Chương 4 : Lý thuyết về sự lựa chọn của doanh nghiệp môn Kinh tế vi mô 1 | Học viện Tài chính

Chương 4 : Lý thuyết về sự lựa chọn của doanh nghiệp
I. Lý thuyết về sản xuất
4.1.1 Công nghiệp và hàm sản xuất
- Sản xuất là hoạt động của doanh nghiệp, là quá trình chuyển hoá những
đầu vào hay còn gọi là yếu tố sản xuất thành những đầu ra còn gọi là sản phẩm.
- Hàm sản xuất là quan hệ giữa đầu vào và đầu ra của 1 quá trình sản xuất
được thể hiện bằng 1 hàm sản xuất
Hàm sản xuất chỉ rõ mối quan hệ giữa sản lượng tối đa có thể thu được từ
các tập hợp khác nhau của các yếu tố đầu vào ứng với trình độ công
nghiệp kĩ thuật nhất định
Q = f.( X1, X2, X3, .........,Xn) Q: sản lượng đầu ra
X1, X2, X3, .........,Xn : yếu tố sản xuất thứ 1, 2, 3,.....,n
4.1.2 Sản xuất với 1 đầu vào biến đổi
- Giả định : sản xuất sử dụng 2 yếu tố đầu vào: lao động và vốn Vốn: cố định ( K ) Q = f. ( K, L )
- Hàm sản xuất Cobb - Douglas Q = a.Kα . Lβ
+ a: là hằng số tuỳ thuộc vào đơn vị đo lường đầu vào, đầu ra
+ α , β: là những hệ số cho biết tầm quan trọng tương đối của vốn và lao
động trong quá trình sản xuất, cho biết hiệu suất của quy mô
α + β = 1: hàm sản xuất có hiệu suất không đổi theo quy mô
α + β > 1: hàm sản xuất có hiệu suất tăng theo quy mô
α + β < 1: hàm sản xuất có hiệu suất giảm theo quy mô Q ΔQ APL = , MPL = Quy luật
L uất cận biên giảm dần: ΔL
Năng suất cận biên của 1 đầu vào biến đổi sẽ giảm dần khi sử dụng ngày
càng nhiều hơn đầu vào đó trong quá trình sản xuất với điều kiện các đầu vào khác không đổi
4.1.3 Sản xuất với 2 đầu vào biến đổi
a ) Đường đồng lượng
1 doanh nghiệp sản xuất có 2 đầu vào là lao động và vốn đều biến đổi. Số
liệu được tập hợp trong bảng sau; Vốn 1 2 3 4 5 1 20 40 55 65 75 2 40 60 75 85 90 3 55 75 90 100 105 4 65 85 100 110 115 5 75 90 105 115 120 K 5 3 2 1 Q = 40 Q = 75 O L 125 - Đường g lư là đường biểu thị t
c cách kết hợp các đầu vào
khác nhau để sản xuất ra 1 lượng đầu vào nhất định. Các đường đồng
lượng cho thấy sự linh hoạt mà các doanh nghiệp có được khi ra các
quyết định sản xuất mà trong nhiều trường hợp các doanh nghiệp có thể
đạt được cùng 1 đầu ra bằng cách sử dụng các kết hợp khác nhau của đầu vào
b) Sự thay thế các đầu vào. Tỷ suất thay thế cận biên
Tỷ suất thay thế cận biên của các yếu tố đầu vào là tỉ lệ mà 1 đầu vào có
thể thay thế đầu vào kia để giữ nguyên mức sản lượng như cũ - Có 2 TH đặc biệt:
+ TH1: 2 đầu vào có thể thay thế hoàn toàn cho nhau
+ TH2: 2 đầu vào không thể thay thế cho nhau 4.2 Chi phí sản xuất
4.2.1 Các chi phí trong ngắn hạn của doanh nghiệp
a. Tổng chi phí, chi phí cố định, chi phí biến đổi - Tổng chi phí: TC - Chi phí cố định: FC - Chi phí biến đổi: VC TC = FC + VC CF ( chi phí) TC VC FC O Q
b. Các chi phí bình quân, chi phí cận biên
- Tổng chi phí bình quân ( ATC ) ATC = TC/Q
- Chi phí cố định bình quân ( AFC) AFC = FC/Q
- Chi phí biến đổi bình quân ( AVC ) AVC = VC/Q ATC = AFC + AVC - Chi phí cận biên ( MC ) MC = ΔTC/ ΔQ + ΔQ = 1, MCi = TCi - TCi-1
+ TC là hàm số: MC = ( TC )'Q CF MC ATCmin Q ATC AVCmin AVC AFC
MC luôn đi qua ATC min, AVC min - Chứng minh:
*) chứng minh MC luôn đi qua ATC min
- ATC min = TC/Q, tại ATC min
Suy ra ( ATC)'Q = 0 , ( TC/Q )'Q = 0 ( TC )'Q. Q - Q'Q. TC <=> 0 Q2 MC. Q - ATC. Q <=> = 0 Q2 <=> MC. Q - ATC. Q = 0 <=> MC = ATC
*) chứng minh MC luôn đi qua AVC min ( tương tự ATC min) 4.3 Doanh thu - Tổng doanh thu ( TR )
Là số tiền doanh nghiệp thu về do tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, dịch vụ trong kì + Công thức TR = P. Q Trong đó P: Giá bán Q: sản lượng TR = n
i . Qi ( nhiều sản phẩm hàng hoá ) - D i = 1 u bình quân ( AR )
Là doanh thu tính bình quân cho 1 đơn vị sản phẩm AR = TR/Q - Doanh thu cận biên ( MR )
Là phần tăng thêm trong tổng doanh thu khi tiêu thụ thêm 1 đơn vị hàng hoá dịch vụ MR = ΔTR/ ΔQ + ΔQ = 1; MRi = TRi - TRi - 1
+ TR có dạng hàm số: MR = ( TR )' Q 4.4 Lợi nhuận * khái niệm
Lợi nhuận là phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí ( Π ) + Công thức: Π = TR - TC = P. Q - ATC. Q = Q( P - ATC )
Trong đó P - ATC : lợi nhuận đơn vị sản phẩm
* Phân biệt lợi nhuận tính toán và lợi nhuận kinh tế
- Lợi nhuận tính toán = Tổng doanh thu - Tổng chi phí tính toán Πtt = TR - TCtt
- Lợi nhuận kinh tế = Tổng chi phí - Tổng chi phí kinh tế Πkt = TR - TCkt
+ Chi phí kinh tế bao gồm các chi phí tính toán và chi phí cơ hội
Πtt - Πkt = chi phí cơ hội
4.5 Các quyết định sản lượng của doanh nghiệp
4.5.1 Mức giá và sản lượng tối đa hoá lợi nhuận
* Xác định bằng chứng minh công thức Π = TR - TC
Để lợi nhuận max ( Πmax ) => ( Π )'Q = 0 => ( TR - TC )'Q = 0 => MR - MC = 0 => MR = MC
* Xác định dựa vào mối quan hệ giữa MR và MC
MR- phần tăng thêm trong tổng doanh thu khi tiêu thụ thêm 1 đơn vị sản phẩm
MC- phần tăng thêm trong tổng chi phí khi sản xuất thêm 1 đơn vị sản phẩm
Khi MR > MC: tăng Q => lợi nhuận tăng MR< MC: giảm Q
MR = MC: sản lượng có lợi nhuận lớn nhất
4.5.2 Mức giá và sản lượng tối đa hoá doanh thu TRmax => ( TR )'Q = 0 Cho MR = 0
- Xác định P, Q để doanh nghiệp tối đa hoá doanh thu
4.5.3 Mức giá và sản lượng hoà vốn Π = 0 Π = TR - TC = P. Q - ( FC + VC )
= P. Q - ( FC + AVC. Qhv ) = 0 FC => Qhv =
- Có 2 cách P - AVC hv và Qhv Tại điểm ho ATC min => Tìm ATC min + Cách 1:
Để ATC min => ( ATC )'Q = 0
Cho ( ATC )'Q = 0 => tìm Q và thay Q vào phương trình của ATC tìm
được ATC min. Khi đó Phv = ATC min + Cách 2:
Vì MC luôn đi qua ATC min => tại ATCmin thì MC = ATC
Để tìm ATCmin : Cho MC = ATC
Giải phương trình tìm được Q
Thay Q vào phương trình của MC hoặc ATC tìm được Phv
4.5.1 Điểm dừng sản xuất trong ngắn hạn và điiểm đóng cửa trong dài hạn
Khi P < ATC min thì doanh nghiệp bị lỗ vốn
- Nếu AVC min < P < ATC min thì doanh nghiệp nên tiếp tục sản xuất vì
mỗi đơn vị sản phẩm được sản xuất ngoài việc bù đắp được chi phí biến
đổi. Doanh nghiệp còn 1 phần để bù vào chi phí cố định. Do đó trong
trường hợp này nếu sản xuất sẽ lỗ ít hơn là không sản xuất.
- Nếu P < AVC min => doanh nghiệp sẽ đóng cửa khi P < ATC min
Lí thuyết bổ xung để làm bài tập
Khi có thuế: có 2 trường hợp
+ Thuế tính cho 1 đơn vị sản phẩm
Số thuế = t. Q => Tăng VC TCthuế = TC + thuế MCthuế = MC + t + Thuế cố định Số thuế T
TCthuế = TC + thuế = TC + t T : là hằng số MCthuế = MC TR không thay đổi TC tăng 1 lượng bằng T Π giảm 1 lượng bằng T BÀI TẬP CHƯƠNG 5
1. Điền các số liệu vào bảng dưới đây: Lượng yếu tố Sản lượng Năng suất cận Năng suất bình sản xuất biến đổi biên quân 0 0 1 150 2 400 200 3 600 200 4 5 910 150 6 900 150
2. Một doanh nghiệp có hàm tổng chi phí TC = Q2 + Q + 100 ( USD )
Hãy xác định các chi phí: chi phí cố định, chi phí biến đổi, tổng chi phí
bình quân, chi phí cố định bình quân, chi phí biến đổi bình quân, chi phí cận biên
3. Điền số liệu vào bảng, vẽ các đường chi phí và nhận xét về xu hướng của các đường chi phí Q TC FC VC ATC AFC AVC MC 0 120 1 2 264 3 4 85 5 525 6 7 97 8 768 9 97 10 127
4. Một doanh nghiệp có sản lượng tiêu thụ lần lượt là
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10. Hãy xác định tổng doanh thu, doanh thu cận biên,
doanh thu bình quân tại mỗi mức sản lượng
a) Nếu giá bán tại mọi mức sản lượng đều bằng 28 USD
b) Nếu giá bán tại các mức sản lượng lần lượt là 30,27,25,23,20,18,15,12,10,8,6
5. Một doanh nghiệp có hàm tổng chi phí TC = Q2 + Q + 100 ( USD )
Khi gái bán trên thị trường là 25 USD thì doanh nghiệp nên sản xuất bao
nhiêu sản phẩm để tối đa hoá lợi nhuận. Tính lợi nhuận khi đó
6. Một doanh nghiệp có hàm tổng chi phí TC = 0,6Q2 + 4Q + 5 ( USD ) P = 12 - 0,4 Q
- Xác định giá bán và sản lượng để doanh nghiệp tối đa hoá lợi nhuận.
Tính doanh thu và lợi nhuận trong trường hợp đó
7. Một doanh nghiệp có hàm tổng chi phí TC = Q2 + Q + 100 ( USD )
- Xác định mức giá và sản lượng hoà vốn
8. Một doanh nghiệp có đường cầu về sản phẩm của mình P = 40 - Q.
Hãng có chi phí bình quân bằng 10 ở mọi mức sản lượng
a) Cho biết chi phí cố định của hãng là bao nhiêu
b) Tìm mức giá và sản lượng tối đa hoá cho hãng
9. Một doanh nghiệp có hàm cầu P = 100 - 0,01Q và chi phí bình quân ATC = 50 + 30.000 a) Với các dữ l Q
n hãy chứng tỏ rằng đối với hãng chiến lược tối đa hoá lợi nhuận kh
chiến lược tối đa hoá doanh thu
b) Giả sử nhà nước quyết định thu một khoản thuế 10 USD/đơn vị sản
phẩm. Khi đó giá bán, sản lượng, tổng lợi nhuận thay đổi bao nhiêu so
với trường hợp tối đa hoá lợi nhuận ở ý a
10. Một doanh nghiệp sản xuất 1 loại sản phẩm không có mặt hàn thay
thế trên thị trường. Hàm cầu của sản phẩm này P = 186 - Q. Chi phí cố
định bằng 2400, chi phí biến đổi bình quân bằng Q + 10
a) Nếu doanh nghiệp tự do hành động thì sẽ chon g 10 và sản lượng là
bao nhiêu để tối đa hoá lợi nhuận
b) Nếu doanh nghiệp phải trả 1 khoản thuế cố định là 1000 thì thuế này
có ảnh hưởng gì đến việc quyết định sản lượng và giá bán của doanh
nghiêp. Giải thích tại sao
c) Nếu doanh nghiệp có thể nhập sản phẩm từ nước ngoài với giá nhập
bằng 86 thì sẽ bán ra với giá nào để thu lợi nhuận tối đa
11. Cầu của thị trường về sách hướng dẫn du lịch là Q = 2000 - 100P.
Trước khi in sách nhà xuất bản phải trả 1 khoản cố định là 1000 USD cho
tiền viết và đánh máy bant thảo
a ) viết phương trình biểu diễn tổng doanh thu, tổng chi phí nếu biết chi
phí bổ xung để in thêm 1 cuốn sách là 2 USD
b ) Xác định số lượng sách và giá bán khi nhà xuất bản theo đuổi các mục tiêu
+ Tối đa hoá lợi nhuận + Tối đa hoá doanh thu
c ) Nếu nhà nước quy định giá bán 1 cuốn sách là 9 USD thì lợi nhuận
của nhà xuất bản thay đổi như thế nào trong trường hợp tối đa hoá lợi nhuận