Chương 2 - Lý Thuyết Về Hành Vi Người Tiêu Dùng và Quy Luật Cung Cầu môn Kinh tế vi mô 1 | Học viện Tài chính

Chương 2: Nội dung:
I. Lý luận chung về hành vi của người người tiêu dùng và những quy luật cung cầu:
1. Lý thuyết về hành vi người tiêu dùng:
1.1, Lý thuyết về lợi ích:
1.1.1, Một số khái niệm về lợi ích:
Lợi ích tiêu dùng (U) là sự hài lòng, thỏa mãn do tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ mang lại.
Tổng lợi ích (TU) là tổng thể sự hài lòng, thỏa mãn do tiêu dùng các đơn vị của
một loại hàng hóa hoặc các hàng hóa, dịch vụ mang lại. Công thức tính:
a) đối với một loại hàng hóa hoặc dịch vụ: TUi¿∑n TUi
b) Đối với nhiều loại hàng hóa hoặc dịch vụ: i=0
TU = TUx + TUy + TUz... = ∑n TUi
Lợi ích cận biên (MU) là mức thay đổi của tổng lợi ích khi tiêu dùng thêm một i=0
đơn vị hàng hóa hoặc dịch vụ nào đó. Có nghĩa là mức độ thỏa mãn và hài lòng do
tiêu dùng thêm một đơn vị hàng hóa hoặc dịch vụ mang lại. MU=∆ TU=
sự thay đổi về tổnglợiích ∆ Q
sự thay đổi vềlượng hàng tiêu dùng
Tong trường hợp tiêu dùng hai loại hàng hóa, tổng lợi ích được cho dưới dnagj
hàm số: TUX,Y=f(X.Y) thì lợi ích cận biên (MU) là đạo hàm bậc nhất của hàm tổng lợi ích ( TU).
công thức tính: MUX=dTU = TU’x dX MUy = dTU = TU’y dY
1.1.2, Quy luật về lợi ích cận biên giảm dần:
Nội dung: lợi ích cận biên của một việc tiêu dùng hàng hóa hoặc dịch vụ nào đó
có xu hướng giảm khi lượng hàng hóa hoặc dịch vụ đó được tiêu dùng nhiều hơn
trong một thời kì nhất định.
Ý nghĩa của quy luật: quy luật nói lên khi ta tiêu dung nhiều hơn một mặt hàng
nào đó, tổng lợi ích sẽ tăng lên, tuy nhiên với tốc độ tăng chậm hơn. Việc tăng
chậm này là do lợi ích cận biên giảm đi khi ta tiêu dung them hàng hóa đó. Không
nên tiêu dùng quá nhiều một loại hàng hóa nào đó trong ngắn hạn.
Điều kiện vận dụng: chỉ xét đối với một loại hàng hóa hoặc dịch vụ; số lượng
hàng hóa hay sản phẩm được giữ nguyên; thời gian ngắn. TU MU 0 Q 0 Q
TỔNG LỢI ÍCH (TU) LỢI ÍCH CẬN BIÊN (MU)
Mối quan hệ giữa MU và TU: - MU > 0 thì TU tăng. - MU < 0 thì TU giảm.
- MU = 0 thì TU đạt cực đại.
1.1.3, Quan hệ giữa lợi ích cận biên và đường cầu
Trong tiêu dùng chúng ta thừa nhận có quy luật lợi ích cận biên giảm dần,
nhưng đó chỉ là quy luật trừu tượng và thực tế ta không thể đo được lợi ích cận biên. MU P P0 U 0 Q 0 Q
Trên đây là hình dáng của đường lợi ích cận biên (MU) và đường cầu. Dựa vào
đây ta có thể trả lời được câu hỏi: tại sao đường cầu lại dốc xuống ?
Chúng ta thấy có mối quan hệ giữa lợi ích cận biên và giá cả. Lợi ích của việc
tiêu dùng hàng hóa càng lớn thì người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cho nó càng cao
và khi lợi ích cận biên giảm thì sự sẵn sàng chi trả cũng sẽ giảm đi. Như vậy có thể
sử dụng giá để đo lợi ích cận biên của việc tiêu dùng một loại hàng hóa. Nếu so
sánh, ta thấy có sự tương tự về dạng của đường cầu và dạng của đường lợi ích cận
biên. Nó thể hiện một điều là đằng sau đường cầu chứa đựng đường lợi ích cận
biên giảm dần của người tiêu dùng, hay do quy luật lợi ích cận biên giảm dần
đường cầu nghiêng xuống dưới.
Qua nghiên cứu, khái niệm lợi ích, lợi ích cận biên và quy luật lợi ích cận biên
giảm dần còn giúp ta hiểu rõ them khái niệm, ý nghĩa và phương pháp xác định
thăng dư tiêu dùng (CS). CS là chênh lệch giữa lợi ích của người tiêu dùng một
đơn vị hàng hóa hoặc dịch vụ nào đó (MU) với chi phí thực thế để thu được lợi ích
đó (MC), tức là sự khác nhau giữa giá mà người tiêu dùng sẵn sang trả cho một
hàng hóa (đường cầu) và giá thực tế đã trả khi mua hàng hóa đó (đường nằm ngang
P0). Tổng hợp thặng dư tiêu dùng của từng cá nhân là thặng dư tiêu dùng chung của thị trường (CS).
Điều kiện áp dụng: lợi ích được đo bằng đơn vị tiền tệ; mỗi đơn vị lợi ích bằng 1 đơn vị tiền tệ.
1.1.4, Lựa chọn tiêu dùng tối ưu tiếp cận từ lý thuyết lợi ích.
Cơ sở để giải thích sự lựa chọn hàng hóa của người tiêu dùng là lý thuyế về lợi
ích và quy luật của cầu.
Nguyên tắc chung nhất của sự lựa chọn hàng hóa tiêu dùng tối ưu (tối đa hóa lợi
ích) là dừng lại ở đơn vị hàng hóa cuối cùng khi mà tỷ số lợi ích cận biên của hàng
hóa bằng tỷ số giá của nó (MU1/MU2=P1/P2) và phải đảm bảo MU luôn luôn
dương, ít nhất là bằng 0 (MU ≥ 0).
Trên thực tế, nguyên tắc lựa chọn hàng hóa tiêu dùng tối ưu thường được vận
dụng và giải quyết các bài toán như: mua thứ hàng hóa có MU lớn nhất tính trên
một đồng giá cả, nghĩa là: MU(i)max= MUi/Pi
Trong đó: MUi là lợi ích cận biên của hàng hóa i; Pi là giá cả của hàng hóa i.
Điều kiện để tối đa hóa tổng lợi ích là: lợi ích cận biên tính trên một đồng của
hàng hóa này phải bằng lợi ích cận biên tính trên một đồng của hàng hóa khác và
bằng lợi ích cận biên tính trên một đồng của bát kỳ hàng hóa nào khác. Có nghĩa là:
= = … = MU trên 1 đồng thu nhập.