối tháng, khi ngân hàng đã Chọn B tính lãi) là
Sau tháng gửi đầu tiên số tiền cả gốc và lãi thu được là T 1 rA S
  r    r n 1 n 1 1  r   .
Sau tháng thứ hai số tiền cả gốc và lãi thu được là T   r2 1
T 1 r . …
Sau tháng thứ 15, số tiền cả gốc và lãi thu được là T r n T r n 1 1 1    
 ...  T 1 r .
Để số tiền cả gốc lẫn lãi thu về là 10 triệu đồng thì
T   r15  T   r14 1 1
 ...  T 1 r 10000000  
T   r  r15 1 1 1
 10000000  T  635.000 (đồng). r
Bài tập 9: Một huyện A có 100 000 dân. Với mức tăng dân số bình Công thức tính tăng trưởng
quân 1,8% năm thì sau ít nhất bao nhiêu năm nữa dân số sẽ vượt 150 dân số: 000 dân.
X X 1 rmn m n A. 22 B. 23 C. 27 D. 28 
Hướng dẫn giải  ,
m n   ,m nChọn B
Trong đó: r % là tỉ lệ tăng dân
Giả sử sau n năm nữa thì dân số sẽ vượt 150 000 dân.
số từ năm n đến năm m; Xm
dân số năm m, X dân số năm Áp dụng công thức: '  1 n X X r . n n.X '  150000 Suy ra n  log  log  22,72796911. 1 r   1 1  ,8%  X  100000
Bài tập 10: Tỉ lệ tăng dân số hàng năm ở Việt Nam được duy trì ở mức
1,05%. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, dân số của Việt Nam năm
2014 là 90728900 người. Với tốc độ tăng dân số như thế thì vào năm
2030, dân số của Việt Nam là: A. 106118331 người B. 198049810 người C. 107232574 người D. 108358516 người
Hướng dẫn giải Chọn C Áp dụng công thức:  1 n X Xr 2030 2014   Trong đó: X  90728900; 1 r  , 05; n  16 2014
Ta được dân số đến hết năm 2030 là: X  107232574. 2030
Bài tập 11: Trong vật lý, sự phân rã của các chất phóng xạ được biểu 1  1 T
diễn bởi công thức: mt  m
, trong đó m là khối lượng ban đầu 0    2  0
của chất phóng xạ (tại thời điểm t  0 ); T là chu kì bán rã (tức là
khoảng thời gian để một nửa khối lượng chất phóng xạ bị biến thành
chất khác). Chu kì bán rã của Cabon 14C là khoảng 5730 năm. Cho
trước mẫu Cabon có khối lượng 100g. Hỏi sau khoảng thời gian t thì
khối lượng còn bao nhiêu gam? 1 t ln 2 5730  1  
A. mt  100. 
B. mt 5730  100.e  2  100t  100t 5730  1  
C. mt  100  D. mt 5730  100.e  2 
Hướng dẫn giải Chọn A 1  1 T
Theo công thức: mt  m ta có: 0    2  t mt 1 5730  100. 2
Bài tập 12: Cường độ ánh sáng đi qua môi trường khác không khí
(chẳng hạn sương mù, nước,…) sẽ giảm dần tùy thuộc độ dày của môi
trường và hằng số  gọi là khả năng hấp thu của môi trường, tùy thuộc
môi trường thì khả năng hấp thu tính theo công thức  x
I I e  với x là 0
độ dày của môi trường đó và được tính bằng đơn vị mét. Biết rằng nước
biển có   1,4 . Hãy tính cường độ ánh sáng giảm đi bao nhiêu khi từ
độ sâu 2m xuống đến 20m? A. 25,2 e B. 22,5 e C. 32,5 e D. 52,5 e
Hướng dẫn giải Chọn A
Cường độ ánh sáng thay đổi khi từ độ sâu x đến độ sâu x là: 1 2  1 x I I e 1 0    2 x 1 x    e .  2 x I I e 2 0 I Thay x  2; 2 x  0,   1,4 ta có 1 25,2  e . 1 2 I2
BÀI 5. PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM I. PHƯƠNG TRÌNH MŨ
1. Phương trình mũ cơ bản
Phương trình mũ cơ bản là phương trình có dạng x a b
a  0;a  1 -
Nếu b  0 thì phương trình có duy nhất một nghiệm x  log b ; a -
Nếu b  0 hoặc b  0 thì phương trình vô nghiệm.
2. Cách giải một số phương trình mũ cơ bản
a) Đưa về cùng cơ sốA xBxaa
Ax  Bx, a  0,a   1
b) Phương pháp đặt ẩn phụ 2x   . x a
a    0 . Đặt x
t a , t  0 c) Logarit hóa 0 ìï < a ¹1 ï
Nếu phương trình cho ở dạng ï f ( x ) a = b b í > 0 .
ïïïf (x) = log b ïî a
II. PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
1. Phương trình logarit cơ bản: là phương trình có dạng log x b với 0 < a ¹ 1 a log b x b x a a
2. Cách giải một số phương trình mũ cơ bản
a) Đưa về cùng cơ số    f x hoac g x   f x g x   a   a
 a 0,a 1 ( ) 0 ( ( ) 0) log log  f
  x  g x
b) Phương pháp đặt ẩn phụ 2
 log x  .log x    0 . Đặt t  log x,x  0 aa a c) Mũ hóa    f xf (x) 0 log  b   af   xba
HỆ THỐNG HÓA BẰNG SƠ ĐỒ
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Phương pháp đưa về cùng cơ số 1. Phương pháp
Phương pháp đưa phương trình mũ về cùng cơ số
- Biến đổi các hàm số có mặt trong phương trình về cùng cơ số, sau đó rút gọn, đưa về dạng cơ bản
hoặc về dạng: f (x) g ( x) aa
f (x)  g(x) . (Vôùi 0  a  1).(Thường gặp) a f ( x) g ( x)   0
- Nếu cơ số a thay đổi thì: aa   (Ít gặp). (a   )
1 f (x)  g(x)  0
Phương pháp đưa phương trình loga về cùng cơ số
Biến đổi phương trình để đưa về dạng cơ bản đã nêu hoặc là dạng: log M  log N M N. a a 2. Bài tập 2 3  
Bài tập 1. Tìm tích số của tất cả các nghiệm thực của phương trình x x 2 7  49 7 1 1 A. 1  . B. 1. C.  . D. . 2 2 Lời giải Chọn A  1 5 x  2 3 2 3 5 x xx x 3 5 2 2 2 2 2 2 7  49 7  7
 7  x x    x x 1  0   2 2  1 5 x   2 1 5 1 5
Khi đó tích các nghiệm là: .  1. 2 2 2 x x 1  x2
Bài tập 2. Cho phương trình 7  4 3
 2 3 . Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. Phương trình có hai nghiệm không dương.
B. Phương trình có hai nghiệm dương phân biệt.
C. Phương trình có hai nghiệm trái dấu.
D. Phương trình có hai nghiệm âm phân biệt. Lời giải Chọn A Do     2 7 4 3 2
3 nên phương trình ban đầu tương đương với x  0
    22xx 1   x2 2 3 2 3 2  2 
x  2x  2  x  2 2
 2x x  0  1  . x    2
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm không dương.
Bài tập 3. Phương trình log  x  2 1  2  log
4  x  log 4  x3 4 2 8 có bao nhiêu nghiệm? A. Vô nghiệm. B. Một nghiệm. C. Hai nghiệm. D. Ba nghiệm. Lời giải Chọn C Điều kiện: 4   x  4 và x  1  .
Ta có log  x  2 1  2  log
4  x  log 4  x3  log 4 x 1  log  4  x 4   2   2   x 4 2 8  x  2   4 x   2 1  16  x 2
x  4x 12  0 x  6 2  4 
x 1  16  x      . 4 2    x   2 1  x 16
x  4x  20  0 x  2  2 6  x  2  2 6
Đối chiếu điều kiện, phương trình đã cho có hai nghiệm x  2 và x  2  2 6 . x 3x 1 
Bài tập 4. Tập nghiệm  4   7  16
S của phương trình   0     là  7   4  49  1  1 1   1 
A. S    . B. S    2 . C.  ;   .
D. S   ; 2.  2 2 2   2  Lời giải Chọn A x 3x 1 4 7      16 2  x 1  2  4   4  1 Ta có   0            2
x 1  2  x   .  7   4  49  7   7  2
Cách trắc nghiệm: Nhập VT phương trình vào máy tính, dùng nút Calc thử các nghiệm. 2 x 1  7 x
Bài tập 5. Phương trình x 1
8   0, 25. 2 có tích các nghiệm bằng? 4 2 2 1 A. . B. . C. . D. . 7 3 7 2 Lời giải Chọn C 2x 1  2x 1  7    7 2x 1 7 x 2x 1 7 x 4 3. x x 3. 3. Ta có x     2 1 x 1  2 8 0, 25. 2  2  2 .2  2 x 1  2 x 1  2  2  2 .2  2  2 x  1 2x 1 7x  4 2 3. 7   
x  9x  2  0  2 . x 1 2 x   7 2 2
Vậy tích các nghiệm bằng 1.  . 7 7 7 2 3 x x
Bài tập 6. Tìm số nghiệm của phương trình x 1 27   . 243 A. 0 . B. 1. C. 2. D. Vô số. Lời giải Chọn A
Điều kiện x  1. 7 x x2 2 3 3x6 7 x 1  0   Ta có: x x x 1 27   x 1  2  3  3 6 7 10 3   5 3 x 1 2
 6x 12  7x 10x   1 2
 7x  23x  22  0 (PT vô nghiệm)
Bài tập 7. Cho phương trình 2log  x  
1  log 2x  2 3 1  log x 1 3 3 
 . Tổng các nghiệm của phương trình 3 là A. 2 . B. 3 . C. 4 . D. 1. Lời giải Chọn B 3 x 1  0 x  1   Điều kiện:   2x  2 1  0   1 x    x 1  0  2 
Ta có: 2log x  
1  log 2x  2 3 1  log x 1 3 3   3  2log  3
x 1  2 log 2x 1  2 log x 1  log  3
x 1  log 2x 1 x 1 3  3   3  3 3   3
x 1  2x 1 x   1 1
Trường hợp 1: x  . Ta có: 3
x 1  2x 1  x   1 3
x 1  2x   1 x   1 2 3 2
x  2x x  2  0  x  1
  x  2  x 1 . So sánh điều kiện nên x  2 x 1. 1
Trường hợp 2: x  . Ta có: 3
x 1  2x 1  x   1 3
x 1  1 2xx   1 2  x  0 3 2
x  2x x  0  
. So sánh điều kiện nên x  0 . x  1 
Kết luận: Tổng các nghiệm của phương trình là 0 1 2  3 .
Bài tập 8. Cho n là số nguyên dương và a  0 , a  1 . Tìm n sao cho
log 2019  log 2019  log 2019  ... log  n 2019 2033136.log 2019 3 a a . a a a A. n  2017 . B. n  2016 . C. n  2018 . D. n  2019 . Lời giải Chọn B
Ta có log 2019  log 2019  log 2019  ... log  n 2019 2033136.log 2019 3 a a a a a
 log 2019  2.log 2019  3.log 2019 ... .
n log 2019  2033136.log 2019 a a a a a
 1 2  3... n.log 2019  2033136.log 2019 a a
nn   1   
 2033136.log 2019  0 a  0,a   1 2 a   n n   1 n  2016 2 
 2033136  n n  4066272  0  . 2  n  2017 
Do n là số nguyên dương nên n  2016 .
Bài tập 9. Tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình 2 log  x  3  log  x  52  0 4 4 là: A. 8 . B. 8  2 . C. 8  2 . D. 4  2 .
Hướng dẫn giải Chọn B x  3  0 x  3 ĐKXĐ:    . x  5  0 x  5
2 log  x  3  log  x  52  0  2log  x  3 x  5   0 4      4 4 
x 3x 5 1 khi x  5
 x  3 x  5  1   .
x 35 x 1 khi 3  x  5 2
x  8x 15 1 khi x  5     x 4 2    . 2
x  8x 15  1 khi 3  x  5 x  4
Vậy tổng tất cả các nghiệm của phương trình là 8  2 . 1 1 1
Bài tập 10. Giải phương trình   ...  2018 có nghiệm là log x log x log 2 3 2018 x
A. x  2018.2018! . B. 2018 x  2018!. C. x  2017!. D. x   2018 2018! . Lời giải Chọn B Điều kiện: . 0  x  1 1 1 1 Ta có   ...
 2018  log 2  log 3 ... log 2018  2018 log x log x log x x x 2 3 2018 x  log   log  2018  x  2018! 2018  x  2018! x  2018  ! 2018 x  2.3...2018 2018 .
Bài tập 11. Số nghiệm của phương trình: log log x  log log x  2 là 4  2  2  4  A. 0 . B. 2. C. 3 . D. 1. Lời giải Chọn D x  0 Điều kiện:   x 1. log x  0  2 1  1 
Ta có: log log x  log log x  2  log log x  log log x  2 4  2  2  4  2  2  2  2  2  2  1
 log x32  4  log x  4  x 16 thỏa điều kiện. 2 2 2 8 3 x 4 x     9
Bài tập 12. Phương trình .      có hai nghiệm
x . Tổng S x x là  4   3  16 1 x và 2 1 2 A. 1. B. 4. C. 2. D. 3 Lời giải Chọn C Đk: x  0 8 4 3 x 4 9 3 x x 4 x         9 Xét phương trình .   .           4   3  16  4   3  16 4 4 xx 2  3   3 x  9  3 x   3  4 2  .   
x   2  x  2x  4  0           1  4   4  16  4   4  x
Vì x  0 không phải là nghiệm của phương trình   1 và 1. 4    0 nên Phương trình   1 có hai nghiệm
x x  2 . Vậy S  2 . 1 x , x và 2 1 2
Dạng 2: Phương pháp đặt ẩn phụ 1. Phương pháp
Loại 1: Phương trình có dạng kf(x) (k-1)f(x) f(x) b a + b a + ... + b a + b = 0 k k-1 1 0
Khi đó ta đặt: t = af(x) điều kiện: t > 0 . Ta được một phương trình đại số ẩn t, giải pt đại số này ta biết
được nghiệm của phương trình ẩn t.
Nếu có nghiệm t thì cần xét xem có thỏa điều kiện t > 0 hay không. Nếu thỏa điều kiện thì giải phương trình f ( x) t a
để tìm nghiệm của phương trình đã cho.
Ví dụ: x 1  x 1  x 1  2 x 1 4 6.2 8 0 (2 ) 6.2       8  0 t  2 Đặt t = 1
2x . Điều kiện t > 0. Ta có 2
t  6t  8  0  t  4  Với t = 2 ta có 1
2x =2  x  0  Với t = 4 ta có 1
2x = 4  x  1.
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm: x  0 và x  1. α
Loại 2: Phương trình đưa được về dạng: f(x) 2 α a + + α = 0 1 f(x) 3 a Hướng giải: Đặt f ( x) t a .   5x x x 125
Ví dụ 1: Giải phương trình 1 3 5  5  26    26  0 5 5x 2 t 125 tt 125 (nhaän) Đặt  5x t
;t  0 Ta được phương trình:   26  0 
 26t 125  0  5  t 5 t  5 (nhaän)
 Với t =125 ta có 5x  125  x  3.
 Với t = 5 ta có 5x  5  x  1.
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm: x = 1 và x = 3.
Lưu ý: Một số những cặp số là nghịch đảo của nhau. Ví dụ: 2  2 ; 1  3 ; 3  8 ,...
Loại 3: Phương trình có dạng: 2f(x) f(x) 2f(x) α a + α (ab) + α b = 0 1 2 3 2 f ( x)   f ( x)  
Hướng giải: Chia cả hai vế cho 2 a a f ( x ) b
ta được phương trình    +    +  = 0 1  2 3 b   b f ( x)   Ta đặt: t = a  
điều kiện: t > 0, giải phương trình ẩn t, sau đó tìm nghiệm x. b
Chú ý: Cũng có thể chia hai vế phương trình cho: ( ) ( ) f x ab hoặc: 2 f (x) a .
Ví dụ: Giải phương trình 9x 6x 2.4x   .  3 x  1         x x x 9 x 6 x 3 x 3 x 2 2 9  6  2.4  ( )   2  0  ( )   2  0   x  0     4 4 2 2       3 x    2(  Voâ nghieäm)    2 
Một số dạng phương trình logarit sử dụng phương pháp đặt ẩn phụ thường gặp: 1 2
Ví dụ1: Giải phương trình   1.
5  lg x 1 lg x
Phân tích: Ta nhận thấy trong phương trình chỉ có một hàm số lôgarit duy nhất, đó là lg x . Vì vậy ta giải pt
bằng cách đặt t  lg . x
Đặt t  lg x đk t  5và t  1
 .Ta được phương trình: 1 2  
t  2 thoûa ñieàu kieän   t 11 1 2   1 t
 11  5  4t t 2
t  5t  6  0   5  t 1 t
5t1t t  3  thoûa ñieàu kieän
 Với t = 2 ta có lg x  2  x 100
 Với t = 3 ta có lg x  3  x 1000
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm x = 100; x = 1000.
Ví dụ 2: Giải phương trình 2 2 3
log (x 1)  log (x 1)  7. 2 2 Điều kiện: x 1 2 2 3
log (x 1)  log (x 1)  7 2
 4 log x 1  3log x 1  7  0 2   2   2 2 t  1
Đặt t  log x 1 , ta được phương trinh: 2 4 
t  3t  7  0  2   7 t   4
 Với t =1 ta có log x 1 1  x 1  2  x  3 2   7  7 7 7  Với t  ta có log x 1 
x 1  2  x  1 2 . Kết luận:.... 2   4 4 4 4 2. Bài tập x x
Bài tập 1. Phương trình  2   1   2  
1  2 2  0 có tích các nghiệm là: A. 1  . B. 2. C. 1. D. 0 .
Hướng dẫn giải Chọn A x x 1 x 2   1   2   1  2 2  0      . x  2     1 2 2 0 2 1 x    2   1  2 1 x  1   2x x  2 1  2 2  2   1 1  0    .     xx  1 2 1  2 1
Vậy tích các nghiệm của phương trình là 1  .
Bài tập 2. Phương trình x 1  x x 1 9 13.6 4   
 0 có 2 nghiệm 1x , x . Phát biểu nào sau đây đúng? 2
A. Phương trình có 2 nghiệm nguyên.
B. Phương trình có 2 nghiệm vô tỉ.
C. Phương trình có 1 nghiệm dương.
D. Phương trình có 2 nghiệm dương. Lời giải Chọn A 9x 6x Ta có: x 1  x x 1 9 13.6 4     0
9.9x 13.6x 4.4x     0  9. 13.  4  0 4x 4x  3 x   1 2   3 x 3 x      2 x  0   9. 13.  4  0        .  2   2   3 x 4 x  2       2  9
Vậy phương trình có 2 nghiệm nguyên. 3 3 3
Bài tập 3. Tính tổng của tất cả các nghiệm thực của phương trình 3x 9 9x 3 9x 3x      12 . 7 9 A. 3 . B. . C. 4. D. . 2 2 Lời giải Chọn B
a  3x 9 Đặt  . b   9x 3 a  0 Phương trình đã cho      3 3 3  a b a b
 3aba b  0  b  0  . a b  0 
a  0  x  2.  1
b  0  x  . 2 3x  3
a b  0 9x 3x   12  0    x 1. 3x  4   VN  7
Vậy tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình là . 2
Bài tập 4. Tích các nghiệm của phương trình log 125x 2 log x 1 bằng x 25 7 630 1 A. . B. . C. . D. 630 . 25 625 125 Lời giải Chọn C
Điều kiện: 0  x  1, ta có: 3 log 125x 2 log x 1 2 2  log x  log . x log 125  1 2
 log x  log x 1  0 x 25 25 25 x 25 25 2  1 x  5 log   25 x  2   .  1   log x x  2  2 25  25 1
Vậy tích các nghiệm của phương trình là: . 125 5
Bài tập 5. Phương trình log 2  log x x 2 2
A. Có hai nghiệm dương. B. Vô nghiệm.
C. Có một nghiệm âm. D. Có một nghiệm âm và một nghiệm dương. Lời giải Chọn A
Điều kiện: 0  x  1. log x  2 5 1 5 2 x  4 log 2  log x    log x   0     . x 2 2 2 1 log x 2 log    2 x x 2 2  2
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm dương.
Bài tập 6. Gọi S là tập nghiệm của phương trình 2 2 2 x x x x2 x x 1 2 2 4   
1. Số phần tử của tập S là A. 1. B. 2. C. 3 . D. 4 Lời giải Chọn D TXĐ: D   2  x x x xx xx x 2x x Xét phương trình: 2 2 2 2 2 2 1 x x 1 2 2 4 1 2 4        1 4       2 2 2 2 2 2 1 x x x x x x x x x x   4.2  2  4.4  4  5.2  2  4 2 2 x x 2  2 2
 5.2x x  4  0 . Đặt  2x x t , t  0 t 1
Phương trình trở thành: 2
t  5t  4  0  t  4   2 x 0 Với x x 2 t  1  2
1  x x  0  x 1   2 x 2 Với x x 2 2 t  4  2
 2  x x  2  0  x  1
Vậy tập nghiệm của phương trình S   1  ;0;1;  2 có 4 phần tử.
Bài tập 7. Gọi a là một nghiệm của phương trình 2log x log x 2log 4.2  6
18.3 x  0 . Khẳng định nào sau đây là
đúng khi đánh giá về a . A. a  2 10  1. B. 2
a a 1  2 . log  2  x 9
C. a cũng là nghiệm của phương trình    . D. 2 a  10 .  3  4 Lời giải Chọn C
Điều kiện: x  0 . Chia hai vế cho 2log 3
x ta được phương trình: log  2  x 9   2log   x log  2   2  x  3  4 log  2  x 9 4.  18  0          .  3   3   log  2  x   3  4  2    VN   3 
Bài tập 8. Biết phương trình 2 log x  3log 2  7 có hai nghiệm thực x  2
x . Tính giá trị của biểu thức x 1 2  x  2x T 1 A. T  64 . B. T  32 . C. T  8. D. T 16 . Lời giải Chọn Dx  0 Điều kiện:  . x 1 3
Ta có: 2 log x  3log 2  7  2 log x   7 2 x 2 log2 x log x  3 2 x  8 2  2 log 
x  7 log x  3  0   (thỏa mãn). 2 2 1   log x  x  2 2  2  x  2 ; x
x  8  T     8 2  16 . 1 x  2 1 2
Bài tập 9. Tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình 2 2 2 x 1  x 3 x 6 x 1 2 5.2 2     0 bằng A. 4. B. 10 . C. 6 . D. 8 . Lời giải Chọn C Ta có 2 2 2 2 2 x 1  x 3 x 6 x 1  2 x x 3 x 6 2  5.2  2  0  2.2  5.2  2.2 x  0 . Vì 6
2 x  0 , chia cả 2 vế của phương trình cho 6 2 x , ta được 2 2 2 x 6 x x 3 2.2  5.2 x  2  0 . Đặt 2 3 2x x t  
, điều kiện t  0.
t  2N  Ta có phương trình: 2 2 
t  5t  2  0  1  . t  N   2 x   x 3 13 + Với 2 3 2 t  2  2
 2  x  3x 1  0  x  . 2 1 x   x 1 3 5 + Với 2 3 2 t   2
  x  3x  1  x  . 2 2 2
Vậy tổng các nghiệm bằng 6 .
Bài tập 10. Cho phương trình log 5x 1.log  x 1 5    5 1 log 5x t  1 5   5 25  . Khi đặt , ta được phương trình nào dưới đây? A. 2 t 1  0 . B. 2
t t  2  0 . C. 2 t  2  0 . D. 2
2t  2t 1  0. Lời giải Chọn B log 5x  1 .log  x 1 5   5 1   1 5 25  TXĐ: . D   0;  xx 1 Ta có log  1 5  5  log 5.5  5  log 5x 1 1 25  2    5 5    . 2 Đặt log 5x t  1 t  0 5   . 1 Phương trình  
1 trở thành t. t   1  1 2
t t  2  0 . 2 Bài tập 11. Gọi 2log x log x 2log
a là một nghiệm của phương trình 4.2 6 18.3 x  
 0 . Khẳng định nào sau đây đúng khi đánh giá về ? a A. a  2 10  1 . log 2 x   9
B. a cũng là nghiệm của phương trình    .  3  4 C. 2
a a 1  2 . D. 2 a  10 . Lời giải Chọn D Điều kiện . x  0 2log x log 3 3 x    
Chia cả hai vế của phương trình cho 2log 3 x ta được . 4  18  0      2   2  log  3 x  Đặt , t    t  0 .  2   9 t  Ta có . 2 4 
t t 18  0  4  t  2   L 9 log 3 x   9 Với t       log x  2  x 100 . 4  2  4 Vậy . 2 a  100  10
Bài tập 12. Tích tất cả các nghiệm của phương trình 2
log x  log x 1  1 2 2 1 5 1 5 1 A. 2 2 . B. 1. C. 2 2 . D. . 2 Lời giải Chọn A    x 0 x  0  1 Điều kiện    1  x  . log x 1  0   2 2 x  2
Đặt log x 1  , t  0 2
 log x t 1 ta có phương trình 2 t 2 t  2 2 1  t  1 4 2
t  2t t  0  t  3t  2t  
1  0  t t   2
1 t  2t   1  0 t   0 / t m  t   1 / t m   1   5  . t  t / m  2  1   5 t  loai  2 Với t  0 thì 1
log x  1  x  2 . 2 Với t  1 thì 0
log x  0  x  2 . 2 1 5 1 5 1 5 Với t  thì 2 log x   x  2 . 2 2 2 1 5
Vậy tích các nghiệm của phương trình là 2 2 .
Bài tập 13. Phương trình 2 2 sin x 1cos 2  2
x m có nghiệm khi và chỉ khi
A. 4  m  3 2 .
B. 3 2  m  5 .
C. 0  m  5.
D. 4  m  5 . Lời giải Chọn D xx xx x 4 Ta có 2 2 2 2 2 sin 1 cos sin 2 sin sin 2  2  m  2  2  m  2   m * . 2 sin 2 x 4 Đặt 2 sin 2 x t  , t 1; 
2 , * trở thành t   m . t 2 4 t  4 t  21;2 Xét hàm số   4 f t t  với t 1; 
2 . Ta có f t 1   0   . t 2 2 t tt  2  1;2 Khi đó f  
1  5 ; f 2  4 . Do đó min f t  4 và max f t  5 . 1;2 1;2
Phương trình đã cho có nghiệm khi và chỉ khi phương trình  
* có nghiệm t 1;  2
 min f t  m  max f t  4  m  5 . 1;2 1;2 Vậy: 4  m  5 .
Bài tập 14. Cho phương trình 2 x     2 1 1 4 2 .2 x m
 2m 1  0 . Có bao nhiêu giá trị nguyên của m thuộc đoạn  10  ; 
20 để phương trình có nghiệm? A. 6 . B. 7 . C. 8 . D. 9 . Lời giải Chọn B
Điều kiện: x  1  ;  1 . Với x   1  ;  1 thì 2
0  1 x 1, do đó, 2 0 1x 1 2  2  2 hay 2 1 1  2 x  2 . Đặt 2 1 2 x 2 t    t 1; 
2 . Phương trình trở thành: t m  2t  2m 1 0 2 2  t  2t 1
t  2t 1  mt  2 
m (do t  2 không là nghiệm của phương trình). t  2 2 t  2t 1
Xét hàm số f t  trên 1;2 . t  2 2 t  4t  5
x  11;2
Có f  x      , f x 0  . t  22 x  5  1;2 Lập bảng biến thiên
Do đó, để phương trình đã cho có nghiệm thì m  4  .
Suy ra, giá trị nguyên của m thuộc đoạn  10  ;2 
0 để phương trình có nghiệm là m 1
 0;9;8;7; 6;5;  4 .
Vậy có 7 giá trị cần tìm của m .
Bài tập 15. Có bao nhiêu số nguyên m để phương trình x x 1 4 . m 2  
 2m  0 có hai nghiệm 1x , x thỏa mãn 2 x x  3 ? 1 2 A. 2 . B. 0 . C. 1. D. 3 . Lời giải Chọn C
Phương trình  4x  2 .2x m  2m  0   1 Đặt  2x 2 t
, t  0 phương trình trở thành t  2 .
m t  2m  0 2 . Để phương trình   1 có hai nghiệm
x x  3 điều kiện là phương trình 2 1
x , x thỏa mãn 2 1 2   có hai nghiệm t , t  0 thỏa mãn x x x  1 2 1 x2 t .t  2 .2  2
 8 . Vậy điều kiện là 1 2 1 2  2
  m  2m  0   b   2m  0  m  4 .  a
c  2m  8 a
Bài tập 16. Cho phương trình 2 log x   2
m  3m log x  3  0 2  2
. Tìm m để phương trình có hai nghiệm phân biệt ,
thỏa mãn x x  16 . 1 x 2 x 1 2 m  1 m  1  m  1  m  1 A. . B. . C. . D. .     m  4 m  4 m  1 m  4  Lời giải Chọn B 2 log x   2
m  3m log x  3  0 1 2  2   . Điều kiện . x  0 Đặt . log 2 2 x t Ta
được phương trình t  m  3mt  3  0 2 . 2
Ta có: x x  16  log x x  4  log x  log x  4 2  1 2  . 1 2 2 1 2 2 Phương trình  
1 có hai nghiệm phân biệt ,
thỏa mãn x x  16 khi và chỉ khi 2 có hai 1 x 2 x 1 2 nghiệm phân biệt , t
thỏa mãn t t  4 . 1 t 2 1 2 m  4 Vậy suy ra 2
m  3m  4  .  m  1 
Thử lại thấy thỏa mãn.
Bài tập 17. Giá trị của
m để phương trình 9x  3x m  0 có nghiệm là: A. m  0 . B. m  0 . C. m 1.
D. 0  m 1 . Lời giải Chọn B Đặt 3x t  với . t  0 Khi
đó phương trình đã cho trở thành: 2
t t m  0 (*).
Phương trình đề cho có nghiệm khi và chỉ khi phương trình (*) có ít nhất một nghiệm dương. Xét hàm số   2
f t t t có f t   2t 1 . Xét f t  1  0  t   . 2 Bảng biến thiên:  1 x  0  2 y  0  0    y 0 1  4
Dựa vào bảng biến thiên, phương trình 2
t t  m có ít nhất một nghiệm dương khi và chỉ khi
m  0  m  0 .
Bài tập 18. Với giá trị nào của tham số m thì phương trình x x 1 4 . m 2  
 2m  0 có hai nghiệm , thoả 1 x 2 x mãn ?
x x  3 1 2 A. m  4 . B. m  3 . C. m  2 . D. m 1.
Hướng dẫn giải Chọn A Đặt , 2x t t  0 .
Phương trình đã cho có 2 nghiệm , thoả mãn 2
x x  3 khi phương trình t  2 .
m t  2m  0 1 x 2 x 1 2 có 2 nghiệm t  0 thoả mãn  1 x 2 x 1 x 2 .  2 .2  2 x t t  8 1 2 . 2   0
m  2m  0      m  4 t .t  8  2  m  8 1 2
Bài tập 19. Với điều kiện nào sau đây của m thì phương trình 9x  .3x m
 6  0 có hai nghiệm phân biệt? A. m  2 6 . B. m  6 . C. m  6 . D. m  2 6 . Lời giải Chọn D Đặt  3x t
t  0 thì phương trình trở thành 2t mt  6  0  1 .
Phương trình đã cho có 2 nghiệm phân biệt khi  
1 có 2 nghiệm dương phân biệt   0 2 m  24  0      m 2 6
S  0  m  0    m  2 6 .   m  0 P  0  6  0 
Bài tập 20. Tìm tất cả các giá trị tham số 2 2 2
m để phương trình
x 2 x   m   x 2x 1   m   2x 4x2 9.9 2 1 15 4 2 5  0
có 2 nghiệm thực phân biệt. 1 3  6 3  6
A. m  1 hoặc m  . B. m  . 2 2 2 1 3  6 3  6 C.m 1. D. m  hoặc m  . 2 2 2 Lời giải Chọn C 2 2 2 2 x x   x 1 x 1  x 1  m   2
x x   m   2 2 2 1 2 x 4 x2 9.9 2 1 15 4 2 5  0  9
 2m     1 15
 4m  2   25  0 x 2 x 2 2 1 1  3         m   3 2 1  4m  2  0   .  5   5  x 2 1  3  Đặt t    . Do  x  2
1  0 nên 0  t 1.  5  t  2 Phương trình có dạng: 2
t  2m  
1 t  4m  2  0  
. Do 0  t 1 nên t  2m 1. t  2m 1
Để phương trình có 2 nghiệm thực phân biệt thì 0  2m 1  1 1   m  1. 2
Bài tập 21. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để phương trình 2
x x   m   2xx   m   2 2 2 1 2 x 4x2 4.4 2 2 6 6 3 3
 0 có hai nghiệm thực phân biệt. 1  A. 1   m  .
B. m  4  3 2 hoặc m  4  3 2 . 2 1
C. 4  3 2  m  4  3 2 . D. m  1  hoặc m  . 2 Lời giải Chọn A 2 2 x 2 x 1  x 2 x 1 4 2     
Viết lại phương trình ta được:    2m 2    6m3  0.  9   3  2 x 2 x 1 2   
Do x x    x  2 2 2 1 1  0 nên 1    3  2 x 2 x 1 2    Đặt t   
, 0  t 1. Phương trình trở thành:  3  t  3 2
t  2m  2t  6m  3  0   . t  2  m 1
Để phương trình đã cho có hai nghiệm thực phân biệt thì 0  2  m 1 1 1  1   m   . 2 1
Vậy giá trị cần tìm của m là 1   m   . 2
Bài tập 22. Cho phương trình 3x 2 xln 3 xln 9 e  2.e  e
m  0 , với m là tham số thực. Tất cả các giá trị của tham
số m để phương trình có nghiệm duy nhất là
A. m  0 hoặc m  4 . B. m  0 hoặc m  4  . C. 4   m  0 .
D. m  0 hoặc m  4  .
Hướng dẫn giải Chọn B 3x 2 xln 3 xln 9 e  2.e  e  m  0 3x 2 x ln 3 x ln 9
 e  2.e .e  e .e  m  0 3x 2
 e  6.e x  9.ex m  0 . Đặt ex t
t  0, phương trình tương đương với 3 2
m  t  6t  9t . Xét f t 3 2  t
  6t 9t trên 0;. t 1 f t  2  3
t 12t 9 , f t  0   . t  3 Ta có bảng biến thiên
Dựa vào bảng biến thiên: với m  0 hoặc m  4
 thì phương trình có nghiệm duy nhất. Chú ý:
Ta không lấy giá trị x  0 nên tại m  0 đường thẳng y m vẫn cắt đồ thị tại duy nhất một điểm
(điểm tiếp xúc tại x  3).
Bài tập 23. Tập hợp tất cả các giá trị của tham số m để phương trình 2 2 x x  2 4  2
 6  m có đúng 3 nghiệm thực phân biệt là A.   3 . B.   2 . C. 3; . D. 2;3. Lời giải Chọn A Đặt 2 2x t  . Do 2
x  0  t  1 . Ta có phương trình 2
t  4t  6  m  0   1 .
Do với mỗi t  1 thì có hai nghiệm x   log
, còn với t  1 chỉ có một nghiệm x  0 . Nên để 2 t
phương trình ban đầu có đúng 3 nghiệm thì phương trình  
1 có một nghiệm t  1 và một nghiệm 1 t  1. 2 Phương trình  
1 có nghiệm t  1 khi 1 4  6  m  0  m  3. t 1
Thay m  3 vào   1 , ta có: 2
t  4t  3  0  
. Vậy m  3 thỏa mãn. t  3
Bài tập 24. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m nhỏ hơn 10 để phương trình   ex  ex m m có nghiệm thực? A. 9 . B. 8 . C. 10 . D. 7 . Lời giải Chọn C
m  ex  0  Điều kiện:  .
m m  ex  0 2
m t  e x Đặt   ex t m
t  0 ta suy ra:  2t
  m  ex
ex t  0 1 2 x 2
 e  t t  ex  ex tex t     1  0   .
ex t 1  0  2
Phương trình 2 vô nghiệm vì ex t 1  0 . Phương trình  
1 tương đương với x x x 2 e   e 
 e   e x  ex t m m   3 Phương trình   ex  ex m m  
* có nghiệm thực khi phương trình   3 có nghiệm thực. x x x 1 Xét hàm số   2 e x ex f x
 với x , ta có: f x 2
 2e  e  0  e   x   ln 2 . 2
Bảng biến thiên của hàm số   2 e x ex f x   là Lập bảng biến thiên Số nghiệm của  
3 bằng số giao điểm của đồ thị hàm số   2 e x ex f x
 và đường thẳng y m. 1
Dựa vào bẳng biến thiên suy ra phương trình  
3 có nghiệm khi m   . 4
Kết hợp với giả thiết m là số nguyên nhỏ hơn 10 ta suy ra m0,1,2,3,4,5,6,7,8,  9 .
Vậy có 10 giá trị thỏa mãn.
Dạng 3: Phương pháp logarit hóa, mũ hóa 1. Phương pháp 2. Bài tập x 1 
Bài tập 1. Phương trình 27 .2x x
 72 có một nghiệm viết dưới dạng x  log b , với a, b là các số nguyên a
dương. Tính tổng S a b . A. S  4 . B. S  5. C. S  6 . D. S  8 . 3. Lời giải Chọn B
Điều kiện x  0 . 3x3 x 1   x 1   3 3x3   3 3 x 2 2 Phương trình 27 .2x x  72  x x 2 3  3 .2  3 .2   3  3  2 x x 2 3 2 x x3   3  x 3 x 3  1  3  2 x x 3   log 2 x
 x 3log 2  x  3  log 2  0 3 3  3  x xx  x  3
x  3N    1  .    log 2  x   log 3  2 N  3  xa  2 Suy ra 
. Vậy tổng S a b  5 . b   3
Bài tập 2. Phương trình log 5  2x  2  có hai ngiệm    . 2   x 1 x , x . Tính 2 P 1 x x2 1 x 2 x A. 11. B. 9 . C. 3 . D. 2. Lời giải Chọn D
Điều kiện: 2x  5 2x  1 x  0
log 5  2x  2   x 2 5  2  2 x x 4 5  2    2   x   2x 2x  4 x  2
P x x x x  2 1 2 1 2 .
Bài tập 3. Gọi S là tổng tất cả các nghiệm thực của phương trình 2
7x .3x 1. Tìm S.
A. S  log 3. B. S  log 7. C. S  log 3. D. S  log 2. 7 3 2 3 Hướng dẫn giải Chọn A. Lấy logarit cơ số 3 Ta có: hoặc cơ số 7 hai vế. 2
7x .3x  1  log  2 7x .3x  2
 log 1  log 7x  log 3x  0 3 3 3 3 x  0 2 
x .log 7  x  0  x x log 7 1  0  1 . 3  3  x   log 3 7  log 7  3
Vậy tổng các nghiệm là S  log 3. 7 2x 1 
Bài tập 4. Phương trình 3x.5 x  15 có một nghiệm dạng x  log b , với a, a
b là các số nguyên dương lớn hơn 1 và nhỏ hơn 8. Giá trị của P a  2b bằng bao nhiêu? A. P  8. B. P  5. C. P 13. D. P  3. Hướng dẫn giải Chọn C 2 x 1  2 x 1  x x 1  x 1    x 3 .5 x Ta có: x 1  x 1 3 .5 x  15 
1  3 .5 x 1  log 3  .5 x   0 3 3.5   x 1   x x 1 1
 log 3  log 5 x  0  x 1 .log 5  0 3 3 3 x       x   1 x 1 1 . 1 .log 5  0  .  3    xx   log 5  3
Vậy a  3,b  5 suy ra a  2b 13.
Dạng 4: Phương biến đổi thành tích 1. Phương pháp
(thường sử dụng trong trường hợp hai vế không cùng cơ số).
Hướng giải: Biến đổi phương trình về dạng: f ( x) g ( x) ab
f (x).log a g(x).log .(
b 0  a, b  0 , 1  c  ). 1 c c
Lưu ý: Ta thường lôgarit hóa hai vế với cơ số a hoặc b. 2. Bài tập
Bài tập 1. Giải phương trình log . x log x  .
x log x  3  log x  3log
 . Ta có tổng tất cả các nghiệm 2 3 3 2 3 x x bằng A. 35 . B. 5 . C. 10 . D. 9 . Lời giải Chọn B
Điều kiện x  0 . log . x log x  .
x log x  3  log x  3 log
  log x x 3 log x 1  0 2  3  2 3 3 2 3 x xx  3   .
log x x  3  0  2
Ta có hàm số f x  log  liên tục và đồng biến trên 0; và f 2  3 nên phương trình 2 x x
log x x  3  0 có một nghiệm x  2 . 2
Vậy tổng tất cả các nghiệm bằng 5 . 2  1  x x
Bài tập 2. Số nghiệm của phương trình x 2 4.  25.2 100 100   là  5  A. 3 . B. 1. C. 2 . D. vô nghiệm. Lời giải Chọn B 2  1  x x  Ta có x 2 4.  25.2 100 100    5 
4.5x 25.2x 100 10x     4 2x.5x  
 25  0  x  2.
Vậy phương trình đã cho có 1 nghiệm.
Bài tập 3. Số nghiệm của phương trình log .
x log 2x 1  2log . 2 3   2 x A. 2. B. 1. C. 0 . D. 3 . Lời giải Chọn A 1 ĐK: x  . 2 log .
x log 2x 1  2log 2 3   2 x log x  0 x 1
x  1 n  log . 2
x log 2x 1  2  0    . 2  3     log 2  x 1  2  0  2x 1  9 x  5  n 3  
Vậy phương trình đã cho có hai nghiệm.
Bài tập 3. Biết n là số rự nhiên thỏa mãn phương trình 3x  3x  2cos nx có 2018 nghiệm. Tìm số nghiệm
của phương trình 9x  9x  4  2 cos 2nx . A. 4036 . B. 2018 . C. 4035 . D. 2019 . Lời giải Chọn A
9x  9x  4  2 cos 2nx  9x  9x  2.3x.3x  2  2 cos 2nx
3x  3x  2cos nx   1   x x  2 2 3 3
 4cos nx  3x 3x  2cosnx  2 Khi đó nếu  
1 và 2 có nghiệm chung thì 3x  3x  3x  3x  3x  3x x  0
Thay x  0 vào   1 ta được 0 0
3  3  2 cos 0  0  2 , tức là  
1 và 2 không có nghiệm chung.
Mặt khác ta thấy nếu x là nghiệm của  
1 thì  sẽ là nghiệm của 2 0 x0 Mà  
1 có 2018 nghiệm nên 2 cũng có 2018 nghiệm.
Vậy phương trình đã cho có 4036 nghiệm.
Bài tập 4. Cho phương trình log  2
x x 1.log  2 x x 1 2
 log x x 1 . Biết phương trình có 2 3 6 1
một nghiệm là 1 và một nghiệm còn lại có dạng   log c log b b c x aa
 (với a, c là các số nguyên 2
tố và a c ). Khi đó giá trị của 2
a  2b  3c bằng: A. 0 . B. 3 . C. 6 . D. 4 . Lời giải Chọn B  1   x 1  Điều kiện   * 2
x x 1  0 log  2
x x 1.log  2 x x 1 2
 log x x 1 2 3 6  log  1 2 x x 1.log   x x x x 1 log  2 1 2 3 6 2   log  2
x x 1.log 6.log  2
x x 1  log  2 x x 1 2 3 6 6  log  2   
x x 1 log 6.log   2
x x 1 1  0 6 3 2   log   2
x x 1  0 1 6     log 6.log   2
x x 1 1  0 2 3 2        x 1 2 
1  x x 1 1 2
x 1  x 1    x  1. x 1   x  2 2 1 2  log  2
x x 1 .log 6  1   log  2
x x 1  log 3 2  2  3 6 log6 3 x  2 2 log  1 6 3
x x 1  2     x   log63 log6 3 2  2 . 2 x 1    2 log6 3 2  x 2 1   x   log62 log6 2 3  3 . (thỏa mãn  *) 2 1
Như vậy phương trình đã cho có các nghiệm là x 1,  x   log62 log62 3  3 . 2
Khi đó a  3, b  6 , c  2 . Vậy 2
a  2b  3c  3 .
Bài tập 5. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 2 2 x 7 x 1  2 2xx 105 .3  3  9.3 x m
m có ba nghiệm thực phân biệt. Tìm số phần tử của S . A. 3 . B. Vô số. C. 1. D. 2 . Lời giải Chọn A Ta có: 2 2 x 7 x 1  2 2xx 105 .3  3  9.3 x 2 2 2 m
m m x 7x 12   2xx
x 7x 12 3 1 3 3   1  0 x  3 2 x 7 x 1  2 3 1  0 
  2xx   2 7 12 2 3 1  3 xx m   0    x  4  . 2 2
  3 xx m  0  2
2x x  log m  0 *  3  
Phương trình đã cho có ba nghiệm thực phân biệt, ta có các trường hợp sau:
Trường hợp 1:  
* có một nghiệm x  3 và nghiệm còn lại khác 3 và 4 . 1
Thay x  3 vào  
* ta được log m  3   . Khi đó   * trở thành 3 m 27 x  1  2
x  2x  3  0   (Thỏa yêu cầu). x  3
Trường hợp 2:  
* có một nghiệm x  4 và nghiệm còn lại khác 3 và 4.
Thay x  4 vào   * ta được 8
log m  8  m  3 . 3 x  4 Khi đó   * trở thành 2
x  2x 8  0   (Thỏa yêu cầu). x  2 
  1 log m  0 3 
Trường hợp 3:  
* có nghiệm kép khác 3 và 4  log m  3  m  3 . 3 log m  8  3  1   1   1   1 
Bài tập 6. Phương trình ln x  .ln x  .ln x  .ln x   0         có bao nhiêu nghiệm?  2   2   4   8  A. 3 . B. 4. C. 1. D. 2. Lời giải Chọn A  1  1 x   0  x  2   2  1  1  x   0  x    1 Điều kiện: 2 2     x  . 1  1 2 x   0     x 4  4  1   1 x   0 x    8  8 Khi đó:   1  ln x   0     1  3  2  x   1 x    2  2   1    ln 1 1 x   0      x   1   x 1   1   1   1   2    ln  2 2 x  .ln x  .ln x  .ln x   0              .  2   2   4   8    1  1 3 ln x   0   x  1 x   4    4  4     1  1 7 ln x   1   x   0   x   8   8  8 3 3 7 
So với điều kiện, ta được tập nghiệm của phương trình là S   ; ; . 2 4 8 
Vậy phương trình đã cho có 3 nghiệm. x x x
Bài tập 7. Gọi a là một nghiệm của phương trình 26 15 3  27  4 3  22  3 1. Khi đó giá
trị của biểu thức nào sau đây là đúng? A. 2 a a  2 . B. 2
sin a  cos a  1. C. 2  cos a  2 .
D. 3a  2a  5 . Lời giải. Chọn B x x x
Ta có 26 15 3  27  4 3  22  3 1.
   3x    2xx 2 3 2 2 3  22 3 1
  4x    3x x  2 3 2 2 3  2  3  2  0  3x x  2 3 1    2 3 2       0    x
 2  3 1  x  0. a  0 2
 sin a  cos a  1.
Bài tập 8. Gọi A là tập tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho tập nghiệm của phương trình .2x      1  2x x x x m m  
1 có hai phần tử. Tìm số phần tử của A . A. 1. B. Vô số. C. 3 . D. 2. Lời giải Chọn D
Xét phương trình .2x      1  2x x x x m m   1 x m    2x x mx   1  0   . 2x x 1
Mà phương trình 2x x 1 có hai nghiệm là x  0 ; x 1.
Thật vậy: dựa vào hình vẽ
 Với x  0 hoặc x 1 thì 2x x 1, đẳng thức xảy ra khi x  0 hoặc x 1.
 Với 0  x 1 thì 2x x 1  phương trình 2x x 1 vô nghiệm. y 21 O 1 x
Do đó tập A có hai phần tử khi m  0 hoặc m  1.
Dạng 5: Phương pháp sử dụng tính đơn điệu 1. Phương pháp
* Ta thường sử dụng các tính chất sau:
 Tính chất 1: Nếu hàm số f tăng ( hoặc giảm ) trong khỏang (a;b) thì phương trình f(x) = C có
không quá một nghiệm trong khoảng (a;b). ( do đó nếu tồn tại x0 (a;b) sao cho
f(x0) = C thì đó là nghiệm duy nhất của phương trình f(x) = C)
 Tính chất 2 : Nếu hàm f tăng trong khoảng (a;b) và hàm g là hàm một hàm giảm trong khoảng
(a;b) thì phương trình f(x) = g(x) có nhiều nhất một nghiệm trong khoảng (a;b) .
( do đó nếu tồn tại x0  (a;b) sao cho f(x0) = g(x0) thì đó là nghiệm duy nhất của phương trình f(x) = g(x)) 2. Bài tập
Bài tập 1. Số nghiệm của phương trình x 2 3 5
2018  x  2016  2017  2018 là A. 1. B. 2 . C. 3 . D. 4 . Lời giải Chọn B
Đặt f xx 2 3 5
 2018  x  2016  2017  2018 , D   .
Suy ra    2018 .x f x ln 2018  2x M , ,
A B liên tục trên  .    2018 .x f x ln 2018  2x f  xx 2
 2018 .ln 2018 2  0, x
Từ đó f  x đồng biến trên D mà f  
1 . f 0  0 nên f x  0 có nghiệm duy nhất trong khoảng  1
 ;0 suy ra phương trình f x  0 có nhiều nhất hai nghiệm, mặt khác nhập hàm số vào TABLE của casio (START 10
 END 10 STEP 1), ta được:  f
 7. f 6  0
Dựa vào TABLE ta được  f 0.f  10
Vậy phương trình đã cho chỉ có hai nghiệm trên hai khoảng  7;  6   và 0;  1 .
Chú ý: Máy tính hiển thị “Insufficient MEM” thì tiến hành cài đặt để không xuất hiện g x bằng
cách bấm SHIFT MODE mũi tên xuống, 5 , 1.
Bài tập 2. Tập nghiệm của phương trình  2
log x x  6  x  logx  2  4 là: A.   1 . B.   4 . C.   3 . D.   2 . Lời giải. Chọn B 2
x x  6  0 Điều kiện:   x  3. x  2  0
Phương trình đã cho tương đương với
log x  2(x 3)  x  log x  2  4  log(x 3)  4  x  * .
Vế trái của phương trình cuối là hàm tăng, còn vế phải là hàm giảm nên nghiệm của phương
trình(nếu có) là duy nhất.
Bằng cách nhẩm nghiệm ta chọn kết quả x  4.
Bài tập 3. Cho x , y là các số thực thỏa log x  3log y  3log
 . Tìm giá trị   . 2 6 x yT x y A. T  28 . B. T  22 . C. T  34 . D. T  30 . Lời giải Chọn Ax  8tt t    
Đặt log x  3log y  3log x y  3  y  6t 8t 6t 10t    4 3    1   1 . 2 6   t       5   5 
x y  10t
Nhận xét: t  2 là nghiệm của phương trình   1 . t t 2 2  4   3   4   3  Với t  2:    1        
Vậy t  2 không là nghiệm của phương trình   1 .  5   5   5   5  . t t 2 2  4   3   4   3  Với t  2:    1        
Vậy t  2 không là nghiệm của phương trình   1 .  5   5   5   5  .
Vậy t  2 là nghiệm duy nhất của   1 . 2 x  8  64 Khi đó, ta có 
T x y  28 . 2 y  6  36
Bài tập 4. Phương trình 2 2 2 sin x cos x sin 2 3 4.3 x  
có bao nhiêu nghiệm thuộc  2017  ; 2017 . A. 1284 . B. 4034 . C. 1285 . D. 4035 . Lời giải Chọn C. Ta có 2 2 2 2 2 2 sin x cos x sin x sin x 1sin x sin 2  3  4.3  2  3  4.3 x Đặt 2
sin x t với t 0;  1 , ta có phương trình     t t     t 3 t 2 t 1 t 2   4.3   3.  4    
. Vì hàm số f t 2 1   3.  
  nghịch biến với t 0;  1 3t  3   9   3   9 
nên phương trình có nghiệm duy nhất t  0. Do đó sin x  0  x k , k  . 2017  2017 Vì x  2017  ; 2017 nên ta có 2017   k  2017   k  nên có 1285 giá trị  
nguyên của k thỏa mãn. Vậy có 1285 nghiệm.
Bài tập 5. Tìm số nghiệm của phương trình 2x  3x  4x  ... 2017x  2018x  2017  x . A. 1. B. 2016 . C. 2017 . D. 0 . Lời giải Chọn A
Xét hàm số   2x 3x 4x ... 2017x 2018x f x      
Ta có    2x ln 2  3x ln3... 2018x f x ln 2018  0 , x    . Suy ra hàm số
2x 3x 4x ... 2017x 2018x y       đồng biến trên  .
Hàm số g x  2017  x nghịch biến trên  .
Mặt khác f 0  g 0  2017 .
Do đó, phương trình f x  g x có nghiệm duy nhất x  0 .
Bài tập 6. Tìm tất cả các giá trị của tham số a
a để phương trình
 3x  3x có nghiệm duy nhất. 3x  3x A. a   . B. 1   a  0 . C. a  0 .
D. không tồn tại a . Lời giải Chọn A Ta có: a  3x  3x
3x 3 x3x 3 x a        2 x 2 3 3 x a       1 . 3x  3x Xét hàm số   2x 2 3 3 x f x    . Có   2x 2 2.3 2.3 x f x      0, x    .
Do đó, hàm số y f x luôn đồng biến trên  .
Suy ra với mọi giá trị của a thì  
1 luôn có nghiệm duy nhất. 2
Bài tập 7. Số nghiệm của phương trình x x   2
ln x  2  2018 là 2 A. 3 . B. 1. C. 4 . D. 2 . Lời giải Chọn C 2
Xét hàm số   x f x   x   2
ln x  2 với x ;
  2 2; . 2 2 2 2x  4 Ta có    1 x f x x
; f  x 1  0, x   ;   2  2; . 2     2 x  2  2x 2 2
Nên suy ra hàm số    1 x f x x
đồng biến trên mỗi khoảng  ;
  2 và  2; . 2 x  2
Mặ khác f 2. f  3 1.1 3  0 và f   f   8 3 .
2   .1  0 nên f  x có đúng một 7 nghiệm a  ;
  2 và đúng một nghiệm b 2; . Ta có bảng biến thiên
Ta có f a  f   3
3   3  2018 và f b  f   3 3   3  2018 2 2
Bài tập 8. Tìm số thực a để phương trình: 9x  9  3x a
cos x , chỉ có duy nhất một nghiệm thực A. a  6  . B. a  6 . C. a  3  . D. a  3.
Hướng dẫn giải Chọn A
Giả sử x là nghiệm của phương trình. Ta có 0x 0 9  9  .3x a cos( x ) . 0 0 Khi đó 2 
cũng là nghiệm của phương trình. 0 x 81 9 Thật vậy 2  0 x 2 0 9  9  3 x a cos   2      9  a cos  0 x  x x x  0 0 0 9 3 0 x 0  9  9  .3x a cos . 0 x
Vậy phương trình có nghiệm duy nhất khi và chỉ khi x  2   x  1 . 0 0 x 0
Với x  1  a  6  . 0 x 9
Ngược lại, với a  6
 , phương trình 9x  9  6
 .3x cos x  3   6  cos  x . x   3 x 9 + 3   6 3x + 6c  os x  6  x 9 3   6
Khi đó dấu "  " xảy ra khi và chỉ khi  3xx 1. cos x  1 Vậy 0x 0 9  9  .3x a
cos( x ) có nghiệm duy nhất khi và chỉ khi a  6  . 0
Bài tập 9. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để tồn tại cặp số  ; x y thỏa mãn 2 xy 1  3x2 e  e y  2 2
x y 1 , đồng thời thỏa mãn log
2x y 1  m  4 log x m  4  0 . 2     2 A. 3 . B. 4. C. 5 . D. 6 . Lời giải Chọn A Ta có: 2xy 1  3x2 e  e y  2xy 1  3x2
x y 1  e  2    1  e y x y
3x  2y.
Xét hàm số    et f t
t trên  . Ta có    et f t
1 0 nên hàm số đồng biến trên  .
Do đó phương trình có dạng: f 2x y  
1  f 3x  2y  2x y 1  3x  2y y 1 x .
Thế vào phương trình còn lại ta được: 2
log x m 4 2
log x m  4  0 . 2 2 Đặt 2 2 t  log
, phương trình có dạng: t  m  4t m  4  0 . 2 x
Để phương trình có nghiệm thì   0 2
 3m  8m  8 0  0  m  . 3
Do đó có 3 số nguyên m thỏa mãn.
Bài tập 10. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để tồn tại cặp số  ; x y thỏa mãn 3x5 y x3 y 1 e e    1 2 2 2
x  2 y , đồng thời thỏa mãn log
3x  2y 1  m  6 log x m  9  0 . 3     3 A. 6 . B. 5 . C. 8 . D. 7 . Lời giải Chọn B Ta có: 3x5y x3 y 1 e e    1 2 3x5 y x3 y 1  x  2 y  e
 3x 5y  e
 x 3y   1 .
Xét hàm số    et f t
t trên  . Ta có    et f t
1 0 nên hàm số đồng biến trên  .
Do đó phương trình có dạng: f 3x  5y  f x  3y  
1  3x  5y x  3y 1  2y  1 2x .
Thế vào phương trình còn lại ta được: 2
log x m 6 2
log x m  9  0 . 3 3 Đặt 2 2 t  log
, phương trình có dạng: t  m  6t m  9  0 . 3 x
Để phương trình có nghiệm thì   0  2 3
m 12m  0  0  m  4 .
Do đó có 5 số nguyên m thỏa mãn. 1 x a b 3  1    Bài tập 11. Gọi 
là một nghiệm lớn hơn 1 của phương trình 2x  3 1 x 2  1     2x 1. 0 x c   3   
Giá trị của P a b c là A. P  6 . B. P  0 . C. P  2 . D. P  4 . Lời giải Chọn D
Điều kiện xác định: x  0 .  1 x 1  1 1 1 x    2 3 x x  1    2  2x 1 1 2
 3 x  3 1  x    3    2x 1 1 x 1 2 3 x 3      x 1  
1 . Xét hàm số    3t f t
t t  0 ,    3t f t .ln 31  0 2x    1  1  1  ff x     1   x  1 3 1  x
a 1, b 1, c  2 . Vậy P  4 .  2x  2x 2
Bài tập 12. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để phương trình ln m  lnm x  x có nhiều nghiệm nhất. A. m  0 . B. m  1. C. m  e . D. m  1. Lời giải Chọn B
Ta có ln m  lnm x  x   1 .
Điều kiện  em xm .
Đặt ln m x  y ta được ey m x . Thay vào  
1 ta được ln m y  x  ex m y .
ex m y Ta có hệ 
 ex  ey y x  ex x  ey y . Do hàm số    et f t
t đồng biến trên
ey m x
 nên suy ra x y x  ln x m  ex x m .
Xét hàm số    ex g x
x ;    ex g x
1; gx  0  x  0 . BBT
Suy ra phương trình có nhiều nhất là hai nghiệm  m 1. (chú ý nghiệm luôn thỏa điều kiện).
Bài tập 13. Có bao nhiêu số nguyên m để phương trình 2
3x  3x m 1 2 log
x  5x  2  2 m 2 2x x 1
Có hai nghiệm phân biệt lớn hơn 1. A. 3 . B. Vô số. C. 2 . D. 4 . Lời giải Chọn C Điều kiện: 2
3x  3x m 1  0 . Ta có: 2 3 2
x  3x m 1
 3x  3x m 1 2 log  2
x  5x  2   log 
 1  x  5x 1 m 2 m 2 2 2 x x 1 2
 2x x 1  2
3x  3x m 1 2  log
x  5x 1 2 m 2 4x  2x  2  log  2
3x  3x m   1  log  2
4x  2x  2   2
4x  2x  2   2
3x  3x m 1 2 2   log  2
3x  3x m   1   2
3x  3x m   1  log  2
4x  2x  2   2 4x  2x  2  1 2 2 
Xét hàm số: f t  t  log trên 0; , ta có f t 1  1  0 , t  0; . 2 t t.ln 2
Do đó hàm số f t đồng biến trên 0; .
Suy ra:    f  2
x x    f  2 1 4 2 2
3x  3x m   1 2 2
 4x  2x  2  3x  3x m 1 2
x  5x m 1 2 . Điều này đúng với mọi x .
Xét hàm số: g x 2
x 5x trên  , ta có gx 5
 2x  5  0  x  . 2 Bảng biến thiên:
- Theo bảng biến thiên ta thấy: phương trình 2 có hai nghiệm phân biệt lớn hơn 1 khi và chỉ khi 25   m 1  4  21    m  3  . 4 4
Do m nên m 5;    4 .
Vậy có 2 giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 14. Cho phương trình log  2
x x 1.log  2
x x 1  log x x  Có bao nhiêu giá trị m  2 1 . 2 5 
nguyên dương khác 1 của m sao cho phương trình đã cho có nghiệm x lớn hơn 2 ? A. Vô số. B. 3 . C. 2 . D. 1. Lời giải Chọn D Điều kiện xác định: 2
x x 1  x  1. 1 x  2 2 x 1 1 x 1  x 1 Đặt t  log  2
x x 1 thì t  .  . 2  2
x x 1 ln 2  2
x x   2 ln 2 1 x 1 1   0 2 x 1 ln 2 BBT:
Do x  2  t  log 2  3 . 2   1 t 1
Phương trình trở thành t.log 2  log
t.log 2   log 2  log   5 m m 2t 5 m 5 t 1 1 log  2 2 3 Ycbt log  m  5 . Do * nên m  2 . 5 m  
m   và m  1 log 2  3 2  
Bài tập 15. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để phương trình 3 3
3  27 3  27.2x  2x m m có nghiệm thực? A. 6. B. 4. C. Vô số.
D. Không tồn tại m. Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có 3 3 x x 3 x 3
3  27 3  27.2  2  27 3  27.2  2 x m m m  3 . m   1
Đặt 2x u, điều kiện: u  0 và 3 x 3
3m  27.2  v v  3m  27.u. 2 (1) trở thành 3
u  27v  3 . m 3 Từ (3) và (2) suy ra 3 3 u v v
u  u v  2 2 27 27
. u uv v  27  0  u  . v 2 2  1  3 Do 2 2    4 v u uv vu v   27  0, u  ,v  ,   nên  2  4 3 u  27 3 3  27 u m
u u m  , với u  0. 3 3 u  27 Xét hàm số   u f u  với u  0. 3 1
Ta có f u   3
3u  27; f u  0  u  3 do u  0. 3
Suy ra min f u  5
 4. Do đó có vô số giá trị nguyên của m để phương trình có nghiệm thực. 0;
Bài tập 16. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để phương trình 4x  .2x m
 2m  5  0 có hai nghiệm trái dấu? A. Vô số. B. 0. C. 1. D. 4. Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có x x       x 2 4 .2 2 5 0 2  .2x m m m  2m  5  0 Đặt  2x t
,t  0, phương trình thành 2
t mt  2m  5  0 2. Đặt f t 2
t mt  2m  5
Nhận xét rằng với một giá trị t  0 ta tìm được một nghiệm x nên để phương trình có hai nghiệm x  0  1 2 x
thì phương trình (2) có hai nghiệm phân biệt t t  0 đồng thời t  1  (vì 1x 0 2 2 2 2x   ). Từ đó, ta có: 2 1 1 t2          m    m   2 2 m 8m 20 0 0 4 2 5  0   5  P  0  2m  5  0  m  5      2   m  4. S  0 m  0 2    
f t 
   m m   m 0 1. 0 1. 1 2 5  0       m  4
Vậy chỉ có một giá trị nguyên của tham số m thỏa đề.
Bài tập 17. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để phương trình 2x  3  4x m 1* có nghiệm duy nhất? A. 3. B. Vô số. C. 1. D. 2. Hướng dẫn giải Chọn D. t  3 Đặt  2x t
,t  0, phương trình * 2
t  3  m t 1  m   1. 2 t 1 t  3
Xét hàm số f t 
xác định trên tập D  0;. 2 t 1 1 3 Ta có   t f t  
. Cho f t 1
 0  1 3t  0  t  . 2 t   2 1 t 1 3 Bảng biến thiên 1 x  0  3 y + 0  10 y 3 1
Dựa vào bảng biến thiên ta thấy với 1  m  3 hoặc m  10 phương trình có nghiệm duy nhất nên có hai
giá trị nguyên của tham số m.
Bài tập 18. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để phương trình x 1  x 1 2.4 5.2    m  0,* có nghiệm? A. 3. B. 0. C. 1. D. 4. Hướng dẫn giải Chọn A. 1 Đặt x 1 t 2  
, điều kiện t  vì x 1  1  . 2 Khi đó   2
*  2t  5t   . m 1  Xét hàm số 2 y  2
t  5t trên ; .   2  5
Ta có y  4t  5. Cho y  0  4t  5  0  t  . 4 5 x  1  2 4 y + 0  25 8 y 2  25
Do đó phương trình có nghiệm khi m  . 8
BÀI 6. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
A. KIẾN THỨC SÁCH GIÁO KHOA CẦN NẮM I. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
1. Bất phương trình mũ cơ bản
2. Cách giai bất phương trình mũ đơn giản
a) Đưa về cùng cơ số
0   a  1   f
  x  g xf xg xaa  a   1   f
  x  g xb) Đặt ẩn phụ 2 f xf x a  a    0 . Đặt f xt a ,t  0
c) Phương pháp logarit hóa 0  a 1    f
  x  log b f ( x) a a
b  a 1   f
  x  log b a    a  1
  f (x)  g (x).logb   ( ) ( ) a f x g x ab  0  a  1  
f ( x)  g ( x).log b   a
II. BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
1. Bất phương pháp logarit cơ bản
2. Cách giải một số bất phương trình logarit đơn giản
a) Đưa về cùng cơ số
0  a 1    f
  x  g x log f x g x a
  loga   a 1   f
  x  g x 
b) Phương pháp mũ hóaa 1  f (x)    b a
log f (x)  b a  0a 1
 0 f (x) ba
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Phương pháp biến đổi tương đương đưa về cùng cơ số 1. Phương pháp
a. Bất phương trình mũ cơ bản
éìïa >1 ï
êíêïf (x)£g(x) ï êî ê ìïa > 0
● Bất phương trình f(x) g(x) a £ a  êa =1 ( hoặc ïí ). ê ( ï a - )
1 é f (x)- g (x)ù £ 0 0 ì êï < a <1 ïî ë û ï
êíêïf (x)³ g(x) ï êî ë éìïa >1 ï
êíêïf (x)£log b ï ê
● Bất phương trình f(x) a <b (với a î b > 0 ) ê . ê 0 ìï < a <1 ï
êíêïf (x)³log b ï a î ë éìïa > 0 ï êïêbïí£0
êïêïïêf (x)có nghia ïî ê êìïa >1 êïï
● Bất phương trình f(x) a > b ê b ï  í > 0 ê . ï
êïïê f (x)>log b ï a î ê ê 0 ìï < a <1 êïïêbïíê>0 ï êïïê f (x)b ï a î ë
b. Bất phương trình logarit cơ bản é a ìï >1 ï
êíê0ï< f (x)£g(x) ï ê
● Bất phương trình log f x g x î £  ( hoặc a
( ) loga ( ) êê 0ìï<a<1 ï
êíêïf (x)³ g(x) ïî ë 0 ìï < a ¹1
ïïïïf (x)>0 ïí ). ïg(x)> 0
ïï(ïïa- )1éf (x)-g(x)ù£0 ïî ë û éìïa >1 ï
êíê0ï< f (x) b £ a ï ê
● Bất phương trình log f x b î £  ê . a ( ) 0 ì êï < a <1 ï
êíêïf (x) b ³ a ï êî ë éìïa >1 ï
êíêïf (x) b > a ï ê
● Bất phương trình log f x b î ³  ê . a ( ) 0 ì êï < a <1 ï
êíê0ï< f (x) b £ a ï êî ë 2. Bài tập Bài tập 1.
Cho bất phương trình log  2
x  2x  2 1  log  2
x  6x  5  m . Có bao nhiêu giá 7 7 
trị nguyên của tham số m để bất phương trình trên có tập ngiệm chứa khoảng 1;3 ? A. 35 . B. 36 . C. 34 . D. 33 . Lời giải Chọn C 2
x  6x  5  m  0  2
m  x  6x  5 bpt     log 7  2    2
x  2x  2  log 
 2x 6x5m     7 7  6x 8x 9 m
m  max f x  1;3  
, với f x 2
 x  6x  5 ; g x 2
 6x  8x  9 m  min g  x  1;3
Xét sự biến thiên của hai hàm số f x và g x
f  x  2
x  6  0, x
 1;3  f x luôn nghịch biến trên khoảng 1;3
 max f x  f   1  1  2 1;3
g x 12x  8  0, x
 1;3  g x luôn đồng biến trên khoảng 1;3
 min g x  g   1  23 1;3
Khi đó 12  m  23
Mà m   nên m  11  ;10; ...;2  2
Vậy có tất cả 34 giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 2. Gọi S là tập tất cả các giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình log  2
7x  7  log  2
mx  4x m có tập nghiệm là  . Tổng các phần tử của S là 2 2  A. 10 . B. 11. C. 12. D. 13 . Lời giải Chọn C 2
mx  4x m  0
BPT có tập nghiệm    , x    2 2
7x  7  mx  4x m 2
mx  4x m  0    1   , x    . 7  m 2
x  4x  7  m  2 a m  0 Ta có:   1    m  2 . 2
  4  m  0  1
a  7  m  0  Ta có: 2  
  m   m  .   4   7  m 7 2 5 2  0 2 m  2 Do đó 
 2  m  5 , mà m  nên m  3;4;  5 . m  5
Vậy S  3  4  5 12 . 2 x  6x  8  1 
Bài tập 3. Bất phương trình log
 0 có tập nghiệm là T  ;a   ; b  
. Hỏi M a b 2 4x 1 4    bằng A. M 12 . B. M  8 . C. M  9 . D. M  10 . Lời giải Chọn D 2 x  6x  8 2 x  6x  8 2 x 10x  9 Ta có log  0   1   0 2 4x 1 4x 1 4x 1 2
x 10x  9  0  1 4x 1  0    x 1    4 . 2
x 10x  9  0   x  9 4x 1 0  1  Nên T  ;1  9; 
  M a b 1 9 10 . 4   
Bài tập 4. Tập nghiệm của bất phương trình log log  2 x 1  1  là: 1 2  2 A. S  1;  5   . B. S   ;
  5   5;   .
C. S   5; 5   .
D. S   5;  1   1; 5. Lời giải Chọn B
log  2x 1  0 2  * ĐKXĐ: 2 
x 1 1  x  ;
  2  2;  . 2 x 1  0 1   
Bất phương trình log log  2 x 1  1   log x 1   2   2 x   1  4 2   1 2 1 2     2  2 2
x  5  x  ;   5   5;    .
* Kết hợp điều kiện ta được: x  ;
  5   5;    .
Bài tập 5. Bất phương trình  2 x     2 ln 2 3
ln x ax  
1 nghiệm đúng với mọi số thực x khi: A. 2
 2  a  2 2 . B. 0  a  2 2 .
C. 0  a  2 .
D. 2  a  2 . Lời giải Chọn D
 2x     2 ln 2 3
ln x ax  
1 nghiệm đúng với mọi số thực x 2
x ax 1  0 2
x ax 1  0   , x    .   , x    2 2
2x  3  x ax 1 2
x ax  2  0 2 a  4  0   2
a  4  0  2  a  2 . 2 a 8  0
Bài tập 6. Bất phương trình  x   2 3
1 x  3x  4  0 có bao nhiêu nghiệm nguyên nhỏ hơn 6? A. 9 . B. 5 . C. 7 . D. Vô số. Lời giải Chọn C  3x  1  0 x  0   2 
x  3x  4  0 x  4   x  1 x  1 x   2 3
1 x  3x  4  0      . 3x    1  0 x  0 4  x  0     2
x  3x  4  0  4   x  1
Kết hợp điều kiện nghiệm nguyên nhỏ hơn 6 ta thấy các giá trị thỏa là  3  ; 2;  1  ;2;3;4;  5 . 2 2 x x 1  1  1   1 x
Bài tập 7. nghiệm của bất phương trình 2 2 x   x      là  2   2   2   2  A.  1  ;  . B. 0;  . 2   2    2   2  C. 1;0 . D.  1;     0;  . 2 2     Lời giải Chọn D    1 2 x   1  2  2 x x x  1 1 2 1 1  2  1   1  x   1 Do 2 x   0 x  nên 2 2 x   x         2 2  2   2   2 
2x x 11 x  1 2 0  x  1  2 2 
2x x 11 x    1 x     1 2  x   2   1   1    x   ;    ;         1     2   2   x  1;         x    2 1;0    1   x  0;   1 1     x   ;   2       2 2  x ;    1 0;    2   2   x  1;   0;  . 2 2     2 x 3x 1  0 x2  1   1 
Bài tập 8. Số nghiệm nguyên của bất phương trình      là  3   3  A. 1. B. 0 . C. 9 . D. 11. Lời giải Chọn C 2 x 3x 1  0 x2  1   1  2 
x  3x 10  x  2      3   3  x  2   2 
x 3x 10  0 x  5    x  2  0  x  2   x x    x  2 2 x  14 3 10 2    5  x  14
Vậy tập tất cả các nghiệm nguyên của bất phương trình đã cho là 5;6;7;8;9;10;11;12;1  3 .
Bài tập 9. Tìm tập nghiệm S của bất phương trình
 2x x    2 log 2 3
log 3x x với m là tham số m m
thực dương khác 1, biết x  1 là một nghiệm của bất phương trình đã cho.     A. S    1 2;0  ;3  . B. S    1 1;0  ;3  . 3    3     
C. S  1;0 1;  3 . D. S    1 1;0  ;3  . 3    Lời giải Chọn D
Do x  1 là nghiệm nên ta có log 6  log 2  0  m  1. m m 1  x  3 2 2
2x x  3  3x x 2
x  2x  3  0 
Bất phương trình tương đương với      1 2
3x x  0 2
3x x  0 x  0; x   3 1  x  0   1 .   x  3 3   Vậy S    1 1;0  ;3  . 3   
Bài tập 10. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để bất phương trình: 1 log  2 x   1  log  2
mx  4x m 5 5 
thỏa mãn với mọi x   . A. 1   m  0 . B. 1   m  0 .
C. 2  m  3.
D. 2  m  3. Lời giải Chọn C Ta có: 1 log  2 x   1  log  2
mx  4x m  log  2
5x  5  log  2
mx  4x m 5 5  5 5  2 2
mx  4x m  0
mx  4x m  0    1     2 2
5x  5  mx  4x m m  5 2
x  4x  m  5  0 2
Để bất phương trình đã cho thỏa mãn với mọi x   điều kiện là cả  
1 và 2 đều thỏa mãn 0  m  5 
với mọi x   . Điều kiện là 2 4  m  0  2  m  3 .  4   m 52  0
Bài tập 11. Bất phương trình  2 x     2 ln 2 3
ln x ax  
1 nghiệm đúng với mọi số thực x khi: A. 2
 2  a  2 2 . B. 0  a  2 2 .
C. 0  a  2 . D. 2   a  2. Lời giải Chọn D Ta có  2 x     2 ln 2 3
ln x ax  
1 nghiệm đúng với mọi số thực x 2
x ax 1  0 2
x ax 1  0   x      x    2 2
2x  3  x ax 1 2
x ax  2  0 2 a  4  0   2  a  4  0  2   a  2 . 2 a 8  0
Bài tập 12. Gọi S là tập tất cả các giá trị nguyên không dương của m để phương trình
log x m  log 2  x  0 có nghiệm. Tập S có bao nhiêu tập con? 1   5   5 A. 1. B. 2 . C. 3 . D. 4 . Lời giải Chọn D Ta có: 2  x  0 
log x m  log 2  x  0  x m  0 1   5   5
log 2 x  log x m  5   5    x  2 x  2  
 x  m
 x  m .
2 x x m   2  mx   2 2  m  2  m  2
Do đó phương trình có nghiệm khi và chỉ khi 2     m  2  . 2  m       m 2 m  2
Mà m là số nguyên không dương nên m 1  ; 
0 . Suy ra S  1;  0 .
Vậy số tập con của S bằng 2 2  4 . Chú ý: - Các
tập con của S là: ,   1  ,   0 , S . -
Một tập hợp có n phần tử thì số tập con của nó là 2 n .
Bài tập 13. Tìm các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log log 3x 1  log m có 0,02  2   0,02
nghiệm với mọi x  ;0   . A. m  9. B. m  2.
C. 0  m  1. D. m  1. Lời giải Chọn D log log 3x 1  log m 0,02  2   0,02 TXĐ: D  
ĐK tham số m : m  0 Ta có: log log 3x 1  log  log 3x m 1  m 0,02  2   0,02 2   3x.ln 3
Xét hàm số    log 3x f x 1 , ; x
   0 có f    0, ; x    0 2     3x     1 ln 2
Bảng biến thiên f x : x  0 f  + f 1 0
Khi đó với yêu cầu bài toán thì m  1.
Bài tập 14. Nghiệm của bất phương trình log
3x 1  6 1  log 7  10  x là 2   2   369 369 369 A. 1 x  . B. x  . C. x  1. D. x  . 49 49 49 Lời giải Chọn A 1
Điều kiện   x 10 . * 3 Ta có log
3x 1  6 1  log 7  10  x  3x 1  6 14  2 10  x 2   2  
 3x 1  8  2 10  x  3x 1 64  32 10  x  410  x (Do * ) (*)
 32 10  x 103 7x    x 2 1024 10
 10609  49x 1442x 2
 49x  418x  369  369 0  1 x  . 49
Bài tập 15. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình sau nghiệm đúng với mọi x thuộc  : 1 log  2 x   1  log  2
mx  2x m . 6 6  A. 2 . B. 3 . C. 4 . D. 5 . Lời giải Chọn C Điều kiện: 2
mx  2x m  0. Ta có 1 log  2 x   1  log  2
mx  2x m  log 6   2 x   1   log   2
mx  2x m 6 6 6 6    2 x   2
mx x m  m   2 6 1 2
6 x  2x m  6  0 . 2
mx  2x m  0, x       1
Điều kiện bài toán  m6 
 2x  2x m 6  0, x    2 m  0  Giải  
1 : Do m  0 không thỏa   1 nên   1    m 1. 2
 1 m  0
 Giải 2 : Do m  6 không thỏa 2 nên: m  6 m  6    m  6  2    
 m   m  .   1  m 6 5 5 2 2  0
m 12m  35  0  m  7 Suy ra 1  m  5 .
Vậy có 4 giá trị nguyên của m .
Dạng 2: Phương pháp đặt ẩn phụ 1. Phương pháp
a. Bất phương trình mũ g ì (x) t ï = a > g x 0 Tổng quát: é ( ) f a ù = 0 (0 < a ¹ ) 1 ïí êë úû . ï f (t)= ï 0 î
Ta thường gặp các dạng: ● 2 f (x) f (x) . m a + . n a + p = 0 ● f (x) f (x) . m a + . n b
+ p = 0 , trong đó a.b = 1 . Đặt f (x) t = a
, t > 0 , suy ra f(x) 1 b = . t f (x) æaö ● 2 f (x) . m a + n (. . a b)f(x) 2 f (x) + . p b
= 0 . Chia hai vế cho 2 f( )x b và đặt ç ÷ ç ÷ = t > 0 ç . èb÷ø b. Bất phương logarit t ìï = log f x a ( )
Tổng quát: f log f x a ï é ù = < ¹  í . a ( ) 0 (0 ) 1 ë û ï f ï (t)= 0 î 2. Bài tập  2 log 100 x
Bài tập 1. Tìm số các nghiệm nguyên của bất phương trình log10x 1log 4.3  9.4  13.6 x . A. 10 . B. 9 . C. 8 . D. 11 Lời giải Chọn C ĐK: x  0 . 2log10 x log10 x  3   3  PT 2.log10x 2.log10x log10x  4.3  9.2 13.6  4. 13.  9  0      2   2  log10x  3  Đặt t   0  
thì phương trình trở thành:  2   2
4t 13t  9  0  1  t  . 4 log10 x  3  9 Do đó 1    1  log  
10x  2 1 x 10  2  4
Số các nghiệm nguyên của bất phương trình là 8 .
Bài tập 2. Xét bất phương trình 2
log 2x  2 m 1 log x  2  0 . Tìm tất cả các giá trị của tham số m để 2   2
bất phương trình có nghiệm thuộc khoảng  2;   .  3   3 
A. m 0; . B. m   ;0   .
C. m   ;   .
D. m  ;0   .  4   4  Lời giải Chọn C Điều kiện: x  0 2
log 2x  2 m 1 log x  2  0 2   2
 1 log x2  2 m 1 log x  2  0 1 2   2  . 1  1 
Đặt t  log x .Vì x  2 nên log x  log 2  . Do đó t  ; 2 2 2   2  2    1 thành   t2 1  2m   1 t  2  0 2
t  2mt 1 0 2  1 
Cách 1: Yêu cầu bài toán tương đương tìm m để bpt (2) có nghiệm thuộc ;   .  2 
Xét bất phương trình (2) có: 2
 '  m 1  0, m   . f t 2
t  2mt 1  0 có ac  0 nên (2) luôn có 2 nghiệm phân biệt t  0  t . 1 2 1 1 3 Khi đó cần 2
t m m 1   m   . 2 2 2 4 2 t 1  1  Cách 2: 2
t  2mt 1  0  f t   < m t    2t  2   3 
Khảo sát hàm số f t trong 0;  ta được m   ;   .  4 
Bài tập 3. Cho bất phương trình: 9x     1 .3x mm  0  
1 . Tìm tất cả các giá trị của tham số m để bất phương trình  
1 nghiệm đúng x  1. 3 3 A. m   . B. m   .
C. m  3  2 2.
D. m  3 2 2. 2 2 Lời giải Chọn A Đặt 3x t
Vì x  1  t  3 Bất phương trình đã cho thành: 2
t  m  
1 .t m  0 nghiệm đúng t  3 2 t t
 m nghiệm đúng t  3 . t 1 2 2
Xét hàm số g t  t  2 
,t  3, g 't   1
 0,t  3. Hàm số đồng biến trên t 1 t  2 1  3 3
3; và g   3
3  . Yêu cầu bài toán tương đương m   m   . 2 2 2
Bài tập 4. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m 0;10 để tập nghiệm của bất phương trình 2 2
log x  3log x  7  m 2
log x  7 chứa khoảng 256;  . 2 1 4  2 A. 7 . B. 10 . C. 8 . D. 9 . Lời giải Chọn C x  0  x  0 Điều kiện: 2 2
log x  3log x  7  0   2 2 1 
log x  6log x  7  0   2 2 2 x  0 x  0  1   0  x    1 log x  1       2 x  2  2  log x  7    x 128 2 x 128
Với điều kiện trên bất phương trình trở thành 2
log x  6log x  7  m log x  7 * 2 6  2   
Đặt t  log x thì t  8 vì x 256;  2   t 1 t  *  t  
1 t  7  mt  7 .   , m t
  8 Đặt f t 1  . t  7 t  7
Yêu cầu bài toán  m  max f t 8; t
Xét hàm số f t 1 
trên khoảng 8;  t  7 4 t  7
Ta có f t  .
 0,t  8  f t luôn nghịch biến trên khoảng 8; 
t  72 t 1
Do đó max f t  f 8  3  m  3 . 8;
Mà m 0;10 nên m3;4;  ...;10 .
Vậy có 8 giá trị nguyên của tham số m thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 5. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log 5x 1 .log 2.5x  2  m 2   2  
có nghiệm với mọi x  1. A. m  6 . B. m  6 . C. m  6 . D. m  6 . Lời giải Chọn C.
Điều kiện của bất phương trình: x  0 .
Ta có log 5x 1 .log 2.5x  2  m  log 5x 1 . 1
  log 5x 1   m 2   2    2   2      1 . Đặt log 5x t
1 , với x  1 ta có t  2 . Khi đó   1 trở thành 2
m t t 2 . 2   Xét hàm số   2
f t t t trên 2; ta có f t  2t 1  0, t  2;.
Do đó để bất phương trình đã cho có nghiệm với mọi t  2 thì m  min f t hay m  6 . 2;
Bài tập 6. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để bất phương trình 2 2
x 3xm
x 3xm 2 x 2 x3 9  2.3  3 có nghiệm? A. 6 . B. 4 . C. 9 . D. 1. Lời giải Chọn D. Điều kiện 2
x  3x m  0 (*)
2 2x3xmx 2 2 2
x xm x 1
x 3xm
x 3xm 2 x 2 x3 2 9  2.3  3 3  3  .3   0 9 27 2
x 3xm x 2  0  3  3 2
x  3x m x  2  2
x  3x m x  2 . 2
x  3x m  0 2
x  3x m  0    x  2  0  x  2
 4  m  2  m  2 .  2 2
x  3x m x  4x  4   x  4  m
Do m nguyên dương nên m 1 thỏa mãn (*). x log 2 2 log x
Bài tập 7. Bất phương trình 2 2 
 1 có bao nhiêu nghiệm nguyên dương nhỏ hơn 10. log x log x 1 2 2 A. 7 . B. 8 . C. 9 . D. 6 . Lời giải Chọn A x log 2 2 log x
Điều kiện của bất phương trình là x  0 . Khi đó 2 2   1 log x log x 1 2 2 log x 1 2 log x 2 2    1 log x log x 1 2 2 t 1 2tt  2 2 1  2tt  2 2 1  2t
Đặt t  log x . Ta có  1   1  1  0 2 t t 1 t t   1 t t   1 t  1 2 2t t 1    1  0  t t t   0 1  2 t 1   1 log x  1 x  2   2 1 
Trả lại ẩn ta có  0  log x   1   x  2 2  2   x  2 log x  1   2  1
Kết hợp với điều kiện x  0 ta có 0  x  hoặc 1 x  2 hoặc x  2 . 2
Khi đó bất phương trình có 7 nghiệm nguyên dương nhỏ hơn 10 .
Bài tập 8. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình x m
 m   x2 .4 1 .2
m 1  0 nghiệm đúng x    ? A. m  3 . B. m  1. C. 1   m  4 . D. m  0 . Lời giải Chọn B.
Bất phương trình  .4x  4   1 .2x m m
m 1  0  4x  4.2x  1 1 4.2x m 1 4.2x
m  4x 4.2x 1 4t 1
Đặt 2x t (Điều kiện t  0 ). Khi đó m
. Để bất phương trình ban đầu nghiệm đúng 2 t  4t 1 4t 1 x
  thì bất phương trình m  nghiệm đúng t   0 . 2 t  4t 1 2 4t 1 4t  2t
Đặt f t 
f t    0,t  0 . 2 t  4t 1
t 4t 2 2 1 4t 1
Hàm số nghịch biến trên 0;  . Khi đó m t
  0 khi và chỉ khi m f 0  1 2 t  4t 1
Bài tập 9. Tìm tất cả các giá trị của tham số m bất phương trình x 1 4   2x m   1  0 có nghiệm x    .
A. m  ;0 .
B. m  0;  .
C. m  0;  1 .
D. m  ;0  1;  . Lời giải Chọn A x 1  xx 4 4x Ta có: 1 4  m2   1  0  m   m  . 2x 1 42x   1 2 t Đặt  2x t
,t  0 . Yêu cầu bài toán tương đương với m t     . 4t   , 0;  1 2 t 2 2
1  2t t 1  t  1 t  2t
Đặt f t  
 , f t       . . t   ,t 0 4 1 4  t 2 1   4 t    2 1   f tt 0  0   . t  2 
Bảng biến thiên (Bố sung các đầu mũi tên trong bbt là  vào nhé) t -∞ -2 -1 0 +∞ f'(t) + 0 - - 0 + +∞ f(t) 0
Dựa vào bảng biến thiên có m  0 .
Bài tập 10. Xét bất phương trình 2
log 2x  2 m 1 log x  2  0 . Tìm tất cả các giá trị của tham số m 2   2
để bất phương trình có nghiệm thuộc khoảng  2;   .  3   3 
A. m  0; . B. m   ;0   .
C. m   ;   .
D. m  ;0 .  4   4  Lời giải Chọn C
Điều kiện: x  0 2
log 2x  2 m 1 log x  2  0 2   2
 1 log x2  2 m 1 log x  2  0 1 2   2  . 1  1 
Đặt t  log x .Vì x  2 nên log x  log 2  . Do đó t  ; 2 2 2   2  2 
1 thành   t2 1  2m   1 t  2  0 2
t  2mt 1  0 2  1 
Cách 1: Yêu cầu bài toán tương đương tìm m để bpt (2) có nghiệm thuộc ;   .  2 
Xét bất phương trình (2) có: 2
 '  m  1  0, m   . f t 2
t  2mt 1  0 có ac  0 nên (2) luôn có 2 nghiệm phân biệt t  0  t . 1 2 1 1 3 Khi đó cần 2
t m m 1   m   . 2 2 2 4 2 t 1  1  Cách 2: 2
t  2mt 1  0  f t   < m t    2t  2   3 
Khảo sát hàm số f t trong 0;  ta được m  ;   .  4 
Bài tập 11. Tìm giá trị gần đúng tổng các nghiệm của bất phương trình sau: æ ö ç ÷ ç ÷ ç ÷ 2 22 22 2 4 ç 2log - 2log + 5 - 13 + - + 4÷÷ x - x + x - x + x + £ ç x x ( 6 5 4 3 2 24 2 27 2 1997 2016 0 2 ) 3 3 log x log x ÷ ç ÷ ç 22 22 ÷ ç ÷ è 3 3 ø A. 12,3 . B. 12 . C. 12,1. D. 12, 2 . Lời giải Chọn C
Điều kiện: 0  x 1. Ta có 6 5 4 3 2
24x  2x  27x  2x 1997x  2016
 x x 2  x  2 3 2 3 6 4 2
1  22x  26x 1997x  2015  0 , x  .
Do đó bất phương trình đã cho tương đương với    22 22 2 4  2 2log  2log  5  13    4  0  . x x 2 3 3 log x log x  22 22    3 3  22 Đặt t  log
, ta có bất phương trình x 3 2 2
2t  2t  5  2t  4t  4  13 2 2  1   3   t    1 t2 13 2 1      .  2   2  2   1 3       13
Đặt u t  ; 
 và v  1t; 
1 . Ta có u v u v  .  2 2  2 1 t  5 3 4 4  22  Dấu bằng xảy ra khi
2   2t 1 33t t   x  12,06   . 1 t 2 5  3 
Bài tập 12. Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để bất phương trình x x 1 4 . m 2  
 3  2m  0 có nghiệm thực. A. m  2 . B. m  3 . C. m  5 . D. m  1. Lời giải Chọn D Ta có x x 1 4 . m 2  
 3  2m  0   x 2 2  2 .2x m  3  2m  0
Đặt 2x t t  0 . 2 t  3
Ta có bất phương trình tương đương với 2 t  2 .
m t  3  2m  0   m 2t  2 2 t  3
Xét f t  trên 0;  . 2t  2 2   t  1
f t  2t 4t 6 
; f t    .  0  2t  22 t   3  Bảng biến thiên
Vậy để bất phương trình có nghiệm thực thì m  1.
Bài tập 13. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình 4log x 2  log x m  0 2 2
nghiệm đúng với mọi giá trị x  1;64 . A. m  0 . B. m  0 . C. m  0 . D. m  0 . Lời giải Chọn B
Ta có 4log x 2  log x m  0  log x  log x m  0 . 2 2 2 2 2
Đặt log x t , khi x  1;64 thì t  0;6 . 2 Khi đó, ta có 2
t t m  0 2
m  t t * . Xét hàm số   2
f t  t t với t  0;6 .
Ta có f t   2t 1  0,t 0;6 . Ta có bảng biến thiên:
Bất phương trình đã cho đúng với mọi x  1;64 khi và chỉ khi bất phương trình * đúng với
mọi t  0;6  m  0 .
Bài tập 14. Có bao nhiêu giá trị dương của tham số thực m để bất phương trình 2 2 2
log x  log x  3  m  2
log x  3 có nghiệm duy nhất thuộc 32;  ? 2 1 4  2 A. 2 . B. 1. C. 3. D. 0 . Lời giải Chọn Dx  0  1 0  x
Điều kiện xác định:    2 . 2
log x  2log x  3  0  2 2 x  8
Hàm số xác định trên 32;  . 2 2 2
log x  log x  3  m  2 log x  3 2 2
 log x  2log x  3  m log x 3 . 2 2  2  2 1 4  2
Đặt t  log x . Khi x  32 , ta có miền giá trị của t là 5;  . 2 2 t  2t  3 t 1
Bất phương trình có dạng: 2 2
t  2t  3  m t 3 2 2  m   m  . t  3 t  3 t  4 
Xét hàm số f t 1 
trên 5;  có f t 
nên hàm số nghịch biến trên 5;  t  3 t 32 .
Do lim f t 1 và f 5  3 nên ta có 1  f t  3. x
Do với mỗi t có duy nhất một giá trị x nên để bất phương trình đãcho có nghiệm duy nhất thuộc
32;  khi và chỉ bất phương trình 2
m f t có nghiệm duy nhất trên 5;  . Khi đó: 2 4
m  3  m  3 . Do đó không có số nguyên dương m thỏa mãn.
Bài tập 15. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để bất phương trình 2 2
x 3xm
x 3xm 2 x 2 x3 9  2.3  3 có nghiệm? A. 6 . B. 4 . C. 9. D. 1. Lời giải Chọn D Điều kiện 2
x  3x m  0 (*)
2 2x3xmx 2 2 2
x xm x 1
x 3xm
x 3xm 2 x 2 x3 2 9  2.3  3 3  3  .3   0 9 27 2
x 3xm x 2  0  3  3 2
x  3x m x  2 2
x  3x m x  2 . 2
x  3x m  0 2
x  3x m  0    x  2  0  x  2
 4  m  2  m  2 .  2 2
x  3x m x  4x  4   x  4  m
Do m nguyên dương nên m 1 thỏa mãn (*).
Bài tập 16. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log 5x 1 .log 2.5x  2  m 2   2  
có nghiệm với mọi x  1. A. m  6 . B. m  6 . C. m  6 . D. m  6 . Lời giải Chọn C
Điều kiện của bất phương trình: x  0 .
Ta có log 5x 1 .log 2.5x  2  m  log 5x 1 . 1
  log 5x 1   m 2   2    2   2      1 . Đặt log 5x t
1 , với x 1 ta có t  2. Khi đó   1 trở thành 2
m t t 2 . 2   Xét hàm số   2
f t t t trên 2;  ta có f t   2t 1  0 , t 2; .
Do đó để bất phương trình đã cho có nghiệm với mọi t  2 thì m  min f t hay m  6 . 2;
Bài tập 17. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình x m
 m   x2 .4 1 .2
m 1  0 nghiệm đúng x    ? A. m  3 . B. m  1. C. 1   m  4 . D. m  0 . Lời giải Chọn B
Bất phương trình  .4x  4   1 .2x m m
m 1  0  4x  4.2x  1 1 4.2x m 1 4.2x
m  4x 4.2x 1 4t 1
Đặt 2x t (Điều kiện t  0 ). Khi đó m
. Để bất phương trình ban đầu nghiệm đúng 2 t  4t 1 4t 1 x
   thì bất phương trình m  nghiệm đúng t   0 . 2 t  4t 1 2 4t 1 4t  2t
Đặt f t 
f t    0,t  0 . 2 t  4t 1
t 4t 2 2 1 4t 1
Hàm số nghịch biến trên 0;  . Khi đó m t
  0 khi và chỉ khi m f 0  1 2 t  4t 1
Bài tập 18. Tìm tất cả các giá trị của tham số m bất phương trình x 1 4   2x m   1  0 có nghiệm x    .
A. m  ;0 .
B. m  0;  .
C. m  0;  1 .
D. m  ;0  1;  . Lời giải Chọn A x 1  xx 4 4x Ta có: 1 4  m2   1  0  m   m  . 2x 1 42x   1 2 t Đặt  2x t
,t  0 . Yêu cầu bài toán tương đương với m t     . 4t   , 0;  1 2 t 2 2
1  2t t 1  t  1 t  2t
Đặt f t  
 , f t       . . t   ,t 0 4 1 4  t 2 1   4 t    2 1   f tt 0  0   . t  2 
Bảng biến thiên (Bố sung các đầu mũi tên trong bbt là  vào nhé) t -∞ -2 -1 0 +∞ f'(t) + 0 - - 0 + +∞ f(t) 0
Dựa vào bảng biến thiên có m  0 .
Dạng 3: Phương pháp logarit hóa 1. Phương pháp éìïa >1 ï
êíêïf (x)> g(x).log b ï ê Với bất phương tình ( ) ( ) a f x g x a b î >
 êê 0ìï<a<1 ï
êíêï f (x)< g(x).log b ï a î ë 2. Bài tập x
Bài tập 1. Nghiệm của bất phương trình  2 2 8  36.3 x x  là 3  x  2
 log 6  x  2 A. .  B. 2 .  x  4 x  4  4   x  2 
 log 18  x  2 C. .  D. 3 .  x  1 x  4 Hướng dẫn giải Chọn D. x x4 x4 Ta có  2x  4x  4 2 2 2 8  36.3  2  3  log 2  log 3 x x x x 3 3 x  4   
log 2  4  x   x  4 log 2 3 1  0 3   x  2  x  2  x  4  0 x  4   x  4  0 x  4     log 2 log 2  2  x 3 3  1  0    0  x 2    x  2 x  4 x  4 x  4     x  4 log 18    x  3   0
 log 18  x  2    3  x  2 x  4  . 
 log 18  x  2  3 2x
Bài tập 2. Bất phương trình x x 1
2 .5   10 có tập nghiệm là  ;  b    ;
a a. Khi đó b a bằng A. log 5. B. 2 log . C. 1. D. 2  log 5. 2 5 2 Hướng dẫn giải Chọn A. 2x 2x x x 1  x 1 x 1     x 2 .5 Ta có  x 1   x 1 x 1 x 1  x 1 2 .5 10   1  2 .5
1  log 2 .5    log 1 5 5 2.5        x   x 1 1 1 .log 2 
 0  x 1 . log 2   0 5    5  x 1  x 1 x   1 .x.log 2  log 2 1 5 5    0. x 1 Bảng xét dấu: x  log 10 -1 1  2 VT  +  0 + x   1 .x.log 2  log 2 1 1  x  1 5 5  Từ bảng xét dấu ta có  0  . x 1
  x  log 10  2 a  1 Do đó 
b a  log 5. 2 b  log 10  2
Bài tập 3. Có bao nhiêu số nguyên dương m trong đoạn 2018;2018 sao cho bất phương trình sau đúng 11 log x log x với mọi 
x  1;100 :  xm 10 10 10 10 . A. 2018 . B. 4026 . C. 2013. D. 4036 . Lời giải Chọn A 11  x x   x  10x log log m log 11 10 10  10  m   log x   1 
log x  log x 10mlog x   1 11log x  0  10  10  m x   2 10 log
1  log x 10 log x  0 .
Do x  1;100  log x 0;2 . Do đó 2 x x
10m log x   10 log log 2
1  log x 10 log x  0  10m  . log x 1 2 10t t 2 10  2t t
Đặt t  log x , t  0;2 , xét hàm số f t 
. Ta có: f t   0 t  0;2 . 2   t 1 t   1
Do đó f    f t  f     f t 16 0 2 0  . 3 2
10 log x  log x 16 8 Để 10m
đúng với mọi x  1;100 thì 10m   m  . log x 1 3 15  8  Do đó m  ; 2018 
hay có 2018 số thỏa mãn. 15   
Dạng 4: Phương pháp sử dụng tính đơn điệu 1. Phương pháp
Nếu hàm số y = f (x) luôn đồng biến trên D thì f (u)> f (v)  u >
v, "u,v Î D .
Nếu hàm số y = f (x) luôn nghịch biến trên D thì f (u)> f (v)  u <
v, "u,v Î D . 2. Bài tập
Bài tập 1.Tìm số nghiệm nguyên của bất phương trình 2 2 2 x 15  x 10  0 x 10  x50 2 2  2
x  25x 150  0 A. 6 . B. 4 . C. 5 . D. 3 . Lời giải Chọn B Đặt 2
a  2x 15x 100 ; 2
b x 10x  50 ta có bất phương trình:
2a  2b a b  0  2a   2b a
b a b (do hàm số  2x y
x là hàm số đồng biến trên  ) Với a b 2 2
 2x 15x 100  x 10x  50 2
x  25x 150  0
x  10;15 . Vậy bất phương trình có 4 nghiệm nguyên.
Bài tập 2.Tìm số nguyên m nhỏ nhất để bất phương trình log  2 x x   3 2
1  2x  3x  log x m 1 (ẩn 3 3
x ) có ít nhất hai nghiệm phân biệt. A. m  3 . B. m  2 . C. m  1. D. m  1  . Lời giải Chọn B log  2 x x   3 2
1  2x  3x  log x m 1 1 3 3  
Điều kiện x  0 . 2  
x x 1 3 2  1 1  log  
  2x  3x m 1 3 2  log 1 x
 2x  3x m 1. 3    x  3  x   1  Xét f x 3 2  log 1 x
 2x  3x , với x  0 . 3    x  1 1 f  x 2 x 2 
 6x  6x ; f x  0  x 1.  1  1 x  ln 3    x  Với x  0; 
1  f  x  0 ; với x  1;  f  x  0 .
Vậy bất phương trình có ít nhất hai nghiệm  m 1  0  m  1. Vậy m  2 .
Bài tập 3.Gọi a là số thực lớn nhất để bất phương trình 2
x x   a  2 2
ln x x   1  0 nghiệm đúng với
mọi x   . Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. a  2;3 .
B. a  8;  .
C. a  6;7.
D. a  6; 5 . Lời giải Chọn C 2  1  3 3 Đặt 2
t x x 1  x     suy ra t   2  4 4 Bất phương trình 2
x x   a  2 2
ln x x  
1  0  t a ln t 1  0  a ln t t  1
Trường hợp 1: t  1 khi đó a ln t t
 1luôn đúng với mọi a . 3
Trường hợp 2:  t  1 4  3  t 1  3 
Ta có a ln t  t 1, t   ;1  a  , t   ;1      4  ln t  4  1 ln t 1 t  1 3  Xét hàm số       t f t f t    0, t   ;1 do đó 2   ln t ln t 4  t  1 3  7  a  , t   ;1  a    ln t  4 3  4ln 4
Trường hợp 3: t  1 t  1
Ta có a ln t t  1, t
 1;   a  , t  1;  ln t 1 ln t 1 t  1 Xét hàm số       t f t f t   , t   1;  . 2   ln t ln t 1 1 1
Xét hàm số g t  ln t 1  gt    0 2 t t t
Vậy g t  0 có tối đa một nghiệm. Vì g   1  2
 ; lim g t   vậy g t  0 có duy nhất một nghiệm trên 1;  t t 1
Do đó f t   0 có duy nhất một nghiệm là t . Khi đó 0 ln t
suy ra f t  t 0  0 0 t 0 0 Bảng biến thiên t  1 Vậy a  , t
 1;   a t  . 0 ln t 7  Vậy t   a  . 0 3 4ln 4
Vậy số thực a thỏa mãn yêu cầu bài toán là: a  6;7.
Bài tập 4.Biết tập hợp tất cả các giá trị của tham số m để bất phương trình 2 2 2 sin x cos x cos 4  5  .7 x m có nghiệm  aa là m ;   với ,
a b là các số nguyên dương và tối giản. Tổng S a b là: bb A. S  13. B. S 15 . C. S  9 . D. S  11. Lời giải Chọn A 2 2 cos x cos  1   5 x  Ta có: 2 2 2 sin x cos x cos 4  5  .7 x m  4.   m     .  28   7  2 cos  1 x  1 2 2   cos x cos    1   5 x   28  28
Xét f x  4.     
với x   . Do  nên f x 4 5   hay  28   7  2 cos  5 x  5 28 7       7  7 f x 6
 . Dấu đẳng thức xảy ra khi 2
cos x  1  sin x  0  x k . 7 6 Vậy f x 6 min
 . Bất phương trình có nghiệm khi và chỉ khi m  min f x  m  hay  7  7 6  m  ;      S 13 . 7 
Bài tập 5.Với giá trị nào của tham số m thì bất phương trình 2 2 2 sin x cos x sin 2  3  .3 x m có nghiệm? A. m  4. B. m  4. C. m  1. D. m  1. Lời giải Chọn A
Chia hai vế của bất phương trình cho 2 sin
3 x  0 , ta được 2 2 sin x sin  2   1 x   3.  m      3   9  2 2 sin x sin  2   1 x  Xét hàm số y   3.    
là hàm số nghịch biến.  3   9  Ta có: 2
0  sin x  1 nên 1  y  4
Vậy bất phương trình có nghiệm khi m  4 . Chọn đáp án A
Bài tập 6. Tìm số nguyên m nhỏ nhất để bất phương trình log  2 x x   3 2
1  2x  3x  log x m 1 (ẩn 3 3
x ) có ít nhất hai nghiệm phân biệt. A. m  3 . B. m  2 . C. m  1. D. m  1  . Lời giải Chọn B log  2 x x   3 2
1  2x  3x  log x m 1 1 3 3  
Điều kiện x  0 . 2  
x x 1 3 2  1 1  log  
  2x  3x m 1 3 2  log 1 x
 2x  3x m 1. 3    x  3  x   1  Xét f x 3 2  log 1 x
 2x  3x , với x  0 . 3    x  1 1 f  x 2 x 2 
 6x  6x ; f x  0  x 1.  1  1 x  ln 3    x  Với x  0; 
1  f  x  0 ; với x  1;  f  x  0 .
Vậy bất phương trình có ít nhất hai nghiệm  m 1  0  m  1. Vậy m  2 .
Bài tập 7. Biết tập nghiệm của bất phương trình log  2x x  4  1 2log  2x x  5  3 là a;b. 3 5 
Khi đó tổng a  2b bằng A. 3. B. 4 . C. 2 . D. 1. Lời giải Chọn C
Xét hàm số f x  log  2x x  4  1 2log  2x x  5 . 3 5      1 2 
f  x  2x   1   
 2 x x  4  1 x x  4 ln3  2 2 2
x x  5ln5    1 2
Dễ đánh giá g x    , x   
2 x x  4   1
x x  4 ln 3  0 2 2 2
x x  5ln 5 Bảng biến thiên: – Có
f 0  f  
1  3 và dựa vào bảng biến thiên ta có f x  3  x  0;  1
Vậy a  0;b  1 ; suy ra a  2b  2 2017  a 1   1 a
Bài tập 8. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số a a 0 thỏa mãn 2017 2   2   . a   2017   2   2  A. 0  a 1.
B. 1 a  2017 . C. a  2017 .
D. 0  a  2017 . Lời giải Chọn D 2017  a 1   1 a Ta có 2017 2   2   a   2017   2   2   a 1   1 2017   2017log 2   alog 2  2  a  2  2017   2   2   a 1   2017 1  log 2  log 2  2  a  2  2017   2   2    . a 2017  x 1  log 2  2   log 4x 1  log 4x x x 1  2  2   2  
Xét hàm số y f x    1. x x x
 4x  1'   .x  ln        x 4x 1 1 1 4x l.n4 x x    4 1 .x 4 1ln4 1 Ta có y      0 2 2 ln2  x  ln2  x 4x   1       
1  4x l.n4x  4x   1 ln 4x   1  y  
  0 , x  0. 2 ln2  x 4x   1   
Nên y f x là hàm giảm trên 0;  .
Do đó f a  f 2017 ,a  0 khi 0  a  2017 .
Bài tập 9. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình 4log x 2  log x m  0 2 2
nghiệm đúng với mọi giá trị x  1;64. A. m  0 . B. m  0 . C. m  0 . D. m  0 . Lời giải Chọn B
Ta có 4log x 2  log x m  0  log x  log x m  0 . 2 2 2 2 2
Đặt log x t , khi x  1;64 thì t  0;6 . 2 Khi đó, ta có 2
t t m  0 2
m  t t * . Xét hàm số   2
f t  t t với t  0;6 .
Ta có f t   2t 1  0,t 0;6 . Ta có bảng biến thiên:
Bất phương trình đã cho đúng với mọi x  1;64 khi và chỉ khi bất phương trình * đúng với
mọi t  0;6  m  0 . Bài tập 10. Giả sử
S  a,b là tập nghiệm của bất phương trình 2 3 4
5x  6x x x log x   2 x x 2
log x  5  5 6  x x . Khi đó b a bằng 2 2 1 7 5 A. . B. . C. . D. 2 . 2 2 2 Lời giải Chọn Ax  0 x  0 Điều kiện:    . D  0;3 . 2
6  x x  0  2   x  3 2 3 4
5x  6x x x log x   2 x x 2
log x  5  5 6  x x 2 2 2
 5x x 6  x x log x xx   2
1 log x  5  5 6  x x 2 2  x  
1 5  xlog x 2
 6  x x xlog x 5  0 2  2 
 5 xlog x 2
x 1 6  x x  0 2   5
  x log x  0  2  I  2
x 1 6  x x  0   . 5
  x log x  0  2  II  2
x 1 6  x x  0 Giải hệ (I). 5
  x log x  0 1  2    2
x 1 6  x x  0  2 Giải  
1 5  x log x  0 . 2  5 
Xét hàm số f x  x  log x
xg x với x 0;3 2   x  5 1
Ta có g x     0 x   0;3 . 2   x x ln 2 Lập bảng biến thiên  5 
Vậy f x  x
 log x  0x  0;3  . 2     x
  x x  x  2 2 6 1 2
2x  3x  5  0
Xét bất phương trình (2): 2
6  x x x 1     x 1 x 1 x  1   5   5  x   x  .  2  2 x 1  5 
Vậy nghiệm của hệ I  là D  ;3  . 2   
Hệ II  vô nghiệm.  5  Vậy S  ,3  . 2    5 1
b a  3   . 2 2
Bài tập 11. Có bao nhiêu giá trị nguyên thuộc khoảng 9;9 của tham số m để bất phương trình x   2 3log
2log m x x  1 x 1 x  có nghiệm thực? A. 6 . B. 7 . C. 10 . D. 11. Lời giải Chọn B     0 x 1 0  x  1  0  x  1   Điều kiện      1 x . 2 m x x  
1 x 1 x  0 m x   1 x  0 m   0   x
Bất phương trình đã cho tương đương x
m xx  x x2 3 2 log log 1 1
x  m x x   x  x2 3 2 1 1  x x   2
m x x  1 x 1 x
x x  1 x 1 x x 1 xm    . 2 x x 1 x x
Áp dụng bất đẳng thức cô si ta có  x  1 x   1 x
x  2 x  2 1 x     .  1 x   x
Vì vậy m x  1 x .
Khảo sát hàm số f x  x  1 x trên 0; 
1 ta được f x  2 1,414 .
Vậy m có thể nhận được các giá trị 2,3, 4,5, 6, 7,8 .
Document Outline

  • LŨY THỪA và HS LŨY THỪA
  • LÔGARIT
  • HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LÔGARIT
  • PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
  • BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT