CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 1
CHƯƠNG 1
VECTƠ
BÀI 1. CÁC ĐỊNH NGHĨA
TÓM TẮT LÝ THUYẾT CƠ BẢN
1. Để xác định một véctơ cần biết một trong hai điều kiện sau:
- Điểm đầu và điểm cuối của vectơ.
- Độ dài và hướng.
2. Hai vectơ
a
và
b
được gọi là cùng phương nếu giá của chúng song song hoặc trùng nhau.
Nếu hai vectơ
a
và
b
cùng phương thì chúng có thể cùng hướng hoặc ngược hướng.
3. Độ dài của một vectơ là khoảng cách giữa điểm đầu và điểm cuối của vectơ đó.
4.
=ab
khi và chỉ khi
=ab
và
a
,
b
cùng hướng.
5. Với mỗi điểm
A
ta gọi vectơ
là vectơ-không. Vectơ-không được kí hiệu là
0
và quy ước rằng
00=
, vectơ
0
cùng phương cùng hướng với mọi vectơ.
Bài 1. Cho 5 điểm phân biệt. Có bao nhiêu vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các
điểm đã cho.
Lời gii
Xét các điểm
, , , ,A B C D E
phân biệt.
Các vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm trên là:
, , ,AB AC AD AE
,
, , ,BA BC BD BE
,
, , ,CA CB CD CE
,
, , ,DA DB DC DE
,
, , ,EA EB EC ED
.
Vậy có 20 véctơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho.
Bài 2. Cho Hãy tính số các vectơ mà các điểm đầu và điểm cuối được lấy từ các điểm phân biệt đã cho
DẠNG TOÁN 1: XÁC ĐỊNH MỘT VECTƠ, SỰ CÙNG PHƯƠNG VÀ HƯỚNG CỦA HAI
VECTƠ.
PHƯƠNG PHÁP
• Để xác định vectơ ta cần biết điểm đầu và điểm cuối của vectơ hoặc biết độ dài và hướng của chúng.
Chẳng hạn với hai điểm
,AB
phân biệt, ta có hai vectơ khác vectơ-không là
AB
và
BA
.
• Vectơ
a
là vectơ-không khi và chỉ khi
0=a
hoặc
=a AA
với
A
là điểm bất kì.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 2
trong các trường hợp sau đây:
a) Hai điểm. b) Ba điểm. c) Bốn điểm.
Lời gii
a) Xét hai điểm
,AB
phân biệt. Ta có
,AB BA
.
Vậy có 2 vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho.
b) Xét các điểm
,,A B C
phân biệt.
Các vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm trên là:
,AB AC
,
,BA BC
,
,CA CB
.
Vậy có 6 vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho.
c) Xét các điểm
, , ,A B C D
phân biệt.
Các vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm trên là:
,,AB AC AD
,
,,BA BC BD
,
,,CA CB CD
,
,,DA DB DC
.
Vậy có 12 vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho.
Bài 3. Cho hình bình hành. Hãy chỉ ra các vectơ khác nhau và khác vectơ – không, có điểm đầu và
điểm cuối một trong bốn điểm của hình hành. Trong các vectơ trên hãy chỉ ra:
a) Các cặp vectơ cùng phương.
b) Các cặp vectơ cùng phương nhưng ngược hướng.
Lời gii
Giả sử hình bình hành là
ABCD
. Có
12
vectơ khác nhau và khác vectơ – không, có điểm đầu và
điểm cuối một trong bốn điểm của hình hành là
AB
,
AC
,
AD
,
BA
,
BC
,
BD
,
CA
,
CB
,
CD
,
DA
,
DB
,
DC
a) Các bộ vectơ cùng phương với nhau:
*
AB
,
BA
,
CD
,
DC
.
*
AD
,
DA
,
BC
,
CB
.
*
AC
,
.
*
BD
,
DB
.
b) Các cặp vectơ cùng phương nhưng ngược hướng.
AB
và
BA
;
AB
và
CD
,
BA
và
DC
,
AD
và
DA
,
AD
và
CB
,
DA
và
BC
,
AC
và
CA
.
BD
và
DB
.
C
A
D
B
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 3
Bài 4. Xác định vị trí tương đối của ba điểm phân biệt
A
,
B
,
C
trong các trường hợp sau:
a)
AB
và
AC
cùng hướng,
AB AC
.
b)
AB
và
AC
ngược hướng.
c)
AB
và
AC
cùng hướng và
AB AC
.
Lời gii
a)
AB
và
AC
cùng hướng,
AB AC
.
AB
và
AC
cùng hướng
điểm
A
nằm ngoài đoạn
BC
. Do
AB AC
nên điểm
C
là điểm giữa
của hai điểm
A
và
B
.
b)
AB
và
AC
ngược hướng.
AB
và
AC
ngược hướng nên điểm
A
là điểm giữa hai điểm
B
và
C
.
c)
AB
và
AC
cùng hướng và
AB AC
.
AB
và
AC
cùng hướng và
AB AC
nên điểm
B
là điểm giữa của hai điểm
A
và
C
.
Bài 5. Cho hai vectơ không cùng phương
u
và
v
. Có hay không có một vectơ cùng phương với hai
vectơ đó?
Lời gii
Có, chọn vectơ đó là vectơ
0
, vectơ
0
cùng phương với mọi vectơ.
Bài 6. Cho ba vectơ cùng phương
u
,
v
,
w
. Chứng tỏ rằng có ít nhất hai vectơ trong ba vectơ đó cùng
hướng.
Lời gii
Chú ý rằng hai vectơ cùng phương chỉ có thể cùng hướng hoặc ngược hướng.
Giả sử
u
và
v
không cùng hướng.
Khi đó vì
w
cùng phương với
u
nên
w
cùng hướng hoặc ngược hướng với
u
.
Nếu
w
cùng hướng với
u
thì bài toán được chứng minh.
Nếu
w
ngược hướng với
u
thì
v
,
w
cùng ngược hướng với
u
nên hai vectơ
v
,
w
cùng hướng nhau.
Bài 7. Các khẳng định sau đúng hay sai?
a) Hai vecto cùng phương với một vecto thứ ba thì cùng phương.
b) Hai vecto cùng phương với một vecto thứ ba khác
0
thì cùng phương.
c) Hai vecto cùng hướng với một vecto thứ ba thì cùng hướng.
d) Hai vecto cùng hướng với một vecto thứ ba khác
0
thì cùng hướng.
e) Hai vecto ngược hướng với một vecto khác
0
thì cùng hướng.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 4
f) Điều kiện cần và đủ để hai vecto bằng nhau là chúng có độ dài bằng nhau.
Lời gii
Trong các khẳng định trên thì:
a) Khẳng định sai trong trường hợp vecto thứ ba là vecto
0
.
b) Khẳng định đúng.
c) Khẳng định sai trong trường hợp vecto thứ ba là vecto
0
.
d) Khẳng định đúng.
e) Khẳng định đúng.
f) Khẳng định sai. Vì: điều kiện cần và đủ để hai vecto bằng nhau là chúng có độ dài bằng nhau và
cùng hướng.
Bài 1. Cho tam giác
ABC
có
,,D E F
lần lượt là trung điểm của
,,BC CA AB
. Chứng minh
=EF CD
Lời gii
Theo giả thiết, ta có:
,,D E F
lần lượt là trung điểm của
,,BC CA AB
.
EF
là đường trung bình
ABC
và
( )
1
1
2
=EF BC
.
Lại có
D
là trung điểm
( )
1
2
2
=BC CD CB
.
Dễ thấy
EF
cùng hướng
( )
3CD
Từ
( ) ( ) ( )
1 ; 2 ; 3 =EF CD
.
DẠNG TOÁN 2: CHỨNG MINH HAI VECTƠ BẰNG NHAU
PHƯƠNG PHÁP
Để chứng minh hai vectơ bằng nhau ta có thể dùng một trong ba cách sau:
• Cách 1:
=ab
và
;ab
cùng hướng
=ab
.
• Cách 2: Tứ giác
ABCD
là hình bình hành
=AB DC
và
=BC AD
.
• Cách 3: Nếu
;==a b b c
thì
=ac
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 5
Bài 2. Cho hình bình hành
ABCD
. Hai điểm
M
và
N
lần lượt là trung điểm của
BC
và
AD
. Điểm
I
là giao điểm của
AM
và
BN
,
K
là giao điểm của
DM
và
CN
. Chứng minh
=AM NC
,
=DK NI
Lời gii
• Chứng minh
=AM NC
.
Ta có:
M
trung điểm
1
2
→=BC MC BC
.
N
trung điểm
1
2
→=AD AN AD
.
Mà
= = AD BC AN MC
Tứ giác
AMCN
là hình bình hành
=AM NC
.
• Chứng minh
=DK NI
.
Ta có:
//
//
=
AN MB
AN MB ABMN
MN AB
là hình bình hành
I
là trung điểm
( )
1
1
2
=NB NI NB
.
Ta có:
//
//
=
DN MC
DN MC CDNM
MN DC
là hình bình hành
K
là trung điểm
( )
1
2
2
=MD DK DM
.
Dễ thấy
BNDM
là hình bình hành do
//
=
BN MD
BN MD
nên
( )
3=ND BM
.
Từ
( ) ( ) ( )
1 ; 2 ; 3 =DK NI
.
Bài 3. Cho tam giác
ABC
có
H
là trực tâm và
O
là tâm đường tròn ngoại tiếp. Gọi
B
là điểm đối
xứng của
B
qua
O
. Chứng minh
=AH B C
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 6
Ta có
B
là điểm đối xứng của
B
qua
O
nên
BB
là một đường kính của đường tròn ngoại tiếp tam
giác
ABC
.
Ta có:
1
2
=OC BB
nên tam giác
CBB
vuông tại
C
.
Ta có:
( )
// 1
⊥
⊥
B C BC
B C AH
AH BC
.
Tương tự:
1
2
=OA BB
nên tam giác
ABB
vuông tại
A
.
Ta có:
( )
//C 2
⊥
⊥
B A AB
B A H
CH AB
.
Từ
( )
1
và
ta có tứ giác
AHCB
là hình bình hành. Suy ra
=AH B C
.
Bài 4. Cho hình vuông
ABCD
tâm
O
. Liệt kê tất cả các véctơ bằng nhau nhận đỉnh hoặc tâm của hình
vuông là điểm đầu và điểm cuối.
Lời gii
Ta có:
=AB DC
;
=BA CD
;
=AD BC
;
=DA CB
;
=AO OC
;
=OA CO
;
=OB DO
;
=BO OD
.
Bài 5. Cho tứ giác
ABCD
. Gọi
, , ,M N P Q
lần lượt là trung điểm của các cạnh
, , ,AB BC CD DA
.
Chứng minh
=NP MQ
và
=PQ NM
.
Lời gii
Ta có:
1
2
1
2
=
=
=
NP BD
MP MQ
MQ BD
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 7
Ta có:
1
2
1
2
=
=
=
PQ CA
PQ NM
NM CA
.
Bài 6. Cho hình bình hành
ABCD
. Dựng
=AM BA
,
,,= = =MN DA NP DC PQ BC
. Chứng minh
0=AQ
.
Lời gii
Ta có:
ABCD
là hình bình hành nên
=
=−
DC AB
BC DA
.
Ta có:
( )
= + + + = + + + = − + + +AQ AM MN NP PQ BA DA DC BC AB DC DA BC
.
0= − + + − =AB AB DA DA
.
Bài 7. Cho tam giác
ABC
nội tiếp đường tròn tâm
O
. Gọi
H
là trực tâm của tam giác
ABC
. Tia
AO
cắt đường tròn tâm
O
tại
D
. Chứng minh
=HB CD
.
Lời gii
Vì
H
là trực tâm của tam giác
ABC
nên
⊥HB AC
Vì tia
AO
cắt đường tròn tâm
O
tại
D
nên
AD
là đường kính của đường tròn tâm
O
90=ACD
⊥CD AC
Từ và
//HB CD
Chứng minh tương tự
//BD HC
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 8
Do đó tứ giác
BDCH
là hình bình hành
Khi đó ta có:
HB
cùng chiều với
CD
và
=HB CD
Vậy
=HB CD
.
Bài 8. Tứ giác
ABCD
là hình gì nếu có
=AB DC
và
=AB BC
.
Lời gii
Vì
=AB DC
=AB DC
và
AB
cùng phương với
DC
//
=
AB DC
AB DC
Nên tứ giác
ABCD
là hình bình hành
Vì
=AB BC
=AB BC
Nên
ABCD
là hình thoi.
Bài 9. Cho
0+=ab
. So sánh độ dài, phương và hướng của hai vectơ
a
và
b
.
Lời gii
Ta có:
0+=ab
0 + =ab
a
và
b
là hai véc tơ đối nhau. Do đó, hai vectơ
a
và
b
cùng
phương, ngược chiều và cùng độ dài.
Bài 10. Cho hai véc tơ
a
và
b
là hai vectơ khác vectơ_không. Khi nào đẳng thức sau xảy ra?
a)
+ = +a b a b
. b)
+ = −a b a b
.
Lời gii
a)
+ = +a b a b
.
Ta có:
( )
2
2 2 2
22
2. . 2. .+ = + = + + = + +a b a b a b a b a b ab
.
Và
( )
2
22
2. .+ = + +a b a b a b
.
Do đó
( )
2
2
+ = + + = +a b a b a b a b
..=ab a b
, mà
( )
. . .cos ,=ab a b a b
.
( )
cos , 1=ab
( )
,0 = ab
.
a
và
b
là hai vectơ cùng chiều.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 9
b)
+ = −a b a b
.
+ = −a b a b
+ + =a b b a
( ) ( )
+ + − = + + −a b b a b b
.
hay
( ) ( )
+ + − = + + −a b b a b b
.
Áp dụng phần a) ta suy ra
+ab
và
−b
là hai vectơ cùng chiều.
Hay
+ab
và
b
là hai vectơ ngược chiều.
Bài 11. Cho tam giác
ABC
. Vẽ
D
đối xứng với
A
qua
B
,
E
đối xứng với
B
qua
C
và
F
đối xứng
với
C
qua
A
. Gọi
G
là giao điểm của trung tuyến
AM
của tam giác
ABC
với trung tuyến
DN
của
tam giác
DEF
. Gọi
I
và
K
lần lượt là trung điểm
GA
và
GD
. Chứng minh rằng:
a)
=AB NM
. b)
=MK NI
.
Lời gii
a)
=AB NM
.
Ta có
,AN
lần lượt là trung điểm của
,FC FE
11
22
= =AN CE BC
.
Mà
1
2
=BM BC
suy ra
=AN BM
tứ giác
ANMB
là hình bình hành
=NM AB
.
b)
=MK NI
.
Ta có
,IK
lần lượt là trung điểm của
GA
và
GD
1
2
= = = IK AD AB NM
tứ giác
INMK
là
hình bình hành nên
=MK NI
.
Bài 12. Cho tam giác
ABC
và
M
là một điểm không thuộc các cạnh của tam giác. Gọi
,,D E F
lần
lượt là trung điểm của
,,AB BC CA
. Vẽ điểm
P
đối xứng với
M
qua
D
, điểm
Q
đối xứng với
P
qua
E
, điểm
N
đối xứng với
Q
qua
F
. Chứng minh rằng
=MA AN
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 10
Ta có :
+)
D
là trung điểm
AB
và
M
đối xứng
P
qua
DD
là trung điểm
MP
.
Nên
AMBP
là hình bình hành
( )
1=MA BP
.
+)
E
là trung điểm
BC
và
P
đối xứng
Q
qua
EE
là trung điểm
PQ
.
Nên
BPCQ
là hình bình hành
( )
2=BP QC
.
+)
F
là trung điểm
AC
và
Q
đối xứng
N
qua
FF
là trung điểm
NQ
.
Nên
QCNA
là hình bình hành
( )
3=QC AN
.
Từ
( ) ( )
1 ; 2
và
( )
3 = = = =AN QC BP MA MA AN
.
Bài 13. Cho tam giác
ABC
và tam giác
AEF
có cùng trọng tâm
G
. Chứng minh:
=BE FC
.
Lời gii
Ta có
G
là trọng tâm
( )
01 + + =ABC GA GB GC
.
Và
G
là trọng tâm
( )
02 + + =AEF GA GE GF
.
Từ
( )
1
và
:
+ + = + + + = + − = − =GA GB GC GA GE GF GB GC GE GF GC GF GE GB FC BE
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 11
BÀI 2. TỔNG VÀ HIỆU CỦA HAI VECTƠ
TÓM TẮT LÝ THUYẾT CƠ BẢN
1. Định nghĩa tổng và hiệu của hai véctơ và quy tắc tìm tổng
• Cho hai véctơ tùy ý
;ab
. Lấy điểm
A
tùy ý, dựng
;==AB a BC b
. Khi đó, tổng của hai vectơ
a
và
b
là
+ = + =a b AB BC AC
.
• Với ba điểm
;;M N P
tùy ý ta luôn có:
+=MN NP MP
(quy tắc ba điểm).
• Tứ giác
ABCD
là hình bình hành, ta có:
+=AB AD AC
.
2. Định nghĩa véctơ đối
• Vectơ
b
là vectơ đối của véctơ
a
nếu
=ab
và
;ab
là hai vectơ ngược hướng.
Kí hiệu:
=−ba
.
• Nếu
a
là vectơ đối của véctơ
b
thì
b
là vectơ đối của vectơ
a
hay
( )
− − =aa
.
• Mỗi vectơ đều có vectơ đối. Vectơ đối của
AB
là
BA
.
• Vectơ đối của
0
là
0
.
3. Định nghĩa hiệu của hai véctơ và quy tắc tìm hiệu
( )
− = + −a b a b
.
Ta có:
−=OB OA AB
, với ba điểm
O
,
A
,
B
bất kỳ (quy tắc trừ).
4. Tính chất của phép cộng các véctơ
Với ba véctơ
;;a b c
bất kỳ ta có:
•
+ = +a b b a
(tính chất giao hoán).
•
( ) ( )
+ + = + +a b c a b c
(tính chất kết hợp).
•
00+ = +aa
(tính chất véctơ không).
•
( )
0+ − = − + =a a a a
.
5. Tính chất trung đểm đoạn thẳng và trọng tâm tam giác
a) Điểm
I
là trung điểm của đoạn thẳng
AB
khi và chỉ khi
0+=IA IB
.
b) Điểm
G
là trọng tâm của tam giác
ABC
khi và chỉ khi
0+ + =GA GB GC
.
DẠNG TOÁN 1: CHỨNG MINH ĐẲNG THỨC VECTƠ
PHƯƠNG PHÁP
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 12
Bài 1. Cho 5 điểm
, , , ,A B C D E
. Chứng minh rằng:
a)
+ + = +AB CD EA CB ED
. b)
+ = +CD EA CA ED
.
Lời gii
a)
+ + = +AB CD EA CB ED
.
( ) ( )
0 − + + − =AB CB CD EA ED
0 + + + =AB BC CD DA
0=AA
.
b)
+ = +CD EA CA ED
.
− = −CD CA ED EA
=AD AD
.
Bài 2. Cho cho tứ giác lồi
ABCD
. Gọi
,EF
lần lượt là trung điểm của
,AB CD
và
G
là trung điểm
EF
. Chứng minh rằng:
a)
2+ = + =AC BD AD BC EF
. b)
0+ + + =GA GB GC GD
.
Lời gii
a)
2+ = + =AC BD AD BC EF
.
•
( )
21+=AC BD EF
.
Do
E
là trung điểm
AB
nên
2 =+OE OA OB
với
O
là một điểm tùy ý.
Do
F
là trung điểm
CD
nên
2 =+OF OC OD
với
O
là một điểm tùy ý.
( )
1 2 2 − + − = −OC OA OD OB OF OE
Sử dụng quy tắc ba điểm, quy tắc hình bình hành, hệ thức trung điểm, trọng tâm kết hợp với các tính chất
phép cộng, phép trừ, phép nhân để biến đổi tương đương cho biểu thức cần chứng minh. Khi đó ta có
hướng sau:
• Cách 1: Biến đổi một vế thành một vế còn lại. Khi đó nếu xuất phát từ vế phức tạp, ta cần thực hiện việc
đơn giản biểu thức. Còn nếu xuất phát từ vế đơn giản, ta cần thực hiện phép phân tích vectơ.
• Cách 2: Biến đổi đẳng thức cần chứng minh về một đẳng thức đã biết là luôn đúng. Hoặc ngược lại, biến
đổi một đẳng thức vectơ là luôn đúng thành đẳng thức vectơ cần chứng minh.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 13
( ) ( )
− + − = + − +OC OA OD OB OC OD OA OB
0 0 0 0
0
− + − − − + − =
OC OC OD OD OB OB OA OA
ĐPCM.
•
( )
22+=AD BC EF
.
Do
E
là trung điểm
AB
nên
2 =+OE OA OB
với
O
là một điểm tùy ý.
Do
F
là trung điểm
CD
nên
2 =+OF OC OD
với
O
là một điểm tùy ý.
( )
2 2 2 − + − = −OD OA OC OB OF OE
( ) ( )
− + − = + − +OD OA OC OB OC OD OA OB
0 0 0 0
0
− + − − − + − =
OC OC OD OD OB OB OA OA
ĐPCM.
b)
( )
03+ + + =GA GB GC GD
.
Do
E
là trung điểm
AB
nên
2 =+OE OA OB
với
O
là một điểm tùy ý.
Do
F
là trung điểm
CD
nên
2 =+OF OC OD
với
O
là một điểm tùy ý.
( )
( ) ( )
3 2 2 0 − + + + − =GE GB GB GC GF GC
0
2 2 0 2 0

+ = + =

GE GF GE GF
ĐPCM.
Bài 3. Cho hình bình hành
ABCD
. Hai điểm
M
và
N
lần lượt là trung điểm của
BC
và
AD
. Tìm
tổng của hai vectơ
NC
và
MC
;
AM
và
CD
;
AD
và
NC
.
Lời gii
Vì
=MC AN
, nên:
+ = + =NC MC AN NC AC
.
Vì
=AM NC
, nên:
+ = + =AM CD NC CD ND
.
Gọi
I
là trung điểm
NC
.
Vì
,2==NC AM AD AN
, nên
2+ = + + = + =AD NC AN AN AM AN AC AI
.
Bài 4. Cho tứ giác
ABCD
. Gọi hai điểm
M
và
N
theo thứ tự là trung điểm của các đoạn
AD
,
BC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 14
a) Chứng minh rằng
( ) ( )
11
22
= + = +MN AB DC AC DB
.
b) Gọi
I
là trung điểm của
MN
. Chứng minh rằng:
0+ + + =IA IB IC ID
.
Lời gii
a) Chứng minh rằng
( ) ( )
11
22
= + = +MN AB DC AC DB
.
• Chứng minh
( )
1
2
=+MN AB DC
.
Vì
M
là trung điểm của
AD
nên
0+=MA MD
Vì
N
là trung điểm của
BC
nên
0+=BN CN
Áp dụng quy tắc ba điểm, ta có:
= + +
= + +
MN MA AB BN
MN MD DC CN
( ) ( )
2 0 0 = + + + + + = + + + = +MN MA MD AB CD BN CN AB CD AB CD
.
( )
1
2
= +MN AB DC
.
• Chứng minh
( ) ( )
11
22
+ = +AB DC AC DB
.
=+
+ = + + + = +
=+
AB AC CB
AB CD AC DB CB BC AC DB
DC DB BC
.
Vậy:
( ) ( )
11
22
= + = + MN AB DC AC DB
.
b) Gọi
I
là trung điểm của
MN
. Chứng minh rằng:
0+ + + =IA IB IC ID
.
Áp dụng hệ thức trung điểm, ta có:
( )
2
2 2.0 0
2
+=
+ + + = + = =
+=
IA ID IM
IA ID IB ID IM IN
IB ID IN
.
Bài 5. Cho lục giác đều
ABCDEF
tâm
O
. Chứng minh:
0+ + + + + =OA OB OC OD OE OF
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 15
Vì
O
là tâm của hình lục giác đều
ABCDEF
nên ta có:
OA
và
OD
;
OB
và
OE
;
OC
và
OF
là
các cặp vectơ đối nhau nên ta có:
0+ + + + + =OA OB OC OD OE OF
( ) ( ) ( )
0 + + + + + =OA OD OB OE OC OF
00=
.
Bài 6. Cho ngũ giác đều
ABCDE
tâm
O
.
a) Chứng minh rằng: hai vectơ
+OA OB
và
+OC OE
đều cùng phương với
OD
.
b) Chứng minh hai vectơ
AB
và
EC
cùng phương.
c) Chứng minh:
0+ + + + =OA OB OC OD OE
.
Lời gii
a) Chứng minh rằng: hai vectơ
+OA OB
và
+OC OE
đều cùng phương với
OD
.
Gọi
d
là đường thẳng chứa
OD
thì
d
là một trục đối xứng của ngũ giác đều. Ta có:
+=OA OB OM
, trong đó
M
là đỉnh của hình thoi
OAMB
và
Md
.
Tương tự:
+=OC OE ON
, trong đó
N
là đỉnh của hình thoi
OENC
và
Nd
.
Do đó: hai vectơ
+OA OB
và
+OC OE
đều có giá là đường thẳng
d
nên cùng phương với nhau và
cùng phương với
OD
.
b) Chứng minh hai vectơ
AB
và
EC
cùng phương.
Ta có:
OAMB
và
OENC
là các hình thoi nên ta có:
//
⊥
⊥
EC d
AB EC
AB d
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 16
Do đó: hai vectơ
AB
và
EC
cùng phương.
c) Chứng minh:
0+ + + + =OA OB OC OD OE
.
Theo câu a) ta có:
( ) ( )
= + + + + = + + + + = + +v OA OB OC OD OE OA OB OC OE OD OM ON OD
Nên
v
có giá là đường thẳng
d
.
Mặt khác:
( ) ( )
= + + + +v OB OC OD OA OE
thì
v
có giá là đường thẳng
OE
.
Vì
v
có 2 giá khác nhau nên
0=v
.
Vậy
0+ + + + =OA OB OC OD OE
.
Bài 7. Cho tam giác
ABC
, gọi
M
là trung điểm
BC
và
I
là trung điểm của
AM
.
a) Chứng minh rằng:
20+ + =IA IB IC
.
b) Với
O
là điểm bất kì, chứng minh rằng:
24+ + =OA OB OC OI
.
Lời gii
a) Chứng minh rằng:
20+ + =IA IB IC
.
Ta có:
2 ++IA IB IC
22=+IA IM
(
2+=IB IC IM
do
M
là trung điểm
BC
)
( )
2=+IA IM
0=
(
0+=IA IM
do
I
là trung điểm của
AM
).
b) Với
O
là điểm bất kì, chứng minh rằng:
24+ + =OA OB OC OI
.
Ta có:
20+ + =IA IB IC
2 2 0 + + + + + =IO OA IO OB IO OC
4 2 0 + + + =IO OA OB OC
24 + + = −OA OB OC IO
24 + + =OA OB OC OI
.
Bài 8. Cho tứ giác
ABCD
. Gọi
, , ,E F G H
lần lượt là trung điểm
, , ,AB BC CD DA
và
M
là điểm tùy
ý. Chứng minh rằng:
a)
0+ + + =AF BG CH DE
.
b)
+ + + = + + +MA MB MC MD ME MF MG MH
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 17
c)
4+ + =AB AC AD AI
với
I
là trung điểm
FH
.
Lời gii
a)
0+ + + =AF BG CH DE
.
Ta có:
+ + +AF BG CH DE
( ) ( ) ( ) ( )
1 1 1 1
2 2 2 2
= + + + + + + +AB AC BC BD CD CA DA DB
( )
1
2
= + + + + + + +AB AC BC BD CD CA DA DB
( )
1
2
= + + + + + + +AB BC CD DA AC CA BD DB
0=
.
b)
+ + + = + + +MA MB MC MD ME MF MG MH
.
Ta có:
+ + + = + + +MA MB MC MD ME MF MG MH
0 + + + − − − − =ME MF MG MH MA MB MC MD
0 − + − + − + − =MF MA MG MB MH MC ME MD
0 + + + =AF BG CH DE
.
c)
4+ + =AB AC AD AI
với
I
là trung điểm
FH
.
Ta có:
++AB AC AD
2=+AF AD
(
2+=AB AC AF
do
F
là trung điểm
BC
)
22=+AF AH
( )
2=+AF AH
4= AI
(
2+=AF AH AI
do
I
là trung điểm
FH
).
Bài 9. Cho hình bình hành
ABCD
tâm
O
,
M
là một điểm bất kì. Chứng minh rằng:
a)
0.+ + + =OA OB OC OD
b)
0.− + =DA DB DC
c)
.+=DO AO AB
d)
2.+ = + =MA MC MB MD MO
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 18
a)
0.+ + + =OA OB OC OD
Ta có:
O
là trung điểm của
AC
và
BD
nên
0+=OA OC
và
0.+=OB OD
Vậy:
0.+ + + =OA OB OC OD
b)
0.− + =DA DB DC
Ta có:
0− + = + =DA DB DC BA DC
Vậy:
0.− + =DA DB DC
c)
.+=DO AO AB
Ta có:
O
là trung điểm của
BD
nên
.=DO OB
Do đó:
.+ = + = + =DO AO OB AO AO OB AB
Vậy:
.+=DO AO AB
d)
2.+ = + =MA MC MB MD MO
Ta có:
O
là trung điểm của
AC
và
BD
nên
0+=OA OC
và
0.+=OB OD
Do đó:
2.+ = + + + =MA MC MO OA MO OC MO
2.+ = + + + =MB MD MO OB MO OD MO
Vậy:
2.+ = + =MA MC MB MD MO
Bài 10. Cho hình bình hành
ABCD
tâm
O
và
E
là trung điểm của
AD
. Chứng minh rằng:
a)
0.+ + + =OA OB OC OD
b)
2 3 .+ + =EA EB EC AB
c)
2 4 .+ + =EB EA ED EC
Lời gii
a)
0.+ + + =OA OB OC OD
Ta có:
O
là trung điểm của
AC
và
BD
nên
0+=OA OC
và
0.+=OB OD
O
A
B
C
D
E
O
A
B
C
D
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 19
Vậy:
0.+ + + =OA OB OC OD
b)
2 3 .+ + =EA EB EC AB
Ta có:
( )
22+ + = + + + + +EA EB EC EA EA AB EA AB BC
4 2 3 2 2 3= + + = + +EA BC AB DA BC AB
( )
2 3 3= + + =DA BC AB AB
Vậy:
2 3 .+ + =EA EB EC AB
c)
2 4 .+ + =EB EA ED EC
Vì
E
là trung điểm của
AD
nên
0+=EA ED
Ta có:
( )
2 4 2 2+ + = + + + +EB EA ED EC CB EA ED ED
2= + + = + + =EC CB ED EC CB AD EC
.
Vậy:
2 4 .+ + =EB EA ED EC
Bài 11. Cho hình bình hành
ABCD
. Gọi
M
là trung điểm của
CD
. Lấy
N
trên đoạn
BM
sao cho
2=BN MN
. Chứng minh rằng:
a)
3 4 .+ = + +AB CD CM ND MN
b)
2.=+AC AB BD
.
c)
42
.
33
=+AN AB BD
Lời gii
a)
3 4 .+ = + +AB CD CM ND MN
Ta có
( )
3. 4. 3. 3. 3.+ = + + = + + =AB CD AB CD CD AB CD CD CD
+ + = + + =CM ND MN CM MN ND CD
.
Vậy
3. 4. .+ = + +AB CD CM ND MN
b)
2.=+AC AB BD
.
Ta có
( )
2. + = + + = + =AB BD AB BD AB AD AB AC
.
c)
42
.
33
=+AN AB BD
Ta có
=+AN AB BN
N
M
C
B
D
A
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 20
2
3
=+AB BM
( )
21
.
32
= + +AB BD BC
11
33
= + +AB BD BC
11
33
= + +AB BD AD
( )
11
33
= + + +AB BD AB BD
42
33
=+AB BD
.
Bài 12. Cho hình bình hành
ABCD
có
M
là trung điểm
BC
và
G
là trọng tâm tam giác
ACD
. Chứng
minh rằng:
a)
1
.
2
=+AM AB AD
b)
21
.
36
= − +MG AB AD
Lời gii
a)
1
.
2
=+AM AB AD
Ta có
( )
1
2
=+AM AB AC
( )
1
2
= + +AB AB AD
1
.
2
=+AB AD
b)
21
.
36
= − +MG AB AD
Ta có
=+MG MA AG
2
3
= − +AM AI
( ) ( )
1 2 1
.
2 3 2
= − + + +AB AC AD AC
( ) ( )
1 2 1
.
2 3 2
= − + + + + +AB AB AD AD AB AD
21
.
36
= − +AB AD
Bài 13. Cho tam giác
ABC
có
,DM
lần lượt là trung điểm của
BC
và
AB
, điểm
N
thuộc cạnh
AC
sao cho
2.=NC NA
Gọi
K
là trung điểm của
.MN
Chứng ming rằng:
a)
11
.
46
=+AK AB AC
b)
11
.
43
=+KD AB AC
G
I
M
C
B
D
A
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 21
Lời gii
a)
11
.
46
=+AK AB AC
a) Theo giả thiết ta có:
11
;.
23
==AM AB AN AC
Vì
K
là trung điểm của
MN
nên
1 1 1 1
2 2 4 6
= + = +AK AM AN AB AC
.
b) Vì
D
là trung điểm của
BC
nên
11
.
22
=+AD AB AC
Ta có:
1 1 1 1 1 1
2 2 4 6 4 3
= − = + − + = +
KD AD AK AB AC AB AC AB AC
.
Bài 14. Cho tam giác
ABC
, trên hai cạnh
,AB AC
lần lượt lấy các điểm
,DE
sao cho
2 ; 3 .==AD DB CE EA
Gọi
M
là trung điểm của
DE
và
I
là trung điểm của
.BC
Chứng ming rằng:
a)
11
.
38
=+AM AB AC
b)
13
.
68
=+MI AB AC
Lời gii
a)
11
.
38
=+AM AB AC
Theo giả thiết ta có:
21
;.
34
==AD AB AE AC
Vì
M
là trung điểm của
DE
nên
1 1 1 1
2 2 3 8
= + = +AM AD AE AB AC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 22
b)
13
.
68
=+MI AB AC
Vì
I
là trung điểm của
BC
nên
11
22
=+AI AB AC
Ta có:
1 1 1 1 1 3
2 2 3 8 6 8
= − = + − + = +
MI AI AM AB AC AB AC AB AC
.
Bài 15. Cho tam giác
ABC
với
I
,
J
,
K
lần lượt là trung điểm của các cạnh
AB
,
BC
,
CA
. Gọi
D
thuộc đoạn
BC
sao cho
2
3
=DB BC
và
M
là trung điểm của
AD
.
a) Chứng minh
0+ + =AK CJ BI
.
b) Chứng minh
6 2 5=−BM AC AB
.
Lời gii
a) Chứng minh
0+ + =AK CJ BI
.
Ta có
( )
1 1 1 1
0
2 2 2 2
= + + = + + = + + = =VT AK CJ BI AC CB BA AC CB BA VP
.
b) Chứng minh
6 2 5=−BM AC AB
.
Do
M
là trung điểm của
AD
nên ta có
( ) ( )
1 1 2 1 1 1 1 1 5
2 2 3 2 3 2 3 3 6

= + = + = − + = − + − = −


BM BA BD BA BC AB BC AB AC AB AC AB
.
Do đó
6 2 5=−BM AC AB
.
Bài 16. Cho tam giác
ABC
có
G
là trọng tâm,
I
là trung điểm của
BC
và
H
là điểm đối xứng của
C
qua
G
. Chứng minh.
a)
21
33
=−AH AB AC
. b)
( )
1
3
=+HB AB AC
.
c)
15
66
=−IH AB AC
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 23
a)
21
33
=−AH AB AC
.
Do
G
là trung điểm của
HC
nên ta có
( )
1
2
=+AG AH AC
2 = −AH AG AC
.
2
2.
3
= −AH AI AC
( )
21
2. .
32
= + −AH AB AC AC
21
33
= −AH AB AC
.
b)
( )
1
3
=+HB AB AC
.
Ta có
( )
2 1 1
3 3 3

= = − = − − = + =


VT HB AB AH AB AB AC AB AC VP
.
c)
15
66
=−IH AB AC
.
Ta có:
( ) ( )
1 1 1 1 5
2 2 3 6 6
= = + = − − = − − − + = − =VT IH IB BH BC HB AC AB AB AC AB AC VP
.
Bài 17. Cho hình thang
OABC
. Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm của
,OB OC
. Chứng minh
a)
1
2
=−AM OB OA
. b)
1
2
=−BN OC OB
.
c)
1
2
=−MN OC OB
.
Lời gii
a)
1
2
=−AM OB OA
.
N
M
C
B
A
O
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 24
Theo quy tắc hiệu ta có
=−AM OM OA
, mà
M
là trung điểm của
OB
nên
1
2
=OM OB
do đó
1
2
=−AM OB OA
.
b)
1
2
=−BN OC OB
.
Theo quy tắc hiệu ta có
1
2
= − = −BN ON OB OC OB
.
c)
1
2
=−MN OC OB
.
Theo quy tắc hiệu ta có
11
22
= − = −MN ON OM OC OB
.
Lời bàn: Đề bài là hình thang mà chưa nói rõ đáy là gì? Nếu bám theo giả thiết đó cần xét 2 trường
hợp rối rắm mà không giải quyết bài toán, cho nên theo tôi nên thay giả thiết hình thang bằng tứ
giác. Tiếp đến là ý c) cần thay kết quả chứng minh
1
2
=−MN OC OB
bằng
11
22
−OC OB
.
Bài 18. Cho tam giác
ABC
, gọi
,,G H O
lần lượt là trọng tâm, trực tâm, tâm đường tròn ngoại tiếp tam
giác
ABC
. Gọi
D
là điểm đối xứng của
A
qua
O
và
M
là trung điểm của
BC
. Chứng minh
a)
+=HB HC HD
. b)
2+ + =HA HB HC HO
.
c)
2− − =HA HB HC OA
. d)
+ + =OA OB OC OH
.
e)
3=OH OG
. f)
2=AH OM
.
Lời gii
a)
+=HB HC HD
.
Xét tứ giác
BHCD
có
//BH CD
và
//CH BD
nên nó hình bình hành. Áp dụng quy tắc hình bình ta
có
+=HB HC HD
.
b)
2+ + =HA HB HC HO
.
D
G
H
M
C
B
A
O
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 25
Ta có
( ) ( ) ( )
= + + = + + = + = + + +VT HA HB HC HA HB HC HA HD HO OA HO OD
( )
22= + + = =HO OA OD HO VP
.
c)
2− − =HA HB HC OA
.
Ta có
( )
2= − − = − + = − = = =VT HA HB HC HA HB HC HA HD DA OA VP
.
d)
+ + =OA OB OC OH
.
Ta có
( ) ( ) ( )
= + + = + + + + +VT OA OB OC OH HA OH HB OH HC
( )
3= + + +OH HA HB HC
( )
3 2 2 0= + = + + = + = =OH HO OH OH HO OH OH VP
.
e)
3=OH OG
.
Theo d) ta có
+ + =OA OB OC OH
, mà
G
là trọng tâm của
ABC
nên
3+ + =OA OB OC OG
nên ta
suy ra
3=OH OG
.
f)
2=AH OM
.
Ta có
BHCD
là hình bình hành và
M
là trung điểm của
BC
nên suy ra
M
cũng là trung điểm của
HD
.
Xét
DHA
có
=MD MH
và
=OM OA
suy ra
OM
là đường trung bình
1
2
=OM HA
hay
2=HA OM
và
,HA OM
cùng hướng
2=AH OM
.
Bài 19. Cho tam giác
ABC
. Gọi
,N
P
lần lượt là trung điểm của
,AB
,BC
.CA
Gọi
G
là trọng
tâm của tam giác
.ABC
Chứng minh rằng:
a)
( )
2.=+AC AM BN
b)
0.+ + =AM BN CP
c)
.+ + + =AM BN AP BM MC
Lời gii
a)
( )
2.=+AC AM BN
Xét VP
( )
2=+AM BN
( )
2=+MB BN
2= MN
= AC
=
VT.
b)
0.+ + =AM BN CP
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 26
Xét VT
2
+ + = +
AC
AM BN CP CP
=+PC CP
=
VP.
c)
.+ + + =AM BN AP BM MC
Xét
( )
+ + + − = + + + +AM BN AP BM MC AM BM BN AP CM
0
2
+
= + + +
CA CB
BN AP
= + + +BN AP PA NB
0=
.
. + + + =AM BN AP BM MC
Bài 20. Cho tam giác
ABC
. Dựng bên ngoài tam giác các hình bình hành
,ABIF
,BCPQ
.CARS
Chứng minh rằng:
0.+ + =RF IQ PS
Lời gii
Ta có:
=+RF RA AF
;
=+IQ IB BQ
;
=+PS PC CS
+ + = + + + + +RF IQ PS RA AF IB BQ PC CS
( ) ( ) ( )
= + + + + +RA CS AF IB BQ PC
0 0 0 0= + + =
.
Bài 21. Cho tứ giác
ABCD
. Dựng bên ngoài tứ giác các hình bình hành
ABEF
,
BCGH
,
CDIJ
,
DAKL
. Chứng minh rằng:
a)
0+ + + =KF EH GJ IL
. b)
− = −EL HI FK GJ
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 27
a)
0+ + + =KF EH GJ IL
.
Ta có
= + + + = + + + + + + +VT KF EH GJ IL KA AF EB BH GC CJ ID DL
Theo tính chất hình bình hành:
( ) ( ) ( ) ( )
0= + + + + + + + =VT KA DL AF EB BH GC CJ ID
.
b)
− = −EL HI FK GJ
.
( )
= − = + + − + +VT EL HI EF FK KL HG GJ JI
= − + + − −FK GJ EF KL HG JI
= − + + − −FK GJ BA AD BC CD
= − + + + +FK GJ BA AD DC CB
= − + = −FK GJ BB FK GJ
.
Bài 22. Cho hình bình hành
ABCD
. Trên đường chéo lấy các điểm
BD
lấy
G
và
H
sao cho
==DG GH HB
. Gọi
,MN
là giao điểm của
AH
,
BC
và
AG
,
DC
. Chứng minh:
a)
+ = +AB AD AG AH
. b)
2 2 3+=AM AN AC
.
Lời gii
a)
+ = +AB AD AG AH
.
Theo giả thiết ta có
=−HB GD
( )
= + = + + + = + + + = +VT AB AD AH HB AG GD AH AG HB GD AH AG
b)
2 2 3+=AM AN AC
.
Do
//BM AD
nên
1 3 3
2 2 2
= = = =
HM BH
AM AH AM AH
AH HD
.
Chứng minh tương tự ta có
3
2
=AN AG
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 28
Từ đó
( ) ( )
2 2 3 3 3+ = + = + =AM AN AG AH AB AD AC
.
Bài 23. Chứng minh rằng các tam giác
ABC
và
ABC
có cùng trọng tâm khi và chỉ khi
0
+ + =AA BB CC
.
Lời gii
( )
Giả sử các tam giác
,
ABC A B C
có cùng trọng tâm
G
. Ta chứng minh
0
+ + =AA BB CC
.
Thật vậy, ta có:
( ) ( ) ( )
+ + = + + + + +AA BB CC AG GA BG GB CG GC
( ) ( )
0
= + + + + + =AG BG CG GA GB GC
.
( )
Giả sử
0
+ + =AA BB CC
. Ta chỉ ra các tam giác
ABC
và
ABC
có cùng trọng tâm.
Thật vậy, gọi
,
GG
lần lượt là trọng tâm của các tam giác
,
ABC A B C
.
Ta có:
0
+ + =AA BB CC
( ) ( ) ( )
0
+ + + + + + + + =AG GG G A BG GG G B CG GG G C
( ) ( )
30
+ + + + + + =AG BG CG G A G B G C GG
3 0 0
= = GG GG G G
.
Vậy hai tam giác
ABC
và
ABC
có cùng trọng tâm.
Bài 24. Cho tam giác
ABC
. Gọi
A
là điểm đối xứng của
A
qua
B
,
B
là điểm đối xứng của
B
qua
C
,
C
là điểm đối xứng của
C
qua
A
. Chứng minh rằng hai tam giác
ABC
và
ABC
có cùng trọng
tâm.
Lời gii
Theo bài 23, để chứng minh hai tam giác
,
ABC A B C
có cùng trọng tâm ta chỉ ra
0
+ + =AA BB CC
Thật vậy ta có
2 2 2
+ + = + +AA BB CC AB BC CA
( ) ( )
2 2 2 2.0 0= + + = + = = =AB BC CA AC CA AA
.
Vậy hai tam giác
,
ABC A B C
có cùng trọng tâm.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 29
Bài 25. Cho tam giác
ABC
và
,,I J K
xác định bởi:
2 3 0,+=IB IC
2 3 0+=JC JA
và
2 3 0.+=KA KB
Chứng minh hai tam giác
ABC
và
IJK
có cùng trọng tâm.
Lời gii
Gọi
G
là trọng tâm của tam giác
ABC
, ta có:
0+ + =GA GB GC
.
Theo đề:
•
2 3 0 2 2 3 3 0+ = + + + =IB IC IG GB IG GC
5 2 3 0 + + =IG GB GC
( )
1
Tương tự:
•
2 3 0 5 2 3 0+ = + + =JC JA JG GC GA
( )
2
•
2 3 0 5 2 3 0+ = + + =KA KB KG GA GB
( )
3
( ) ( ) ( )
1 2 3 ,++
ta được:
( )
5 0 0+ + + + + = + + =IG JG KG GA GB GC IG JG KG
0 + + =GI GJ GK
.
Do đó,
G
cũng là trọng tâm của tam giác
.IJK
Ta được đpcm.
Bài 26. Cho tứ giác
.ABCD
Các điểm
, , ,M N P Q
lần lượt là trung điểm của
, , , .AB BC CD DA
Chứng
minh hai tam giác
ANP
và
CMQ
có cùng trọng tâm.
Lời gii
Gọi
G
là trọng tâm của tam giác
ANP
, ta có:
0+ + =GA GN GP
0 + + + + + =GM MA GC CN GQ QP
( )
0 + + + + + =GM GC GQ MA CN QP
.
Ta thấy:
( ) ( )
11
0.
22
+ + = + + = + =MA CN QP BA CB AC CA AC
Do đó:
0.+ + =GM GC GQ
Nên
G
cũng là trong tâm của tam giác
CMQ
. Ta được đpcm.
Bài 27. Cho tam giác
.ABC
Gọi
,,M N P
là những điểm được xác định bởi:
3,=MB MC
3,=NC NA
3.=PA PB
Chứng minh rằng:
a)
2 3 ,= − OM OC OB O
bất kỳ. b)
ABC
và
MNP
có cùng trọng tâm.
Lời gii
a)
2 3 ,= − OM OC OB O
bất kỳ.
Theo giả thiết:
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 30
( )
3 3 3 3 2 3 ,= − = − − = − = − MB MC OB OM OC OM OM OM OC OB OM OC OB O
bất
kỳ.
b)
ABC
và
MNP
có cùng trọng tâm.
Gọi
G
là trọng tâm
ABC
, khi đó ta có
3,+ + = OA OB OC OG O
bất kỳ.
Tương tự câu a) ta có:
3 2 3= = −MB MC OM OC OB
;
3 2 3= = −NC NA ON OA OC
;
3 2 3 .= = −PA PB OP OB OA
Cộng theo vế ta có:
( ) ( )
2 2 6 ,+ + = + + = OM ON OP OA OB OC OG O
bất kỳ.
Do đó
3,+ + = OM ON OP OG O
bất kỳ. Vậy tam giác
MNP
cũng nhận điểm
G
làm trọng tâm.
Bài 28. Cho tam giác
ABC
cân tại
A
và điểm
M
bất kì nằm trong tam giác. Đường thẳng qua
M
song song với
BC
cắt
,AB AC
lần lượt tại
,DE
. Dựng
MK
vuông góc với
BC
tại
K
và gọi
I
là
trung điểm
BC
. Chứng minh
22+ + =MK MD ME MI
.
Lời gii
Qua
M
kẻ đường thẳng song song với
AB
cắt
AC
và
BC
lần lượt tại
,PQ
; kẻ đường thẳng song
song với
AC
cắt
,BA BC
lần lượt tại
,RS
.
ABC
cân tại
A
nên
MQS
cân tại
M
K
là trung điểm
QS
2 (1) + =MQ MS MK
Theo cách dựng đường thẳng song song thì các tứ giác
MQBD
và
MSCE
là hình bình hành nên ta
có
; (2)+ = + =MQ MD MB MS ME MC
Từ và ta có
( ) ( )
2 + + = + + + = + + +MK MD ME MQ MS MD ME MQ MD MS MD
22 + + = + =MK MD ME MB MC MI
.
Bài 29. Cho tam giác
ABC
đều tâm
O
và điểm
M
bất kì nằm bên trong tam giác. Gọi
,,D E F
lần
lượt là hình chiếu của
M
lên các cạnh
,,BC AC AB
. Chứng minh
3
2
+ + =MD ME MF MO
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 31
Lời gii
Qua
M
kẻ đường thẳng song song với
AB
cắt
AC
và
BC
lượt tại
,IJ
; kẻ đường thẳng song song
với
AC
cắt
,BA BC
lần lượt tại
,KL
; kẻ đường thẳng song song với
BC
cắt
,AB AC
lần lượt tại
,PQ
.
Theo cách dựng, các tứ giác
MPBJ
,
MLCQ
,
MIAK
là hình bình hành nên:
+=MJ MP MB
;
+=ML MQ MC
;
+=MI MK MA
.
ABC
đều nên
;; MJL MQI MKP
cũng đều. Do đó
;;E F D
lần lượt là trung điểm của
;;IQ PK JL
.
Ta có:
( ) ( ) ( )
1 1 1
2 2 2
+ + = + + + + +MD ME MF MJ ML MI MQ MK MP
( ) ( ) ( )
1
2

+ + = + + + + +

MD ME MF MJ MP ML MQ MK MP
13
22

= + + =

MB MC MA MO
.
Vậy
3
2
+ + =MD ME MF MO
.
Bài 30. Cho đoạn thẳng
AB
. Trên đoạn
AB
lấy điểm
C
sao cho
=
CA m
CB n
và
S
là điểm bất kỳ.
Chứng minh rằng:
=+
++
nn
SC SA SB
m n m n
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 32
Từ giả thiết:
=
CA m
CB n
( )
=
++
AC m
AC CB m n
( )
( )
( )
= + = + =
+ + +
m m m
AC AC CB AC AC CB AC AB
m n m n m n
.
Từ
( )
( )
− = − = +
+ + +
m m m
SC SA SB SA SC SA SB
m n m n m n
.
Bài 31. Cho hình chữ nhật
ABCD
tâm
O
và
S
là điểm bất kỳ. Chứng minh rằng:
2 2 2 2
+ = +SA SC SB SD
.
Lời gii
Ta có
( )
2 2 2 2
1+ = +SA SC SB SD
( ) ( ) ( ) ( )
2 2 2 2
+ + + = + + +SO OA SO OC SO OB SO OD
2 2 2 2
2. . 2. . + + + + +SO SOOA OA SO SOOC OC
2 2 2 2
2. . 2. .= + + + + +SO SOOB OB SO SOOD OD
2 2 2 2
2. . 2. . 2. . 2. . + + + = + + +SOOA OA SOOC OC SOOB OB SOOD OD
Mặt khác tứ giác
ABCD
hình chữ nhật tâm
O
có
2 2 2 2
= = = = = =OA OB OC OD OA OB OC OD
nên
( )
( ) ( )
1 . . . . + = + + = +SOOA SOOC SOOB SOOD SO OA OC SO OB OD
Lại có
O
là trung điểm của
0
,
0
+=
+=
OA OC
AC BD
OB OD
. Khi đó
( )
( ) ( )
1 0 0=SO SO
(đpcm).
O
C
A
B
S
D
DẠNG TOÁN 2: TÌM MÔĐUN VECTƠ
PHƯƠNG PHÁP
Để tính
a b c d
ta thực hiện theo hai bước sau:
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 33
Bài 1. Chứng minh các khẳng định sau:
a) Nếu
a
và
b
cùng hướng thì
+ = +a b a b
.
b) Nếu
a
và
b
ngược hướng và
ba
thì
+ = −a b b a
.
c)
+ +a b a b
. Khi nào xảy ra dấu đẳng thức.
Lời gii
Giả sử:
=a AB
và
=b BC
thì
+ = + =a b AB BC AC
.
a) Nếu
a
và
b
cùng hướng thì
+ = +a b a b
.
Nếu
a
và
b
cùng hướng thì 3 điểm
,,A B C
cùng thuộc một đường thẳng và
B
nằm giữa
,AC
.
Do đó
+ = + = = + = +a b AB BC AC AB BC a b
.
Vậy
+ = +a b a b
.
b) Nếu
a
và
b
ngược hướng và
ba
thì
+ = −a b b a
.
Nếu
a
và
b
ngược hướng và
ba
thì ba điểm
,,A B C
cùng thuộc một đường thẳng và
A
nằm
giữa
,BC
.
Do đó
+ = + = = − = −a b AB BC AC BC AB b a
.
Vậy
+ = −a b b a
.
c)
+ +a b a b
. Khi nào xảy ra dấu đẳng thức.
Từ chứng minh ở câu a và b:
nếu
a
và
b
cùng phương thì
+ = +a b a b
hoặc
+ +a b a b
.
• Bước 1: Biến đổi và rút gọn biểu thức vectơ
=a b c d v
dựa vào qui tắc Chasles, tính chất trung
điểm, hình bình hành, trọng tâm,… sao cho
v
đơn giản nhất.
• Bước 2: Tính môđun của
v
dựa vào tính chất hình học đã cho.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 34
Nếu
a
và
b
không cùng phương thì
,,A B C
không thẳng hàng.
Xét
ABC
có hệ thức
+AC AB BC
. Do đó
+ +a b a b
.
Như vậy, trong mọi trường hợp ta có:
+ +a b a b
, đẳng thức xảy ra khi
a
và
b
cùng hướng.
Bài 2. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, có
( )
3 cm=AB
,
( )
4 cm=AC
. Gọi
I
là trung điểm
BC
. Xác
định và tính độ dài các vectơ:
a)
=+u BA BC
. b)
2=−v IA CA
.
Lời gii
a)
=+u BA BC
.
Gọi
K
là trung điểm
AC
khi đó
2 =+BK BA BC
.
Nên
22= + = =u BA BC BK BK
.
Xét
ABK
vuông tại
( ) ( )
22
22
: 2 3 13= + = + =A BK AK AB
.
Vậy
2 2 13(cm)==u BK
.
b)
2=−v IA CA
.
Theo giả thiết:
I
là trung điểm
BC
khi đó
2 =+AI AB AC
.
( )
0
2= − = − + − = − − − = −v IA CA AB AC CA AB AC CA AB
.
Khi đó:
3(cm)= − = =v AB AB
.
Bài 3. Cho tam giác
ABC
đều cạnh
a
, gọi
G
là trọng tâm tam giác
ABC
và
H
là trung điểm của
BC
. Tính theo
a
:
; ; ; ;+ − + − +AB AC AB AC GB GC GA GC AH BC
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 35
•
+ = =AB AC AE AE
với
ABEC
là hình bình hành.
Do
ABC
đều nên
3
2
=
a
AH
.
3
2 2. 3
2
= = =
a
AE AH a
.
Vậy
3+==AB A aC
•
− = = =AB AC CB CB a
.
•
2 2 3 3
.
3 3 2 3
+ = − = = = =
aa
GB GC GA GA AH
.
•
− = = =GA GC CA CA a
.
•
+ = + = =AH BC BC CF BF BF
với
= AHCF
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 36
Có
2
2 2 2
37
22

= + = + =



aa
BF BC CF a
.
Bài 4. Cho tam giác
ABC
vuông cân tại
A
,
=AB a
. Tính theo
a
:
, , 2− + +AB AC AB AC AB AC
.
Lời gii
Ta có
22==BC AB a
.
•
2− = = =AB AC CB CB a
.
•
2+ = = = =AB AC AE AE BC a
, với
ABEC
là hình vuông.
•
2+ = + + = + = =AB AC AB AC AC AE AC AF AF
, với
AEFC
là hình bình hành.
Do
ABF
vuông tại
B
và
2= + = + =BF BE EF BE AC a
nên ta có
( )
2
2 2 2
25= + = + =AF AB BF a a a
.
Vậy
25+=AB AC a
.
Bài 5. Cho hình chữ nhật
ABCD
có
3=AB
,
4=BC
. Gọi
M
,
N
lần lượt là trung điểm của
BC
và
CD
. Tính
++AB AC AD
và
+AM AN
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 37
Tính
++AB AC AD
Ta có:
+ = + + = +AB AD AC AB AC AD AC AC
2 + + = + = + =AB AC AD AC AC AC AC AC
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, ta có:
2 2 2 2
25 5= + = =AC AB BC AC AC
Vậy
2 10+ + = =AB AC AD AC
• Tính
+AM AN
Ta có:
+ = + + +AM AN AB BM AD DN
( ) ( )
= + + +AB AD BM DN
( )
= + + = +AC ON OM AC OC
Vậy
15
22
+ = + = + =
AC
AM AN AC OC AC
(
AC
,
OC
là hai vec tơ cùng hướng).
Bài 6. Cho hình chữ nhật ABCD tâm O và có
4=AB
,
3=AD
. Gọi
M
là điểm tùy ý. Hãy tính:
+AC BD
và
2+−MA MB MC
.
Lời gii
• Tính
+AC BD
.
Ta có:
2+ = + + + = + =AC BD AB BC BC CD BC BC BC
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 38
26 + = =AC BD BC
.
• Tính
2+−MA MB MC
.
Gọi
N
là trung điểm của
AB
, ta có:
( ) ( )
2+ − = − + − = + = + + + = +MA MB MC MA MC MB MC CA CB CN NA CN NB CN CN
22
2 2 2 2 13 + − = = + =MA MB MC CN CB BN
.
Bài 7. Cho hình vuông
ABCD
cạnh
a
, tâm
O
, lấy điểm
M
tùy ý. Chứng minh rằng các vectơ sau
không đổi và tính đội dài của chúng.
a)
=−u OA CB
. b)
=−v CD DA
.
c)
22= + − −x MA MB MC MD
. d)
32= − −y MA MB MC
.
e)
3= − − −z MA MB MC MD
. f)
4 3 2= − + −w MA MB MC MD
.
Lời gii
a)
=−u OA CB
.
= − = − =u OA CB CO CB BO
.
22
1 1 2
2 2 2
= = = = + =
a
u BO BO BD a a
b)
=−v CD DA
.
= − = − =v CD DA CD CB BD
.
2 = = =v BD BD a
c)
22= + − −x MA MB MC MD
.
22= + − −x MA MB MC MD
22= − + −MA MD MB MC
( ) ( )
2= − + −MA MD MB MC
2=+DA CB
2=+DA DA
3= DA
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 39
3 3 3 = = =x DA DA a
.
d)
32= − −y MA MB MC
.
32= − −y MA MB MC
( ) ( )
22= − + −MA MB MA MC
2=+BA CA
( )
2= + +BA CB BA
32=+BA CB
Gọi
,IH
là các điểm sao cho
2 , 3==CI CB IH BA
từ đó ta có
32= + = + =y BA CB IH CI CH
2 2 2 2
4 9 13= = = + = + =y CH CH CI IH a a a
.
e)
3= − − −z MA MB MC MD
.
3= − − −z MA MB MC MD
( ) ( ) ( )
= − + − + −MA MB MA MC MA MD
= + +BA CA DA
( )
= − + +AB AD CA
= − +AC CA
2= CA
2 2 2 2 = = =z CA CA a
.
f)
4 3 2= − + −w MA MB MC MD
.
4 3 2= − + −w MA MB MC MD
( ) ( ) ( )
3= − + − + −MA MB MC MD MA MD
3= + +BA DC DA
3=+BA DB
2= + +BA DB BA
2=+BA DA
Gọi
F
là điểm sao cho
2=AF BA
từ đó ta có;
2= + = + =w BA DA AF DA DF
2 2 2 2
45 = = = + = + =w DF DF DA AF a a a
.
Bài 8. Cho hình thoi
ABCD
có
60=BAD
và cạnh là
a
. Gọi
O
là giao điểm của hai đường chéo
AC
và
BD
. Tính theo
a
:
+AB AD
,
−BA BC
,
−OB DC
.
Lời gii
• Tính
+AB AD
:
+AB AD
= AC
2 + = = =AB AD AC AC AO
.
Do
60=BAD
nên tam giác
ABD
đều
3
2
=
a
OA
3=AC a
.
O
C
A
D
B
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 40
Vậy
3+=AB AD a
.
• Tính
−BA BC
: Ta có
3− = = =BA BC CA CA a
.
• Tính
−OB DC
: Ta có
−OB DC
= − =DO DC CO
− =OB DC CO
3
2
==
a
OC
.
Bài 9. Cho hai lực
1
F
và
2
F
có điểm đặt
O
và tạo với nhau một góc
60
. Tìm cường độ tổng hợp lực
của hai lực ấy biết rằng cường độ của hai lực
1
F
và
2
F
đều là
100N
.
Lời gii
Đặt
1
=F OB
,
2
=F OD
.
Dựng hình bình hành
OBCD
. Khi đó
12
+FF
= + =OB OD OC
.
12
2+ = = =F F OC OC OI
.
Do
60=BOD
và
=OB OD
nên tam giác
OBD
đều.
Do đó
1
3
3
22
==
F
OB
OI
50 3N=
.
Bài 10. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, có góc
60=ABC
, cạnh
=AB a
. Gọi
I
là trung điểm của
BC
. Tính độ dài của các vectơ sau:
a)
=−a AB AC
. b)
=+b AB AC
.
c)
= + −c AB IC AC
. d)
= − −d BA BI IC
.
Lời gii
a)
=−a AB AC
.
I
C
O
D
B
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 41
Ta có
= − = =a AB AC CB CB
.
Xét tam giác
ABC
vuông tại
A
:
cos 2
cos60
cos
= = = =
AB AB a
ABC BC a
BC
ABC
.
Vậy
2=aa
.
b)
=+b AB AC
.
Trên tia đối của tia
AC
lấy điểm
H
sao cho
=HA AC
. Khi đó
=HA AC
.
Ta có
= + = + = + = =b AB AC AB HA HA AB HB HB
.
Xét tam giác
HBC
có:
là đường cao,
BA
là đường trung tuyến
HBC
cân tại
B
2 = =BH BC a
.
Vậy
2=ba
.
c)
= + −c AB IC AC
.
Ta có
= + − = + + = + = + = =c AB IC AC AB IC CA AB IA IA AB IB IB
.
Do
I
là trung điểm của
BC
nên
2
22
= = =
BC a
IB a
.
Vậy
=ca
.
d)
= − −d BA BI IC
.
Ta có
= − − = − = =d BA BI IC IA IC CA CA
.
Xét tam giác
ABC
vuông tại
A
:
tan .tan .tan60 3= = = =
AC
ABC AC AB ABC a a
AB
.
Vậy
3=da
.
Bài 11. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
,
7 , 24==AB a AC a
. Gọi
N
và
K
lần lượt là trung điểm
cạnh
AC
và
BN
.
a) Chứng minh rằng
+ = +AK BN AN BK
.
b) Chứng minh rằng
4 2 0− − =AK AB AC
.
c) Tính
−AB AC
và
2 +AB AC
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 42
a) Chứng minh
+ = +AK BN AN BK
.
Ta có:
= + = + + +VT AK BN AN NK BK KN
0.= + + + = + + = + =AN BK NK KN AN BK AN BK VP
Vậy
+ = +AK BN AN BK
.
b) Chứng minh
4 2 0− − =AK AB AC
.
Ta có
2 =+AK AB AN
4 2 2 = +AK AB AN
42 = +AK AB AC
4 2 0 − − =AK AB AC
.
Vậy
4 2 0− − =AK AB AC
.
c) Tính
−AB AC
và
2 +AB AC
.
Xét tam giác
ABC
vuông tại
A
:
( ) ( )
22
2 2 2
7 24 25= + = + =BC AB AC BC a a a
.
Ta có
N
là trung điểm của
AC
nên
1
12
2
==AN AC a
.
Xét tam giác
ABN
vuông tại
A
:
( ) ( )
22
2 2 2
7 12 193= + = + =BN AB AN BN a a a
.
Do
AK
là đường trung tuyến trong tam giác vuông
ABN
nên
1 193
22
==
a
AK BN
.
25− = = =AB AC CB BC a
.
193
2 4 4 4 4. 2 193
2
+ = = = = =
a
AB AC AK AK AK a
.
Bài 12. Cho hình thoi
ABCD
cố định có tâm
O
,
cạnh bằng
a
và góc
60=ABC
. Gọi
I
là trung điểm
của đoạn
DO
và
G
là trọng tâm tam giác
ABO
.
a) Tính theo
a
độ dài
+BA BC
và
2+BA BC
.
b) Chứng minh rằng
43=+IC AB AD
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 43
Lời gii
a) Tính theo
a
độ dài
+BA BC
và
2+BA BC
.
• Tính
+BA BC
.
+BA BC
= BD
2 + = = =BA BC BD BD BO
.
Do
60=ABC
nên tam giác
ABC
đều
3
2
=
a
BO
3=BD a
.
Vậy
3+=BA BC a
.
• Tính
2+BA BC
:
Trên tia đối của tia
BD
lấy điểm
E
sao cho
=EB BD
. Khi đó
=EB BD
.
Ta có
2+ = + + = + = + = =BA BC BA BC BC BD BC EB BC EC EC
.
Xét tam giác vuông
EOC
có:
1
22
==
a
OC AC
33
3
2
= + = =
a
EO EB BO BO
2
2
2 2 2
3 3 2 7
2 2 2


= + = + =





a a a
EC EO OC EC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 44
Vậy
27
2
2
+=
a
BA BC
.
b) Chứng minh rằng
43=+IC AB AD
.
Do
I
là trung điểm của đoạn
DO
nên:
( )
2 4 2 2 2 2 3= + = + = + = + + = − +AI AO AD AI AO AD AC AD AB AD AD CD CB
( )
4 3 0 + + =AI CD CB
.
Ta có:
( ) ( ) ( )
3 3 4 4 3= + = + + + + + = + + +VP AB AD AI IC CB AI IC CD IC AI CD CB
( )
4 4 3 4 0 4 .= + + + = + = =IC AI CD CB IC IC VT
Vậy
43=+IC AB AD
.
Bài 13. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, có đường cao
AH
,
( )
, 2 , 0= = AB a HC a a
.
a) Chứng minh rằng:
+ = +AB HC AC HB
.
b) Tính theo
:a
;−+CA CB AH AC
.
Lời gii
a) Chứng minh rằng:
+ = +AB HC AC HB
.
Ta có
( ) ( )
= + = + + +VT AB HC AC CB HB BC
( ) ( ) ( )
0.= + + + = + + = + =AC HB CB BC AC HB AC HB VP
Vậy
+ = +AB HC AC HB
.
b) Tính theo
:a
;−+CA CB AH AC
.
• Tính
−CA CB
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 45
Ta có
.− = = =CA CB BA BA a
• Tính
+AH AC
.
Gọi
I
là trung điểm của
= =HC CI IH a
Ta có:
22+ = =AH AC AI AI
.
Gọi
=HB x
, áp dụng hệ thức lượng trong tam giác vuông
ABC
được:
( )
( )
22
. 2 . 2 1= = + = −AB BC HB a a x x x a
.
( )
2 2 2
. 2 2 2 2 2= = − = −AH HB HC a a a a a
.
Trong tam giác vuông
AHI
, ta có
2 2 2 2 2 2 2 2
2 2 2 2 2 2 2 1= + = − + = − = −AI AH HI a a a a a AI a
.
Vậy
2 2 2 2 1+ = = −AH AC AI a
.
Bài 14. Cho hình thang cân
ABCD
có đáy nhỏ
AD
và đường cao
AH
đều bằng
a
góc
45=
o
ABC
.
Hãy tính
−+CB AD AC
.
Lời gii
Vì hình thang cân
ABCD
có đường cao
AH
và
45=
o
ABC
nên
AHB
vuông cân tại H, suy ra
==BH AH a
,
45 135= =
oo
ABC BAD
.
2 2 2 2
2= + = + =AB BH AH a a a
.
222
2 . .cos135= + −
o
BD AB AD AB AD
2 2 2 2
2
2 2 2 . 5
2
= + + =a a a a
.
Ta có:
5− + = + − = + = = =CB AD AC CB AC AD CB DC DB BD a
.
Bài 15. Cho hình thoi
ABCD
cạnh
a
, tâm
O
,
60=
o
BAD
,
G
là trọng tâm
.ABD
Tính
−AC BD
,
2+AB AG
theo
a
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 46
Vì hình thoi
ABCD
có
60=
o
BAD
nên tam giác
BAD
và tam giác
BCD
là các tam giác đều cạnh
a
.
Gọi
I
là trọng tâm
BCD
,
H
là trung điểm
IB
.
Ta có:
2 2 2− = − = =AC BD AO BO AB a
.
2 2 2 .+ = + = =AB AG AB AI AH AH
2 3 3
. , 2 3.
3 2 3
= = = =
aa
BI AC AO a
22
2
2 2 2 2
2
2 3 3
33
13
2 4 2 4 12
+
+
= − = − =
aa
a
AI AB BI a
AH
39
.
6
=
a
AH
Bài 16. Cho tam giác
ABC
cân tại
A
, có
4=AB
,
6=BC
. Gọi
,,AM BN CK
lần lượt là trung tuyến
của tam giác
ABC
và
G
là trọng tâm.
a) Chứng minh
0+ + =AM BN CK
. b) Tính:
+GB GC
.
Lời gii
a) Chứng minh
0+ + =AM BN CK
.
Ta có
M
là trung điểm
BC
suy ra
( )
1
2
=+AM AB AC
.
G
N
K
M
A
B
C
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 47
Tương tự ta có
( )
1
2
=+BN BA BC
;
( )
1
2
=+CK CA CB
.
Suy ra
( ) ( ) ( )
1 1 1
2 2 2
+ + = + + + + +AM BN CK AB AC BA BC CA CB
( ) ( ) ( )
1 1 1
0
2 2 2
= + + + + + =AB BA AC CA BC CB
.
b) Tính:
+GB GC
.
Ta có
2
2
3
+ = =GB GC GM AM
.
Suy ra
22
2 2 2 2 7
16 9
3 3 3 3
+ = = − = − =GB GC AM AB BM
.
Bài 17. Cho hình bình hành
ABCD
, có tam giác
ABC
vuông tại
C
,
8 , 15==AD a AC a
. Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm
CD
và
AD
.
a) Chứng minh rằng:
− = − −AB MD CB CD MA
.
b) Chứng minh rằng:
2. 2.−=BD CN AM
.
c) Tính:
+AC BC
và
+AM CN
.
Lời gii
a) Chứng minh rằng:
− = − −AB MD CB CD MA
.
Ta có
2 3.= − = − = + =VT AB MD DC MD DM DM DM
.
2. 3.= − − = − + = + + = + =VP CB CD MA DA CD AM DA AM DC DM DM DM
.
Từ và suy ra đpcm.
b) Chứng minh rằng:
2. 2.−=BD CN AM
.
Ta có
2. 2.= − = + − − = + = =VT BD CN BC CD CA CD AD AC AM VP
.
c) Tính:
+AC BC
và
+AM CN
.
Ta có
22
2. 2 17+ = + = = = = + =AC BC AC AD AM AM CD AC AD a
.
8a
15a
I
N
M
A
B
C
D
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 48
Gọi
I
là tâm hình bình hành
Ta có:
( )
1
2
=+AM AC AD
;
( )
1
2
=+CN CA CD
.
Suy ra
( ) ( ) ( ) ( )
1 1 1 1
2 2 2 2
+ = + + + = + = + =AM CN AC AD CA CD AD CD BC BA BI
.
Suy ra
22
481
2
+ = = + =AM CN BI BC CI a
.
Bài 18. Cho hình chữ nhật
ABCD
có tâm
O
,
4=AB
,
3=AD
,
M
là một điểm tùy ý. Chứng minh
3= − − −u MA MB MC MD
không phụ thuộc vào
M
. Tính độ dài vectơ
u
.
Lời gii
Ta có
3= − − −u MA MB MC MD
( )
4= − + + +MA MA MB MC MD
( )
44= − + + + +MA MO OA OB OC OD
( )
4 4 0= − +MA MO
44=−MA MO
.
4= OA
, do
,OA
không đổi nên
u
không phụ thuộc vào
M
.
Xét tam giác
ABD
vuông tại
A
nên theo Pi-Ta-Go ta có
2 2 2 2
4 3 5= + = + =BD AB AD
Suy ra
4 4 2 2 10= = = = =u OA OA AC BD
.
Bài 19. Cho hình chữ nhật
ABCD
có
3=AB a
,
4=BC a
. Gọi
G
là trọng tâm tam giác
ABC
,
E
là
trung điểm của
GD
,
F
là trung điểm của
BC
và
M
là điểm tùy ý. Chứng minh rằng:
36+ + + =MA MB MC MD ME
và tính
++AB AC AD
,
2+−AB AC AD
.
Lời gii
Ta có
3 3 3+ + + = +MA MB MC MD MG MD
6= ME
Vậy
36+ + + =MA MB MC MD ME
.
Ta có tứ giác
ABCD
là hình chữ nhật nên cũng là hình bình hành
2 + =AB AD AC
.
Xét tam giác
ABC
vuông tại
B
, nên theo Pi-Ta-Go ta có:
22
=+BC AB AC
22
9 16 5= + =a a a
.
Suy ra
++AB AC AD
33==AC AC
3.5= a
15= a
.
Ta có
2+−AB AC AD
3= + + −AB AC AD AD
33=−AC AD
3= DC
3= CD
39==AB a
.
Vậy
15+ + =AB AC AD a
và
29+ − =AB AC AD a
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 49
Bài 20. Cho hai lực
1
F
và
2
F
có độ lớn lần lượt là
30N
,
40N
có điểm đặt tại
O
và tạo với nhau góc
90
. Tìm độ lớn lực tổng hợp của hai lực ấy?
Lời gii
Ta có:
12
=+F F F
.
Khi đó:
2
22
12
30 40 50= + = + =F F F
.
Vậy tổng hợp của hai lực trên có độ lớn là
50 N
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 50
BÀI 3. TÍCH CỦA VECTO VỚI MỘT SỐ
TÓM TẮT LÝ THUYẾT CƠ BẢN
1. Định nghĩa.
Cho số
0k
và vecto
0a
. Tích của vectơ
a
và số
k
là một vectơ, kí hiệu là
ka
.
•
ka
cùng hướng với
a
nếu
0k
.
•
ka
ngược hướng với
a
nếu
0k
.
• Độ dài
=ka k a
.
2. Các tính chất.
Với hai vecto
,ab
tùy ý và với mọi số
, kh
ta có:
•
( )
.+ = +k a b ka kb
•
( )
+ = +h k a ha kb
.
•
( )
( )
.=h ka hk a
•
( )
1. ; 1 . ;0. 0; .0 0.= − = − = =a a a a a k
3. Hai vecto
,ab
với
0b
cùng phương khi và chỉ khi có số
k
để
.=a kb
Cho hai vecto
,ab
với
0b
. Ta luôn tìm được số
k
để
=a kb
với
0b
và khi đó số
k
tìm
được là duy nhất.
4. Áp dụng:
• Ba điểm phân biệt
,,A B C
thẳng hàng khi và chỉ khi
=AB k AC
, với số
k
xác định.
• Điểm
I
là trung điểm của đoạn thẳng
AB
0 2 , . + = + = IA IB MA MB MI M
• Điểm
G
là trọng tâm của tam giác
ABC
0 + + =GA GB GC
3 , . + + = MA MB MC MG M
5. Cho hai vec tơ
,ab
không cùng phương, và
x
là một vecto tùy ý. Bao giờ cũng tìm được cặp số
h
và
k
duy nhất sao cho
.=+x ha kb
DẠNG TOÁN 1: BIỂU DIỄN VECTƠ
PHƯƠNG PHÁP
• Ba biểm phân biệt
,,A B C
thẳng hàng
,=AB kAC
với số
k
xác định.
• Tứ giác
ABCD
là một hình bình hành
+ =AB AD AC
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 51
Bài 1. Cho tam giác
ABC
có trung tuyến
,AM M
là trung điểm của
.BC
Hãy biểu diễn vectơ
AM
theo 2 vectơ
AB
và
.AC
Lời gii
Cách 1: Vì
M
là trung điểm của
BC
nên
11
2.
22
+ = = +AB AC AM AM AB AC
Cách 2: Do
M
là trung điểm của
BC
nên
0.+=BM CM
Áp dụng quy tắc 3 điểm, ta có:
( )
1=+AM AB BM
Lại có:
( )
2=+AM AC CM
Cộng vế với vế của
( ) ( )
1 , 2
ta được:
( ) ( )
2 = + + +AM AB AC BM CM
11
2 0 .
22
= + + = +AM AB AC AM AB AC
Cách 3: Xét hình bình hành
ABDC
có
M
là trung điểm của
BC
nên
M
cũng là trung điểm của
2 (1)=AD AD AM
Áp dụng quy tắc hình bình hành:
( )
2+=AB AC AD
Từ
( )( )
11
1 2 2 .
22
+ = = +AB AC AM AM AB AC
Bài 2. Gọi
G
là trọng tâm của tam giác
ABC
. Hãy biểu diễn các vectơ
; ; ;AB BC GC CA
theo
,.==a GA b GB
Lời gii
• Ta có:
.= − = −AB GB GA b a
•
I
là trung điểm của đoạn thẳng
0 2 , . + = + = AB IA IB MA MB MI M
•
G
là trọng tâm của tam giác
0 3 , . + + = + + = ABC GA GB GC MA MB MC MG M
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 52
• Vì
G
là trọng tâm của tam giác
ABC
nên
0.+ + = = − − = − −GA GB GC GC GA GB a b
• Ta có:
( )
2.= + = − + − − = − −BC BG GC b a b a b
• Ta có:
( )
2.= − = − − − = +CA GA GC a a b a b
Bài 3. Cho tam giác
ABC
có
M
trên cạnh
BC
thỏa mãn
2=MB MC
. Hãy phân tích vectơ
AM
theo
hai vectơ
=u AB
và
=v AC
.
Lời gii
Ta có
( )
2 2 1 2
3 3 3 3
= + = + = + − = +AM AB BM AB BC AB AC AB AB AC
.
Vậy:
12
33
=+AM u v
.
Bài 4. Điểm
M
gọi là chia đoạn thẳng
AB
theo tỉ số
1k
nếu
=MA kMB
. Chứng minh rằng với mọi
điểm
O
ta có
1
−
=
−
OA kOB
OM
k
.
Lời gii
Từ giả thiết
=MA kMB
, với
1k
, ta có:
( )
( )
1− = − − = −OA OM k OB OM k OM OA OB
.
1
−
=
−
OA kOB
OM
k
.
Bài 5. Cho tam giác
ABC
. Gọi
M
là trung điểm của
AB
và
N
là một điểm trên cạnh
AC
sao cho
2=NA NC
. Gọi
K
là trung điểm
MN
. Phân tích vectơ
AK
theo
AB
và
AC
.
Lời gii
M
C
B
A
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 53
Ta có:
,MK
lần lượt là trung điểm của
,AB MN
nên
1
2
=AM AB
và
2 =+AK AM AN
.
Mặt khác:
N
thuộc cạnh
AC
và
2
2
3
= =NA NC AN AC
.
Suy ra
( )
1 1 1 2 1 1
2 2 2 3 4 3

= + = + = +


AK AM AN AB AC AB AC
.
Bài 6. Cho tam giác
ABC
có trọng tâm
G
. Cho các điểm
D
,
E
,
F
lần lượt là trung điểm của
BC
,
CA
AB
và
I
là giao điểm của
AD
và
EF
. Đặt
=u AE
,
=v AF
. Hãy phân tích các vectơ
AI
,
AG
,
DE
,
DC
theo hai vectơ
u
,
v
.
Lời gii
Ta có:
E
,
F
lần lượt là trung điểm của
CA
,
AB
EF
là đường trung bình của
ABC
EF BC
= =
IE AI IF
CD AD BD
=IF IE
2 = +AI AF AE
( )
1
2
= +AI u v
.
G
là trọng tâm tam giác
ABC
;
D
,
E
,
F
lần lượt là trung điểm của
BC
,
CA
AB
( ) ( ) ( )
2 1 1 2
22
3 3 3 3
= = + = + = +AG AD AB AC AF AE u v
.
DE
là đường trung bình của
ABC
1
2
= =DE AB AF
= − = −DE AF v
.
EF
là đường trung bình của
ABC
=EF CD
= = − = −DC FE AE AF u v
.
Bài 7. Cho tam giác vuông cân
OAB
với
==OA OB a
. Dựng và tính độ dài các vectơ
11 3
3 4 ;
47
+−OA OB OA OB
.
Lời gii
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 54
• Tính
34+OA OB
.
Vẽ điểm
,CD
sao cho
3=OC OA
và
4=OD OB
, vẽ hình bình hành
CODE
thì:
34+ = + =OA OB OC OD OE
.
( ) ( )
22
22
3 4 3 4 5 + = = + = + =OA OB OE OD ED a a a
.
• Tính
11 3
47
−OA OB
.
Vẽ điểm
,HK
sao cho:
11
4
=OH OA
và
3
7
=OK OB
, khi đó:
11 3
47
− = − =OA OB OH OK KH
.
22
22
11 3 11 3 6073
4 7 4 7 28
− = = + = + =
OA OB KH OH OK a a a
.
Bài 8. Cho tam giác
ABC
có
G
là trọng tâm.
a) Hãy phân tích véctơ
AG
theo hai vectơ
,AB AC
.
b) Gọi
,EF
là hai điểm xác định bởi các điều kiện:
2 ,3 2 0= + =EA EB FA FC
. Hãy phân
tích
EF
theo hai vectơ
,AB AC
.
Lời gii
a) Hãy phân tích véctơ
AG
theo hai vectơ
,AB AC
.
= AG BC M M
là trung điểm
BC
2 + =AB AC AM
.
Mà
G
là trọng tâm
23
32
= =ABC AG AM AM AG
.
3 1 1
2 2. 3
2 3 3
+ = = = = +AB AC AM AG AG AG AB AC
.
b) Gọi
,EF
là hai điểm xác định bởi các điều kiện:
2 ,3 2 0= + =EA EB FA FC
. Hãy phân tích
EF
theo hai vectơ
,AB AC
.
Ta có:
=+EF EA AF
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 55
Theo gt:
22= =EA EB EA AB
.
Từ
2
3 2 0
5
+ = =FA FC AF AC
.
2
2
5
= + = +EF EA AF AB AC
.
Bài 9. Cho lục giác đều
ABCDEF
tâm
O
cạnh
a
:
a) Phân tích vectơ
AD
theo hai véctơ
AB
và
AF
.
b) Tính độ dài của vectơ
11
22
+AB BC
theo
a
.
Lời gii
a) Phân tích vectơ
AD
theo hai véctơ
AB
và
AF
.
a. Ta có:
O
là trung điểm
AD
nên
2=AD AO
.
Lại có:
//
//
AB FO
ABOF
AF BO
là hình bình hành
( )
2 2 2 2 = = + = +AD AO AB AF AB AF
.
b) Tính độ dài của vectơ
11
22
+AB BC
theo
a
.
Ta có:
( )
1 1 1 1
2 2 2 2
+ = + =AB BC AB BC AC
.
1 1 1 1 1
2 2 2 2 2
+ = = =AB BC AC AC AC
.
Theo đề bài:
ABCDEF
là lục giác đều nên
;ABO CBO
là tam giác đều cạnh
a
.
Gọi
M
là trung điểm
;BO AM MC
lần lượt là đường cao
;ABO CBO
và
=+AC AM MC
3 3 1 1 1 3
3
2 2 2 2 2 2
= + = + = + = =
a a a
AC AM MC a AB BC AC
.
DẠNG TOÁN 2: CHỨNG MINH BA ĐIỂM THẲNG HÀNG, HAI ĐIỂM TRÙNG NHAU, HAI
ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG, BA ĐƯỜNG THẲNG ĐỒNG QUY
PHƯƠNG PHÁP
• Ba điểm phân biệt
,,A B C
thẳng hàng
AB
và
AC
cùng phương
.=AB k AC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 56
Bài 1. Cho tam giác
ABC
có trung tuyến
AM
. Gọi
I
là trung điểm của
AM
và
K
là điểm trên cạnh
AC
sao cho
1
3
=AK AC
. Chứng minh rằng ba điểm
, , B I K
thẳng hàng.
Lời gii
Ta có
( )
1
2
=+BI BA BM
11
22
=+


BA BC
( ) ( )
1 1 1 1 3 1 1
2 4 2 4 4 2 4
= + = + + + = + +BA BC BK KA BK KC BK KA KC
Mà
1
3
=AK AC
nên
2=KC KA
suy ra
11
2 2 0 0
42
= − + = + =KC KA KC KA KC KA
.
Do đó
33
0
44
= + =BI BK BK
. Vậy ba điểm
, , B I K
thẳng hàng.
Bài 2. Cho tam giác
ABC
. Hai điểm
, MN
được xác định bởi hệ thức
0+=BC MA
,
30− − =AB NA AC
. Chứng minh rằng
// MN AC
.
Lời gii
Ta có
0+ = = −BC MA MA BC
nên
//MA BC
.
Do đó
M AC
( )
1
.
Ta có
30− − =AB NA AC
( )
30
30
3
− + − =
− − − =
= − −
AB NM MA AC
AB NM MA AC
NM AB MA AC
3 3 2 = + − = − = −NM AB BC AC AC AC AC
( )
2
.
Từ
( ) ( )
1 , 2
ta có
//MN AC
.
• Để chứng minh hai điểm
,MN
trùng nhau ta chứng minh chúng thỏa mãn đẳng thức
=OM ON
với
O
là một điểm nào đó hoặc
0=MN
.
• Nếu
=AB CD
và hai đường thẳng
AB
và
CD
phân biệt thì
//AB CD
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 57
Bài 3. Cho
4
điểm
,,,O A B C
sao cho
2 3 0+ − =OA OB OC
. Chứng tỏ rằng
,,A B C
thẳng hàng.
Lời gii
Ta có:
( ) ( )
2 3 0 2 3 0+ − = + + − + =OA OB OC OA OA AB OA AC
3
2 2 3 3 0 2 3
2
+ + − − = = =OA OA AB OA AC AB AC AB AC
Vậy:
,,A B C
thẳng hàng.
Bài 4. Cho hình bình hành
ABCD
trên
BC
lấy điểm
H
, trên
BD
lấy điểm
K
sao cho
11
,
56
==BH BC BK BD
. Chứng minh
,,A K H
thẳng hàng.
Lời gii
Ta có:
1 1 1
5 5 5
1 1 1
6 6 6
= − = = +

= − = = +
BH BC AH AB BC AH AB BC
BK BD AK AB BD AK AB BD
Mà:
( )
1 1 1 1 5 1 5 1
6 6 6 6 6 6 6 5

= + = + + = + − = + = +


AK AB BD AB BC CD AB BC AB AB BC AB BC
Khi đó:
5
6
=AK AH
Vậy:
,,A K H
thẳng hàng.
Bài 5. Cho
ABC
với
,,I J K
lần lượt được xác định bởi
1
2 ; ;
2
= = − = −IB IC JC JA KA KB
.
a) Tính
;IJ IK
theo
;AB AC
.
b) Chứng minh ba điểm
,,I J K
thẳng hàng.
Lời gii
a) Tính
;IJ IK
theo
;AB AC
.
Ta có:
( )
1 1 4
3 3 3
= + = − − = − + − = −IJ IC CJ BC AC BA AC AC AB AC
.
( )
1 1 3
2 2 2
2 2 2
= + = − − = − + − = −IK IB BK BC AB BA AC AB AB AC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 58
b) Chứng minh ba điểm
,,I J K
thẳng hàng.
Theo câu a:
4
4
3
3
3
32
3
2
2
24
2
=−
=−

=


=−
=−


IJ AB AC
IJ AB AC
IK IJ
IK AB AC
IK AB AC
.
,, I J K
thẳng hàng.
Bài 6. Cho
ABC
. Trên các đường thẳng
,,BC AC AB
lần lượt lấy các điểm
,,M N P
sao cho
3 ; 3 ; 0= = + =MB MC NA CN PA PB
.
a) Tính
;PM PN
theo
;AB AC
.
b) Chứng minh ba điểm
,,M N P
thẳng hàng.
Lời gii
a) Tính
;PM PN
theo
;AB AC
.
Ta có:
0+ = →PA PB P
là trung điểm
AB
.
( )
1 3 1 3 3
2 2 2 2 2
= + = + = + − = − +PM PB BM AB BC AB AC AB AB AC
.
1 3 1 3
2 4 2 4
= + = + = − +PN PA AN BA AC AB AC
.
b) Chứng minh ba điểm
,,M N P
thẳng hàng.
Theo câu a:
3
3
2
1
2
13
13
2
22
24
=− +
=− +

=


= − +
=− +


PM AB AC
PM AB AC
PN PM
PN AB AC
PN AB AC
.
,, N M P
thẳng hàng.
Bài 7. Cho hình bình hành
ABCD
. Trên các tia
,AD AB
lần lượt lấy các điểm
,FE
sao cho
11
,
22
==AD AF AB AE
. Chứng minh:
a) Ba điểm
,,F C E
thẳng hàng.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 59
b) Các tứ giác
,BDCE BDFC
là hình bình hành.
Lời gii
a) Ba điểm
,,F C E
thẳng hàng.
Theo đề ra ta có
D
là trung điểm của đoạn thẳng
AF
,
B
là trung điểm của đoạn thẳng
AE
.
Ta có
= + = + = + =CE CB BE DA AB FD DC FC
nên ba điểm
,,F C E
thẳng hàng..
b) Các tứ giác
,BDCE BDFC
là hình bình hành.
Ta có
//
=
BE DC
BDCE
BE DC
là hình bình hành.
Ta có
//
=
DF BC
BDFC
DF BC
là hình bình hành.
Bài 8. Cho tam giác
ABC
. Hai điểm
,IJ
được xác định bởi
3 0; 2 3 0+ = + + =IA IC JA JB JC
. Chứng
minh ba điểm
,,I J B
thẳng hàng.
Lời gii
Ta có
30
2 3 0
+=
+ + =
IA IC
JA JB JC
( ) ( ) ( )
30
2 3 0
+=
+ + + + + =
IA IC
JI IA JI IB JI IC
( )
30
6 2 3 0
+=
+ + + =
IA IC
JI IB IA IC
6 2 0 + =JI IB
3 = −IB JI
.
Vậy ba điểm
,,I J B
thẳng hàng.
Bài 9. Cho
ABC
. Hai điểm
,MN
lần lượt xác định bởi
3 4 0+=MA MB
,
30−=NB NC
.
Chứng
minh 3 điểm
,,M N G
thẳng hàng, với
G
là trọng tâm
ABC
.
Lời gii
Theo đề ra ta có:
3 4 0+=MA MB
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 60
( )
30 + + =MA MB MB
( )
3. 3 0 − + =MG MC MB
9 3 0 − + =MG MC MB
( ) ( )
9 3 0 − + + + =MG MN NC MN NB
( )
9 2 3 0 − + − =MG MN NB NC
9 2 0 0 − + =MG MN
2
9
=MG MN
.
Vậy 3 điểm
,,M N G
thẳng hàng.
Bài 10. Cho
ABC
. Về phía ngoài
ABC
vẽ các hình bình hành
ABIJ
,
BCPQ
,
ARCS
. Chứng minh
các tam giác
RIP
,
JQS
có cùng trọng tâm.
Lời gii
Cách 1. Gọi
G
,
'G
lần lượt là trọng tâm
RIP
,
JQS
.
Ta có
IJ
+ + = + + + + + + + +RS PQ RG GG G S IG GG G J PG GG G Q
3
= GG
Mà
;;= = =RS AC IJ BA PQ CB
3
+ + =AC BA CB GG
3
+ =BC CB GG
30
=GG
Vậy các tam giác
RIP
,
JQS
có cùng trọng tâm.
Cách 2. Gọi
G
,
G
lần lượt là trọng tâm
RIP
,
JQS
.
Ta có:
3'= + +GG GJ GQ GS
.
( ) ( ) ( )
= + + + + + +GI IJ GP PQ GR RS
( ) ( )
( )
0
0
= + + + + +
= + + +
=
GI GP GR IJ PQ RS
BA CB AC
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 61
Suy ra
GG
.
Vậy các tam giác
RIP
,
JQS
có cùng trọng tâm.
Bài 11. Trên các cạnh
,,AB BC CA
của
ABC
lấy các điểm
,,
A B C
sao cho
==
AA BB CC
AB BC AC
.
Chứng minh các tam giác
ABC
và
ABC
có chung trọng tâm.
Lời gii
Gọi
,
GG
lần lượt là trọng tâm của các
ABC
và
ABC
.
Khi đó
0+ + =GA GB GC
và
0
+ + =G A G B GC
.
Ta đặt:
0
=
= = = =
=
AA k AB
AA BB CC
k BB kBC
AB BC AC
CC kCA
.
Do
G
là trọng tâm của các
ABC
nên
0+ + =GA GB GC
( ) ( ) ( )
( ) ( )
( )
0
30
3 0 0
3
+ + + + + + + + =
+ + + − + + =
+ − + + =
GG G A A A GG G B B B GG G C C C
GG G A G B G C AA BB CC
GG k AB BC CA
GG .0 0
30
−=

=
k
GG G G
Vậy các tam giác
ABC
và
ABC
có chung trọng tâm.
Bài 12. Cho tam giác
ABC
và một điểm
M
tùy ý. Gọi
,,
A B C
lần lượt là các điểm đối xứng của
M
qua các trung điểm
,,K I J
của các cạnh
,,BC CA AB
.
a) Chứng minh ba đường thẳng
,,
AA BB CC
đồng quy tại một điểm
N
.
b) Chứng minh rằng khi
M
di động thì đường thẳng
MN
luôn đi qua trọng tâm
G
của
ABC
.
Lời gii
a) Chứng minh ba đường thẳng
,,
AA BB CC
đồng quy tại một điểm
N
.
a) Gọi
,,O P Q
lần lượt là trung điểm của các cạnh
,,
AA BB CC
. Ta có:
G
A
B
C
A'
B'
C'
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 62
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
11
22
11
22
11
22
= + = + +
= + = + +
= + = + +
MO MA MA MA MB MC
MP MB MB MA MB MC
MQ MA MC MA MB MC
= = MO MP MQ O P Q
.
Do đó ba đường thẳng
,,
AA BB CC
đồng quy tại trung điểm
( )
N O P Q
của mỗi đường.
b) Chứng minh rằng khi
M
di động đường thẳng
MN
luôn đi qua trọng tâm
G
của
ABC
.
Vì
G
là trọng tâm của
ABC
nên ta có
( )
1
3
= + +MG MA MB MC
.
Mặt khác
( )
1
2
= + +MN MA MB MC
.
Suy ra
2
3
=MG MN
. Do đó 3 điểm
,,M N G
thẳng hàng.
Vậy khi
M
di động đường thẳng
MN
luôn đi qua trọng tâm
G
của
ABC
.
Bài 13. Cho tam giác
ABC
có trọng tâm
.G
Các điểm
,MN
thỏa mãn
1
3 4 0; .
2
+ = =MA MB CN BC
Chứng ming đường thẳng
MN
đi qua trọng tâm
G
của tam giác
.ABC
Lời gii
Theo giả thiết ta có:
( ) ( ) ( )
( )
3 4 0 3 4 0 7 3 0 1 .+ = + + + = + + + =MA MB MG GA MG GB MG GA GB GB
Vì
G
là trọng tâm của tam giác
ABC
nên
( )
0 , 2+ + = + = −GA GB GC GA GB GC
Thay vào ta được:
7 3 0 7 3 .− + = = −MG GC GB MG GC GB
Lại có
( )
11
2 3 2 7 .
22
= − = − = − =CN BC GN GC GC GB GN GC GB GN MG
Vậy ba điểm
,,M N G
thẳng hàng.
Bài 14. Cho tam giác
.ABC
Gọi
I
là trung điểm của
.BC
Hai điểm
,DE
thỏa mãn
.==BD DE EC
N
I
G
J
K
A
B
C
M
A'
C'
B'
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 63
Chứng ming rằng:
a)
.+=+AB AC AD AE
b) Tính
= + + +AS AB AD AC AE
theo
.AI
Suy ra ba điểm
,,A I S
thẳng hàng.
Lời gii
a)
.+=+AB AC AD AE
Theo giả thiết ta có
I
là trung điểm của
BC
và hai điểm
,DE
thỏa mãn
==BD DE EC
nên
I
cũng là trung điểm của
.DE
Do vậy
2+ = + =AB AC AD AE AI
.
b) Tính
= + + +AS AB AD AC AE
theo
.AI
Suy ra ba điểm
,,A I S
thẳng hàng.
Ta có:
( ) ( )
2 2 4 .= + + + = + + + = + =AS AB AD AC AE AB AC AD AE AI AI AI
Vì
4=AS AI
nên ba điểm
,,A I S
thẳng hàng.
Bài 15. Cho tam giác
ABC
. Các điểm
M
,
N
được xác định bởi các hệ thức
2=−BM BC AB
,
=−CN xAC BC
.
a) Xác định
x
để
A
,
M
,
N
thẳng hàng.
b) Xác định
x
để đường thẳng
MN
đi qua trung điểm
I
của
BC
. Tính
IM
IN
.
Lời gii
a) Xác định
x
để
A
,
M
,
N
thẳng hàng.
+)
2=−BM BC AB
+ = +AB BM BC BA
2 = −AM BC AC
+)
=−CN xAC BC
− = −AN AC xAC BC
( )
1 = − + +AN BC x AC
Khi đó
A
,
M
,
N
thẳng hàng khi và chỉ khi tồn tại
k
sao cho
=AN kAM
( )
12 − + + = −BC x AC kBC k AC
1
12
2
11
2
=−
−=


+ = −
=−
k
k
xk
x
.
Vậy
1
2
=−x
thì
A
,
M
,
N
thẳng hàng.
b) Xác định
x
để đường thẳng
MN
đi qua trung điểm
I
của
BC
. Tính
IM
IN
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 64
Ta có:
+)
( )
23= − = + −MN AN AM x AC BC
+)
15
2 2 2 2
22
= − = + + − = − − = −MI AI AM AC CI AC BC AC BC BC AC BC
Khi đó đường thẳng
MN
đi qua trung điểm
I
của
BC
thì
M
,
N
,
I
thẳng hàng
tồn tại
l
sao cho
=MN lMI
( )
5
2 3 2
2
+ − = −
l
x AC BC l AC BC
6
22
5
5
2
3
2
5
=+
=



− = −

=
lx
l
l
x
.
Vậy
2
5
=x
thì đường thẳng
MN
đi qua trung điểm
I
của
BC
.
Bài 16. Cho ba điểm cố định
A
,
B
,
C
và ba số thực
a
,
b
,
c
sao cho
0+ + abc
.
a) Chứng minh rằng có một và chỉ một điểm điểm
G
thỏa mãn
0+ + =aGA bGB cGC
.
b) Gọi
M
,
P
là hai điểm di động sao cho
= + +MP aMA bMB cMC
. Chứng minh ba điểm
G
,
M
,
P
thẳng hàng.
Lời gii
a) Chứng minh rằng có một và chỉ một điểm điểm
G
thỏa mãn
0+ + =aGA bGB cGC
.
Ta lấy một điểm
O
nào đó thì:
0+ + =aGA bGB cGC
( ) ( ) ( )
0 − + − + − =a OA OG b OB OG c OC OG
( )
+ + = + +a b c OG aOA bOB cOC
( )
1
= + +
++
OG aOA bOB cOC
abc
Vậy
G
hoàn toàn xác định và duy nhất.
b) Gọi
M
,
P
là hai điểm di động sao cho
= + +MP aMA bMB cMC
. Chứng minh ba điểm
G
,
M
,
P
thẳng hàng.
Với điểm
M
ta có
( )
1
= + +
++
MG aMA bMB cMC
abc
.
Mặt khác
= + +MP aMA bMB cMC
.
Suy ra
1
=
++
MG MP
abc
.
Vậy ba điểm
G
,
M
,
P
thẳng hàng.
Bài 17. Cho tam giác
ABC
. Các điểm
,MN
thỏa mãn
23= + −MN MA MB MC
.
a) Tìm
I
thỏa mãn
2 3 0+ − =IA IB IC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 65
b) Chứng minh đường thẳng
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
Lời gii
a) Tìm
I
thỏa mãn
2 3 0+ − =IA IB IC
.
Ta có
2 3 0+ − =IA IB IC
( ) ( )
20 + + − =IA IB IB IC
=IH BK
Với
,,H P K
lần lượt là trung điểm của
,,AB BC BP
.
Vậy
I
là đỉnh hình bình hành
BKHI
.
b) Chứng minh đường thẳng
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có
( ) ( ) ( )
23= + + + − +MN MI IA MI IB MI IC
4 2 3 4= + + − =MI IA IB IC MI
.
Vậy
MN
luôn qua
I
cố định.
Bài 18. Cho tam giác
ABC
. Các điểm
,MN
thỏa mãn
2= − +MN MA MB MC
.
a) Tìm
I
thỏa mãn
20− + =IA IB IC
.
b) Chứng minh đường thẳng
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
c) Gọi
P
là trung điểm của
BN
. Chứng minh đường thẳng
MP
luôn đi qua một điểm cố
định.
Lời gii
a) Tìm
I
thỏa mãn
20− + =IA IB IC
.
Ta có
2 0 2− + = = =IA IB IC IA CB IA CP
.
Với
H
là trung điểm của
BC
.
Vậy
I
là đỉnh hình bình hành
CHAI
.
b) Chứng minh đường thẳng
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có
2= − +MN MA MB MC
( ) ( ) ( )
2= + − + + +MI IA MI IB MI IC
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 66
2 2 2= + − + =MI IA IB IC MI
.
Vậy
MN
luôn qua
I
cố định.
c) Gọi
P
là trung điểm của
BN
. Chứng minh đường thẳng
MP
luôn đi qua một điểm cố định.
Do
P
là trung điểm của
BN
nên
2 2 3 2 3= + = + = + + =MP MB MN MA MC MK KA KC MK
.
Với
K
thuộc cạnh
AC
và
2=CK KA
.
Chứng minh đường thẳng
MP
luôn đi qua một điểm cố định
K
.
Bài 1. Cho tam giác
ABC
. Tìm tập hợp điểm
M
trong mỗi trường hợp sau:
a)
=MA MB
. b)
0+ + =MA MB MC
.
Lời gii
a)
=MA MB
.
+) Ta có
00= − = =MA MB MA MB BA
.
Vì
A
và
B
là hai điểm phân biệt nên không tồn tại điểm
M
.
b)
0+ + =MA MB MC
.
Gọi
G
là điểm thoản mãn
0+ + =GA GB GC
. Khi đó
0 3 0 3 0 0+ + = + + + = = = MA MB MC MG GA GB GC MG MG M G
.
Vậy tập hợp điểm
M
là trọng tâm tam giác
ABC
.
Bài 2. Cho tam giác
ABC
. Tìm tập hợp điểm
M
trong mỗi trường hợp sau:
a)
+ = −MA MB MA MB
.
b)
2+ + = +MA MB MC MA MB
.
c)
22+ = +MA MB MA MB
.
Lời gii
a)
+ = −MA MB MA MB
.
DẠNG TOÁN 3: TÌM TẬP HỢP ĐIỂM THỎA MÃN ĐẲNG THỨC VECTƠ
PHƯƠNG PHÁP
Để tìm tập hợp điểm
M
thỏa mãn một đẳng thức vectơ, ta biến đổi đẳng thức vectơ đó về các tập hợp
điểm cơ bản đã biết. Chẳng hạn:
• Tập hợp các điểm cách đều hai đầu mút của một đoạn thẳng là đường trung trực của đoạn thẳng đó.
• Tập hợp các điểm các đều một điểm cố định một khoảng không đổi là đường tròn có tâm là điểm cố
định và bán kính là khoảng không đổi.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 67
+ = − + = + =MA MB MA MB MA MB BA MA MB AB
..
Gọi
I
là trung điểm
AB
, khi đó
(1) 2 2
2
+ + = = =
AB
MI IA IB AB MI AB MI
.
Vậy tập hợp điểm
M
là đường tròn tâm
I
, bán kính
2
=
AB
R
.
b)
2+ + = +MA MB MC MA MB
.
Gọi
G
là trọng tâm tam giác
ABC
, và
I
là điểm thỏa mãn
20+=IA IB
.
Biểu thức
( )
3 * 3 3 3 = = =MG MI MG MI MG MI
.
Vậy tập hợp điểm
M
là đường trung trực của đoạn
GI
.
c)
22+ = +MA MB MA MB
.
Gọi
I
và
J
lần lượt là các điểm thỏa mãn:
2 0, 2 0+ = + =IA IB JA JB
.
Biểu thức
( )
* 3 3 3 3 = = =MI MJ MJ MJ MI MJ
.
Vậy tập hợp điểm
M
là đường trung trực của đoạn
IJ
.
Bài 3. Cho tam giác
ABC
. Tìm tập hợp điểm
M
sao cho:
a)
3
2
+ + = +MA MB MC MB MC
.
b)
24+ = −MA MB MB MC
.
c)
42+ + = − −MA MB MC MA MB MC
.
Lời gii
a)
3
2
+ + = +MA MB MC MB MC
.
Gọi
G
là trọng tâm
ABC
,
I
là trung điểm của
BC
. Ta có:
33
32
22
+ + = + =MA MB MC MB MC MG MI
= =MG MI MG MI
.
Vậy, tập hợp điểm
M
là đường trung trực của đoạn
GI
.
b)
24+ = −MA MB MB MC
.
Gọi
,PQ
là hai điểm thỏa mãn:
20+=PA PB
,
40−=QB QC
. Ta có:
2 4 3 3+ = − =MA MB MB MC MP MQ
= =MP MQ MP MQ
Vậy, tập hợp điểm
M
là đường trung trực của đoạn
PQ
.
c)
42+ + = − −MA MB MC MA MB MC
Gọi
G
là trọng tâm
ABC
,
K
là trung điểm của
AG
. Ta có:
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 68
( ) ( )
4 2 3 3+ + = − − + = −MA MB MC MA MB MC MA MG MA MG
63
2
= =
GA
MK GA MK
. Vậy, tập hợp điểm
M
là đường tròn tâm
K
bán kính
2
=
GA
R
.
Bài 4. Cho tam giác
ABC
.
a) Xác định điểm
I
sao cho:
3 2 0− + =IA IB IC
.
b) Chứng minh rằng đường thẳng nối hai điểm
,MN
xác định bởi hệ thức:
32= − +MN MA MB MC
luôn đi qua một điểm cố định.
c) Tìm tập hợp điểm
H
sao cho:
32− + = −HA HB HC HA HB
.
d) Tìm tập hợp điểm
K
sao cho:
23+ + = +KA KB KC KB KC
.
Lời gii
a) Xác định điểm
I
sao cho:
3 2 0− + =IA IB IC
.
a) Gọi
E
là trung điểm của
AC
.
Ta có:
( ) ( )
3 2 0 2 0− + = − + + =IA IB IC IA IB IA IC
2 2 0 + = =BA IE IE AB
.
Vậy,
I
là đỉnh của hình bình hành
ABEI
.
b) Chứng minh rằng đường thẳng nối hai điểm
,MN
xác định bởi hệ thức:
32= − +MN MA MB MC
luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có:
3 2 2= − + =MN MA MB MC MN MI
,, M N I
thẳng hàng.
Do đó đường thẳng nối hai điểm
,MN
luôn đi qua điểm
I
cố định.
c) Tìm tập hợp điểm
H
sao cho:
32− + = −HA HB HC HA HB
.
Ta có:
3 2 2
2
− + = − = =
AB
HA HB HC HA HB HI BA HI
.
Vậy, tập hợp điểm
H
là đường tròn tâm
I
bán kính
2
=
AB
R
.
d) Tìm tập hợp điểm
K
sao cho:
23+ + = +KA KB KC KB KC
.
Gọi
G
là trọng tâm
ABC
,
F
là trung điểm của
BC
. Ta có:
2 3 6 6+ + = + = =KA KB KC KB KC KG KF KG KF
.
Vậy, tập hợp điểm
K
là đường trung trực của đoạn
GF
.
Bài 5. Cho tam giác
ABC
.
a) Xác định điểm
I
sao cho
3 2 0+ − =IA IB IC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 69
b) Xác định điểm
D
sao cho
3 2 0−=DB DC
.
c) Chứng minh rằng ba điểm
,,A I D
thẳng hàng.
d) Tìm tập hợp các điểm
M
sao cho
3 2 2+ − = − −MA MB MC MA MB MC
.
Lời gii
a) Xác định điểm
I
sao cho
3 2 0+ − =IA IB IC
.
3 2 0 2 2 0+ − = + + − =IA IB IC IA IB IB IC
.
( )
2 2 0 + − =IE IB IC
, với
E
là trung điểm của
AB
.
2 2 0 + = = − =IE CB IE CB IE BC
.
Vậy điểm
I
thoả mãn
IECB
là hình bình hành.
b) Xác định điểm
D
sao cho
3 2 0−=DB DC
.
3 2 0 2 2 0− = + − =DB DC DB DB DC
.
( )
2 0 2 0 + − = + =DB DB DC DB CB
22 = − =DB CB DB BC
.
Vậy điểm
D
thẳng hàng với
,BC
và
D
thuộc tia đối của tia
BC
thoả mãn
2=DB BC
.
c) Chứng minh rằng ba điểm
,,A I D
thẳng hàng.
Có
=IE BC
và
2=DB BC
nên
( )
22= + + = +DB IE DI IA AB IA AE
2 2 2 + + = + + = − +DI IA AB IA AE DI AB IA IA AB
.
=DI IA
. Vậy ba điểm
,,A I D
thẳng hàng.
d) Tìm tập hợp các điểm
M
sao cho
3 2 2+ − = − −MA MB MC MA MB MC
.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 70
3 2 2+ − = − −MA MB MC MA MB MC
( )
3 2 3 2 2 + − + + − = − +MI MI MI IA IB IC MA MB MC
3 2 0 2 2 2 2 AJ + − + = − = =MI MI MI MA MJ MI JA IM
, với
J
là trung điểm của
BC
.
Vậy tập hợp điểm
M
là đường tròn tâm
I
, bán kính
AJ=R
, với
J
là trung điểm của
BC
.
Bài 6. Cho điểm
O
cố định và hai vectơ
,uv
cố định. Với mỗi số
m
ta xác định được điểm
M
sao
cho
( )
1= + −OM mu m v
. Tìm tập hợp điểm
M
khi
m
thay đổi.
Lời gii
Từ
O
dựng
=OA u
;
=OB v
thì
,AB
cố định.
( )
( )
1= + − = − +OM mOA m OB OM m OA OB OB
.
( )
− = − =OM OB m OA OB BM mBA
.
Từ đó suy ra
,,A B M
thẳng hàng. Vậy tập hợp điểm
M
chính là đường thẳng
AB
.
Bài 7. Cho
ABC
và ba vectơ cố định
, , wuv
. Với mỗi số thực
t
, ta lấy các điểm
,,
A B C
sao cho
=AA tu
,
=BB tv
,
=CC tw
. Tìm quỹ tích trọng tâm
G
của
ABC
khi
t
thay đổi.
Lời gii
Gọi
G
là trọng tâm
ABC
, khi đó:
3
=++GG GA GB GC
= + + + + +GA AA GB BB GC CC
( )
= + + + + +GA GB GC AA BB CC
= + +AA BB CC
= + +tu tv tw
( )
= + +t u v w
Đặt
= + +u v w
thì vectơ
cố định và
1
3
=GG t
.
Trường hợp 1: Nếu
0
=
thì các điểm
G
trùng với điểm
G
.
Trường hợp 2: Nếu
0
thì quỹ tích các điểm
G
là đường thẳng đi qua
G
và song song với giá
của vectơ
.
Bài 8. Cho tứ giác
ABCD
. Với mỗi số
k
tùy ý, lấy các điểm
,MN
sao cho
=AM kAB
,
=DN kDC
Tìm tập hợp các trung điểm
I
của đoạn thẳng
MN
khi
k
thay đổi.
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 71
Lời gii
Gọi
,
OO
lần lượt là trung điểm của
AD
và
BC
.
Khi đó:
( )
1
2
=+OO OB OC
( )
1
2
= + + +OA AB OD DC
( )
1
2
=+AB DC
.
Tương tự, vì
O
và
I
lần lượt là trung điểm của
AD
và
MN
nên:
( )
1
2
=+OI AM DN
( )
2
=+
k
AB DC
= kOO
.
Do đó: khi
k
thay đổi, tập hợp các điểm
I
là đường thẳng
OO
.
Bài 9. Cho năm điểm trong đó không có ba điểm nào thẳng hàng. Gọi
là tam giác có ba đỉnh lấy
trong năm điểm đó, hai điểm còn lại xác định một đoạn thẳng
t
. Chứng minh rằng với cách chọn
khác nhau, đường thẳng đi qua trọng tâm tam giác
và trung điểm đoạn thẳng
t
luôn đi qua một điểm
cố định.
Lời gii
Giả sử năm điểm trong đó không có ba điểm nào thẳng hàng là
, , , ,A B C D E
.
Gọi
G
là điểm thỏa mãn:
0+ + + + =GA GB GC GD GE
.
( )
1
G
là điểm cố định.
Gọi
G
là trọng tâm của
qua ba đỉnh
,,A B C
3
+ + =GA GB GC GG
.
( )
2
M
là trung điểm của hai đỉnh còn lại
,DE
2 + =GD GE GM
.
( )
3
Từ
( )
1
,
và
( )
3
3 2 0
+ =GG GM
,,
G G M
thẳng hàng.
Suy ra điều phải chứng minh.
Bài 10. Cho tam giác
ABC
,
I
là trung điểm của đoạn thẳng
AB
. Một đường thẳng
d
thay đổi luôn đi
qua
I
, lần lượt cắt hai đường thẳng
,CA CB
tại
', 'AB
. Chứng minh rằng giao điểm
M
của
'AB
và
'AB
nằm trên một đường thẳng cố định
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Fb: ThayTrongDgl Trang 72
Lời gii
Đặt
=CB mCB
,
=MB nMA
Xét tam giác
ABB
với ba đường đồng quy là
AC
,
MB
và
BI
.
Vì
=−IA IB
nên theo định lí Xê- va, ta có
1− = −mn
hay
1=mn
.
Từ
=MB nMA
ta suy ra
==mMB mnMA MA
.
Vậy ta có
=CB mCB
và
=MA mMB
, điều này chứng tỏ rằng
//CM AB
.
Vậy điểm
M
luôn nằm trên đường thẳng cố định đi qua
C
và song song với
AB
.
………………………………………..Hết……………………………………..
M
A'
I
B
B'
A
C

Preview text:

CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ CHƯƠNG 1 VECTƠ
BÀI 1. CÁC ĐỊNH NGHĨA
TÓM TẮT LÝ THUYẾT CƠ BẢN
1. Để xác định một véctơ cần biết một trong hai điều kiện sau:
- Điểm đầu và điểm cuối của vectơ. - Độ dài và hướng.
2. Hai vectơ a và b được gọi là cùng phương nếu giá của chúng song song hoặc trùng nhau.
Nếu hai vectơ a và b cùng phương thì chúng có thể cùng hướng hoặc ngược hướng.
3. Độ dài của một vectơ là khoảng cách giữa điểm đầu và điểm cuối của vectơ đó.
4. a = b khi và chỉ khi a = b và a , b cùng hướng.
5. Với mỗi điểm A ta gọi vectơ AA là vectơ-không. Vectơ-không được kí hiệu là 0 và quy ước rằng
0 = 0 , vectơ 0 cùng phương cùng hướng với mọi vectơ.
DẠNG TOÁN 1: XÁC ĐỊNH MỘT VECTƠ, SỰ CÙNG PHƯƠNG VÀ HƯỚNG CỦA HAI VECTƠ. PHƯƠNG PHÁP
• Để xác định vectơ ta cần biết điểm đầu và điểm cuối của vectơ hoặc biết độ dài và hướng của chúng.
Chẳng hạn với hai điểm ,
A B phân biệt, ta có hai vectơ khác vectơ-không là AB và BA .
• Vectơ a là vectơ-không khi và chỉ khi a = 0 hoặc a = AA với A là điểm bất kì.
Bài 1. Cho 5 điểm phân biệt. Có bao nhiêu vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho. Lời giải Xét các điểm , A , B C, , D E phân biệt.
Các vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm trên là: A , B AC, A , D AE , B , A BC, B , D BE , C , A C , B C , D CE , D , A D ,
B DC, DE , E , A E , B EC, ED .
Vậy có 20 véctơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho.
Bài 2. Cho Hãy tính số các vectơ mà các điểm đầu và điểm cuối được lấy từ các điểm phân biệt đã cho Fb: ThayTrongDgl Trang 1
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
trong các trường hợp sau đây:
a) Hai điểm. b) Ba điểm. c) Bốn điểm. Lời giải a) Xét hai điểm ,
A B phân biệt. Ta có A , B BA .
Vậy có 2 vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho. b) Xét các điểm ,
A B, C phân biệt.
Các vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm trên là: A , B AC , B , A BC , C , A CB .
Vậy có 6 vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho. c) Xét các điểm , A ,
B C, D phân biệt.
Các vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm trên là: A ,
B AC, AD , B ,
A BC, BD , C , A C , B CD , D , A D , B DC .
Vậy có 12 vectơ khác vectơ-không có điểm đầu và điểm cuối là các điểm đã cho.
Bài 3. Cho hình bình hành. Hãy chỉ ra các vectơ khác nhau và khác vectơ – không, có điểm đầu và
điểm cuối một trong bốn điểm của hình hành. Trong các vectơ trên hãy chỉ ra:
a) Các cặp vectơ cùng phương.
b) Các cặp vectơ cùng phương nhưng ngược hướng. Lời giải D C A B
Giả sử hình bình hành là ABCD . Có 12 vectơ khác nhau và khác vectơ – không, có điểm đầu và
điểm cuối một trong bốn điểm của hình hành là AB , AC , AD , BA , BC , BD , CA , CB , CD , DA , DB , DC
a) Các bộ vectơ cùng phương với nhau:
* AB , BA , CD , DC .
* AD , DA , BC , CB . * AC , CA . * BD , DB .
b) Các cặp vectơ cùng phương nhưng ngược hướng.
AB và BA ; AB và CD , BA và DC , AD và DA , AD và CB , DA và BC , AC và CA . BD và DB . Fb: ThayTrongDgl Trang 2
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Bài 4. Xác định vị trí tương đối của ba điểm phân biệt A , B , C trong các trường hợp sau:
a) AB và AC cùng hướng, AB AC .
b) AB và AC ngược hướng.
c) AB và AC cùng hướng và AB AC . Lời giải
a) AB và AC cùng hướng, AB AC .
AB và AC cùng hướng  điểm A nằm ngoài đoạn BC . Do AB AC nên điểm C là điểm giữa
của hai điểm A và B .
b) AB và AC ngược hướng.
AB và AC ngược hướng nên điểm A là điểm giữa hai điểm B và C .
c) AB và AC cùng hướng và AB AC .
AB và AC cùng hướng và AB AC nên điểm B là điểm giữa của hai điểm A và C .
Bài 5. Cho hai vectơ không cùng phương u và v . Có hay không có một vectơ cùng phương với hai vectơ đó? Lời giải
Có, chọn vectơ đó là vectơ 0 , vectơ 0 cùng phương với mọi vectơ.
Bài 6. Cho ba vectơ cùng phương u , v , w . Chứng tỏ rằng có ít nhất hai vectơ trong ba vectơ đó cùng hướng. Lời giải
Chú ý rằng hai vectơ cùng phương chỉ có thể cùng hướng hoặc ngược hướng.
Giả sử u và v không cùng hướng.
Khi đó vì w cùng phương với u nên w cùng hướng hoặc ngược hướng với u .
Nếu w cùng hướng với u thì bài toán được chứng minh.
Nếu w ngược hướng với u thì v , w cùng ngược hướng với u nên hai vectơ v , w cùng hướng nhau.
Bài 7. Các khẳng định sau đúng hay sai?
a) Hai vecto cùng phương với một vecto thứ ba thì cùng phương.
b) Hai vecto cùng phương với một vecto thứ ba khác 0 thì cùng phương.
c) Hai vecto cùng hướng với một vecto thứ ba thì cùng hướng.
d) Hai vecto cùng hướng với một vecto thứ ba khác 0 thì cùng hướng.
e) Hai vecto ngược hướng với một vecto khác 0 thì cùng hướng. Fb: ThayTrongDgl Trang 3
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
f) Điều kiện cần và đủ để hai vecto bằng nhau là chúng có độ dài bằng nhau. Lời giải
Trong các khẳng định trên thì:
a) Khẳng định sai trong trường hợp vecto thứ ba là vecto 0 .
b) Khẳng định đúng.
c) Khẳng định sai trong trường hợp vecto thứ ba là vecto 0 .
d) Khẳng định đúng.
e) Khẳng định đúng.
f) Khẳng định sai. Vì: điều kiện cần và đủ để hai vecto bằng nhau là chúng có độ dài bằng nhau và cùng hướng.
DẠNG TOÁN 2: CHỨNG MINH HAI VECTƠ BẰNG NHAU PHƯƠNG PHÁP
Để chứng minh hai vectơ bằng nhau ta có thể dùng một trong ba cách sau:
• Cách 1: a = b và a ;b cùng hướng  a = b .
• Cách 2: Tứ giác ABCD là hình bình hành  AB = DC và BC = AD .
• Cách 3: Nếu a = b ;b = c thì a = c .
Bài 1. Cho tam giác ABC có D , E , F lần lượt là trung điểm của BC ,CA, AB . Chứng minh EF = CD Lời giải
Theo giả thiết, ta có: D , E , F lần lượt là trung điểm của BC ,CA, AB .  1
EF là đường trung bình ABC và EF = BC ( ) 1 . 2 1
Lại có D là trung điểm BC CD = CB (2) . 2
Dễ thấy EF cùng hướng CD (3) Từ ( )
1 ;(2);(3)  EF = CD . Fb: ThayTrongDgl Trang 4
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Bài 2. Cho hình bình hành ABCD . Hai điểm M và N lần lượt là trung điểm của BC và AD . Điểm
I là giao điểm của AM và BN , K là giao điểm của DM và CN . Chứng minh AM = NC , DK = NI Lời giải
• Chứng minh AM = NC . Ta có: 1
M trung điểm BC → MC = BC . 2 1
N trung điểm AD → AN = AD . 2
Mà AD = BC AN = MC  Tứ giác AMCN là hình bình hành  AM = NC .
• Chứng minh DK = NI . AN // MB  1
Ta có: AN = MB ABMN là hình bình hành  I là trung điểm NB NI = NB ( ) 1 .  2 MN //  ABDN // MC  1
Ta có: DN = MC CDNM là hình bình hành  K là trung điểm MD DK = DM (2).  2 MN //  DCBN // MD
Dễ thấy BNDM là hình bình hành do 
nên ND = BM (3) . BN = MD Từ ( )
1 ;(2);(3)  DK = NI .
Bài 3. Cho tam giác ABC có H là trực tâm và O là tâm đường tròn ngoại tiếp. Gọi B là điểm đối
xứng của B qua O . Chứng minh AH =  B C . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 5
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Ta có B là điểm đối xứng của B qua O nên BB là một đường kính của đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC . 1 Ta có: OC = B
B nên tam giác CB
B vuông tại C . 2
BC ⊥ BC Ta có: 
BC // AH ( ) 1 . AH ⊥ BC Tương tự 1 : OA = B
B nên tam giác ABB vuông tại A . 2
BA ⊥ AB Ta có: 
BA // CH (2) . CH ⊥ AB Từ ( )
1 và (2) ta có tứ giác AHC
B là hình bình hành. Suy ra AH =  B C .
Bài 4. Cho hình vuông ABCD tâm O . Liệt kê tất cả các véctơ bằng nhau nhận đỉnh hoặc tâm của hình
vuông là điểm đầu và điểm cuối. Lời giải
Ta có: AB = DC ; BA = CD ; AD = BC ; DA = CB ; AO = OC ; OA = CO ; OB = DO ; BO = OD .
Bài 5. Cho tứ giác ABCD . Gọi M , N , P ,Q lần lượt là trung điểm của các cạnh A , B BC,C , D DA .
Chứng minh NP = MQ và PQ = NM . Lời giải  1 NP =  BD 2 Ta có:   MP = MQ . 1 MQ =  BD  2 Fb: ThayTrongDgl Trang 6
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ  1 PQ =  CA 2 Ta có:   PQ = NM . 1 NM =  CA  2
Bài 6. Cho hình bình hành ABCD . Dựng AM = BA , MN = D ,
A NP = DC, PQ = BC . Chứng minh AQ = 0 . Lời giải DC = AB
Ta có: ABCD là hình bình hành nên  . BC = −DA
Ta có: AQ = AM + MN + NP + PQ = BA + DA + DC + BC = (−AB) + DC + DA+ BC .
= −AB + AB + DA− DA =0 .
Bài 7. Cho tam giác ABC nội tiếp đường tròn tâm O . Gọi H là trực tâm của tam giác ABC . Tia AO
cắt đường tròn tâm O tại D . Chứng minh HB = CD . Lời giải
Vì H là trực tâm của tam giác ABC nên HB ⊥ AC
Vì tia AO cắt đường tròn tâm O tại D
nên AD là đường kính của đường tròn tâm O ACD = 90  CD ⊥ AC
Từ và  HB // CD
Chứng minh tương tự  BD // HC Fb: ThayTrongDgl Trang 7
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Do đó tứ giác BDCH là hình bình hành
Khi đó ta có: HB cùng chiều với CD và HB = CD Vậy HB = CD .
Bài 8. Tứ giác ABCD là hình gì nếu có AB = DC và AB = BC . Lời giải AB = DC
Vì AB = DC AB = DC và AB cùng phương với DC   AB // DC
Nên tứ giác ABCD là hình bình hành
Vì AB = BC AB = BC
Nên ABCD là hình thoi.
Bài 9. Cho a + b = 0 . So sánh độ dài, phương và hướng của hai vectơ a và b . Lời giải
Ta có: a + b = 0  a + b = 0  a và b là hai véc tơ đối nhau. Do đó, hai vectơ a và b cùng
phương, ngược chiều và cùng độ dài.
Bài 10. Cho hai véc tơ a và b là hai vectơ khác vectơ_không. Khi nào đẳng thức sau xảy ra?
a) a + b = a + b .
b) a + b = a − b . Lời giải
a) a + b = a + b . 2 2 2 2 2
Ta có: a + b = (a + b)2 = a + b + 2. .
a b = a + b + 2. . a b . Và ( a + b )2 2 2
= a + b + 2. a . b . 2
Do đó a + b = a + b a + b = ( a + b )2  .ab = a . b , mà .ab = a . b .cos(a,b) .
 cos(a,b) =1(a,b) = 0.
a và b là hai vectơ cùng chiều. Fb: ThayTrongDgl Trang 8
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
b) a + b = a − b .
a + b = a − b a + b + b = a a + b + −b = (a + b) + (−b) .
hay (a + b) + (−b) = a + b + −b .
Áp dụng phần a) ta suy ra a + b và −b là hai vectơ cùng chiều.
Hay a + b và b là hai vectơ ngược chiều.
Bài 11. Cho tam giác ABC . Vẽ D đối xứng với A qua B , E đối xứng với B qua C và F đối xứng
với C qua A . Gọi G là giao điểm của trung tuyến AM của tam giác ABC với trung tuyến DN của
tam giác DEF . Gọi I và K lần lượt là trung điểm GA và GD . Chứng minh rằng:
a) AB = NM .
b) MK = NI . Lời giải
a) AB = NM . Ta có ,
A N lần lượt là trung điểm của FC, FE 1 1
AN = CE = BC . 2 2 1 Mà BM =
BC suy ra AN = BM  tứ giác ANMB là hình bình hành  NM = AB . 2
b) MK = NI . 1
Ta có I , K lần lượt là trung điểm của GA và GD IK =
AD = AB = NM  tứ giác INMK là 2
hình bình hành nên MK = NI .
Bài 12. Cho tam giác ABC và M là một điểm không thuộc các cạnh của tam giác. Gọi D, E , F lần
lượt là trung điểm của AB , BC ,CA. Vẽ điểm P đối xứng với M qua D , điểm Q đối xứng với P
qua E , điểm N đối xứng với Q qua F . Chứng minh rằng MA = AN . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 9
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Ta có :
+) D là trung điểm AB và M đối xứng P qua D D là trung điểm MP .
Nên AMBP là hình bình hành  MA = BP ( ) 1 .
+) E là trung điểm BC và P đối xứng Q qua E E là trung điểm PQ .
Nên BPCQ là hình bình hành  BP = QC (2) .
+) F là trung điểm AC và Q đối xứng N qua F F là trung điểm NQ .
Nên QCNA là hình bình hành  QC = AN (3) . Từ ( )
1 ;(2) và (3)  AN = QC = BP = MA MA = AN .
Bài 13. Cho tam giác ABC và tam giác AEF có cùng trọng tâm G . Chứng minh: BE = FC . Lời giải
Ta có G là trọng tâm ABC GA + GB + GC = 0 ( ) 1 .
Và G là trọng tâm AEF GA + GE + GF = 0 (2) . Từ ( ) 1 và (2) :
GA+GB +GC = GA+GE +GF GB +GC = GE +GF GC −GF = GE −GB FC = BE Fb: ThayTrongDgl Trang 10
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
BÀI 2. TỔNG VÀ HIỆU CỦA HAI VECTƠ
TÓM TẮT LÝ THUYẾT CƠ BẢN
1. Định nghĩa tổng và hiệu của hai véctơ và quy tắc tìm tổng
• Cho hai véctơ tùy ý a ;b . Lấy điểm A tùy ý, dựng AB = a ; BC = b . Khi đó, tổng của hai vectơ
a và b là a + b = AB + BC = AC .
• Với ba điểm M ; N ; P tùy ý ta luôn có: MN + NP = MP (quy tắc ba điểm).
• Tứ giác ABCD là hình bình hành, ta có: AB + AD = AC .
2. Định nghĩa véctơ đối
• Vectơ b là vectơ đối của véctơ a nếu a = b và a ;b là hai vectơ ngược hướng.
Kí hiệu: b = −a .
• Nếu a là vectơ đối của véctơ b thì b là vectơ đối của vectơ a hay − (−a ) = a .
• Mỗi vectơ đều có vectơ đối. Vectơ đối của AB là BA .
• Vectơ đối của 0 là 0 .
3. Định nghĩa hiệu của hai véctơ và quy tắc tìm hiệu
a − b = a + ( −b ) .
Ta có: OB − OA = AB , với ba điểm O , A , B bất kỳ (quy tắc trừ).
4. Tính chất của phép cộng các véctơ
Với ba véctơ a ;b ;c bất kỳ ta có:
• a + b = b + a (tính chất giao hoán).
• (a +b ) + c = a +(b + c) (tính chất kết hợp).
• a + 0 = 0 + a (tính chất véctơ không).
• a + (−a) = −a + a = 0 .
5. Tính chất trung đểm đoạn thẳng và trọng tâm tam giác
a) Điểm I là trung điểm của đoạn thẳng AB khi và chỉ khi IA + IB = 0 .
b) Điểm G là trọng tâm của tam giác ABC khi và chỉ khi GA + GB + GC = 0 .
DẠNG TOÁN 1: CHỨNG MINH ĐẲNG THỨC VECTƠ PHƯƠNG PHÁP Fb: ThayTrongDgl Trang 11
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Sử dụng quy tắc ba điểm, quy tắc hình bình hành, hệ thức trung điểm, trọng tâm kết hợp với các tính chất
phép cộng, phép trừ, phép nhân để biến đổi tương đương cho biểu thức cần chứng minh. Khi đó ta có hướng sau:
• Cách 1: Biến đổi một vế thành một vế còn lại. Khi đó nếu xuất phát từ vế phức tạp, ta cần thực hiện việc
đơn giản biểu thức. Còn nếu xuất phát từ vế đơn giản, ta cần thực hiện phép phân tích vectơ.
• Cách 2: Biến đổi đẳng thức cần chứng minh về một đẳng thức đã biết là luôn đúng. Hoặc ngược lại, biến
đổi một đẳng thức vectơ là luôn đúng thành đẳng thức vectơ cần chứng minh.
Bài 1. Cho 5 điểm A, B ,C , D , E . Chứng minh rằng:
a) AB + CD + EA = CB + ED .
b) CD + EA = CA + ED . Lời giải
a) AB + CD + EA = CB + ED .
 (AB−CB)+CD+(EA− ED) = 0
AB + BC +CD + DA = 0  AA = 0.
b) CD + EA = CA + ED .
CD −CA = ED − EAAD = AD .
Bài 2. Cho cho tứ giác lồi ABCD . Gọi E, F lần lượt là trung điểm của AB ,CD và G là trung điểm
EF . Chứng minh rằng:
a) AC + BD = AD + BC = 2EF .
b) GA + GB + GC + GD = 0. Lời giải
a) AC + BD = AD + BC = 2EF .
• AC + BD = 2EF ( ) 1 .
Do E là trung điểm AB nên 2OE = OA + OB với O là một điểm tùy ý.
Do F là trung điểm CD nên 2OF = OC + OD với O là một điểm tùy ý. ( )
1  OC − OA + OD − OB = 2OF − 2OE Fb: ThayTrongDgl Trang 12
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
OC −OA+OD −OB = (OC +OD)−(OA+OB)        
 OC −OC  + OD −OD −OB −OB + OA−OA = 0          ĐPCM.  0   0   0   0 
• AD + BC = 2EF (2) .
Do E là trung điểm AB nên 2OE = OA + OB với O là một điểm tùy ý.
Do F là trung điểm CD nên 2OF = OC + OD với O là một điểm tùy ý.
(2)  OD−OA+OC −OB = 2OF −2OE
OD −OA+OC −OB = (OC +OD)−(OA+OB)        
 OC −OC  + OD −OD −OB −OB + OA−OA = 0          ĐPCM.  0   0   0   0 
b) GA + GB + GC + GD = 0 (3).
Do E là trung điểm AB nên 2OE = OA + OB với O là một điểm tùy ý.
Do F là trung điểm CD nên 2OF = OC + OD với O là một điểm tùy ý. ( )
3  (2GE −GB) +GB +GC + (2GF −GC) = 0  
 2GE + 2GF = 0  2GE + GF  = 0    ĐPCM.  0 
Bài 3. Cho hình bình hành ABCD . Hai điểm M và N lần lượt là trung điểm của BC và AD . Tìm
tổng của hai vectơ NC và MC ; AM và CD ; AD và NC . Lời giải
Vì MC = AN , nên: NC + MC = AN + NC = AC .
Vì AM = NC , nên: AM + CD = NC + CD = ND .
Gọi I là trung điểm NC .
Vì NC = AM , AD = 2AN , nên AD + NC = AN + AN + AM = AN + AC = 2AI .
Bài 4. Cho tứ giác ABCD . Gọi hai điểm M và N theo thứ tự là trung điểm của các đoạn AD , BC . Fb: ThayTrongDgl Trang 13
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 1 1
a) Chứng minh rằng MN =
(AB+DC)= (AC+DB). 2 2
b) Gọi I là trung điểm của MN . Chứng minh rằng: IA + IB + IC + ID = 0. Lời giải 1 1
a) Chứng minh rằng MN =
(AB+DC)= (AC+DB). 2 2 1 • Chứng minh MN = (AB+DC). 2
Vì M là trung điểm của AD nên MA + MD = 0
Vì N là trung điểm của BC nên BN + CN = 0
Áp dụng quy tắc ba điểm, ta có:
MN = MA+ AB + BN
MN = MD + DC + CN
 2MN = (MA+ MD)+ AB+CD+(BN +CN) = 0+ AB+CD+0 = AB+CD . 1
MN = (AB + DC). 2 1 1
• Chứng minh ( AB + DC) = ( AC + DB) . 2 2
AB = AC +CB
AB + CD = AC + DB + CB + BC = AC + DB  .
DC = DB + BC 1 1 Vậy: MN =
(AB+DC)= (AC+DB). 2 2
b) Gọi I là trung điểm của MN . Chứng minh rằng: IA + IB + IC + ID = 0.
Áp dụng hệ thức trung điểm, ta có:
IA+ ID = 2IM
IA+ ID + IB + ID = 2(IM + IN) = 2.0 = 0.
IB + ID = 2IN
Bài 5. Cho lục giác đều ABCDEF tâm O . Chứng minh: OA + OB + OC + OD + OE + OF = 0 . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 14
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Vì O là tâm của hình lục giác đều ABCDEF nên ta có: OA và OD ; OB và OE ; OC và OF là
các cặp vectơ đối nhau nên ta có:
OA + OB + OC + OD + OE + OF = 0
 (OA+OD)+(OB+OE)+(OC +OF) = 0  0 = 0 .
Bài 6. Cho ngũ giác đều ABCDE tâm O .
a) Chứng minh rằng: hai vectơ OA + OB và OC + OE đều cùng phương với OD .
b) Chứng minh hai vectơ AB và EC cùng phương.
c) Chứng minh: OA + OB + OC + OD + OE = 0. Lời giải
a) Chứng minh rằng: hai vectơ OA + OB và OC + OE đều cùng phương với OD .
Gọi d là đường thẳng chứa OD thì d là một trục đối xứng của ngũ giác đều. Ta có:
OA + OB = OM , trong đó M là đỉnh của hình thoi OAMB và M d .
Tương tự: OC + OE = ON , trong đó N là đỉnh của hình thoi OENC và N d .
Do đó: hai vectơ OA+ OB và OC + OE đều có giá là đường thẳng d nên cùng phương với nhau và
cùng phương với OD .
b) Chứng minh hai vectơ AB và EC cùng phương. EC ⊥ d
Ta có: OAMB và OENC là các hình thoi nên ta có:   AB // EC . AB ⊥ d Fb: ThayTrongDgl Trang 15
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Do đó: hai vectơ AB và EC cùng phương.
c) Chứng minh: OA + OB + OC + OD + OE = 0. Theo câu a) ta có:
v = OA + OB + OC + OD + OE = (OA+ OB) + (OC + OE) + OD = OM + ON + OD
Nên v có giá là đường thẳng d .
Mặt khác: v = (OB + OC) + (OD + OA) + OE thì v có giá là đường thẳng OE .
Vì v có 2 giá khác nhau nên v = 0 .
Vậy OA + OB + OC + OD + OE = 0.
Bài 7. Cho tam giác ABC , gọi M là trung điểm BC và I là trung điểm của AM .
a) Chứng minh rằng: 2IA + IB + IC = 0 .
b) Với O là điểm bất kì, chứng minh rằng: 2OA + OB + OC = 4OI . Lời giải
a) Chứng minh rằng: 2IA + IB + IC = 0 .
Ta có: 2IA + IB + IC = 2IA + 2IM ( IB + IC = 2IM do M là trung điểm BC ) = 2(IA+ IM )
= 0 ( IA+ IM = 0 do I là trung điểm của AM ).
b) Với O là điểm bất kì, chứng minh rằng: 2OA + OB + OC = 4OI .
Ta có: 2IA + IB + IC = 0
 2IO + 2OA+ IO +OB + IO +OC = 0
 4IO + 2OA+OB +OC = 0
 2OA+OB +OC = 4 − IO
 2OA+OB +OC = 4OI .
Bài 8. Cho tứ giác ABCD . Gọi E, F,G, H lần lượt là trung điểm A , B BC,C ,
D DA và M là điểm tùy ý. Chứng minh rằng:
a) AF + BG + CH + DE = 0 .
b) MA + MB + MC + MD = ME + MF + MG + MH . Fb: ThayTrongDgl Trang 16
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
c) AB + AC + AD = 4AI với I là trung điểm FH . Lời giải
a) AF + BG + CH + DE = 0 .
Ta có: AF + BG + CH + DE 1 = (AB+ AC) 1 + (BC + BD) 1 + (CD+CA) 1 + (DA+ DB) 2 2 2 2 1
= (AB + AC + BC + BD+CD+CA+ DA+ DB) 2 1
= (AB + BC +CD+ DA+ AC +CA+ BD+ DB) = 0. 2
b) MA + MB + MC + MD = ME + MF + MG + MH .
Ta có: MA + MB + MC + MD = ME + MF + MG + MH
ME + MF + MG + MH − MA− MB − MC − MD = 0
MF − MA+ MG − MB + MH − MC + ME − MD = 0
AF + BG +CH + DE = 0 .
c) AB + AC + AD = 4AI với I là trung điểm FH .
Ta có: AB + AC + AD
= 2AF + AD ( AB + AC = 2AF do F là trung điểm BC ) = 2AF + 2AH
= 2(AF + AH) = 4AI ( AF + AH = 2AI do I là trung điểm FH ).
Bài 9. Cho hình bình hành ABCD tâm O , M là một điểm bất kì. Chứng minh rằng:
a) OA + OB + OC + OD = 0.
b) DA − DB + DC = 0.
c) DO + AO = A . B
d) MA + MC = MB + MD = 2M . O Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 17
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ B C O A D
a) OA + OB + OC + OD = 0.
Ta có: O là trung điểm của AC và BD nên OA + OC = 0 và OB + OD = 0.
Vậy: OA + OB + OC + OD = 0.
b) DA − DB + DC = 0.
Ta có: DA − DB + DC = BA + DC = 0
Vậy: DA − DB + DC = 0.
c) DO + AO = A . B
Ta có: O là trung điểm của BD nên DO = O . B
Do đó: DO + AO = OB + AO = AO + OB = A . B
Vậy: DO + AO = A . B
d) MA + MC = MB + MD = 2M . O
Ta có: O là trung điểm của AC và BD nên OA + OC = 0 và OB + OD = 0.
Do đó: MA+ MC = MO + OA+ MO + OC = 2M . O
MB + MD = MO + OB + MO + OD = 2M . O
Vậy: MA + MC = MB + MD = 2M . O
Bài 10. Cho hình bình hành ABCD tâm O và E là trung điểm của AD . Chứng minh rằng:
a) OA + OB + OC + OD = 0.
b) EA + EB + 2EC = 3A . B
c) EB + 2EA + 4ED = E . C Lời giải B C O A E D
a) OA + OB + OC + OD = 0.
Ta có: O là trung điểm của AC và BD nên OA + OC = 0 và OB + OD = 0. Fb: ThayTrongDgl Trang 18
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Vậy: OA + OB + OC + OD = 0.
b) EA + EB + 2EC = 3A . B
Ta có: EA + EB + 2EC = EA + EA + AB + 2(EA+ AB + BC)
= 4EA+ 2BC +3AB = 2DA+ 2BC +3AB
= 2(DA+ BC)+3AB = 3AB
Vậy: EA + EB + 2EC = 3A . B
c) EB + 2EA + 4ED = E . C
Vì E là trung điểm của AD nên EA + ED = 0
Ta có: EB + 2EA + 4ED = EC + CB + 2(EA+ ED) + 2ED
= EC +CB + 2ED = EC +CB + AD = EC .
Vậy: EB + 2EA + 4ED = E . C
Bài 11. Cho hình bình hành ABCD . Gọi M là trung điểm của CD . Lấy N trên đoạn BM sao cho
BN = 2MN . Chứng minh rằng:
a) 3AB + 4CD = CM + ND + MN.
b) AC = 2.AB + BD . 4 2 c) AN = AB + B . D 3 3 Lời giải A B N D M C
a) 3AB + 4CD = CM + ND + MN.
Ta có 3.AB + 4.CD = 3.AB + 3.CD + CD = 3.( AB +CD) + CD = CD
CM + ND + MN = CM + MN + ND = CD .
Vậy 3.AB + 4.CD = CM + ND + MN.
b) AC = 2.AB + BD .
Ta có 2.AB + BD = ( AB + BD) + AB = AD + AB = AC . 4 2 c) AN = AB + B . D 3 3
Ta có AN = AB + BN Fb: ThayTrongDgl Trang 19
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 2 = 2 1 1 1 AB +
BM = AB + . (BD + BC) = AB + BD + BC 3 3 2 3 3 1 1 = 1 1 AB + BD + AD = AB +
BD + ( AB + BD) 3 3 3 3 4 2 = AB + BD . 3 3
Bài 12. Cho hình bình hành ABCD có M là trung điểm BC và G là trọng tâm tam giác ACD . Chứng minh rằng: 1 2 1
a) AM = AB + A . D b) MG = − AB + A . D 2 3 6 Lời giải A D G I B M C 1
a) AM = AB + A . D 2 1 1 Ta có AM =
(AB+ AC) = (AB+ AB+ AD) 2 2 1 = AB + A . D 2 2 1 b) MG = − AB + A . D 3 6
Ta có MG = MA + AG 2 = −AM + AI 3 1
= − (AB + AC) 2 1 + . (AD+ AC) 2 3 2 1
= − (AB + AB + AD) 2 1
+ . (AD+ AB+ AD) 2 3 2 2 1 = − AB + A . D 3 6
Bài 13. Cho tam giác ABC có ,
D M lần lượt là trung điểm của BC và AB , điểm N thuộc cạnh AC
sao cho NC = 2N .
A Gọi K là trung điểm của MN. Chứng ming rằng: 1 1 1 1 a) AK = AB + A . C b) KD = AB + A . C 4 6 4 3 Fb: ThayTrongDgl Trang 20
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Lời giải 1 1 a) AK = AB + A . C 4 6 1 1
a) Theo giả thiết ta có: AM = A ; B AN = A . C 2 3 1 1 1 1
Vì K là trung điểm của MN nên AK = AM + AN = AB + AC . 2 2 4 6 1 1
b) Vì D là trung điểm của BC nên AD = AB + A . C 2 2  1 1   1 1  1 1
Ta có: KD = AD − AK = AB + AC − AB + AC = AB +     AC .  2 2   4 6  4 3
Bài 14. Cho tam giác ABC , trên hai cạnh A ,
B AC lần lượt lấy các điểm , D E sao cho AD = 2D ; B CE = 3E .
A Gọi M là trung điểm của DE và I là trung điểm của .
BC Chứng ming rằng: 1 1 1 3 a) AM = AB + A . C b) MI = AB + A . C 3 8 6 8 Lời giải 1 1 a) AM = AB + A . C 3 8 2 1
Theo giả thiết ta có: AD = A ; B AE = A . C 3 4 1 1 1 1
Vì M là trung điểm của DE nên AM = AD + AE = AB + AC . 2 2 3 8 Fb: ThayTrongDgl Trang 21
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 1 3 b) MI = AB + A . C 6 8 1 1
Vì I là trung điểm của BC nên AI = AB + AC 2 2  1 1   1 1  1 3
Ta có: MI = AI − AM = AB + AC − AB + AC = AB +     AC .  2 2   3 8  6 8
Bài 15. Cho tam giác ABC với I , J , K lần lượt là trung điểm của các cạnh AB , BC , CA . Gọi D 2
thuộc đoạn BC sao cho DB =
BC và M là trung điểm của AD . 3
a) Chứng minh AK + CJ + BI = 0 .
b) Chứng minh 6BM = 2AC − 5AB . Lời giải
a) Chứng minh AK + CJ + BI = 0 . 1 1 1 1
Ta có VT = AK + CJ + BI = AC + CB + BA =
(AC+CB+BA)=0=VP. 2 2 2 2
b) Chứng minh 6BM = 2AC − 5AB .
Do M là trung điểm của AD nên ta có 1 BM = (BA+BD) 1 2  1 1 1 1 = BA + BC = − AB + BC = −
AB + ( AC − AB) 1 5 = AC −   AB . 2 2  3  2 3 2 3 3 6
Do đó 6BM = 2AC −5AB .
Bài 16. Cho tam giác ABC có G là trọng tâm, I là trung điểm của BC và H là điểm đối xứng của
C qua G . Chứng minh. 2 1 1 a) AH = AB − AC .
b) HB = ( AB + AC) . 3 3 3 1 5 c) IH = AB − AC . 6 6 Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 22
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 2 1 a) AH = AB − AC . 3 3
Do G là trung điểm của HC nên ta có 1 AG =
(AH + AC)  AH =2AG− AC. 2 2  2 1 AH = 2.
AI − AC AH = 2. . ( AB + AC) − AC 3 3 2 2 1
AH = AB − AC . 3 3 1
b) HB = ( AB + AC) . 3  2 1  1
Ta có VT = HB = AB − AH = AB − AB − AC = (AB+ AC)=   VP .  3 3  3 1 5 c) IH = AB − AC . 6 6 1 1 1 1 5
Ta có: VT = IH = IB + BH = −
BC − HB = − ( AC − AB) − ( AB + AC) = AB − AC =VP . 2 2 3 6 6
Bài 17. Cho hình thang OABC . Gọi M , N lần lượt là trung điểm của OB,OC . Chứng minh 1 1 a) AM = OB − OA . b) BN = OC − OB . 2 2 1 c) MN = OC − OB . 2 Lời giải O A N M C B 1 a) AM = OB − OA . 2 Fb: ThayTrongDgl Trang 23
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 1
Theo quy tắc hiệu ta có AM = OM − OA, mà M là trung điểm của OB nên OM = OB do đó 2 1 AM = OB − OA. 2 1 b) BN = OC − OB . 2 1
Theo quy tắc hiệu ta có BN = ON − OB = OC − OB . 2 1 c) MN = OC − OB . 2 1 1
Theo quy tắc hiệu ta có MN = ON − OM = OC − OB . 2 2
Lời bàn: Đề bài là hình thang mà chưa nói rõ đáy là gì? Nếu bám theo giả thiết đó cần xét 2 trường
hợp rối rắm mà không giải quyết bài toán, cho nên theo tôi nên thay giả thiết hình thang bằng tứ 1 1 1
giác. Tiếp đến là ý c) cần thay kết quả chứng minh MN =
OC − OB bằng OC − OB . 2 2 2
Bài 18. Cho tam giác ABC , gọi G, H ,O lần lượt là trọng tâm, trực tâm, tâm đường tròn ngoại tiếp tam
giác ABC . Gọi D là điểm đối xứng của A qua O và M là trung điểm của BC . Chứng minh
a) HB + HC = HD .
b) HA + HB + HC = 2HO .
c) HA − HB − HC = 2OA .
d) OA + OB + OC = OH .
e) OH = 3OG .
f) AH = 2OM . Lời giải A H G O C M B D
a) HB + HC = HD .
Xét tứ giác BHCD có BH //CD và CH //BD nên nó hình bình hành. Áp dụng quy tắc hình bình ta
có HB + HC = HD .
b) HA + HB + HC = 2HO . Fb: ThayTrongDgl Trang 24
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Ta có VT = HA + HB + HC = HA + (HB + HC) = HA+ HD = (HO +OA) + (HO +OD)
= 2HO + (OA+OD) = 2HO =VP.
c) HA − HB − HC = 2OA .
Ta có VT = HA − HB − HC = HA − (HB + HC) = HA− HD = DA = 2OA =VP .
d) OA + OB + OC = OH .
Ta có VT = OA + OB + OC = (OH + HA) + (OH + HB) + (OH + HC) = 3OH + (HA+ HB + HC)
= 3OH + 2HO = OH + 2(OH + HO) = OH +0 = OH =VP .
e) OH = 3OG .
Theo d) ta có OA + OB + OC = OH , mà G là trọng tâm của ABC nên OA + OB + OC = 3OG nên ta
suy ra OH = 3OG .
f) AH = 2OM .
Ta có BHCD là hình bình hành và M là trung điểm của BC nên suy ra M cũng là trung điểm của HD . 1
Xét DHA có MD = MH và OM = OA suy ra OM là đường trung bình  OM = HA 2
hay HA = 2OM và H ,
A OM cùng hướng  AH = 2OM .
Bài 19. Cho tam giác ABC . Gọi M , N , P lần lượt là trung điểm của , AB BC, .
CA Gọi G là trọng
tâm của tam giác ABC. Chứng minh rằng:
a) AC = 2( AM + BN ).
b) AM + BN + CP = 0.
c) AM + BN + AP + BM = M . C Lời giải
a) AC = 2( AM + BN ).
Xét VP = 2( AM + BN ) = 2(MB + BN ) = 2MN = AC = VT.
b) AM + BN + CP = 0. Fb: ThayTrongDgl Trang 25
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ AC
Xét VT AM + BN + CP = + CP 2
= PC +CP = 0 = VP.
c) AM + BN + AP + BM = M . C
Xét AM + BN + AP + BM − MC = ( AM + BM ) + BN + AP +CM + = 0 + + + CA CB BN AP 2
= BN + AP + PA+ NB = 0 .
AM + BN + AP + BM = M . C
Bài 20. Cho tam giác ABC . Dựng bên ngoài tam giác các hình bình hành ABIF, BCP , Q CARS.
Chứng minh rằng: RF + IQ + PS = 0. Lời giải
Ta có: RF = RA + AF ; IQ = IB + BQ ; PS = PC + CS
RF + IQ + PS = RA+ AF + IB + BQ + PC + CS
= (RA+CS)+(AF + IB)+(BQ+ PC) = 0+ 0+ 0 = 0 .
Bài 21. Cho tứ giác ABCD . Dựng bên ngoài tứ giác các hình bình hành ABEF , BCGH , CDIJ ,
DAKL . Chứng minh rằng:
a) KF + EH + GJ + IL = 0 .
b) EL − HI = FK − GJ . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 26
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
a) KF + EH + GJ + IL = 0 .
Ta có VT = KF + EH + GJ + IL = KA + AF + EB + BH + GC + CJ + ID + DL
Theo tính chất hình bình hành: VT = (KA+ DL) + ( AF + EB) + (BH + GC) + (CJ + ID) = 0 .
b) EL − HI = FK − GJ .
VT = EL − HI = EF + FK + KL − (HG +GJ + JI )
= FK −GJ + EF + KL − HG − JI = FK −GJ + BA+ AD − BC −CD
= FK −GJ + BA+ AD + DC +CB = FK −GJ + BB = FK −GJ .
Bài 22. Cho hình bình hành ABCD . Trên đường chéo lấy các điểm BD lấy G và H sao cho
DG = GH = HB . Gọi M , N là giao điểm của AH , BC và AG , DC . Chứng minh:
a) AB + AD = AG + AH .
b) 2AM + 2AN = 3AC . Lời giải
a) AB + AD = AG + AH .
Theo giả thiết ta có HB = −GD
VT = AB + AD = AH + HB + AG + GD = AH + AG + (HB + GD) = AH + AG
b) 2AM + 2AN = 3AC . HM BH 1 3 3
Do BM // AD nên =
=  AM = AH AM = AH . AH HD 2 2 2 3
Chứng minh tương tự ta có AN = AG . 2 Fb: ThayTrongDgl Trang 27
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Từ đó 2AM + 2AN = 3( AG + AH ) = 3( AB + AD) = 3AC .
Bài 23. Chứng minh rằng các tam giác ABC và  A
B C có cùng trọng tâm khi và chỉ khi A A + B B + CC = 0 . Lời giải
() Giả sử các tam giác ABC,  A
B C có cùng trọng tâm G . Ta chứng minh A A + B B + CC = 0 .
Thật vậy, ta có: A A + B
B + CC = ( AG + GA) + (BG + G
B ) + (CG + GC)
= ( AG + BG +CG) +(G A + G
B + GC) = 0 .
() Giả sử A A + B
B + CC = 0 . Ta chỉ ra các tam giác ABC và  A
B C có cùng trọng tâm.
Thật vậy, gọi G, G lần lượt là trọng tâm của các tam giác ABC,  A B C . Ta có: A A + B
B + CC = 0  ( AG +G G +  G
A ) + (BG +G G +  G
B ) + (CG +G G +  G C) = 0
 (AG+ BG+CG)+(  G A +  G B +  G C) + 3G G = 0  3G G = 0  G
G = 0  G   G .
Vậy hai tam giác ABC và  A
B C có cùng trọng tâm.
Bài 24. Cho tam giác ABC . Gọi 
A là điểm đối xứng của A qua B , B là điểm đối xứng của B qua
C , C là điểm đối xứng của C qua A . Chứng minh rằng hai tam giác ABC và  A
B C có cùng trọng tâm. Lời giải
Theo bài 23, để chứng minh hai tam giác ABC,  A
B C có cùng trọng tâm ta chỉ ra A A + B B + CC = 0
Thật vậy ta có A A + B
B + CC = 2AB + 2BC + 2CA
= 2(AB+ BC +CA) = 2(AC +CA) = 2AA = 2.0 = 0.
Vậy hai tam giác ABC,  A
B C có cùng trọng tâm. Fb: ThayTrongDgl Trang 28
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Bài 25. Cho tam giác ABC và I , J , K xác định bởi: 2IB + 3IC = 0, 2JC + 3JA = 0 và 2KA + 3KB = 0.
Chứng minh hai tam giác ABC và IJK có cùng trọng tâm. Lời giải
Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC , ta có: GA + GB + GC = 0 . Theo đề:
• 2IB + 3IC = 0  2IG + 2GB + 3IG + 3GC = 0
 5IG + 2GB +3GC = 0 ( ) 1 Tương tự:
• 2JC + 3JA = 0  5JG + 2GC + 3GA = 0 (2)
• 2KA + 3KB = 0  5KG + 2GA + 3GB = 0 (3) ( )
1 + (2) + (3), ta được: 5(IG + JG + KG + GA+ GB + GC) = 0  IG + JG + KG = 0
GI +GJ +GK = 0.
Do đó, G cũng là trọng tâm của tam giác IJK. Ta được đpcm.
Bài 26. Cho tứ giác ABC .
D Các điểm M , N, P,Q lần lượt là trung điểm của A , B BC,C , D D . A Chứng
minh hai tam giác ANP và CMQ có cùng trọng tâm. Lời giải
Gọi G là trọng tâm của tam giác ANP , ta có:
GA + GN + GP = 0
GM + MA+ GC + CN + GQ + QP = 0
GM + GC + GQ + (MA+CN +QP) = 0. 1 1
Ta thấy: MA + CN + QP =
(BA+CB+ AC)= (CA+ AC)=0. 2 2
Do đó: GM + GC + GQ = 0.
Nên G cũng là trong tâm của tam giác CMQ . Ta được đpcm.
Bài 27. Cho tam giác ABC. Gọi M , N, P là những điểm được xác định bởi: MB = 3MC, NC = 3N , A PA = 3P .
B Chứng minh rằng:
a) 2OM = 3OC − O ,
B O bất kỳ.
b)ABC và MNP có cùng trọng tâm. Lời giải
a) 2OM = 3OC − O ,
B O bất kỳ. Theo giả thiết: Fb: ThayTrongDgl Trang 29
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
MB = 3MC OB − OM = 3(OC −OM )  3OM −OM = 3OC −OB  2OM = 3OC −O , B O bất kỳ.
b)ABC và MNP có cùng trọng tâm.
Gọi G là trọng tâm ABC , khi đó ta có OA + OB + OC = 3OG,O bất kỳ.
Tương tự câu a) ta có: MB = 3MC  2OM = 3OC −OB ;
NC = 3NA  2ON = 3OA − OC ;
PA = 3PB  2OP = 3OB − O . A
Cộng theo vế ta có: 2(OM +ON + OP) = 2(OA+ OB + OC) = 6O ,
G O bất kỳ.
Do đó OM + ON + OP = 3O ,
G O bất kỳ. Vậy tam giác MNP cũng nhận điểm G làm trọng tâm.
Bài 28. Cho tam giác ABC cân tại A và điểm M bất kì nằm trong tam giác. Đường thẳng qua M
song song với BC cắt A ,
B AC lần lượt tại ,
D E . Dựng MK vuông góc với BC tại K và gọi I là
trung điểm BC . Chứng minh 2MK + MD + ME = 2MI . Lời giải
Qua M kẻ đường thẳng song song với AB cắt AC và BC lần lượt tại P,Q ; kẻ đường thẳng song
song với AC cắt B ,
A BC lần lượt tại R, S .
ABC cân tại A nên MQS cân tại M K là trung điểm QS MQ + MS = 2MK (1)
Theo cách dựng đường thẳng song song thì các tứ giác MQBD và MSCE là hình bình hành nên ta
có MQ + MD = M ;
B MS + ME = MC (2)
Từ và ta có 2MK + MD + ME = MQ + MS + MD + ME = (MQ + MD) + (MS + MD)
 2MK + MD + ME = MB + MC = 2MI .
Bài 29. Cho tam giác ABC đều tâm O và điểm M bất kì nằm bên trong tam giác. Gọi , D E, F lần lượ 3
t là hình chiếu của M lên các cạnh BC, AC, AB . Chứng minh MD + ME + MF = MO . 2 Fb: ThayTrongDgl Trang 30
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Lời giải
Qua M kẻ đường thẳng song song với AB cắt AC và BC lượt tại I , J ; kẻ đường thẳng song song
với AC cắt B ,
A BC lần lượt tại K, L ; kẻ đường thẳng song song với BC cắt A ,
B AC lần lượt tại P,Q .
Theo cách dựng, các tứ giác MPBJ , MLCQ , MIAK là hình bình hành nên: MJ + MP = MB ;
ML + MQ = MC ; MI + MK = MA .
ABC đều nên MJ ;
L MQI; MKP cũng đều. Do đó E; F; D lần lượt là trung điểm của I ; Q PK; JL . 1 1 1
Ta có: MD + ME + MF =
(MJ +ML)+ (MI +MQ)+ (MK +MP) 2 2 2 1  1 3
MD + ME + MF =
(MJ +MP)+(ML+MQ)+(MK +
= MB + MC + M   MP) A =   MO . 2  2 2 3
Vậy MD + ME + MF = MO . 2 CA m
Bài 30. Cho đoạn thẳng AB . Trên đoạn AB lấy điểm C sao cho =
và S là điểm bất kỳ. CB n n n
Chứng minh rằng: SC = SA + SB . m + n m + n Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 31
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ CA m Từ giả thiết: = CB nAC m (AC CB) = + m + n  = m ( + )  = m ( + ) = m AC AC CB AC AC CB AC AB () . m + n m + n m + n m m m
Từ ()  SC − SA =
(SB−SA) SC = SA + SB . m + n m + n m + n
Bài 31. Cho hình chữ nhật ABCD tâm O và S là điểm bất kỳ. Chứng minh rằng: 2 2 2 2
SA + SC = SB + SD . Lời giải S A D O C B 2 2 2 2
Ta có SA + SC = SB + SD ( ) 1
(SO OA)2 (SO OC)2 (SO OB)2 (SO OD)2  + + + = + + + 2 2 2 2  2 2 2 2 SO + 2.S .
O OA + OA + SO + 2.S .
O OC + OC = SO + 2.S .
O OB + OB + SO + 2.S . O OD + OD 2 2 2 2  2.S .
O OA + OA + 2.S .
O OC + OC = 2.S .
O OB + OB + 2.S . O OD + OD 2 2 2 2
Mặt khác tứ giác ABCD hình chữ nhật tâm O có OA = OB = OC = OD OA = OB = OC = OD nên ( ) 1  S . O OA + S . O OC = S . O OB + S .
O OD SO(OA+ OC) = SO(OB + OD) OA+OC = 0
Lại có O là trung điểm của AC, BD   . Khi đó
OB + OD = 0 ( )
1  SO(0) = SO(0) (đpcm).
DẠNG TOÁN 2: TÌM MÔĐUN VECTƠ PHƯƠNG PHÁP
Để tính a b c d ta thực hiện theo hai bước sau: Fb: ThayTrongDgl Trang 32
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
• Bước 1: Biến đổi và rút gọn biểu thức vectơ a b c d = v dựa vào qui tắc Chasles, tính chất trung
điểm, hình bình hành, trọng tâm,… sao cho v đơn giản nhất.
• Bước 2: Tính môđun của v dựa vào tính chất hình học đã cho.
Bài 1. Chứng minh các khẳng định sau:
a) Nếu a và b cùng hướng thì a + b = a + b .
b) Nếu a và b ngược hướng và b a thì a + b = b − a .
c) a + b a + b . Khi nào xảy ra dấu đẳng thức. Lời giải
Giả sử: a = AB và b = BC thì a + b = AB + BC = AC .
a) Nếu a và b cùng hướng thì a + b = a + b .
Nếu a và b cùng hướng thì 3 điểm ,
A B ,C cùng thuộc một đường thẳng và B nằm giữa A,C .
Do đó a + b = AB + BC = AC = AB + BC = a + b .
Vậy a + b = a + b .
b) Nếu a và b ngược hướng và b a thì a + b = b − a .
Nếu a và b ngược hướng và b a thì ba điểm ,
A B ,C cùng thuộc một đường thẳng và A nằm giữa B ,C .
Do đó a + b = AB + BC = AC = BC − AB = b − a .
Vậy a + b = b − a .
c) a + b a + b . Khi nào xảy ra dấu đẳng thức.
Từ chứng minh ở câu a và b:
 nếu a và b cùng phương thì a +b = a + b hoặc a + b a + b . Fb: ThayTrongDgl Trang 33
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Nếu a và b không cùng phương thì ,
A B ,C không thẳng hàng.
Xét ABC có hệ thức AC AB + BC . Do đó a + b a + b .
Như vậy, trong mọi trường hợp ta có: a + b a + b , đẳng thức xảy ra khi a và b cùng hướng.
Bài 2. Cho tam giác ABC vuông tại A , có AB = 3(cm) , AC = 4(cm) . Gọi I là trung điểm BC . Xác
định và tính độ dài các vectơ:
a) u = BA + BC .
b) v = 2IA − CA . Lời giải
a) u = BA + BC .
Gọi K là trung điểm AC khi đó 2BK = BA + BC .
Nên u = BA + BC = 2BK = 2 BK . 2 2
Xét ABK vuông tại 2 2 A : BK =
AK + AB = (2) + (3) = 13 .
Vậy u = 2 BK = 2 13(cm) .
b) v = 2IA − CA .
Theo giả thiết: I là trung điểm BC khi đó 2AI = AB + AC .
v = 2IA − CA = − ( AB + AC) − CA = −AB −AC − CA = −AB . 0
Khi đó: v = −AB = AB = 3(cm) .
Bài 3. Cho tam giác ABC đều cạnh a , gọi G là trọng tâm tam giác ABC và H là trung điểm của
BC . Tính theo a : AB + AC ; AB − AC ; GB + GC ; GA − GC ; AH + BC . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 34
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
• AB + AC = AE = AE với ABEC là hình bình hành. 3 Do ABC đều nên = a AH . 2 a 3 AE = 2AH = 2. = a 3 . 2
Vậy AB + AC == a 3
• AB − AC = CB = CB = a . 2 2 a 3 a 3
• GB + GC = −GA = GA = AH = . = . 3 3 2 3
• GA − GC = CA = CA = a .
• AH + BC = BC + CF = BF = BF với CF = AH Fb: ThayTrongDgl Trang 35
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 2  a 3  a 7 Có 2 2 2 BF =
BC + CF = a +   =   . 2 2  
Bài 4. Cho tam giác ABC vuông cân tại A , AB = a . Tính theo a : AB − AC , AB + AC , AB + 2AC . Lời giải
Ta có BC = AB 2 = a 2 .
• AB − AC = CB = CB = a 2 .
• AB + AC = AE = AE = BC = a 2 , với ABEC là hình vuông.
• AB + 2AC = AB + AC + AC = AE + AC = AF = AF , với AEFC là hình bình hành.
Do ABF vuông tại B và BF = BE + EF = BE + AC = 2a nên ta có AF =
AB + BF = a + ( a)2 2 2 2 2 = a 5 .
Vậy AB + 2AC = a 5 .
Bài 5. Cho hình chữ nhật ABCD có AB = 3 , BC = 4 . Gọi M , N lần lượt là trung điểm của BC và
CD . Tính AB + AC + AD và AM + AN . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 36
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Tính AB + AC + AD
Ta có: AB + AD = AC AB + AC + AD = AC + AC
AB + AC + AD = AC + AC = AC + AC = 2AC
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác ABC vuông tại A , ta có: 2 2 2 2
AC = AB + BC AC = 25  AC = 5
Vậy AB + AC + AD = 2AC = 10
• Tính AM + AN
Ta có: AM + AN = AB + BM + AD + DN
= (AB+ AD)+(BM + DN)
= AC + (ON +OM ) = AC +OC AC 15
Vậy AM + AN = AC + OC = AC + =
( AC , OC là hai vec tơ cùng hướng). 2 2
Bài 6. Cho hình chữ nhật ABCD tâm O và có AB = 4 , AD = 3 . Gọi M là điểm tùy ý. Hãy tính:
AC + BD và MA + MB − 2MC . Lời giải
• Tính AC + BD .
Ta có: AC + BD = AB + BC + BC + CD = BC + BC = 2BC Fb: ThayTrongDgl Trang 37
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
AC + BD = 2BC = 6 .
• Tính MA + MB − 2MC .
Gọi N là trung điểm của AB , ta có:
MA + MB − 2MC = (MA− MC) + (MB − MC) = CA+CB = CN + NA+CN + NB = CN +CN 2 2
MA + MB − 2MC = 2CN = 2 CB + BN = 2 13 .
Bài 7. Cho hình vuông ABCD cạnh a , tâm O , lấy điểm M tùy ý. Chứng minh rằng các vectơ sau
không đổi và tính đội dài của chúng.
a) u = OA − CB .
b) v = CD − DA .
c) x = 2MA + MB − MC − 2MD .
d) y = 3MA − MB − 2MC .
e) z = 3MA − MB − MC − MD .
f) w = 4MA − 3MB + MC − 2MD. Lời giải
a) u = OA − CB .
u = OA − CB = CO − CB = BO. 1 1 2 2 2  = = = = + = a u BO BO BD a a 2 2 2
b) v = CD − DA .
v = CD − DA = CD − CB = BD .
v = BD = BD = a 2
c) x = 2MA + MB − MC − 2MD .
x = 2MA + MB − MC − 2MD = 2MA − 2MD + MB − MC = 2(MA− MD) + (MB − MC)
= 2DA+CB = 2DA + DA = 3DA Fb: ThayTrongDgl Trang 38
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
x = 3DA = 3DA = 3a .
d) y = 3MA − MB − 2MC .
y = 3MA − MB − 2MC = (MA− MB) + (2MA− 2MC) = BA+ 2CA = BA+ 2(CB + BA) = 3BA+ 2CB
Gọi I , H là các điểm sao cho CI = 2C ,
B IH = 3BA từ đó ta có
y = 3BA + 2CB = IH + CI = CH 2 2 2 2
y = CH = CH = CI + IH =
4a + 9a = a 13 .
e) z = 3MA − MB − MC − MD .
z = 3MA − MB − MC − MD = (MA− MB) + (MA− MC) + (MA− MD)
= BA+CA+ DA = −(AB+ AD)+CA
= −AC +CA = 2CA
z = 2CA = 2CA = 2a 2 .
f) w = 4MA − 3MB + MC − 2MD.
w = 4MA − 3MB + MC − 2MD
= 3(MA−MB)+(MC −MD)+(MA−MD)
= 3BA+ DC + DA = 3BA+ DB = 2BA+ DB + BA = 2BA+ DA
Gọi F là điểm sao cho AF = 2BA từ đó ta có;
w = 2BA + DA = AF + DA = DF 2 2 2 2
w = DF = DF = DA + AF = a + 4a = a 5 .
Bài 8. Cho hình thoi ABCD có BAD = 60 và cạnh là a . Gọi O là giao điểm của hai đường chéo AC
và BD . Tính theo a : AB + AD , BA − BC , OB − DC . Lời giải D C A O B
• Tính AB + AD : AB + AD = AC AB + AD = AC = AC = 2AO . 3
Do BAD = 60 nên tam giác ABD đều  = a OAAC = a 3 . 2 Fb: ThayTrongDgl Trang 39
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Vậy AB + AD = a 3 .
• Tính BA − BC : Ta có BA − BC = CA = CA = a 3 . 3
• Tính OB − DC : Ta có OB − DC = DO − DC = CO OB − DC = CO = = a OC . 2
Bài 9. Cho hai lực F và F có điểm đặt O và tạo với nhau một góc 60 . Tìm cường độ tổng hợp lực 1 2
của hai lực ấy biết rằng cường độ của hai lực F và F đều là 100N . 1 2 Lời giải D C O I B
Đặt F = OB , F = OD . 1 2
Dựng hình bình hành OBCD . Khi đó F + F = OB + OD = OC . 1 2
F + F = OC = OC = 2OI . 1 2
Do BOD = 60 và OB = OD nên tam giác OBD đều. F 3 OB 3 Do đó 1 OI = = = 50 3 N . 2 2
Bài 10. Cho tam giác ABC vuông tại A , có góc ABC = 60 , cạnh AB = a . Gọi I là trung điểm của
BC . Tính độ dài của các vectơ sau:
a) a = AB − AC .
b) b = AB + AC .
c) c = AB + IC − AC .
d) d = BA − BI − IC . Lời giải
a) a = AB − AC . Fb: ThayTrongDgl Trang 40
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Ta có a = AB − AC = CB = CB . AB AB a
Xét tam giác ABC vuông tại A : cos ABC =  BC = = = 2a . BC cos ABC cos 60 Vậy a = 2a .
b) b = AB + AC .
Trên tia đối của tia AC lấy điểm H sao cho HA = AC . Khi đó HA = AC .
Ta có b = AB + AC = AB + HA = HA + AB = HB = HB .
Xét tam giác HBC có: BA là đường cao, BA là đường trung tuyến
 HBC cân tại B BH = BC = 2a . Vậy b = 2a .
c) c = AB + IC − AC .
Ta có c = AB + IC − AC = AB + IC + CA = AB + IA = IA + AB = IB = IB . BC 2a
Do I là trung điểm của BC nên IB = = = a . 2 2 Vậy c = a .
d) d = BA − BI − IC .
Ta có d = BA − BI − IC = IA − IC = CA = CA . AC
Xét tam giác ABC vuông tại A : tan ABC =  AC = A . B tan ABC = .
a tan 60 = a 3 . AB Vậy d = a 3 .
Bài 11. Cho tam giác ABC vuông tại A , AB = 7a, AC = 24a . Gọi N và K lần lượt là trung điểm
cạnh AC và BN .
a) Chứng minh rằng AK + BN = AN + BK .
b) Chứng minh rằng 4AK − 2AB − AC = 0 .
c) Tính AB − AC và 2AB + AC . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 41
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
a) Chứng minh AK + BN = AN + BK .
Ta có: VT = AK + BN = AN + NK + BK + KN
= AN + BK + NK + KN = AN + BK + 0 = AN + BK =V . P
Vậy AK + BN = AN + BK .
b) Chứng minh 4AK − 2AB − AC = 0 .
Ta có 2AK = AB + AN
 4AK = 2AB + 2AN
 4AK = 2AB + AC
 4AK − 2AB − AC = 0.
Vậy 4AK − 2AB − AC = 0 .
c) Tính AB − AC và 2AB + AC . 2 2
Xét tam giác ABC vuông tại A : 2 2 2
BC = AB + AC BC = (7a) + (24a) = 25a . 1
Ta có N là trung điểm của AC nên AN = AC = 12a . 2 2 2
Xét tam giác ABN vuông tại A : 2 2 2
BN = AB + AN BN = (7a) + (12a) = a 193 . 1 193
Do AK là đường trung tuyến trong tam giác vuông ABN nên = = a AK BN . 2 2
AB − AC = CB = BC = 25a . a 193
2AB + AC = 4AK = 4 AK = 4AK = 4. = 2a 193 . 2
Bài 12. Cho hình thoi ABCD cố định có tâm O , cạnh bằng a và góc ABC = 60 . Gọi I là trung điểm
của đoạn DO và G là trọng tâm tam giác ABO .
a) Tính theo a độ dài BA+ BC và BA+ 2BC .
b) Chứng minh rằng 4IC = 3AB + AD . Fb: ThayTrongDgl Trang 42
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Lời giải
a) Tính theo a độ dài BA+ BC và BA+ 2BC .
• Tính BA + BC .
BA + BC = BD BA + BC = BD = BD = 2BO . 3
Do ABC = 60 nên tam giác ABC đều  = a BOBD = a 3 . 2
Vậy BA + BC = a 3 .
• Tính BA + 2BC :
Trên tia đối của tia BD lấy điểm E sao cho EB = BD . Khi đó EB = BD .
Ta có BA + 2BC = BA + BC + BC = BD + BC = EB + BC = EC = EC . 1
Xét tam giác vuông EOC có: = = a OC AC 2 2 3 3 = + = 3 = a EO EB BO BO 2 2 2
 3 3a   a  2 7a 2 2 2
EC = EO + OC EC =   + =     . 2    2  2 Fb: ThayTrongDgl Trang 43
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 2 7 Vậy + 2 = a BA BC . 2
b) Chứng minh rằng 4IC = 3AB + AD .
Do I là trung điểm của đoạn DO nên:
2AI = AO + AD  4AI = 2AO + 2AD = AC + 2AD = AB + AD + 2AD = −(CD + 3CB)
 4AI + (CD+3CB) = 0. Ta có:
VP = 3AB + AD = 3( AI + IC + CB) + ( AI + IC + CD) = 4IC + 4AI + (CD + 3CB)
= 4IC + 4AI +(CD+3CB) = 4IC +0 = 4IC =VT.
Vậy 4IC = 3AB + AD .
Bài 13. Cho tam giác ABC vuông tại A , có đường cao AH , AB = a , HC = 2a, (a  0) .
a) Chứng minh rằng: AB + HC = AC + HB .
b) Tính theo a: CA − CB ; AH + AC . Lời giải
a) Chứng minh rằng: AB + HC = AC + HB .
Ta có VT = AB + HC = ( AC +CB) + (HB + BC)
= (AC + HB)+(CB+ BC) = (AC + HB)+0 = AC + HB =V . P
Vậy AB + HC = AC + HB .
b) Tính theo a: CA − CB ; AH + AC .
• Tính CA − CB . Fb: ThayTrongDgl Trang 44
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Ta có CA − CB = BA = BA = . a
• Tính AH + AC .
Gọi I là trung điểm của HC CI = IH = a
Ta có: AH + AC = 2AI = 2AI .
Gọi HB = x , áp dụng hệ thức lượng trong tam giác vuông ABC được: 2 2 AB = B .
C HB a = (2a + x).x x = a ( 2 − ) 1 . 2
AH = HB HC = (a − a) 2 2 . 2
2a = 2 2a − 2a .
Trong tam giác vuông AHI , ta có 2 2 2 2 2 2 2 2
AI = AH + HI = 2 2a − 2a + a = 2 2a − a AI = a 2 2 −1 .
Vậy AH + AC = 2AI = 2a 2 2 −1 .
Bài 14. Cho hình thang cân ABCD có đáy nhỏ AD và đường cao AH đều bằng a góc = 45o ABC .
Hãy tính CB − AD + AC . Lời giải
Vì hình thang cân ABCD có đường cao AH và = 45o ABC
nên AHB vuông cân tại H, suy ra
BH = AH = a , = 45o  =135o ABC BAD . 2 2 2 2 AB = BH + AH =
a + a = a 2 . 2 2 2 2 = + − 2 . .cos135o BD AB AD AB AD 2 2 2 2
= a + 2a + 2 2a . = 5a . 2
Ta có: CB − AD + AC = CB + AC − AD = CB + DC = DB = BD = a 5 .
Bài 15. Cho hình thoi ABCD cạnh a , tâm O , = 60o BAD
, G là trọng tâm  .
ABD Tính AC − BD ,
AB + 2AG theo a . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 45
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Vì hình thoi ABCD có = 60o BAD
nên tam giác BAD và tam giác BCD là các tam giác đều cạnh a .
Gọi I là trọng tâm BCD , H là trung điểm IB .
Ta có: AC − BD = 2 AO − BO = 2AB = 2a .
AB + 2AG = AB + AI = 2AH = 2AH. 2 a 3 a 3 BI = . =
, AC = 2AO = a 3. 3 2 3 2 2  2a 3   a 3  2   + a   2 2 2 2 AI + AB BI 3 3     13a 39 2 AH = − = − =  = a AH . 2 4 2 4 12 6
Bài 16. Cho tam giác ABC cân tại A , có AB = 4 , BC = 6 . Gọi AM , BN,CK lần lượt là trung tuyến
của tam giác ABC và G là trọng tâm.
a) Chứng minh AM + BN + CK = 0 .
b) Tính: GB + GC . Lời giải
a) Chứng minh AM + BN + CK = 0 . A K N G B C M 1
Ta có M là trung điểm BC suy ra AM = (AB+ AC). 2 Fb: ThayTrongDgl Trang 46
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Tương tự 1 1 ta có BN =
(BA+BC); CK = (CA+CB). 2 2 1 1 1
Suy ra AM + BN + CK =
(AB+ AC)+ (BA+BC)+ (CA+CB) 2 2 2 1 = (AB + BA) 1 + (AC +CA) 1 + (BC +CB) = 0. 2 2 2
b) Tính: GB + GC . 2
Ta có GB + GC = 2GM = AM . 3 2 2 2 2 7 Suy ra 2 2 GB + GC = AM = AB − BM = 16 − 9 = . 3 3 3 3
Bài 17. Cho hình bình hành ABCD , có tam giác ABC vuông tại C , AD = 8a, AC = 15a . Gọi M , N
lần lượt là trung điểm CD và AD .
a) Chứng minh rằng: AB − MD = CB − CD − MA .
b) Chứng minh rằng: BD − 2.CN = 2.AM .
c) Tính: AC + BC và AM + CN . Lời giải C B 15a M I 8a A N D
a) Chứng minh rằng: AB − MD = CB − CD − MA .
Ta có VT = AB − MD = DC − MD = 2DM + DM = 3.DM .
VP = CB − CD − MA = DA − CD + AM = DA + AM + DC = DM + 2.DM = 3.DM . Từ và suy ra đpcm.
b) Chứng minh rằng: BD − 2.CN = 2.AM .
Ta có VT = BD − 2.CN = BC + CD − CA − CD = AD + AC = 2.AM = VP .
c) Tính: AC + BC và AM + CN . Ta có 2 2
AC + BC = AC + AD = 2.AM = 2AM = CD =
AC + AD = 17a . Fb: ThayTrongDgl Trang 47
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Gọi I là tâm hình bình hành 1 1 Ta có: AM =
(AC+ AD); CN = (CA+CD). 2 2 1 1 1 1 Suy ra AM + CN =
(AC+ AD)+ (CA+CD)= (AD+CD)= (BC+BA)= BI . 2 2 2 2 481 Suy ra 2 2
AM + CN = BI = BC + CI = a . 2
Bài 18. Cho hình chữ nhật ABCD có tâm O , AB = 4 , AD = 3 , M là một điểm tùy ý. Chứng minh
u = 3MA − MB − MC − MD không phụ thuộc vào M . Tính độ dài vectơ u . Lời giải
Ta có u = 3MA − MB − MC − MD
= 4MA−(MA+ MB+ MC + MD)
= 4MA−(4MO+OA+OB+OC +OD) = 4MA−(4MO+0) = 4MA− 4MO .
= 4OA, do O, A không đổi nên u không phụ thuộc vào M .
Xét tam giác ABD vuông tại A nên theo Pi-Ta-Go ta có 2 2 2 2 BD = AB + AD = 4 + 3 = 5
Suy ra u = 4 OA = 4OA = 2AC = 2BD = 10 .
Bài 19. Cho hình chữ nhật ABCD có AB = 3a , BC = 4a . Gọi G là trọng tâm tam giác ABC , E là
trung điểm của GD , F là trung điểm của BC và M là điểm tùy ý. Chứng minh rằng:
MA + MB + MC + 3MD = 6ME và tính AB + AC + AD , AB + AC − 2AD . Lời giải
Ta có MA + MB + MC + 3MD = 3MG + 3MD = 6ME
Vậy MA + MB + MC + 3MD = 6ME .
Ta có tứ giác ABCD là hình chữ nhật nên cũng là hình bình hành  AB + AD = 2AC .
Xét tam giác ABC vuông tại B , nên theo Pi-Ta-Go ta có: 2 2 BC = AB + AC 2 2
= 9a +16a = 5a .
Suy ra AB + AC + AD = 3AC = 3AC = 3.5a = 15a .
Ta có AB + AC − 2AD = AB + AC + AD − 3AD = 3AC − 3AD = 3DC = 3CD = 3AB = 9a .
Vậy AB + AC + AD = 15a và AB + AC − 2AD = 9a . Fb: ThayTrongDgl Trang 48
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Bài 20. Cho hai lực F và F có độ lớn lần lượt là 30N , 40N có điểm đặt tại O và tạo với nhau góc 1 2
90 . Tìm độ lớn lực tổng hợp của hai lực ấy? Lời giải
Ta có: F = F + F . 1 2 2 Khi đó: 2 2 F = F + F = 30 + 40 = 50 . 1 2
Vậy tổng hợp của hai lực trên có độ lớn là 50 N . Fb: ThayTrongDgl Trang 49
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
BÀI 3. TÍCH CỦA VECTO VỚI MỘT SỐ
TÓM TẮT LÝ THUYẾT CƠ BẢN 1. Định nghĩa.
Cho số k  0 và vecto a  0 . Tích của vectơ a và số k là một vectơ, kí hiệu là ka .
• ka cùng hướng với a nếu k  0 .
• ka ngược hướng với a nếu k  0 .
• Độ dài ka = k a . 2. Các tính chất.
Với hai vecto a ,b tùy ý và với mọi số k , h  ta có:
• k (a +b) = ka + k . b
• (h + k ) a = ha + kb .
• h(ka) = (hk) . a
• 1.a = a;(− )
1 .a = −a;0.a = 0; k.0 = 0.
3. Hai vecto a ,b với b  0 cùng phương khi và chỉ khi có số k để a = k . b
Cho hai vecto a ,b với b  0 . Ta luôn tìm được số k để a = kb với b  0 và khi đó số k tìm được là duy nhất. 4. Áp dụng:
• Ba điểm phân biệt A, B ,C thẳng hàng khi và chỉ khi AB = k AC , với số k xác định.
• Điểm I là trung điểm của đoạn thẳng AB IA + IB = 0  MA + MB = 2MI,M. • Điểm G là trọng tâm của tam giác ABC
GA+GB +GC = 0
MA+ MB + MC = 3M , G M.
5. Cho hai vec tơ a ,b không cùng phương, và x là một vecto tùy ý. Bao giờ cũng tìm được cặp số h và
k duy nhất sao cho x = ha + k . b
DẠNG TOÁN 1: BIỂU DIỄN VECTƠ PHƯƠNG PHÁP • Ba biểm phân biệt ,
A B, C thẳng hàng  AB = k AC, với số k xác định.
• Tứ giác ABCD là một hình bình hành  AB + AD = AC Fb: ThayTrongDgl Trang 50
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
• I là trung điểm của đoạn thẳng AB IA + IB = 0  MA + MB = 2MI, M.
• G là trọng tâm của tam giác ABC GA + GB + GC = 0  MA + MB + MC = 3M , G M.
Bài 1. Cho tam giác ABC có trung tuyến AM , M là trung điểm của .
BC Hãy biểu diễn vectơ AM theo 2 vectơ AB và . AC Lời giải 1 1
Cách 1: Vì M là trung điểm của BC nên AB + AC = 2AM AM = AB + AC . 2 2
Cách 2: Do M là trung điểm của BC nên BM + CM = 0.
Áp dụng quy tắc 3 điểm, ta có: AM = AB + BM ( ) 1
Lại có: AM = AC + CM (2)
Cộng vế với vế của ( )
1 , (2) ta được: 2AM = ( AB + AC) +(BM +CM ) 1 1
 2AM = AB + AC + 0  AM = AB + A . C 2 2
Cách 3: Xét hình bình hành ABDC có M là trung điểm của BC nên M cũng là trung điểm của
AD AD = 2AM (1)
Áp dụng quy tắc hình bình hành: AB + AC = AD (2) Từ ( )( ) 1 1
1 2  AB + AC = 2AM AM = AB + A . C 2 2
Bài 2. Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC . Hãy biểu diễn các vectơ A ;
B BC; GC; CA theo a = G , A b = G . B Lời giải
• Ta có: AB = GB − GA = b − . a Fb: ThayTrongDgl Trang 51
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
• Vì G là trọng tâm của tam giác ABC nên GA + GB + GC = 0  GC = −GA− GB = −a − . b
• Ta có: BC = BG + GC = −b + (−a −b) = −a − 2 . b
• Ta có: CA = GA − GC = a − (−a −b) = 2a + . b
Bài 3. Cho tam giác ABC có M trên cạnh BC thỏa mãn MB = 2MC . Hãy phân tích vectơ AM theo
hai vectơ u = AB và v = AC . Lời giải A C B M 2 2 1 2
Ta có AM = AB + BM = AB + BC = AB +
(AC− AB)= AB+ AC. 3 3 3 3 1 2 Vậy: AM = u + v . 3 3
Bài 4. Điểm M gọi là chia đoạn thẳng AB theo tỉ số k  1 nếu MA = k MB . Chứng minh rằng với mọi OA − điể kOB m O ta có OM = . 1− k Lời giải
Từ giả thiết MA = k MB , với k  1, ta có:
OA − OM = k (OB −OM )  (1− k)OM = OA−OB . OA −  = kOB OM . 1− k
Bài 5. Cho tam giác ABC . Gọi M là trung điểm của AB và N là một điểm trên cạnh AC sao cho
NA = 2NC . Gọi K là trung điểm MN . Phân tích vectơ AK theo AB và AC . Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 52
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 1
Ta có: M , K lần lượt là trung điểm của A , B MN nên AM =
AB và 2AK = AM + AN . 2 2
Mặt khác: N thuộc cạnh AC và NA = 2NC AN = AC . 3 1 1  1 2  1 1 Suy ra AK = (AM + AN)= AB + AC = AB +   AC . 2 2  2 3  4 3
Bài 6. Cho tam giác ABC có trọng tâm G . Cho các điểm D , E , F lần lượt là trung điểm của BC , CA
AB và I là giao điểm của AD và EF . Đặt u = AE , v = AF . Hãy phân tích các vectơ AI , AG , DE ,
DC theo hai vectơ u , v . Lời giải
Ta có: E , F lần lượt là trung điểm của CA , AB EF là đường trung bình của ABC EF BC
IE = AI = IF 1
IF = IE  2AI = AF + AE AI = (u+v). CD AD BD 2
G là trọng tâm tam giác ABC ; D , E , F lần lượt là trung điểm của BC , CA AB 2 1
AG = AD = (AB + AC) 1 = ( AF + AE) 2 2 2 = (u +v). 3 3 3 3 1
DE là đường trung bình của ABC DE =
AB = AF DE = −AF = −v . 2
EF là đường trung bình của ABC EF = CD DC = FE = AE − AF = u − v .
Bài 7. Cho tam giác vuông cân OAB với OA = OB = a . Dựng và tính độ dài các vectơ 11 3 3OA + 4OB; OA − OB . 4 7 Lời giải Fb: ThayTrongDgl Trang 53
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
• Tính 3OA + 4OB .
Vẽ điểm C , D sao cho OC = 3OA và OD = 4OB , vẽ hình bình hành CODE thì:
3OA + 4OB = OC + OD = OE .
OA + OB = OE = OD + ED = ( a)2 + ( a)2 2 2 3 4 3 4 = 5a . 11 3 • Tính OA − OB . 4 7 11 3
Vẽ điểm H , K sao cho: OH = OA và OK = OB , khi đó: 11 3
OA − OB = OH − OK = KH . 4 7 4 7 2 2 11 3 11   3  6073 2 2 
OA − OB = KH = OH + OK = a + a =     a . 4 7  4   7  28
Bài 8. Cho tam giác ABC có G là trọng tâm.
a) Hãy phân tích véctơ AG theo hai vectơ AB, AC .
b) Gọi E , F là hai điểm xác định bởi các điều kiện: EA = 2EB,3FA + 2FC = 0 . Hãy phân
tích EF theo hai vectơ AB, AC . Lời giải
a) Hãy phân tích véctơ AG theo hai vectơ AB, AC .
AG BC = M M là trung điểm BC AB + AC = 2AM . 2 3
Mà G là trọng tâm ABC AG = AM AM = AG . 3 2 3 1 1
AB + AC = 2AM = 2. AG = 3AG AG = AB + AC . 2 3 3
b) Gọi E , F là hai điểm xác định bởi các điều kiện: EA = 2EB,3FA + 2FC = 0 . Hãy phân tích EF
theo hai vectơ AB, AC .
Ta có: EF = EA + AF . Fb: ThayTrongDgl Trang 54
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
Theo gt: EA = 2EB EA = 2AB . 2
Từ 3FA + 2FC = 0  AF = AC . 5 2
EF = EA+ AF = 2AB + AC . 5
Bài 9. Cho lục giác đều ABCDEF tâm O cạnh a :
a) Phân tích vectơ AD theo hai véctơ AB và AF .
b) Tính độ dài của vectơ 1 1 AB + BC theo a . 2 2 Lời giải
a) Phân tích vectơ AD theo hai véctơ AB và AF .
a. Ta có: O là trung điểm AD nên AD = 2AO . AB//FO Lại có: 
ABOF là hình bình hành AD = 2AO = 2(AB+ AF) = 2AB+2AF . AF //BO
b) Tính độ dài của vectơ 1 1 AB + BC theo a . 2 2 1 1 1 1 Ta có: AB + BC =
(AB+BC)= AC. 2 2 2 2 1 1 1 1 1  AB + BC = AC = AC = AC . 2 2 2 2 2
Theo đề bài: ABCDEF là lục giác đều nên ABO;CBO là tam giác đều cạnh a .
Gọi M là trung điểm BO AM ; MC lần lượt là đường cao ABO; CBO và AC = AM + MC a 3 a 3 1 1 1 a 3
AC = AM + MC = + = a 3  AB + BC = AC = . 2 2 2 2 2 2
DẠNG TOÁN 2: CHỨNG MINH BA ĐIỂM THẲNG HÀNG, HAI ĐIỂM TRÙNG NHAU, HAI
ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG, BA ĐƯỜNG THẲNG ĐỒNG QUY PHƯƠNG PHÁP
• Ba điểm phân biệt A, B ,C thẳng hàng  AB và AC cùng phương  AB = k.AC . Fb: ThayTrongDgl Trang 55
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
• Để chứng minh hai điểm M , N trùng nhau ta chứng minh chúng thỏa mãn đẳng thức OM = ON
với O là một điểm nào đó hoặc MN = 0 .
• Nếu AB = CD và hai đường thẳng AB và CD phân biệt thì AB // CD .
Bài 1. Cho tam giác ABC có trung tuyến AM . Gọi I là trung điểm của AM và K là điểm trên cạnh 1 AC sao cho AK =
AC . Chứng minh rằng ba điểm ,
B I, K thẳng hàng. 3 Lời giải 1 1  1  Ta có BI =
(BA+BM) = BA+  BC  2 2  2  1 1 1
= BA+ BC = (BK + KA) 1 + (BK + KC) 3 1 1
= BK + KA+ KC 2 4 2 4 4 2 4 1 1 1 Mà AK =
AC nên KC = 2KA suy ra KC = 2
− KA KC + 2KA = 0  KC + KA = 0 . 3 4 2 Do đó 3 3 BI = BK + 0 = BK . Vậy ba điểm ,
B I, K thẳng hàng. 4 4
Bài 2. Cho tam giác ABC . Hai điểm M , N được xác định bởi hệ thức BC + MA = 0 ,
AB − NA − 3AC = 0 . Chứng minh rằng MN // AC . Lời giải
Ta có BC + MA = 0  MA = −BC nên MA // BC .
Do đó M AC ( ) 1 .
Ta có AB − NA − 3AC = 0
AB − (NM + MA)−3AC = 0
AB − NM − MA − 3AC = 0
NM = AB − MA − 3AC
NM = AB + BC −3AC = AC −3AC = 2 − AC (2) . Từ ( )
1 , (2) ta có MN // AC . Fb: ThayTrongDgl Trang 56
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Bài 3. Cho 4 điểm , O , A ,
B C sao cho OA + 2OB − 3OC = 0 . Chứng tỏ rằng ,
A B, C thẳng hàng. Lời giải
Ta có: OA + 2OB − 3OC = 0  OA + 2(OA+ AB) −3(OA+ AC) = 0 3
OA+ 2OA+ 2AB −3OA−3AC = 0  2AB = 3AC AB = AC 2 Vậy: ,
A B, C thẳng hàng.
Bài 4. Cho hình bình hành ABCD trên BC lấy điểm H , trên BD lấy điểm K sao cho 1 1 BH = BC, BK = BD . Chứng minh ,
A K, H thẳng hàng. 5 6 Lời giải  1  1  1 BH = BC AH − AB = BC AH = AB +     BC 5  5  5 Ta có:      1 1 1    BK = BD AK − AB = BD AK = AB +  BD  6  6  6 1 1 1 1 5 1 5  1  Mà: AK = AB + BD = AB +
(BC+CD)= AB+ BC− AB = AB+ BC = AB+  BC  6 6 6 6 6 6 6  5  Khi đó: 5 AK = AH 6 Vậy: ,
A K, H thẳng hàng. 1
Bài 5. Cho ABC với I , J , K lần lượt được xác định bởi IB = 2IC ; JC = −
JA; KA = −KB . 2
a) Tính IJ ; IK theo AB; AC .
b) Chứng minh ba điểm I , J , K thẳng hàng. Lời giải
a) Tính IJ ; IK theo AB; AC . 1 1 4
Ta có: IJ = IC + CJ = −BC −
AC = −(BA+ AC) − AC = AB − AC . 3 3 3 1
IK = IB + BK = − BC −
AB = − (BA+ AC) 1 3 2 2
− AB = AB − 2AC . 2 2 2 Fb: ThayTrongDgl Trang 57
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
b) Chứng minh ba điểm I , J , K thẳng hàng.  4  4 IJ = AB − AC IJ = AB −   AC  3  3 3 Theo câu a:     IK = IJ . 3 3  2  2 IK = AB − 2  AC IK = AB −  AC   2  2  4 
I , J, K thẳng hàng.
Bài 6. Cho ABC . Trên các đường thẳng BC, AC, AB lần lượt lấy các điểm M , N, P sao cho
MB = 3MC ; NA = 3CN ; PA + PB = 0 .
a) Tính PM ; PN theo AB; AC .
b) Chứng minh ba điểm M , N, P thẳng hàng. Lời giải
a) Tính PM ; PN theo AB; AC .
Ta có: PA + PB = 0 → P là trung điểm AB . 1 3 1 3
PM = PB + BM = AB + BC = AB + (AC− AB) 3 = −AB + AC . 2 2 2 2 2 1 3 1 3
PN = PA + AN = BA + AC = − AB + AC . 2 4 2 4
b) Chứng minh ba điểm M , N, P thẳng hàng.  3  3 PM = − AB + AC PM = − AB +   AC  2  2 1 Theo câu a:     PN = PM . 1 3 1  3  2   PN = − AB + AC PN = −AB +  AC   2 4  2  2 
N, M , P thẳng hàng.
Bài 7. Cho hình bình hành ABCD . Trên các tia A ,
D AB lần lượt lấy các điểm F, E sao cho 1 1 AD = AF, AB = AE . Chứng minh: 2 2
a) Ba điểm F,C, E thẳng hàng. Fb: ThayTrongDgl Trang 58
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
b) Các tứ giác BDCE, BDFC là hình bình hành. Lời giải
a) Ba điểm F,C, E thẳng hàng.
Theo đề ra ta có D là trung điểm của đoạn thẳng AF , B là trung điểm của đoạn thẳng AE .
Ta có CE = CB + BE = DA + AB = FD + DC = FC nên ba điểm F,C, E thẳng hàng..
b) Các tứ giác BDCE, BDFC là hình bình hành. BE // DC Ta có 
BDCE là hình bình hành. BE = DCDF // BC Ta có 
BDFC là hình bình hành. DF = BC
Bài 8. Cho tam giác ABC . Hai điểm I , J được xác định bởi IA + 3IC = 0; JA + 2JB + 3JC = 0 . Chứng
minh ba điểm I, J, B thẳng hàng. Lời giải IA+3IC = 0 Ta có 
JA+ 2JB + 3JC = 0 IA+ 3IC = 0   ( JI + 
IA) + 2( JI + IB) + 3(JI + IC) = 0 IA+ 3IC = 0    6JI + 2IB +  (IA+3IC)=0
 6JI + 2IB = 0  IB = 3 − JI .
Vậy ba điểm I , J , B thẳng hàng.
Bài 9. Cho ABC . Hai điểm M , N lần lượt xác định bởi 3MA + 4MB = 0 , NB −3NC = 0. Chứng
minh 3 điểm M , N,G thẳng hàng, với G là trọng tâm ABC . Lời giải Theo đề ra ta có: 3MA + 4MB = 0 Fb: ThayTrongDgl Trang 59
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
 3(MA+ MB )+ MB = 0
 3.(3MG −MC)+ MB = 0
 9MG −3MC + MB = 0
 9MG −3(MN + NC)+(MN + NB) = 0
 9MG − 2MN + (NB−3NC) = 0  2
9MG − 2MN + 0 = 0  MG = MN . 9
Vậy 3 điểm M , N,G thẳng hàng.
Bài 10. Cho ABC . Về phía ngoài ABC vẽ các hình bình hành ABIJ , BCPQ , AR C S . Chứng minh
các tam giác RIP , JQS có cùng trọng tâm. Lời giải
Cách 1. Gọi G , G ' lần lượt là trọng tâm RIP , JQS .
Ta có RS + IJ + PQ = RG + G G + 
G S + IG + G G + 
G J + PG + G G +  G Q = 3  GG
Mà RS = AC; IJ = B ; A PQ = CB
AC + BA+CB = 3G G
BC +CB = 3G G  3  GG = 0
Vậy các tam giác RIP , JQS có cùng trọng tâm.
Cách 2. Gọi G , 
G lần lượt là trọng tâm RIP , JQS .
Ta có: 3GG ' = GJ + GQ + GS .
= (GI + IJ )+(GP++PQ)+(GR+ RS)
= (GI +GP +GR)+(IJ + PQ + RS) = 0
+ (BA+CB + AC) =0 Fb: ThayTrongDgl Trang 60
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Suy ra G   G .
Vậy các tam giác RIP , JQS có cùng trọng tâm. A A B B CC
Bài 11. Trên các cạnh A ,
B BC,CA của ABC lấy các điểm A ,
B ,C sao cho = = . AB BC AC
Chứng minh các tam giác ABC và   A
B C có chung trọng tâm. Lời giải A A' C' G B C B'
Gọi G, G lần lượt là trọng tâm của các ABC và   A B C .
Khi đó GA + GB + GC = 0 và  G A +  G B +  G C = 0 . A A = k AB A A BBCC  Ta đặt: = =
= k  0  BB = kBC . AB BC ACCC =  kCA
Do G là trọng tâm của các ABC nên GA + GB + GC = 0
 (GG+G  A + 
A A) + (GG + GB + BB) + (GG + GC + CC ) = 0
 3GG + (G 
A + GB + GC) − ( A
A + BB + CC) = 0  3GG + 0
− k ( AB + BC +CA) = 0
 3GG − k.0 = 0
 3GG = 0  G G
Vậy các tam giác ABC và   A
B C có chung trọng tâm.
Bài 12. Cho tam giác ABCAB C
và một điểm M tùy ý. Gọi , ,
lần lượt là các điểm đối xứng của M
qua các trung điểm K, I, J của các cạnh BC,C , A AB .
a) Chứng minh ba đường thẳng AA ,
BB ,CC đồng quy tại một điểm N .
b) Chứng minh rằng khi M di động thì đường thẳng MN luôn đi qua trọng tâm G của ABC . Lời giải
a) Chứng minh ba đường thẳng AA ,
BB ,CC đồng quy tại một điểm N . a) Gọi , O ,
P Q lần lượt là trung điểm của các cạnh AA ,
BB ,CC. Ta có: Fb: ThayTrongDgl Trang 61
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ 1 MO =
(MA+M A) 1
= (MA+ MB + MC) 2 2 1 MP = (MB+MB) 1
= (MA+ MB + MC) 2 2 1 MQ = (MA+MC) 1
= (MA+ MB + MC) 2 2
MO = MP = MQ O P Q .
Do đó ba đường thẳng AA , BB ,CC đồng quy tại trung điểm N ( O P Q) của mỗi đường.
b) Chứng minh rằng khi M di động đường thẳng MN luôn đi qua trọng tâm G của ABC . A C' J M I B' G N B C K A' 1
Vì G là trọng tâm của ABC nên ta có MG = (MA+ MB + MC). 3 1 Mặt khác MN =
(MA+MB+MC). 2 2 Suy ra MG =
MN . Do đó 3 điểm M , N,G thẳng hàng. 3
Vậy khi M di động đường thẳng MN luôn đi qua trọng tâm G của ABC . 1
Bài 13. Cho tam giác ABC có trọng tâm G. Các điểm M , N thỏa mãn 3MA + 4MB = 0; CN = B . C 2
Chứng ming đường thẳng MN đi qua trọng tâm G của tam giác ABC. Lời giải Theo giả thiết ta có:
3MA + 4MB = 0  3(MG +GA) + 4(MG + GB) = 0  7MG +3(GA+GB) +GB = 0 ( ) 1 .
Vì G là trọng tâm của tam giác ABC nên GA + GB + GC = 0  GA + GB = −GC, (2)
Thay vào ta được: 7MG − 3GC + GB = 0  7MG = 3GC − G . B 1 1 Lại có CN =
BC GN − GC =
(GC−GB) 2GN =3GC−GB  2GN =7M .G 2 2
Vậy ba điểm M , N, G thẳng hàng.
Bài 14. Cho tam giác ABC. Gọi I là trung điểm của . BC Hai điểm ,
D E thỏa mãn BD = DE = E . C Fb: ThayTrongDgl Trang 62
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Chứng ming rằng:
a) AB + AC = AD + A . E
b) Tính AS = AB + AD + AC + AE theo AI. Suy ra ba điểm ,
A I , S thẳng hàng. Lời giải
a) AB + AC = AD + A . E
Theo giả thiết ta có I là trung điểm của BC và hai điểm ,
D E thỏa mãn BD = DE = EC nên I
cũng là trung điểm của DE. Do vậy AB + AC = AD + AE = 2AI .
b) Tính AS = AB + AD + AC + AE theo AI. Suy ra ba điểm ,
A I , S thẳng hàng.
Ta có: AS = AB + AD + AC + AE = ( AB + AC) + ( AD + AE) = 2AI + 2AI = 4AI.
Vì AS = 4AI nên ba điểm ,
A I , S thẳng hàng.
Bài 15. Cho tam giác ABC . Các điểm M , N được xác định bởi các hệ thức BM = BC − 2AB ,
CN = xAC − BC .
a) Xác định x để A , M , N thẳng hàng. IM
b) Xác định x để đường thẳng MN đi qua trung điểm I của BC . Tính . IN Lời giải
a) Xác định x để A , M , N thẳng hàng.
+) BM = BC − 2AB AB + BM = BC + BA AM = 2BC − AC
+) CN = xAC − BC AN − AC = xAC − BC AN = −BC + ( x + ) 1 AC
Khi đó A , M , N thẳng hàng khi và chỉ khi tồn tại k  sao cho AN = k AM  1 k = − − = k   − 1 2  2 BC + ( x + )
1 AC = 2k BC − k AC     . x +1 = −k 1 x = −  2 1 Vậy x = −
thì A , M , N thẳng hàng. 2 IM
b) Xác định x để đường thẳng MN đi qua trung điểm I của BC . Tính . IN Fb: ThayTrongDgl Trang 63
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Ta có:
+) MN = AN − AM = ( x + 2) AC − 3BC 1 5
+) MI = AI − AM = AC + CI + AC − 2BC = 2AC −
BC − 2BC = 2AC − BC 2 2
Khi đó đường thẳng MN đi qua trung điểm I của BC thì M , N , I thẳng hàng  6 2l = x + 2 l =     5 tồn tại l
sao cho MN = lMI  ( + ) 5 2 −3 = 2 − l x AC BC l AC BC   5l   . 2 − = −3 2    2 x =  5 2 Vậy x =
thì đường thẳng MN đi qua trung điểm I của BC . 5
Bài 16. Cho ba điểm cố định A , B , C và ba số thực a , b , c sao cho a + b + c  0 .
a) Chứng minh rằng có một và chỉ một điểm điểm G thỏa mãn aGA + bGB + cGC = 0.
b) Gọi M , P là hai điểm di động sao cho MP = aMA + bMB + cMC . Chứng minh ba điểm
G , M , P thẳng hàng. Lời giải
a) Chứng minh rằng có một và chỉ một điểm điểm G thỏa mãn aGA + bGB + cGC = 0.
Ta lấy một điểm O nào đó thì:
aGA + bGB + cGC = 0
a(OA−OG)+b(OB−OG)+c(OC −OG) = 0
 (a +b + c)OG = aOA+bOB + cOC 1  OG =
(aOA+bOB+cOC) a + b + c
Vậy G hoàn toàn xác định và duy nhất.
b) Gọi M , P là hai điểm di động sao cho MP = aMA + bMB + cMC . Chứng minh ba điểm G , M , P thẳng hàng. 1
Với điểm M ta có MG =
(aMA+bMB+cMC). a + b + c
Mặt khác MP = aMA + bMB + cMC . 1 Suy ra MG = MP . a + b + c
Vậy ba điểm G , M , P thẳng hàng.
Bài 17. Cho tam giác ABC . Các điểm M , N thỏa mãn MN = 2MA + 3MB − MC .
a) Tìm I thỏa mãn 2IA + 3IB − IC = 0 . Fb: ThayTrongDgl Trang 64
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
b) Chứng minh đường thẳng MN luôn đi qua một điểm cố định. Lời giải
a) Tìm I thỏa mãn 2IA + 3IB − IC = 0 .
Ta có 2IA + 3IB − IC = 0  2(IA+ IB) + (IB − IC) = 0  IH = BK
Với H , P, K lần lượt là trung điểm của A , B BC, BP .
Vậy I là đỉnh hình bình hành BKHI .
b) Chứng minh đường thẳng MN luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có MN = 2(MI + IA) + 3(MI + IB) −(MI + IC)
= 4MI + 2IA+3IB − IC = 4MI .
Vậy MN luôn qua I cố định.
Bài 18. Cho tam giác ABC . Các điểm M , N thỏa mãn MN = 2MA − MB + MC .
a) Tìm I thỏa mãn 2IA − IB + IC = 0 .
b) Chứng minh đường thẳng MN luôn đi qua một điểm cố định.
c) Gọi P là trung điểm của BN . Chứng minh đường thẳng MP luôn đi qua một điểm cố định. Lời giải
a) Tìm I thỏa mãn 2IA − IB + IC = 0 .
Ta có 2IA − IB + IC = 0  2IA = CB IA = CP .
Với H là trung điểm của BC .
Vậy I là đỉnh hình bình hành CHAI .
b) Chứng minh đường thẳng MN luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có MN = 2MA − MB + MC
= 2(MI + IA)−(MI + IB)+(MI + IC) Fb: ThayTrongDgl Trang 65
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
= 2MI + 2IA− IB + IC = 2MI .
Vậy MN luôn qua I cố định.
c) Gọi P là trung điểm của BN . Chứng minh đường thẳng MP luôn đi qua một điểm cố định.
Do P là trung điểm của BN nên
2MP = MB + MN = 2MA + MC = 3MK + 2KA + KC = 3MK .
Với K thuộc cạnh AC và CK = 2KA .
Chứng minh đường thẳng MP luôn đi qua một điểm cố định K .
DẠNG TOÁN 3: TÌM TẬP HỢP ĐIỂM THỎA MÃN ĐẲNG THỨC VECTƠ PHƯƠNG PHÁP
Để tìm tập hợp điểm M thỏa mãn một đẳng thức vectơ, ta biến đổi đẳng thức vectơ đó về các tập hợp
điểm cơ bản đã biết. Chẳng hạn:
• Tập hợp các điểm cách đều hai đầu mút của một đoạn thẳng là đường trung trực của đoạn thẳng đó.
• Tập hợp các điểm các đều một điểm cố định một khoảng không đổi là đường tròn có tâm là điểm cố
định và bán kính là khoảng không đổi.
Bài 1. Cho tam giác ABC . Tìm tập hợp điểm M trong mỗi trường hợp sau:
a) MA = MB .
b) MA + MB + MC = 0 . Lời giải
a) MA = MB .
+) Ta có MA = MB MA − MB = 0  BA = 0 .
Vì A và B là hai điểm phân biệt nên không tồn tại điểm M .
b) MA + MB + MC = 0 .
Gọi G là điểm thoản mãn GA + GB + GC = 0 . Khi đó
MA + MB + MC = 0  3MG + GA+ GB + GC = 0  3MG = 0  MG = 0  M G .
Vậy tập hợp điểm M là trọng tâm tam giác ABC .
Bài 2. Cho tam giác ABC . Tìm tập hợp điểm M trong mỗi trường hợp sau:
a) MA + MB = MA − MB .
b) MA + MB + MC = MA + 2MB .
c) 2MA + MB = MA + 2MB . Lời giải
a) MA + MB = MA − MB . Fb: ThayTrongDgl Trang 66
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
MA + MB = MA − MB MA + MB = BA MA + MB = AB ..
Gọi I là trung điểm AB , khi đó (1)  2 + + =  2 =  = AB MI IA IB AB MI AB MI . 2
Vậy tập hợp điểm M là đường tròn tâm I , bán kính = AB R . 2
b) MA + MB + MC = MA + 2MB .
Gọi G là trọng tâm tam giác ABC , và I là điểm thỏa mãn IA + 2IB = 0 . Biểu thức ( )
*  3MG = 3MI  3MG = 3MI MG = MI .
Vậy tập hợp điểm M là đường trung trực của đoạn GI .
c) 2MA + MB = MA + 2MB .
Gọi I và J lần lượt là các điểm thỏa mãn: 2IA + IB = 0, JA + 2JB = 0 . Biểu thức ( )
*  3MI = 3MJ  3MJ = 3MJ MI = MJ .
Vậy tập hợp điểm M là đường trung trực của đoạn IJ .
Bài 3. Cho tam giác ABC . Tìm tập hợp điểm M sao cho: 3
a) MA + MB + MC = MB + MC . 2
b) 2MA + MB = 4MB − MC .
c) 4MA + MB + MC = 2MA − MB − MC . Lời giải 3
a) MA + MB + MC = MB + MC . 2
Gọi G là trọng tâm ABC , I là trung điểm của BC . Ta có: 3 3
MA + MB + MC =
MB + MC  3MG =
2MI MG = MI MG = MI . 2 2
Vậy, tập hợp điểm M là đường trung trực của đoạn GI .
b) 2MA + MB = 4MB − MC .
Gọi P,Q là hai điểm thỏa mãn: 2PA + PB = 0 , 4QB − QC = 0 . Ta có:
2MA + MB = 4MB − MC  3MP = 3MQ MP = MQ MP = MQ
Vậy, tập hợp điểm M là đường trung trực của đoạn PQ .
c) 4MA + MB + MC = 2MA − MB − MC
Gọi G là trọng tâm ABC , K là trung điểm của AG . Ta có: Fb: ThayTrongDgl Trang 67
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
4MA + MB + MC = 2MA − MB − MC  3(MA+ MG) = 3(MA− MG)  6 = 3  = GA MK GA MK
. Vậy, tập hợp điểm M là đường tròn tâm K bán kính = GA R . 2 2
Bài 4. Cho tam giác ABC .
a) Xác định điểm I sao cho: 3IA − 2IB + IC = 0 .
b) Chứng minh rằng đường thẳng nối hai điểm M , N xác định bởi hệ thức:
MN = 3MA − 2MB + MC luôn đi qua một điểm cố định.
c) Tìm tập hợp điểm H sao cho: 3HA − 2HB + HC = HA − HB .
d) Tìm tập hợp điểm K sao cho: 2 KA + KB + KC = 3 KB + KC . Lời giải
a) Xác định điểm I sao cho: 3IA − 2IB + IC = 0 .
a) Gọi E là trung điểm của AC .
Ta có: 3IA − 2IB + IC = 0  2(IA− IB) + (IA+ IC) = 0
 2BA+ 2IE = 0  IE = AB .
Vậy, I là đỉnh của hình bình hành ABEI .
b) Chứng minh rằng đường thẳng nối hai điểm M , N xác định bởi hệ thức:
MN = 3MA − 2MB + MC luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có: MN = 3MA − 2MB + MC MN = 2MI M , N, I thẳng hàng.
Do đó đường thẳng nối hai điểm M , N luôn đi qua điểm I cố định.
c) Tìm tập hợp điểm H sao cho: 3HA − 2HB + HC = HA − HB . Ta có: 3 − 2 + = −  2 =  = AB HA HB HC HA HB HI BA HI . 2
Vậy, tập hợp điểm H là đường tròn tâm I bán kính = AB R . 2
d) Tìm tập hợp điểm K sao cho: 2 KA + KB + KC = 3 KB + KC .
Gọi G là trọng tâm ABC , F là trung điểm của BC . Ta có:
2 KA + KB + KC = 3 KB + KC  6 KG = 6 KF KG = KF .
Vậy, tập hợp điểm K là đường trung trực của đoạn GF .
Bài 5. Cho tam giác ABC .
a) Xác định điểm I sao cho IA + 3IB − 2IC = 0 . Fb: ThayTrongDgl Trang 68
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
b) Xác định điểm D sao cho 3DB − 2DC = 0 .
c) Chứng minh rằng ba điểm ,
A I , D thẳng hàng.
d) Tìm tập hợp các điểm M sao cho MA + 3MB − 2MC = 2MA − MB − MC . Lời giải
a) Xác định điểm I sao cho IA + 3IB − 2IC = 0 .
IA + 3IB − 2IC = 0  IA + IB + 2IB − 2IC = 0 .
 2IE + 2(IB − IC ) = 0 , với E là trung điểm của AB .
 2IE + 2CB = 0  IE = −CB IE = BC .
Vậy điểm I thoả mãn IECB là hình bình hành.
b) Xác định điểm D sao cho 3DB − 2DC = 0 .
3DB − 2DC = 0  DB + 2DB − 2DC = 0 .
DB + 2(DB − DC ) = 0  DB + 2CB = 0  DB = 2
− CB DB = 2BC .
Vậy điểm D thẳng hàng với B,C và D thuộc tia đối của tia BC thoả mãn DB = 2BC .
c) Chứng minh rằng ba điểm ,
A I , D thẳng hàng.
Có IE = BC và DB = 2BC
nên DB = 2IE DI + IA + AB = 2(IA + AE )
DI + IA + AB = 2IA + 2AE DI + AB = 2IA − IA + AB .
DI = IA . Vậy ba điểm ,
A I , D thẳng hàng.
d) Tìm tập hợp các điểm M sao cho MA + 3MB − 2MC = 2MA − MB − MC . Fb: ThayTrongDgl Trang 69
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ
MA + 3MB − 2MC = 2MA − MB − MC
MI + 3MI − 2MI + IA + 3IB − 2IC = 2MA −(MB + MC )
MI + 3MI − 2MI + 0 = 2MA − 2MJ  2MI = 2JA IM = AJ , với J là trung điểm của BC .
Vậy tập hợp điểm M là đường tròn tâm I , bán kính R = AJ , với J là trung điểm của BC .
Bài 6. Cho điểm O cố định và hai vectơ u , v cố định. Với mỗi số m ta xác định được điểm M sao
cho OM = mu + (1− m)v . Tìm tập hợp điểm M khi m thay đổi. Lời giải
Từ O dựng OA = u ; OB = v thì , A B cố định.
OM = mOA + (1− m)OB OM = m(OA −OB ) + OB .
OM −OB = m(OA −OB )  BM = mBA . Từ đó suy ra ,
A B, M thẳng hàng. Vậy tập hợp điểm M chính là đường thẳng AB .
Bài 7. Cho ABC và ba vectơ cố định u, ,
v w . Với mỗi số thực t , ta lấy các điểm A ,
B , C sao cho A
A = tu , B
B = tv , CC = tw . Tìm quỹ tích trọng tâm  G của   A
B C khi t thay đổi. Lời giải
Gọi G là trọng tâm ABC , khi đó: 3G G = G A + G B + GC = GA+ A
A + GB + B
B + GC + CC
= (GA+GB+GC)+ A A + B B + CC = A A + B B + CC
= tu +tv +tw
= t (u +v + w) Đặ 1
t  = u + v + w thì vectơ  cố định và GG =  t . 3
Trường hợp 1: Nếu  = 0 thì các điểm 
G trùng với điểm G .
Trường hợp 2: Nếu   0 thì quỹ tích các điểm 
G là đường thẳng đi qua G và song song với giá của vectơ  .
Bài 8. Cho tứ giác ABCD . Với mỗi số k tùy ý, lấy các điểm M , N sao cho AM = k AB , DN = k DC
Tìm tập hợp các trung điểm I của đoạn thẳng MN khi k thay đổi. Fb: ThayTrongDgl Trang 70
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Lời giải
Gọi O, O lần lượt là trung điểm của AD và BC . Khi đó: 1 O O = (OB+OC) 2 1
= (OA+ AB +OD + DC) 2 1 = (AB + DC). 2
Tương tự, vì O và I lần lượt là trung điểm của AD và MN nên: 1 k OI =
(AM +DN) = (AB+DC) 2 2 = kO O .
Do đó: khi k thay đổi, tập hợp các điểm I là đường thẳng  OO .
Bài 9. Cho năm điểm trong đó không có ba điểm nào thẳng hàng. Gọi  là tam giác có ba đỉnh lấy
trong năm điểm đó, hai điểm còn lại xác định một đoạn thẳng t . Chứng minh rằng với cách chọn 
khác nhau, đường thẳng đi qua trọng tâm tam giác  và trung điểm đoạn thẳng t luôn đi qua một điểm cố định. Lời giải
Giả sử năm điểm trong đó không có ba điểm nào thẳng hàng là A, B ,C , D , E .
Gọi G là điểm thỏa mãn: GA + GB + GC + GD + GE = 0. ( ) 1
G là điểm cố định. Gọi 
G là trọng tâm của  qua ba đỉnh A, B ,C GA + GB + GC = 3G G . (2)
M là trung điểm của hai đỉnh còn lại D , E GD + GE = 2GM . (3) Từ ( )
1 , (2) và (3)  3G
G + 2GM = 0  G ,G, M thẳng hàng.
Suy ra điều phải chứng minh.
Bài 10. Cho tam giác ABC , I là trung điểm của đoạn thẳng AB . Một đường thẳng d thay đổi luôn đi
qua I , lần lượt cắt hai đường thẳng C ,
A CB tại A', B ' . Chứng minh rằng giao điểm M của AB ' và
A ' B nằm trên một đường thẳng cố định Fb: ThayTrongDgl Trang 71
CĐ TỰ LUẬN TOÁN 10 HÌNH HỌC_C1_VECTƠ Lời giải A M I A' B' B C
Đặt CB = mC B , M B = nMA
Xét tam giác ABB với ba đường đồng quy là AC , MB và BI .
Vì IA = −IB nên theo định lí Xê- va, ta có −mn = 1 − hay mn =1. Từ M
B = nMA ta suy ra mM
B = mnMA = MA .
Vậy ta có CB = mC
B và MA = mM
B , điều này chứng tỏ rằng CM // AB .
Vậy điểm M luôn nằm trên đường thẳng cố định đi qua C và song song với AB .
………………………………………..Hết…………………………………….. Fb: ThayTrongDgl Trang 72