Cách Tính Lạm Phát và CPI: So Sánh Việt Nam và Mỹ | Tài chính quốc tế | Trường Học Viện nông nghiệp Việt Nam

Nhóm:
1. Ngô Nguyễn Bảo Ngân (NT) - 030139230229
2. Nguyễn Thị Kim Ngân – 030129230231
3. Nguyễn Hoàng Khánh Ngọc – 030139230242
4. Trần Thị Ái Nhi – 030139230272
5. Trần Thị Yến Nhi – 030139230274
6. Võ Thị Minh Oanh – 030139230289
Cách tính chi tiết lạm phát của Việt Nam và Mỹ. Qua đó chỉ
ra điểm khác biệt trong tính CPI của 2 nước.
1. Khái niệm lạm phát, CPI -
Lạm phát là sự tăng mức giá chung liên tục của hàng hóa, dịch
vụ theo thời gian và là sự mất giá của một loại tiền tệ nào đó theo kinh tế vĩ mô.
- CPI là chỉ tiêu tương đối (tính bằng %) phản ánh xu hướng và
mức độ biến động giá cả chung theo thời gian của các loại
hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng hàng ngày của người dân.
2. Cách tính lạm phát ở Việt Nam
Tỷ lệ lạm phát thường được đo lường dựa trên chỉ số giá tiêu dùng
CPI. Trong đó, CPI là giá trung bình của một rổ các hàng hóa thiết
yếu được quy định sẵn, cụ thể bao gồm 11 nhóm rổ hàng hóa trong
chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ở Việt Nam:
(1) Hàng ăn và dịch vụ ăn uống
(2) Đồ uống và thuốc lá
(3) May mặc, mũ nón, giày dép
(4) Nhà ở và vật liệu xây dựng
(5) Thiết bị và đồ dùng gia đình (6) Giao thông
(7) Thuốc và dịch vụ y tế (8) Bưu chính viễn thông (9) Giáo dục
(10) Văn hóa, giải trí và du lịch
(11) Hàng hóa và dịch vụ khác
Quyền số tính CPI là tỷ trọng chi tiêu cho các nhóm hàng hoá và
dịch vụ trong tổng chi tiêu của dân cư của năm được chọn làm gốc so sánh.
Tại Việt Nam, quyền số tính CPI được sử dụng cố định trong 5
năm và tính cho năm gốc so sánh (đồng nhất với năm cập nhật danh
mục mặt hàng, dịch vụ đại diện). Trong thời kỳ 2020-2025 năm gốc
so sánh là năm 2019, do đó giá kỳ gốc theo danh mục mặt hàng,
dịch vụ đại diện mới, quyền số để tính chỉ số giá tiêu dùng đều phải
là số liệu của năm 2019. Các bước tính CPI:
- Bước 1: Khảo sát giá hàng tháng các mặt hàng trong rổ tại nhiều tỉnh thành.
- Bước 2: So sánh giá hiện tại với giá kỳ gốc để tính CPI từng nhóm. CPI =
Chi phí muahàng hóa thời điểmt × 100 % t
Chi phí mua hàng hóa thờiđiểm cơ sở
- Bước 3: Tính CPI chung cả nước theo công thức: CPI=∑ W × CPI i i Trong đó:
 W : trọng số chi tiêu của nhóm hàng i i
 CPI : chỉ số giá của nhóm hàng i i
Tỷ lệ lạm phát chính là tốc độ tăng của CPI tính theo phần trăm.
Ở Việt Nam cũng đang dùng cách tính này để tính tỷ lệ lạm phát qua các năm.
Công thức tính lạm phát dựa trên chỉ số CPI như sau:
Lạm phát=CPI năm hiệntại−CPI nămtrước ×100 % CPI năm trước
Ví dụ: Tính lạm phát năm 2020 so với năm 2019 của Việt Nam,
biết rằng: CPI năm 2020 =107.85, CPI năm 2019 = 103.01 −
Lạm phát=107.85 103.01 ×100 %=4,69 % 103.01
Điều này có nghĩa là giá cả hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng
trung bình 4,69% trong năm 2020 so với năm 2019.
3. Cách tính lạm phát ở Mỹ
Ở Mỹ , lạm phát được tính bởi Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (Bureau of Labor
Statistics - BLS). Lạm phát ở Mỹ được tính chủ yếu dựa trên chỉ số giá tiêu dùng
(Consumer Price Index - CPI). Mỹ có nhiều loại CPI khác nhau, bao gồm CPI - U
(cho tất cả người tiêu dùng đô thị), CPI - W (cho người lao động đô thị và nhân viên
văn phòng), và CPI - E ( cho người cao tuổi).
Các bước chi tiết để tính chỉ số lạm phát của Mỹ: -
Bước 1: Xác định rổ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng của người dân
Rổ hàng hóa được sử dụng để tính toán Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tại Mỹ được chia thành 8 nhóm chính:
(1) Thực phẩm và đồ uống (2) Nhà ở (3) Giao thông
(4) Trang phục và giày dép
(5) Giáo dục và chăm sóc sức khỏe
(6) Giải trí và hoạt động giải trí
(7) Cá nhân và hộ gia đình
(8) Các mặt hàng và dịch vụ khác
Trọng số của mỗi nhóm và phân nhóm trong rổ hàng hóa được xác định dựa trên
mức chi tiêu trung bình của người tiêu dùng Mỹ. Ví dụ, nhóm nhà ở có trọng số cao
hơn nhóm trang phục và giày dép vì người tiêu dùng Mỹ chi tiêu nhiều tiền hơn cho nhà ở.
Việc sử dụng rổ hàng hóa để tính toán CPI giúp đảm bảo rằng chỉ số này phản ánh
mức độ thay đổi giá cả của các mặt hàng và dịch vụ mà người tiêu dùng Mỹ thực sự mua. -
Bước 2: Xác định trọng số của từng nhóm hàng dựa trên khảo sát chi tiêu hộ gia
đình tại một thời điểm nhất định.
Giả sử dữ liệu chi tiêu cho thấy rằng các hộ gia đình Mỹ chi tiêu trong tháng
5/2024 trung bình 30% thu nhập của họ cho thực phẩm và đồ uống, 25% cho nhà ở,
15% cho giao thông, 10% cho trang phục và giày dép, và 20% cho các mặt hàng và
dịch vụ khác. Trong trường hợp này, nhóm thực phẩm và đồ uống sẽ có trọng số 30%
trong rổ hàng hóa CPI, nhóm nhà ở sẽ có trọng số 25%, v.v. -
Bước 3: Tính toán chi phí để mua giỏ hàng hóa dịch vụ
Việc tính toán này được thực hiện bằng cách lấy giá cả nhân với số lượng mỗi mặt
hàng, dịch vụ rồi cộng kết quả lại. -
Bước 4: Tính chỉ số giá tiêu dùng CPI
Công thức tính được áp dụng như sau: CPI =
Chi phí muahàng hóa thời kỳ t × 100 % t
Chi phí mua hàng hóa thời kỳ cơ sở Hay: ∑(P −q) CPI= t ∑(P −q) 0 Trong đó: 
: Giá hiện tại của mặt hàng 
: Giá cơ sở của mặt hàng 
: Lượng tiêu thụ của mặt hàng -
Bước 5: Tính chỉ số lạm phát CPI −CPI
Tỷ lệ lạm phát của thời kỳ t= t t −1 × 100 % CPIt−1
Ví dụ: Giả sử có dữ liệu CPI sau: CPI tháng 1 năm 2023: 291.5 CPI tháng 2 năm 2023: 292.7 −
Tỷ lệ lạm phát tháng= 292.7 291.5 ×100 %=0,41 % 291.5
Thông thường, số liệu tỷ lệ lạm phát được công bố trên báo chí
hàng năm được tính theo cách cộng phần trăm tăng CPI của từng
tháng trong năm. Có một số công thức khác, chẳng hạn:
Tỷ lệ lạm phát= (logCPI −logCPI )×100% t t−1 Ví dụ cụ thể cách tính CPI
: Một giỏ hàng hóa gồm trứng vịt lộn và
trứng gà. Chọn năm 2019 làm năm cơ sở. Mức giá của giỏ hàng hóa
như sau: Trứng gà: 1000 VNĐ/quả, Trứng vịt lộn: 2000 VNĐ/quả.
Hiện tại là năm 2021, giá bán giỏ hàng này như sau: trứng gà: 1500
VNĐ/quả, trứng vịt lộn: 3000 VNĐ/quả. Nếu mua 100 quả trứng vịt
lộn và 50 quả trứng gà thì CPI của giỏ hàng hóa này sẽ được tính như sau:
Việc tính toán, phân tích chỉ số CPI sẽ đem đến hiệu quả tích cực
cho các công ty, doanh nghiệp nói riêng và cho nền kinh tế đất nước
nói chung. Đồng thời chỉ số CPI sẽ giúp người tiêu dùng sẽ có sự
chuẩn bị trước những điều thay đổi về mức giá trong sinh hoạt.
4. Sự khác biệt trong cách tính CPI của Việt Nam và Mỹ Tiêu chí Việt Nam Mỹ Cơ quan thống kê
Tổng cục Thống kê Cục thống kê Lao Việt Nam (GSO) động Mỹ (BLS) Phương pháp Tính theo trọng số Theo giá và lượng của từng mặt hàng Số nhóm hàng hoá 11 8 Đối tượng Chung toàn dân Riêng theo từng nhóm dân cư Phân loại CPI
Một loại CPI duy Phân thành nhiều
nhất cho toàn quốc. loại: CPI - U (cho tất cả
người tiêu dùng đô thị), CPI - W (cho người lao
động đô thị và nhân viên văn phòng) và CPI - E (cho người cao tuổi). Phạm vi tính toán
Tổng hợp theo Tính từng mặt hàng nhóm với lượng tiêu dùng
Tần suất cập nhật Không
thường Định kỳ (Khảo sát
rổ hàng hoá và xuyên (Khảo sát chi chi tiêu người tiêu trọng số
tiêu hộ gia đình 5 dùng 2 năm/lần) năm/lần)