Các hình phạt bổ sung trong hệ thống hình phạt của bộ luật hình sự 2015 | Bài thảo luận pháp luật đại cương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
Khoa Tài chính - Ngân hàng
------------- BÀI THẢO LUẬN
HỌC PHẦN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG ĐỀ TÀI:
CÁC HÌNH PHẠT BỔ SUNG TRONG HỆ THỐNG HÌNH PHẠT CỦA BỘ
LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VÀ BÀI TẬP VỀ PHÂN CHIA THỪA KẾ
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Kim Thanh
Mã LHP: 241_TLAW0111_18
Nhóm thực hiện: Nhóm 5 Hà nội, 2024 MỤC LỤC I. LỜI CẢM ƠN 1 II. LỜI MỞ ĐẦU 2
III. BIÊN BẢN ĐÁNH GIÁ CÁC THÀNH VIÊN 3 IV. PHẦN NỘI DUNG 4 Câu 1: 4
1.1. Các loại hình phạt bổ sung 4
1.2. Ví dụ cụ thể của hình phạt bổ sung: 6
Câu 2: Xử lí bài tập thừa kế: 7
2.1. Cơ sở, căn cứ giải quyết tình huống: 7
2.1.1. Khái niệm thừa kế: 7
2.1.2 Quy định về luật thừa kế trong BLDS 2015 7
2.2. Giải quyết tình huống 8
2.2.1 Tóm tắt tình huống: 8
2.2.2 Phân chia di sản thừa kế của anh Hưng: 9 Kết luận : 9 V. LỜI KẾT: 10 Tài Liệu Tham Khảo 10 Page | 1 I. Lời cảm ơn
Trước hết, chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên Nguyễn Thị Kim
Thanh đã tận tình hướng dẫn và tạo điều kiện để nhóm chúng em có cơ hội tìm hiểu,
nghiên cứu và hoàn thành bài thảo luận này. Sự chỉ dẫn và những gợi ý quý báu của cô là
nguồn động lực to lớn giúp chúng tôi định hướng đúng đắn trong quá trình làm việc.
Đồng thời, chúng em cũng xin cảm ơn tất cả các thành viên trong nhóm đã luôn nỗ lực,
tích cực tham gia đóng góp ý kiến và làm việc hết mình để hoàn thành bài thảo luận. Nhờ
tinh thần hợp tác, chia sẻ và sự đoàn kết, chúng ta đã vượt qua nhiều khó khăn để hoàn
thành nhiệm vụ một cách tốt nhất.
Cuối cùng, chúng em xin chân thành cảm ơn tất cả những ai đã ủng hộ và giúp đỡ nhóm
trong suốt quá trình thực hiện bài thảo luận này. Hy vọng những kết quả mà chúng em đạt
được sẽ mang lại giá trị hữu ích và nhận được những góp ý chân thành để hoàn thiện hơn trong tương lai. Xin chân thành cảm ơn! II. Lời mở đầu Các bạn thân mến!
Nếu để so sánh học trở thành một công dân sống văn minh chuẩn mực như việc xây một
ngôi nhà, thì các điều luật trong Pháp luật nhà nước đóng vai trò là nền móng và khung
cho ngôi nhà đó. Móng và khung có chắc thì nhà xây mới cao và chắc chắn được. Và theo
thứ tự thì móng và phần khung phải là phần được xây dựng đầu tiên. Qua hình ảnh so
sánh này, có thể khẳng định những luật lệ của pháp luật của nhà nước rất quan trọng và là
nhân tố quyết định trong việc trở thành một công dân văn minh và hiểu biết.
Trong cuộc sống hiện đại, pháp luật không chỉ là công cụ điều chỉnh hành vi mà còn là
nền tảng duy trì trật tự và công bằng trong xã hội. Từ những quy định nhỏ nhặt trong giao
tiếp hàng ngày đến những nguyên tắc pháp lý phức tạp điều chỉnh mối quan hệ giữa các
tổ chức, pháp luật đã trở thành một phần thiết yếu không thể thiếu trong đời sống con Page | 2
người. Tuy nhiên, không phải ai cũng có cái nhìn đầy đủ và đúng đắn về vai trò của pháp
luật, cũng như cách mà hệ thống pháp luật vận hành.
Pháp luật đại cương ra đời nhằm trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về pháp
luật, hệ thống pháp lý và nguyên tắc pháp luật. Đây là môn học đầu tiên và quan trọng
giúp người học hiểu rõ hơn về các khía cạnh chính yếu của pháp luật như: các nguồn gốc
của pháp luật, cách thức xây dựng và thực thi pháp luật, cũng như vai trò của pháp luật
trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức.
Hiểu rõ các nguyên lý cơ bản của pháp luật không chỉ giúp mỗi cá nhân tự bảo vệ mình
trước những vi phạm pháp lý mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm, góp phần xây dựng
một xã hội công bằng, văn minh và tiến bộ. Với những kiến thức nền tảng từ Pháp luật
đại cương, người học có thể tiếp cận và hiểu sâu hơn về các lĩnh vực pháp lý khác nhau,
từ đó tạo dựng một nền tảng vững chắc để trở thành công dân hiểu biết và tôn trọng pháp luật.
Mục tiêu của bài báo cáo:
1. Cung cấp kiến thức tổng quan về hệ thống pháp luật: Giới thiệu khái niệm,
cấu trúc và vai trò của pháp luật trong việc duy trì trật tự xã hội.
2. Nắm rõ các nguyên lý cơ bản của Luật học đại cương: Trình bày các nguyên
tắc pháp lý cơ bản, phương pháp xây dựng và áp dụng pháp luật.
3. Phân tích vai trò của pháp luật đối với từng cá nhân và cộng đồng: Làm rõ
cách pháp luật bảo vệ quyền lợi của các cá nhân, tổ chức và thúc đẩy sự phát triển xã hội.
4. Khuyến khích ý thức tự giác chấp hành pháp luật: Tạo nền tảng kiến thức
để người đọc nhận thức được tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật, đóng
góp vào một xã hội công bằng, văn minh.
Thông qua những nội dung này, bài báo cáo không chỉ trang bị cho người đọc những hiểu
biết nền tảng về Luật học đại cương mà còn giúp hình thành một ý thức pháp lý vững
chắc. Nhờ đó, mỗi cá nhân sẽ có thể áp dụng kiến thức pháp luật vào đời sống, tự bảo vệ
mình và góp phần tạo nên một xã hội an toàn, phát triển bền vững.
Mặc dù nhóm chúng tôi đã rất nỗ lực cùng với mong muốn mang tới cho người đọc một
tài liệu pháp luật đại cương tham khảo bổ ích, song trong quá trình làm bài có thể có Page | 3
những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu để lần
báo cáo sau được hoàn thiện hơn. III.
Biên bản đánh giá các thành viên STT Họ và Tên MSV Xếp loại 73 Mai Thị Ngọc 24D180028 A 74 Trần Thị Bảo Ngọc 24D280027 A 75 Nguyễn Anh Nguyên 24D280028 B 76 Nguyễn Thị Thảo Nguyên 24D180029 B 77 Đồng Thị Nhài 24D280029 B+ 78 Đặng Thị Nhung 24D280030 B+ 79
Trịnh Hồng Nhung (Thư ký) 24D280031 A 80 Vương Ngọc Oanh 24D180030 A 81 Nguyễn Thị Thu Phương 24D280032 B 82 Vũ Thị Mai Phương 24D180032 A 83 Đỗ Kim Quốc 24D280033 A 84 Nguyễn Thị Quỳnh 24D280043 B 85 Trần Hồng Sang 24D180033 B 86 Ly Thị Sim 24D180034 A 87 Nguyễn Tiến Tài 24D280035 C 88 Lương Thanh Thảo 24D180035 A
89 Nguyễn Thị Hương Thảo (Nhóm trưởng) 24D180036 A 90 Phùng Thanh Thảo 24D180037 B Page | 4 IV. Phần nội dung Câu 1:
1.1 Các loại hình phạt bổ sung
Theo Điều 32 Bộ Luật hình sự 2015 quy định:
Hình phạt bổ sung bao gồm:
a) Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định; b) Cấm cư trú; c) Quản chế;
d) Tước một số quyền công dân; đ) Tịch thu tài sản;
e) Phạt tiền( khi không áp dụng là hình phạt chính);
g) Trục xuất( khi không áp dụng là hình phạt chính).
- Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định (Điều 41)
Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định được áp dụng khi
xét thấy nếu để người bị kết án đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc làm công việc đó thì
có thể gây nguy hại cho xã hội.
Thời hạn cấm là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù hoặc từ
ngày bản án có hiệu lực pháp luật nếu hình phạt chính là cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo
không giam giữ hoặc trong trường hợp người bị kết án được hưởng án treo.
- Cấm cư trú (Điều 42)
Cấm cư trú là buộc người bị kết án phạt tù không được tạm trú hoặc thường trú ở một số
địa phương nhất định.
Thời hạn cấm cư trú là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù.
- Quản chế (Điều 43)
Quản chế là buộc người bị kết án phạt tù phải cư trú, làm ăn sinh sống và cải tạo ở một
địa phương nhất định dưới sự kiểm soát, giáo dục của chính quyền và nhân dân địa phương. Page | 5
Trong thời gi an quản chế, người bị kết án không được tự ý ra khỏi nơi cư trú, bị tước
một số quyền công dân theo quy định và bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.
Quản chế được áp dụng đối với người phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia, người tái
phạm nguy hiểm hoặc trong những trường hợp khác do Bộ luật này quy định.
Thời hạn quản chế là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù.
- Tước một số quyền công dân (Điều 44)
Công dân Việt Nam bị kết án phạt tù về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm
khác trong những trường hợp do Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định,
thì bị tước một hoặc một số quyền công dân sau đây:
Quyền ứng cử đại biểu cơ quan quyền lực Nhà nước;
Quyền làm việc trong các cơ quan nhà nước và quyền phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân.
Thời hạn tước một số quyền công dân là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hành
xong hình phạt tù hoặc kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật trong trường hợp người bị
kết án được hưởng án treo.
- Tịch thu tài sản (Điều 45)
Tịch thu tài sản là tước một phần hoặc toàn bộ tài sản thuộc sở hữu của người bị kết án để
nộp vào ngân sách nhà nước.
Tịch thu tài sản chỉ được áp dụng đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng, tội
phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia,
tội phạm về ma túy, tham nhũng hoặc tội phạm khác do Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định.
Khi tịch thu toàn bộ tài sản vẫn để cho người bị kết án và gia đình họ có điều kiện sinh sống.
- Phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính (Điều 35)
Hình phạt tiền được áp dụng là hình phạt bổ sung đối với người phạm tội về tham nhũng,
ma túy hoặc những tội phạm khác do Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Mức tiền phạt được quyết định căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm,
đồng thời có xét đến tình hình tài sản của người phạm tội, sự biến động của giá cả, nhưng
không được thấp hơn 1.000.000 đồng.
- Trục xuất, khi không áp dụng là hình phạt chính (Điều 37) Page | 6
Trục xuất là buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam và được Tòa án áp dụng là hình phạt bổ sung trong từng trường hợp cụ thể.
1.2 Ví dụ cụ thể của hình phạt bổ sung:
Mô tả: Cơ sở khám bệnh của ông Phạm Việt Châu, có địa chỉ tại chung cư Ecohome 1,
phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm đã tự ý hành nghề y dược mà không có giấy phép
hợp lệ. Cơ sở này đã thực hiện các thủ thuật y tế, kê đơn thuốc và điều trị cho bệnh nhân,
dẫn đến một số trường hợp bệnh nhân gặp biến chứng nghiêm trọng do điều trị sai cách.
Quyết định của Tòa án: Sau khi điều tra, tòa án đã kết án người này với tội danh "Hành
nghề y dược không có giấy phép". Ngoài hình phạt chính là 80 triệu đồng và đình chỉ
hoạt động trong 18 tháng, tòa án còn áp dụng hình phạt bổ sung là cấm hành nghề y dược.
Trong thời gian cấm hành nghề, người này không được phép làm việc trong bất kỳ cơ sở
y tế nào, cũng như không được phép hành nghề y dưới bất cứ hình thức nào. (Theo điều
41 của điều luật bổ sung bộ luật 2015).
Câu 2: Xử lí bài tập thừa kế:
2.1. Cơ sở, căn cứ giải quyết tình huống:
2.1.1. Khái niệm thừa kế:
Thừa kế là một chế định pháp luật dân sự, là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh
việc dịch chuyển tài sản từ người chết (hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết) cho những
người còn sống khác theo ý chí của họ được thể hiện trong di chúc hoặc theo ý chí của
Nhà nước được thể hiện trong các quy phạm pháp luật.
2.1.2 Quy định về luật thừa kế trong BLDS 2015
Điều 644. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một
người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật và trong trường hợp họ
không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó.
a. Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng.
b. Con thành niên mà không có khả năng lao động. Page | 7
2. Điều 644 Bộ Luật dân sự này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo
quy định tại Điều 620, hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy
định tại Điều 621 của Bộ luật này.
Điều này được quy định nhằm bảo vệ quyền lợi, lợi ích của một số người trong diện
những người thừa kế theo pháp luật, phù hợp với đạo lý và truyền thống tốt đẹp của nhân dân ta.
Điều 650 Bộ Luật dân sự 2015 về những trường hợp thừa kế theo pháp luật quy định
1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây: a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập
di chúc; Cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng
di sản hoặc từ chối nhận di sản.
2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có
quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người
lập di chúc; Liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng
không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
- Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật và nguyên
tắc hưởng thừa kế theo pháp luật quy định
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em
ruột của người chết; Cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại; Page | 8
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột,
cô ruột, dì ruột của người chết; Cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú
ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; Chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng
thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
2.2. Giải quyết tình huống
2.2.1 Tóm tắt tình huống:
Anh Hưng và chị Hòa có tài sản chung là 980 triệu.
Có 3 con chung: Ngân (14 tuổi) , Oanh (9 tuổi) , Trung(20 tuổi).
Năm 2024, anh chị làm đơn ly hôn nhưng chưa được giải quyết thì bị tai nạn và đưa vào bệnh viện.
Trước khi chết, anh Hưng lập di chúc miệng hợp pháp cho 3 người con
( Trung, Ngân, Oanh) và Hải ( bác ruột). Chị Hoàn bị truất quyền hưởng di sản.
Ông Hải từ chối thừa kế.
2.2.2 Phân chia di sản thừa kế của anh Hưng:
Theo quy định tại điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng sẽ
được chia đôi trừ khi có thỏa thuận khác. Vì không có thỏa thuận đặc biệt được đề cập trong tình huống.
=> Tài sản chung này sẽ được chia đôi.
=> Anh Hưng = chị Hoàn = 980:2 = 490 triệu.
Theo di chúc của anh Hưng thì tài sản chung sẽ chia được chia đều cho 4 người trong đó
gồm 3 người con (Trung, Oanh, Ngân) và ông Hải (bác ruột) là:
Trung = Ngân = Oanh = ông Hải = 490:4 = 122,5 triệu.
Tuy nhiên chị Hoàn là vợ hợp pháp của anh Hưng do chưa ly hôn, chị Hoàn sẽ được nhận
hai phần ba một suất thừa kế theo pháp luật (Theo điều 644 BLDS 2015):
Một suất thừa kế theo pháp luật = 490 : 4 = 122,5 triệu. Page | 9
=> Chị Hoàn sẽ được nhận : ⅔ x 122,5 = 81,67 triệu.
Sau khi chia thừa kế cho chị Hoàn , số tiền còn lại sẽ được chia cho 4 người theo di chúc.
Trung = Ngân = Oanh = ông Hải = (490 - 81,67) : 4 = 102,1 triệu.
Nhưng ông Hải từ chối nhận di sản, số tiền ông Hải được nhận theo di chúc sẽ chia cho
hàng thừa kế thứ nhất là 4 người là chị Hoàn và 3 người con chung:
Chị Hoàn = Trung = Oanh= Ngân = 102,1 : 4 = 25,525 triệu. Kết luận :
Tài sản của từng người sẽ được nhận là:
Chị Hoàn = 490 + 81,67 + 25,525 = 597,19 triệu.
Trung = Ngân = Oanh = 102,1 + 25,525 = 127,62 triệu. V. Lời kết:
Qua quá trình thảo luận, nhóm chúng em đã làm rõ các quy định cơ bản trong Bộ luật
Dân sự liên quan đến việc chia thừa kế, đặc biệt là các nguyên tắc chia thừa kế theo di
chúc và theo pháp luật và Bộ luật Hình sự về các hệ thống hình phạt được quy định. Nhìn
chung, cả hai bộ luật đều có mục tiêu chung là bảo vệ công lý và quyền lợi của mọi cá
nhân trong xã hội. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức pháp
luật, để mọi người dân có thể tự bảo vệ quyền lợi của mình khi phát sinh vấn đề liên quan
đến việc chia di sản thừa kế hay về những hành vi vi phạm pháp luật trong thực tiễn. Hy
vọng rằng qua bài thảo luận này của nhóm em, ta sẽ có cái nhìn rõ ràng hơn về tầm quan
trọng của luật pháp trong việc bảo vệ quyền lợi, đảm bảo công bằng và giữ vững trật tự
xã hội cũng như góp phần xây dựng và phát triển đất nước.
Cuối cùng, nhóm chúng em mong nhận được những ý kiến từ cô và các bạn để giúp bài
thảo luận được hoàn thiện hơn. Tài Liệu Tham Khảo
1. Bộ luật Dân sự năm 2015.
2. Bộ luật Hình sự năm 2015.
3. https://thanhtra.com.vn/hoat-dong-nganh-91D9B9332/thanh-tra-so-y-t e-ha-noi-xu-phat-
hang-loat-co-so-hanh-nghe-y-duoc-3DEA6715.html Page | 10 Page | 11