59 trang 6 lượt tải

Đề cương ôn tập | Pháp luật đại cương | Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Đây là cách tổ chức, cơ cấu, trình tự thành lập các cơ quan nhà nước cao nhấtvà mối liên hệ của chúng với nhau cũng như mức độ tham gia của nhân dân vàoviệc thiết lập các cơ quan này. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!

Môn: Pháp luật đại cương (HV) 90 tài liệu

Trường: Học viện Báo chí và Tuyên truyền 2.8 K tài liệu

Tác giả:

VietJack

1 tháng trước

Tải xuống Báo cáo

Danh sách Quiz

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA NHÀ NƯỚC PHÁP LUẬT

Họ và tên Thân Hồng Thanh：

Mã sinh viên 2255370043：

Lớp: Quản lý hành chính nhà nước K42

Học phần Pháp luật đại cương：

Lớp tín chỉ: NP01001_K42.4

Giảng viên: Bế Văn Niệm

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN

ĐỀ CƯƠNG HỌC P

Câu 1: Hình thức nhà nước

làm rõ các yếu tố đó.

Trả lời:

Hình thức nhà nước đư

thể, Hình thức cấu trúc nhà nư

1.1. Hình thức chính

- Đây là cách tổ chức, cơ cấu,

nhất và mối liên hệ của chún

nhân dân vào việc thiết lập cá

- Gồm hai dạng cơ bản là: Ch

+ Chính thể quân ch

nhà nước tập chung toàn

đầu nhà nước (vua, hoàng đế) theo nguyên tắc thừa kế.

* Được chia thành: : Quyền lựcChính thể quân chủ tuyệt đối

vô hạn

Chính thể quân chủ hạn chế: Quyền lực

bị hạn chế

+ là hình thức trong đó quyền lực tối caoChính thể cộng hòa:

của nhà nước thuộc vào một cơ quan được bầu ra trong một thời

gian nhất định.

Được chia thành: Cộng hòa dân chủ

Cộng hòa quý tộc

1.2. Hình thức cấu trúc nhà nước

- Đây là sự tổ chức nhà nước theo các đơn vị hành chính lãnh thổ và mối

quan hệ giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và các cơ quan nhà

nước ở địa phương.

- Có hai hình thức chủ yếu: Hình thức nhà nước đơn nhất

Hình thức nhà nước liên bang

+ Nhà nước đơn nhất: Là nhà nước có chủ quyền chung, các

bộ phận hợp thành nhà nước là các đợn vị hành chính -

lãnh thổ không có chủ quyền quốc gia, đồng thời có hệ

thống cơ quan nhà nước thống nhất từ trung ương xuống

địa phương, trong nước chỉ có một hệ thống pháp luật

+Nhà nước liên bang: là nhà nước có từ hai hay nhiều nước

thành viên hợp lại . Nhà nước liên bang có hai hệ thống

cơ quan quyền lực và quản lý. Một hệ thống chung cho

toàn liên bang và một hệ thống trong mỗi nước thành

viên. Nhà nước liên bang có hai hệ thống pháp luật của

bang và của liên bang.

1.3. Chế độ chính trị

- Là tổng thể các phương pháp, cách thức mà các cơ quan nhà nước sử

dụng để thực hiện quyền lực nhà nước.

- Gồm 2 phương pháp chính:

+ Phương pháp dân chủ: cũng có nhiều loại, thể hiện dưới các

hình thức khác nhau như dân chủ thực sự và dân chủ giả

hiệu, dân chủ rộng rãi và dân chủ hạn chế, dân chủ trực

tiếp và dân chủ gián tiếp.

+ Phương pháp phản dân chủ: thể hiện tính chất độc tài, đáng

chú ý nhất là khi phương pháp cai trị và quản lý xã hội

này phát triển đến mức độ cao sẽ trở thành những phương

pháp tàn bạo, quân phiệt và phát xít.

Câu 2: Kiểu nhà nước là gì? Nêu đặc trưng của các kiểu nhà nước và

sự thay thế các kiểu nhà nước trong lịch sử.

Trả lời:

- Khái niệm: Kiểu nhà nước là tổng thể các dấu hiệu (đặc điểm) cơ bản

của nhà nước thể hiện bản chất của nhà nước và những điều kiện tồn tại

và phát triển của nhà nước trong một hình thái kinh tế - xã hội nhất định”.

Cơ sở để xác định kiểu nhà nước là học thuyết Mác-Lênin.

- Trong lịch sử xã hội có giai cấp đã tồn tại 4 hình thái kinh tế - xã hội:

Chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa.

- Bốn kiểu nhà nước:+ Kiểu nhà nước chủ nô

+ Kiểu nhà nước phong kiến

+ Kiểu nhà nước tư sản

+ Kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa

- Các kiểu nhà nước chủ nô, phong kiến, tư sản có chung bản chất vì đều

được xây dựng trên cơ sở tư hữu về tư liệu sản xuất, đều là những công

cụ bạo lực, bộ máy chuyên chính của các giai cấp bóc lột chống lại nhân

dân lao động. Nhà nước xã hội chủ nghĩa là kiểu nhà nước tiến bộ nhất và

cuối cùng trong lịch sử nhân loại có bản chất hẳn ba kiểu nhà nước trước

đó vì được xây dựng trên cơ sở công hữu về tư liệu sản xuất và quan hệ

thân thiện giữa những người lao động. Do nhân dân thiết lập và hoạt động

vì nhân dân.

- Sự thay thế kiểu nhà nước này bằng một kiểu nhà nước tiến bộ hơn là

một quy luật tất yếu. Quy luật về sự thay thế các kiểu nhà nước phù hợp

với quy luật về sự phát triển và thay thế của các hình thái kinh tế - xã hội.

Một kiểu nhà nước mới xuất hiện trong quá trình cách mạng khi giai cấp

cầm quyền cũ bị lật đổ và giai cấp thống trị mới giành được chính quyền.

Các cuộc cách mạng khác nhau diễn ra trong lịch sử đều tuân thủ thao

quy luật đó: Nhà nước phong kiến thay thế nhà nước chủ nô, nhà nước tư

sản thay thế nhà nước phong kiến, nhà nước xã hội chủ nghĩa thay thế

nhà nước tư sản. Tuy nhiên, quá trình thay thế nhà nước trong các xã hội

khác nhau diễn ra không giống nhau và trên thực tế không phải xã hội

nào cũng đều trải quả tuần tự bốn kiểu nhà nước trên.

Câu 3: Nhà nước là gì? Trình bài bản chất và đặc trưng của nhà nước.

Trả lời:

- Nhà nước là hiện tượng xã hội rất đa dạng và phức tạp, được nhiều

ngành khoa học nghiên cứu ở nhiều góc độ, phạm vi khác nhau. Ngay từ

thời cổ đại, các nhà tư tưởng đã quan tâm nghiên cứu và đã có những luận

giải khác nhau về khái niệm “nhà nước”. Trải qua nhiều thời đại khác

nhau, nhận thức, quan điểm về vấn đề này ngày càng thêm phong phú.

Tuy nhiên, do xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhâu, năng lực

nhận thức khác nhau, lại bị chi phối bởi yếu tố lợi ích, quan điểm chính

trị…, vì vậy có nhiều quan niệm khác nhau về nhà nước.

- Chỉ có học thuyết Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật mới giải thích

được một cách đúng đắn và khoa học về bản chất và ý nghĩa của nhà

nước.

- Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin: “Nhà nước là sản phẩm và

biểu hiện của những mâu thuận giai cấp không thể điều hòa được”. =>

Nhà nước chỉ được sinh ra và tồn tại trong xã hội có giai cấp- và bao giờ

cũng thể hiện bản chất giai cấp sâu sắc. Cho nên nhà nước trước hết là bộ

máy cưỡng chế đặc biệt nằm trong tay giai cấp cầm quyền, là công cụ sắc

bén nhất duy trì sự thống trị của giai cấp.

- Như vậy, Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có

bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản

lý nhằm duy trì, bảo vệ trật tự xã hội, bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị

trong xã hội có giai cấp.



Bản chất của nhà nước

- Khái niệm: Bản chất của nhà nước là tất cả các phương diện cơ bản quy

định sự tồn tại và phát triển của nhà nước

-Bản chất nhà nước là thể thống nhất về tính xã hội và tính giai cấp.

* Tính giai cấp của nhà nước:

Nhà nước là bộ máy do giai cấp thống trị lập ra, có nhiệm vụ bảo vệ cho

lợi ích của giai cấp thống trị. Sự thống trị của giai cấp này đối với giai

cấp khác thể hiện dưới ba hình thức: Quyền lực kinh tế, quyền lực chính

trị và quyền lực tư tưởng.

+ Quyền lực kinh tế: Giữ vai trò quyết định, là cơ sở bảo đảm sự

thống trị giai cấp. Quyền lực kinh tế thuộc giai cấp nắm trong tay tư liệu

sản xuất trong xã hội, với tư liệu sản xuất trong tay, chủ sở hữu có thể bắt

người bị bóc lột phải phục thuộc về mặt kinh tế. Nhờ có nhà nước, giai

cấp nắm trong tay tư liệu sản xuất trở thành giai cấp thống trị về kinh tế.

+ Quyền lực chính trị: là bạo lực có tổ chức của một giai cấp để trấn

áp giai cấp khác. Nhà nước là một bộ máy bạo lực do giai cấp thống trị tổ

chức ra để trấn áp các giai cấp đối kháng. Với ý nghĩa đó, nhà nước là

một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị. Giai cấp thống trị sử dùng

nhà nước là công cụ để thực hiện quyền lực chính trị. Ý chí của giai cấp

thống trị thông qua nhà nước trở thành ý chí của nhà nước, ý chí của nhà

nước có sức mạnh buộc các giai cấp khác phải tuân theo một “trật tự” do

giai cấp thống trị đặt ra, phải phục vụ lợi ích cho giai cấp thống trị.

+ Quyền lực về tư tưởng: Giai cấp thống trị đã thông qua nhà nước để

xây dựng hệ tư tưởng của giai cấp mình thành hệ tư tưởng thống trị trong

xã hội, bắt các giai cấp khác phải lệ thuộc mình về mặt tư tưởng.

* Tính xã hội của nhà nước:

- Song nhà nước không chỉ có tính giai cấp mà còn có vai trò xã hội bởi lẽ

nhà nước được sinh ra không chỉ do nhu cầu thống trị của giai cấp mà còn

do nhu cầu tổ chức và quản lý xã hội. Một nhà nước sẽ không thể tồn tại

nếu chỉ phục vụ lợi ích của giai cấp thống trị mà không tính tới lợi ích,

nguyện vọng và ý chí của các giai tầng khác trong xã hội. Bên cạnh đó,

nhà nước phải đảm bảo các giá trị xã hội đạt được, bảo đảm xã hội trật tự,

ổn định và phát triển, thực hiện chức năng hay chức năng khác phù hợp

với yêu cầu của xã hội.

=> Điều đó nói nên rằng nhà nước là một hiện tượng phức tạp và đa

dangj, nó vừa mang bản chất giai cấp vừa mang bản chất xã hội.

Câu 4: Phân biệt nhà nước với các tổ chức khác nhà nước

Trả lời:

1. Khái niệm

- Nhà nước: là tổ chức quyền lực công cộng đặc biệt, tổ chức và quản lí

dân cư theo lãnh thôt, nắm giữ và thực hiện chủ quyền quốc gia, ban hành

pháp luật và thực hiện quản lí xã hội bằng pháp luật, phục vụ lợi ích giai

tầng, lợi ích cả xã hội, sự tồn tại và phát triển của đất nước

- Các tổ chức xã hội khác: Là tập hợp một giai cấp, tổ chức có cùng quan

điểm cùng lập trường, cùng ngành nghề hoặc cùng một giới tính… tổ

chức xã hội được thành lập 1 cách tự nguyện để thực hiện mục đích của

mình.

2. Đặc điểm, dấu hiệu Nhà nước

- Nhà nước thiết lập một quyền lực cộng cộng đặc biệt, không còn hòa

nhập với dân cư nữa, làm nhiệm vụ quản lý cưỡng chế. Quyền lực ấy

phục vụ cho giai cấp thống trị. VD: Bộ máy nhà nước VN bao gồm: Quốc

hội,…

- Nhà nước phân chia cư dân theo lãnh thổ thành các đơn vị hành chính

và thực hiện sự quản lí đối với dân cư theo các đơn vị ấy chứ không tập

hợp dân cư theo chính kiến, huyết thống, nghề nghiệp hoặc giới tính. VD:

Tp trực thuộc tỉnh, Huyện trực thuộc tỉnh,…

- Nhà nước có chủ quyền quốc gia mang nội dung chính trị, pháp lý. Lưu

ý: đặc khu Hồng Kong, Ma Cao, Đài Loan. Khu tự trị Tây Tạng, Nội

Mông

- Nhà nước có quyền định đoạt các công việc hệ trọng của quốc gia như

đối nội đối ngoại, không bị tác động từ bên ngoài.

- Nhà nước ban hành pháp luật và thực hiện sự quản lý bắt buộc đối với

mọi công dân. Nhà nước ban hành pháp luật, thể hiện bằng các văn bản

pháp luật, điều khoản, có tính cưỡng chế mạnh mẽ, nếu không ai chấp

hành sẽ bị phạt. VD: Đội mũ bảo hiểm

- Nhà nước quy định và thực hiện thu các loại thuế dưới hình thức bắt

buộc. Nhà nước là cơ quan duy nhất có quyền đặt ra các loại thuế và có

tính cưỡng chế bắt buộc phải đóng, nếu không sẽ bị trừng trị bằng pháp

luật. VD: Trốn thuế sẽ bị bắt ngồi tù.

3. Đặc điểm, dấu hiệu các tổ chức khác.

- Các tổ chức khác: Trong nội bộ tổ chức, với những thành viên của tổ

chức (VD: Đoàn TNCSHCM ra điều lệ chỉ áp dũng với các thành viên

của tổ chức)

- Tổ chức và quản lý thành viên theo giới tình, sở thích, nghề nghiệp, lứa

tuổi

- Ban hành các giáo điều, nội quy, quy định. Quản lí thành viên bằng điều

lệ tổ chức, bằng sự tự giác của mỗi thành viên, không có tính cưỡng chế,

người tham gia có thể chấp hành hoặc khống

- Đặt ra các khoản lệ phí, quỹ hội nhưng không có tính bắt buộc như thuế.

- Đại diện cho tổ chức mình, cho quyền lợi của thành viên mình những

vẫn không chịu tác động của pháp luật, không đặt ra các giáo điều, nội

quy trái với pháp luật

- Kinh phí nhỏ, do các thành viên tự đóng góp hoặc do nhà nước hỗ trợ,

không có quân đội, vũ trang.

Câu 5: Phân tích bản chất của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa

Việt Nam

Trả lời:

- 2/9/1945: Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời

- 1954: Chiến thắng Điện Biên Phủ, kết thức 9 năm kháng chiến chống

Pháp.

- 30/4/1975: Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

- 2/7/1976: Đổi tên thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

- 12/9/1977: Gia nhập Liên Hợp Quốc

Khái niệm: Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có

bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản

lý nhằm duy trì, bảo vệ trật tự xã hội, bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị

trong xã hội có giai cấp.

- Bản chất bao trìm nhất chi phối cho mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

của Nhà nước Việt Nam hiện nay từ tổ chức đến hoạt động thực tiễn là

tính nhân dân của Nhà nước.

- Điều 2 Hiến pháp 1992 được sửa đổi theo Nghị quyết 51/QH quy định

về bản chất Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam: “ Nhà nước

Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực nhà

nước thuộc về nhân dân mà nên ftanrg là liên minh giữa giai cấp công

nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức. Quyền lực nhà nước

thống nhất, có sự phân công và phối với giữa các cơ quan nhà nước

trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp”

Bản chất của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam:

* Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước.

- Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ngày nay là nhà nước

của dân, do dân mà nòng cốt là liên minh công nông, trí thức tự tổ chức

và tự định đoạt quyền lực nhà nước. Quyền lực nhà nước Việt Nam

không thuộc về 1 cá nhân nào, 1 nhóm người nào mà thuộc về toan ftheer

nhân dân.

- Nhân dân sử dụng quyền lực của mình thông qua các đại biểu quốc hội

và đại biểu hội đông nhân dân các cấp.

- Tất cả những chủ trương, chính sách, pháp luật Nhà nước do nhân dân

trực tiếp hoặc gián tiếp quyết định.

- Nhân dân có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước,

dồng thời có quyền khiếu nại, tố cái hành vi vi phạm pháp luật của cơ

quan nhà nước, cán bộ công chức nhà nước.

- Nhân dân có quyền trực tiếp đưa ra các kiến nghị với các cơ quan nhà

nước có thẩm quyền

* Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là một nhà nước

dân chủ thực sự, có tính xã hội rộng rãi.

- Thực sự: Quyền tự do dân chủ của nhân dân được ghi nhận trong các

văn bản pháp luật. Nhà nước có biện pháp bảo đảm quyền tự do dân chủ

của người dân trên thực tế.

- Rộng rãi: Nhà nước đảm bảo quyền tự do dân chủ cho mọi công dân

không phân biệt giới tính, tôn giáo, nghề nghiệp. Nhà nước thể hiện tính

dân chủ trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa và xã

hội.

+ Trong lĩnh vực kinh tế: NN thực hiện chủ trương tự do, bình

đẳng về kinh tế, tạo ra những điều kiện làm cho nền kinh tế đất nước có

tính năng động, xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình

độ phát triển của llsx. Chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều

thành phần, đa sở hữu và hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh cho

phép mọi đơn vị kinh tế đều có thể hoạt động theo cơ chế tự chủ trong

sản xuất, kinh doanh, hợp tác và cạnh tranh với nhau và đều bình đẳng

trước pháp luật. Bảo đảm lợi ích kinh tế của người lao động, coi đó là

động lực, mục tiêu của dân chủ

+ Trong lĩnh vực chính trị: NN tạo cơ sở pháp lý vững chắc, trong

đó quy định tất cả các quyền tự do, dân chủ trong sinh hoạt chính trị, bảo

đảm cho người dân được làm chủ về mặt chính trị. NN xác lập và thực

hiện cơ chế dân chủ đại diện thông qua chế độ bầu cử và bãi miễn đại

biểu nhân dân vào các cơ quan dân cử. Bên cạnh đó, nhà nước chú trọng.

thiết lập và bảo đảm thực hiện đầy đủ chế độ dân chủ trực tiếp, tạo điều

kiện cho nhân dân tham gia thực sự vào công việc quản lý NN, quản lý xã

hội, tham gia đóng góp ý kiến, kiến nghị, thảo luận một cách dân chủ,

bình đẳng các vấn đề thuộc đường lối, chủ trương, chính sách, các dự

thảo luật pháp quan trọng làm cho nhân dân thực sự là chủ thể của những

chủ trương, chính sách và văn bản pháp luật đó.

+ Trong lĩnh vực tư tưởng văn hóa và xã hội: NN chủ trương tự do

tư tưởng và giải phóng tinh thần nhằm phát huy mọi khả năng của con

người. NN quy định các quyền tự do trong lĩnh vực văn hoá tư tưởng và

bảo đảm cho mọi người thực hiện các quyền đó như tự do ngôn luận, tính

ngưỡng, nghỉ ngơi, lao động. NN chủ trương tự do tư tưởng, tuy nhiên

cũng để làm tổn hại lợi íchnghiêm cấm hành vi lợi dụng tự do, dân chủ

quốc gia, lợi ích dân tộc.

* Nhà nước thống nhất các dân tốc cùng sinh sống trên đất nước Việt

Nam.

NN Cộng hòa XHCN Việt Nam trong tất cả các thời kỳ phát triển của

mình đều coi "đại đoàn kết dân tộc" là một nguyên tắc cơ bản để thiết lập

chế độ dân chủ, phát huy quyền lực nhân dân, bảo đảm công bằng XH,

đồng thời là cơ sở để tạo ra sức mạnh của một NN thống nhất. Nhà nước

ta là nhà nước thống nhất của 54 dân tộc anh em.

Chính sách đại đoàn kết dân tộc thể hiện dưới bốn hình thức cơ bản của

Nhà nước Việt Nam:

+ Một là, xây dựng một cơ sở pháp lý vững vàng cho việc thiết lập và

củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, tạo điều kiện cho mỗi dân tộc đều có

thể tham gia một cách tích cực nhất vào việc thiết lập, củng cố và phát

huy sức mạnh và quyền lực nhà nước.

+ Hai là, NN tổ chức thực hiện trong các hoạt động cụ thể của mình và

của toàn bộ hệ thống chính trị để đảm bảo nguyên tắc đoàn kết dân

tộc.Tất cả các tổ chức Đảng, NN, Mặt trận tổ quốc, Công đoàn, Đoàn

thanh niên. . . đều coi việc thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc, xây

dựng NN Việt Nam thống nhất là mục tiêu chung, là nguyên tắc hoạt

động của tổ chức mình.

+ Ba là, trong khi tổ chức thực hiện, nhà nước luôn chú trọng việc ưu tiên

đối với các dân tộc ít người, các vùng núi, vùng sâu, vùng xa, tạo điều

kiện để các dân tộc tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, cùng tồn tại và phát triển

trên cơ sở hòa hợp, đoàn kết, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội

công bằng văn minh.

+ Bốn là, chú ý tới điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của mỗi dân tộc, mỗi địa

phương, tôn trọng các giá trị văn hóa tinh thần, truyền thống của mỗi dân

tộc, xây dựng bản sắc riêng của dân tộc Việt Nam với đầy đủ tính phong

phú mà vẫn bảo đảm sự nhất quán và thống nhất.

* Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thể hiện tính xã

hội rộng rãi.

- Với mục tiêu xây dựng 1 xã hội văn minh, nhân đạo, bảo đảm công

bằng xã hội, NN Việt Nam đã quan tâm đặc biệt và toàn diện tới việc giải

quyết các vấn đề xã hội như: xây dựng các công trình phúc lợi xã hội, đầu

tư cho việc phòng chống thiên tai, giải quyết các vấn đề bức xúc như xóa

đói, giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe nhân dân, giải quyết việc làm, thất

nghiệp, giúp đỡ người già cô đơn, trẻ mồ côi, chống các tệ nạn xã hội

- NN không những chỉ đặt ra những cơ sở pháp lý mà còn đầu tư thỏa

đáng cho việc giải quyết các vấn đề này là nhiệm vụ của mọi cấp, mọi

ngành và của NN nói chung.

* Nhà nước thực hiện đường lối đối ngoại hòa bình , hợp tác và hữu

nghị.

- Bản chất của NN CHXHCN VN không chỉ thể hiện trong các chính

sách đối nội mà còn thể hiện cả trong chính sách đối ngoại. Phương châm

“Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của tất cả các nước trong

cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển” thể hiện

một đường lối ngoại giao mở của NN ta.

- Điều 14 Hiến pháp 1992 đã khẳng định: Nước CHXHCNVN thực hiện

chính sách hòa bình, hữu nghị, mở rộng giao lưu và hợp tác đối với tất cả

các nước trên thế giới, không phân biệt chế độ chính trị và xã hội khác

nhau, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của

nhau, bình đẳng và các bên cùng có lợi, tăng cường đoàn kết hữu nghị và

quan hệ hợp tác với các nước xã hội chủ nghĩa và các nước láng giếng,

tích cực ủng hộ và góp phần vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế

giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Câu 6: Phân tích nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của

bộ máy Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Trả lời:

- Bộ máy NN xã hội chủ nghĩa là hệ thống các cơ quan NN từ trung ương

xuống cơ sở, được tổ chức theo những nguyên tắc chung thống nhất, tạo

thành một cơ chế đồng bộ để thực hiện các chức năng NN và nhiệm vụ

của NN XHCN.

- Để bộ máy của NN XHCN hoạt động có hiệu lực và hiêu quả trong

quản lý xã hội thì điều quan trọng là phải bảo đảm cho nó có một cơ cấu

tổ chức hợp lý, một cơ chế hoạt động đồng bộ và đội ngũ cán bộ có đủ

năng lực thực hiện nhiệm vụ được giao. Muốn vậy trong tổ chức và hoạt

động của bộ máy NN phải tuân theo những nguyên tắc nhất định.

- Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của BMNN XHCN là những nguyên

lý, những tư tưởng chỉ đạo đúng đắn, khách quan và khoa học, phù hợp

với bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa, tạo thành cơ sở cho tổ chức

và hoạt động của các cơ quan nhà nước và toàn thể bộ máy nhà nước.

- Trong tổ chức và hoạt đô ƒ

ng của BMNN XHCN có rất nhiều nguyên tắc,

trong đó có những nguyên tắc cơ bản, và môƒ

t trong những nguyên tắc cơ

bản đó là:

1. Nguyên tắc bảo đảm quyền lực nhân dân trong tổ chức và hoạt

động của bộ máy NN.

 Cơ sở pháp lý: điều 2 Hiến pháp 2013 “NN CHXH CNVN là NN pháp

quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền

lực NN thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp

công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Quyền lực NN

thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan NN trong

việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp”.

 Nội dung

- Nhà nước bảo đảm cho nhân dân tham gia đông đảo và tích cực vào việc

thành lập và tổ chức lập ra bộ máy nhà nước. Sự bảo đảm này thể hiện

trước hết ở chỗ Nhà nước xây dựng cơ sở pháp lý và các biện pháp tổ

chức phù hợp để nhân dân thể hiện ý chí của mình, phát huy quyền làm

chủ bầu ra các cơ quan đại diện của mình và thông qua hệ thống cơ quan

đại diện để lập ra các hệ thống cơ quan khác.

- Phải đảm cho nhân dân tham gia đông đảo vào việc các côngquản lý

việc nhà nước và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước.

V.I.Lenin coi đây là phương pháp tuyê ƒ

t diê ƒ

u, phương pháp đă ƒ

c thù chỉ có

thể thực hiê ƒ

n được môƒ

t cách đầy đủ trong xã hội chủ nghĩa

- Ngoài việc “dân biết, dân bàn” thì phải có cơ chế bảo đảm cho nhân dân

thực hiện việc hoạt động của các cơ quan nhà nước,kiểm tra, giám sát

nhân viên nhà nước, các tổ chức và cá nhân khác được trao cho những

quyền hạn nhất định để quản lý một số công việc của nhà nước, tức là

“dân kiểm tra’. Đây là vấn đề có tính nguyên tắc, đồng thời là một trong

những phương pháp bảo đảm cho bộ máy nhà nước hoạt động đúng mục

đích phục vụ và bảo vệ lợi ích của nhân dân, chống những biểu hiện tiêu

cực như quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng, xa rời quần chúng

của đội ngũ cán bộ nhà nước.

- Bảo đảm cho nhân dân được đưa ra kiến nghị với cơ quan NN

 Một số biện pháp để đảm bảo nguyên tắc: Để thực hiê ƒ

n tốt nguyên tắc

này trong thực tế đời sống, NN ta cần có những biê ƒ

n pháp để nhân

dân có điều kiê ƒ

n nâng cao trình đôƒ văn hóa, chính trị, pháp luâ ƒ

t, quản

lý, đồng thời nâng cao đời sống vâ ƒ

t chất, tinh thần; cung cấp thông tin

đầy đủ để dân biết, dân bàn, dân kiểm tra các hoạt đôƒ

ng của NN.

2. Nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với NN.

Sự lãnh đạo của Đảng giữ vai trò quyết định trong việc xác định phương

hướng tổ chức và hoạt động của NN XHCN, là điều kiện quyết định để

nâng cao hiệu lực quản lý của NN, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

trong việc tham gia vào công việc của NN. Tăng cường vai trò lãnh đạo

của Đảng đối với NN còn nhằm giữ vững bản chất của NN XHCN, bảo

đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân, đưa công cuộc đổi mới đi đúng

định hướng XHCN.

 Cơ sở pháp lý: Điều 4 HP. Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong

của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của

giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ

nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo

Nhà nước và xã hội”.

 Nội dung

- Đảng vạch ra đường lối, chủ trương và phương hướng tổ chức và hoạt

động của bộ máy NN. Đồng thời chỉ đạo quá trình xây dựng PL, nhất là

những đạo luật quan trọng nhằm thông qua NN thể chế hoá các chủ

trương, chính sách của Đảng thành PL, thành những quy định chung

thống nhất trên quy mô toàn XH, thực hiện và phát huy quyền làm chủ

của nhân dân

- Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, hướng dẫn các cơ quan NN hoạt động

theo đúng đường lối chính sách của Đảng và đào tạo cán bộ tăng cường

cho bộ máy NN.

- Đảng lãnh đạo NN bằng vai trò, tác phong gương mẫu của Đảng viên

trong việc chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, PL của NN, đặc

biệt thông qua các tổ chức Đảng và các đảng viên làm việc trong bộ máy

NN. Đảng lựa chọn cán bộ ưu tú của Đảng vào các vị trí lãnh đạo của cơ

quan NN.

- Biện pháp: Để có thể thực hiê ƒ

n tốt vai trò của đảng đối với NN, Đảng

phải thường xuyên củng cố, đổi mới nô ƒ

i dung và phương thức lãnh đạo,

nâng cao chất lượng hoạt đôƒ

ng của các tổ chức Đảng và đảng viên trong

BMNN.

3. Nguyên tắc tập trung dân chủ

 Cơ sở pháp lý: Điều 6 HP: “Nhân dân sử dụng quyền lực NN thông

qua QH và HĐND là những cơ quan đạt diện cho ý chí và nguyện

vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước

nhân dân. Quốc Hội, hội đồng nhân dân và các cơ quan nhà nước đều

tổ chức và hoạt dộng theo nguyên tắc tập trung dân dân chủ”.

 Nội dung

- Thể hiện việc kết hợp hài hòa giữa sự chỉ đạo tập trung thống nhất của

các cơ quan TW đối với địa phương, giữa các cơ quan nhà nước cấp trên

đối với cơ quan nhà nước cấp dưới, mở rộng dân chủ, phát huy tính tích

cực, chủ động của các cơ quan nhà nước ở địa phương, các cơ quan nhà

nước cấp dưới

- Nội dung của nguyên tắc này được biểu hiện trên 3 mặt chủ yếu: tổ chức

bộ máy, cơ chế hoạt động, chế độ thông tin và báo cáo kiểm tra xử lý các

vấn đề trong quá trình tổ chức và thực hiện quyền lực NN:

+ Về mặt tổ chức: Nguyên tắc này thể hiê ƒ

n ở chế đô ƒ bầu cử, Chế

đô ƒ công vụ, xác lâ ƒ

p và giải quyết giải quyết mối quan hê ƒ giữa các bô ƒ

phâ ƒ

n của BMNN nói chung, giữa Trung ương với địa phương, giữa các

bô ƒ

phâ ƒ

n trong cơ quan NN và trên bình diê ƒ

n cao nhất là giữa NN với ND.

‰ các nước XHCN nói chung và nước ta nói riêng, nguyên tắc tâ ƒ

p trung

dân chủ này xuất phát từ nguyên tắc: tất cả quyền lực NN thuô ƒ

c về ND.

Nhân dân trực tiếp bầu ra hệ thống cơ quan đại diện, trao quyền cho các

cơ quan đại diện bầu ra hoặc phê chuẩn các hệ thống cơ quan khác. Tính

tập trung là biểu hiện quan trọng của bộ máy NN, nhưng sự tập trung đó

đều bắt nguồn và dựa trên cơ sở cửa chế độ dân chủ dân chủ sau khi đã

được tập trung phải chịu sự chỉ đạo của tập trung. Các cơ quan NN, công

chức NN được trao quyền để quản lý các công việc NN, nhưng đều phải

chịu trách nhiệm trước nhân dân và chịu sự kiểm tra giám sát của nhân

dân.

+ Về mặt hoạt động: Tập trung vào các cơ quan NN ở trung

ương có quyền quyết định các vấn đề cơ bản, quan trọng về chính trị,

kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại trên phạm vi toàn

quốc. Quyết định các vấn đề ở tầm vĩ mô, tạo khuôn khổ thống nhất cho

hoạt động của cả xã hội.

Các cơ quan NN ở địa phương quyết định những vấn đề thuộc phạm vi

của địa phương mình. Quyết định của cơ quan NN cấp trên có ý nghĩa bắt

buộc đối với cơ quan NN cấp dưới.

Đồng thời phải phân cấp quản lý để phát huy trách nhiệm và tính chủ

động của cơ quan địa phương, cơ quan NN ở địa phương, cơ quan cấp

dưới có quyền tự quyết định và chịu trách nhiệm về những vấn đề cụ thể

‰ địa phương. .

Cơ quan NN trung ương, cơ quan cấp trên có quyền kiểm tra, giám sát

hoạt động của các cơ quan cấp dưới và cơ quan NN địa phương. Có

quyền hủy bỏ, đình chỉ quyết định của cơ quan cấp dưới (nếu như quyết

định đó trái với quy định của PL) nhưng đồng thời phải tạo điều kiện cho

cơ quan cấp dưới, địa phương phát huy quyền chủ động, sáng tạo trong

giải quyết các vấn đề ‰ địa phương.

+ Chế độ thông tin, báo cáo, kiểm tra và xử lý các vấn đề kịp

thời, đúng đắn; khách quan và khoa học.

- Các chủ trương, quyết định của cấp trên phải được thông báo kịp thời

cho cấp dưới, để cấp dưới nắm được đúng tinh thần chỉ đạo của cấp trên,

từ đó chủ động giải quyết các vấn đề đúng PL và đáp ứng yêu cầu của cấp

trên.

- Các hoạt động của cấp dưới phải báo cáo kịp thời và đầy đủ cho cấp

trên để cấp trên nắm được và có sự chỉ đạo đối với cấp dưới, tạo ra sự

nhịp nhàng, đồng bộ của cả bộ máy NN.

- Đồng thời phải đảm bảo chế độ kỷ luật nghiêm minh trong tổ chức và

hoạt động của các cơ quan NN. Các cơ quan NN cấp trên phải thực hiện

kiểm tra và xử lý các vi phạm một cách nghiêm minh, đúng PL; đồng thời

áp dụng các biện pháp khuyến khích và khen thưởng kịp thời các đơn vị

cá nhân có nhiều sáng kiến, thành tích.

 Biện pháp:

+ Xác định rõ những lĩnh vực và vấn đề thuộc thẩm quyền của từng cấp

và từng cơ quan NN

+ Xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ trong từng cơ quan nhà nước

4. Nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc

 Cơ sở pháp lý: điều 5 HP “Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt

Nam, là Nhà nước thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất

nước Việt Nam.Nhà nước thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết,

tương trợ giữa các dân tộc, nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ

dân tộc.Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc

dân tộc và phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống và văn

hoá tốt đẹp của mình.Nhà nước thực hiện chính sách phát triển về mọi

mặt, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào

dân tộc thiểu số”.

 Nội dung:

- Về chính trị, các dân tộc đều bình đẳng với nhau về quyền và nghĩa vụ

trong quá trình thành lập và cử người tham gia vào các cơ quan NN, tham

gia vào quản lý các công việc của NN và thực hiện quyền kiểm tra, giám

sát hoạt động của các cơ quan NN, nhân viên NN và thực hiện các nghĩa

vụ đối với NN.

- Về kinh tế, các dân tộc bình đẳng với nhau về quyền và lợi ích kinh tế,

đồng thời NN cũng có chính sách hỗ trợ để các dân tộc có điều kiện phát

triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.

- Về văn hoá, giáo dục, các dân tộc đều được dùng tiếng nói, chữ viết,

giữ gìn bản sắc dân tộc và phát huy những phong tục tập quán truyền

thống và văn hoá tết đẹp của dân tộc mình.

- NN XHCN thực hiện chính sách đoàn kết tương trợ giữa các dân tộc,

nghiêm cấm các hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc.

 Biện pháp: xử lý nghiêm minh các hoạt động chia rẽ dân tộc.

5. Nguyên tắc pháp chế XHCN.

 Cơ sở pháp lý: điều 12HP: “Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật,

không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Các cơ quan

NN, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi

công dân phải nghiêm chỉnh chấp hành HP, pháp luật, đấu tranh

phòng ngừa và chống các tội phạm, các vi phạm HP và pháp luật. Mọi

hành động xâm phạm lợi ích của NN, quyền và lợi ích hợp pháp của

tập thể và của công dân đều bị xử lý theo pháp luật

 Nội dung:

- Yêu cầu các cơ quan NN, mọi tổ chức xã hội phải tiến hành theo đúng

pháp luật và trên cơ sở của pháp luật

- Mọi cán bộ và nhân viên NN đều phải nghiêm chỉnh và triệt để tôn

trọng PL khi thực thi quyền hạn và nhiệm vụ của mình

- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và quản lý nghiêm minh mọi

hành vi vi phạm pháp luật

 Biện pháp:

+ đẩy mạnh công tác xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống pháp luật

+ tổ chức công tác thực hiện pháp luật

+ xử lí nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật

 Ngoài 5 nguyên tắc trên, trong tổ chức và hoạt động bộ máy nhà nước

xã hội chủ nghĩa còn có những nguyên tắc khác như: nguyên tắc tổ

chức lao động khoa học, nguyên tắc đảm bảo tính kinh tế, nguyên tắc

công khai hóa... Chúng ta cần tiếp tục nghiên cứu để áp dụng cho

từng loại trong những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể.

Câu 7: Thế nào là bộ máy nhà nước? Trình bày các loại cơ quan

trong bộ máy nhà nước ở Việt Nam hiện nay.

Trả lời:

Bộ máy nhà nước Việt Nam là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung

ương xuống cơ sở, được tổ chức theo những nguyên tắc thống nhất, tạo

thành một cơ chế đồng bộ để thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của

nhà nước.

Hệ thống cơ quan nhà nước ta hiện nay

Vị trí pháp lý Thẩm quyển Cơ cấu tổ

chức

Hoạt

động

1.Quốc

hội

Là cơ quan đại

biểu cao nhất của

nhân dân, cơ

quan quyền lực

nhà nước cao

nhất của nước

CHXHCNVN

-Lập hiến(làm và

sửa đổi Hiến

pháp)

-Lập pháp(làm và

sửa đổi Luật

pháp)

-Giám sát tối cao

đối với hoạt động

của nhà nước.

-Chủ tịch

QH, Phó chủ

tịch QH.

-Ủy ban

thường trực

QH.

-Hội đồng

dân tộc.

9 Ủy ban

chuyên trách

QH.

-Nhiệm

kỳ mỗi

khóa

QH là

5 năm.

-60

ngày

khi QH

hết

nhiệm

kỳ, QH

mới

phải

được

bầu

xong.

-Họp 1

năm 2

lần

2.HĐND

tỉnh

Là cơ quan

quyền lực nhà

nước ở địa

phương; đại diện

cho ý chí, nguyện

vọng và quyền

làm chủ của nhân

dân, do nhân dân

địa phương bầu

ra,chịu trách

nhiệm trước nhân

dân địa phương

và cơ quan nhà

nước cấp trên.

-Quyết định

những vấn đề của

địa phương do

luật quy định.

-Giám sát việc

tuân theo Hiến

pháp và pháp luật

ở địa phương và

việc thực hiện

nghị quyết của

HĐND.

-Chia thành 3

cấp tỉnh,

huyện, xã.

-‰ một số

địa phương

triển khai thí

điểm không

tổ chức

HĐND cấp

huyện.

VD: Trong

những TH

nhất định,

QH sẽ thành

lập đơn vị

hành chính

KT đặc

biệt(HĐND,

UBND)

Nhiệm

kỳ 5

năm

3.Chính

phủ

Là cơ quan hành

chính NN cao

-Tổ chức thi hành

hiến pháp.

-Thủ tướng

CP, các phó

Nhiệm

kỳ 5

nhất, thực hiện

quyền hành pháp,

là cơ quan chấp

hành của QH, CP

chịu trách nhiệm

trước QH

-Thực hiện quyền

hành pháp quả

n lý tất cả các

lĩnh vực của đời

sống XH(KT,

chính trị, VH-

XH, Quốc

phòng-An ninh,

đối ngoại)

thủ tướng

CP.

-Bộ trưởng,

thủ trưởng

các cơ quan

ngang Bộ.

-18 bộ, 4 cơ

quan ngang

bộ, 8 cơ quan

thuộc CP

(Học viện

chính trị

quốc gia

HCM thuộc

CP)

năm

4.UBND

tỉnh

Là cơ quan chấp

hành của HĐND

do HĐND cùng

cấp bầu, cơ quan

hành chính nhà

nước ở địa

phương, chịu

trách nhiệm

trước HĐND và

cơ quan hành

chính nhà nước

cấp trên.

Chịu trách nhiệm

chấp hành hiến

pháp, pháp luật,

các VB của các

cơ quan nhà nước

cấp trên, nghị

quyết của

HĐND.

Thi hành các

nghị quyết của

HĐND cùng cấp

và cơ quan hành

chính nhà nước ở

địa phương.

UBND tỉnh,

huyện, xã.

Nhiệm

kỳ 5

năm

theo

5.Tòa án là cơ quan xét xử

của nhà nước

CHXHCNVN,

thực

hiện quyền tư

pháp .

Có nhiệm vụ bảo

vệ công lý , bảo

vệ quyền con

người, quyền

công dân, bảo vệ

chế độ xã hội chủ

nghĩa, bảo vệ lợi

ích của Nhà

nước, quyền và

lợi ích hợp pháp

của tổ chức, cá

nhân.

Tòa án nhân

dân tối cao

và các Tòa

án khác do

luật định.

(Tòa án cấp

cao->tỉnh-

>huyện->tòa

dân sự, hình

sự.

Tòa án quân

sự->TW-

>Quân khu-

>Khu vực)

Nhiệm

kỳ 5

năm

theo

6.Viện

kiểm sát

tối cao

Là cơ quan thực

hành quyền công

tố, kiểm sát hoạt

động tư pháp

có nhiệm vụ

bảo vệ pháp

luật, bảo vệ

quyền con người,

quyền công dân,

bảo vệ chế độ xã

hội chủ

nghĩa,bảo vệ lợi

ích của Nhà

nước, quyền và

lợi ích hợp

pháp của tổ

chức, cá nhân,

góp phần bảo

đảm pháp luật

được chấp hành

nghiêm chỉnh và

thống nhất.

Hoặc: thực hành

quyền công tố,

kiểm soát hoạt

động tư pháp.

Viện kiểm

sát nhân dân

tối cao và

các Viện

kiểm sát

khác do luật

định.

(VKS tỉnh-

>huyện.

VKS quân

sự->TW-

>Quân khu-

>Khu vực)

Nhiệm

kỳ 5

năm

theo

7.Kiểm

toán

là cơ quan do

Quốc hội thành

lập, hoạt động

độc lập và chỉ

tuân theo pháp

luật, thực hiện

kiểm toán việc

quản lý, sử dụng

tài chính, tài sản

công.

Kiểm toán tài sản

công, kiểm tra

chi tiêu, đánh giá

báo cáo tài chính

các cơ quan

thuộc Chính phủ

Việt Nam, giúp

tài chính nhà

nước minh bạch,

hạn chế tham

nhũng.

Kiểm toán

Nhà Nước.

Kiểm toán

Nhà nước

chuyên

ngành

Kiểm toán

Nhà nước

khu vực.

Nhiệm

kỳ 5

năm

theo

8.Chủ

tịch

nước

là người đứng

đầu Nhà nước,

thay mặt nước

Cộng hoà xã hội

chủ nghĩa Việt

Nam về đối nội

và đối ngoại.

Công bố Hiến

pháp, pháp luật,

pháp lệnh.

Đề nghị Quốc

hội bầu, miễn

nhiệm, bãi nhiệm

Phó Chủ tịch

nước, Thủ tướng

Chínhh phủ; bổ

nhiệm, miễn

Nhiệm

kỳ 5

năm

theo

QH.

nhiệm, cách chức

Phó Thủ tướng,

Bộ trưởng…

Tiếp nhận đại sứ

đặc mệnh toàn

quyền của nước

ngoài.

…..Điều 88 Hiến

pháp 2013…..

Câu 8: Trình bày bản chất của nhà nước và liên hệ thực tiễn Việt

Nam hiện nay.

Trả lời:





Bản chất NN

- KN: Bản chất NN là tất cả các phương diện cơ bản quy định sự tồn tại

và phát triển của NN

- Bản chất: Nhà nước là thể thống nhất về tính xã hội và tính giai cấp

* Tính giai cấp của nhà nước:

NN là bộ máy do giai cấp thống trị lập ra, có nhiệm vụ bảo vệ cho lợi ích

của giai cấp thống trị. Sự thống trị của giai cấp này đối với giai cấp khác

thể hiện dưới ba hình thức: quyền lực kinh tế, quyền lực chính trị và

quyền lực tư tưởng.

+ Quyền lực kinh tế: giữ vai trò quyết định, là cơ sở bảo đảm sự thống trị

giai cấp. Quyền lực kinh tế thuộc về giai cấp nắm trong tay tư liệu sản

xuất trong xã hội, với tư liệu sản xuất trong tay, chủ sở hữu có thể bắt

người bị bóc lột phải phụ thuộc về mặt kinh tế. Nhờ có NN, giai cấp nắm

trong tay tư liệu sản xuất trở thành giai cấp thống trị về kinh tế.

+ Quyền lực chính trị: là bạo lực có tổ chức của một giai cấp để trấn áp

giai cấp khác. NN là một bộ máy bạo lực do giai cấp thống trị tổ chức ra

để trấn áp các giai cấp đối kháng. Với ý ngĩa đó, NN là một tổ chức đặc

biệt của quyền lực chính trị. Giai cấp thống trị sử dụng NN là công cụ để

thực hiện quyền lực chính trị. Ý chí của giai cấp thống trị thông qua NN

trở thành ý chí của NN, ý chí của NN có sức mạnh buộc các giai cấp

khác phải tuân theo một “trật tự” do giai cấp thống trị đặc ra, phải phục

vụ lợi ích của gia cấp thống trị.

+ Quyền lực về tư tưởng:

Giai cấp thống trị đã thông qua NN để xây dựng hệ tư tưởng của giai cấp

mình thành hệ tư tưởng thống trị trong xã hội, bắt các giai cấp khác phải

lệ thuộc mình về mặt tư tưởng.

** Tính xã hội của NN:

Song nhà nước không chỉ có tính giai cấp mà còn có vai trò xã hội bởi lẽ

NN được sinh ra không chỉ do nhu cầu thống trị giai cấp mà còn do nhu

cầu tổ chức và quản lý xã hội. Một NN sẽ không thể tồn tại nếu chỉ phục

vụ lợi ích của giai cấp thống trị mà không tính đến lợi ích, nguyện vọng

và ý chí của các giai tầng khác trong xã hội. Bên cạnh đó, NN phải đảm

bảo các giá trị xã hội đã đạt được, bảo đảm xã hội trật tự, ổn định và phát

triển, thực hiện chức năng này hay chức năng khác phù hợp với yêu cầu

của xã hội

Điều đó nói lên rằng NN là một hiện tượng phức tạp và đa dạng, nó vừa

mang bản chất giai cấp lại vừa mang bản chất xã hội.

Khái niệm NN: NN là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có

một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức

năng quản lý đặc biệt nhằm thực hiện những mục đích và bảo vệ lợi

ích của giai cấp thống trị trong xã hội có giai cấp đổi kháng.





Dấu hiệu

So với các tổ chức của xã hội thị tộc – bộ lạc và với các tổ chức chính trị

- xã hội khác mà giai cấp thống trị thiết lập và sử dụng để quản lý xã hội,

thì NN có 1 số dấu hiệu đặc trưng sau đây:

+ NN thiết lập một quyền lực công cộng đặc biệt không còn hoà nhập vào

dân cư nữa. Để thực hiện quyền lực và để quản lý xã hội, NN tạo ra một

hệ thống các cơ quan NN, là công cụ đặc biệt không còn hòa nhập với

dân cư như: tòa án, nhà tù , cảnh sát … trong đó có một lớp người

chuyên làm nhiệm vụ quản lý và cưỡng chế. Họ tham gia vào bộ máy NN

để hình thành nên 1 hệ thống các cơ quan NN từ TW đến cơ sở

+ NN phân chia dân cư theo lãnh thổ thành các đơn vị hành chính và

thực hiện sự quản lý đối với dân cư theo các đơn vị ấy chứ không tập hợp

dân cư theo chính kiến, huyết thống, nghề nghiệp hoặc giới tính. NN thực

thi quyền lực chính trị trên phạm vi toàn bộ lãnh thổ. Mỗi NN có lãnh thổ

riêng, trên lãnh thổ ấy lại phân thành các đơn vị hành chính nhỏ như tỉnh,

huyện…

+ NN có chủ quyền quốc gia. Chủ quyền quốc gia mang nội dung chính

trị, pháp lý thể hiện quyền độc lập tự quyết về những chính sách đối nội

và đối ngoại không phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài. Chủ quyền quốc

gia là thuộc tính không thể chia cắt của NN.

+ NN ban hành PL và thực hiện sự quản lý bắt buộc của mình đối với

mọi công dân. NN là 1 tổ chức duy nhất trong xã hội được quyền ban

hành pháp luật. Tất cả các quy định của NN đối với mọi công dân được

thể hiện trong pháp luật do NN ban hành. Và cũng chính sách của NN

bảo đảm cho pháp luật được thực thi trong cuộc sống

+ NN quy định và thực hiện viêc thu các loại thuế dưới các hình thức bắt

buộc, Bộ máy NN bao gồm 1 lớp người đặc biệt, tách ra khỏi sản xuất

làm công tác quản lý sẽ không thể tồn tại nếu không có nguồn nuôi

dưỡng. Đồng thời việc xây dựng và duy trì các cơ sở vật chất kỹ thuật

cho bộ máy NN cũng rất cần thiết. Thiếu thuế thì bộ máy NN không tồn

tại được. Chỉ có NN mới có quyền đặt ra thuế và thu thuế.

* Liên hệ với Việt Nam hiện nay.

* Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước.

- Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ngày nay là nhà nước

của dân, do dân mà nòng cốt là liên minh công nông, trí thức tự tổ chức

và tự định đoạt quyền lực nhà nước. Quyền lực nhà nước Việt Nam

không thuộc về 1 cá nhân nào, 1 nhóm người nào mà thuộc về toàn thể