SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
QUẢNG NAM
ĐỀ CHÍNH THỨC
(gồm có 02 trang)
KỲ THI OLYMPIC 24/3 TỈNH QUẢNG NAM
NĂM 2021
Môn thi: HÓA HỌC LỚP 11
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1: (4,0 điểm) Sự điện ly, phản ứng trong dung dịch chất điện ly.
1.1. Một lít dung dịch CH
3
COOH 0,01 M có chứa tổng số 6,28.10
21
ion và phân tử
CH
3
COOH. Tính độ điện li của axit này .
1.2. Có 8 ống nghiệm đánh số từ 1 – 8, mỗi ống nghiệm chứa một trong các dung dịch sau:
NH
4
Cl 1M; BaCl
2
0,2M; HCl 1M; H
2
SO
4
0,1M; Na
2
CO
3
0,1M; Na
2
SO
4
1M; NaOH 1M; C
6
H
5
ONa
0,2M. Chỉ được dùng thêm quỳ tím, hãy nêu các bước tiến hành để nhận biết mỗi dung dịch trên.
1.3. Thêm NH
3
vào dung dịch X
1
là hỗn hợp gồm CH
3
COOH 0,1M; HCOOH 0,2M; H
2
SO
4
0,01M cho đến khi
3
NH
C 0,58M
. Tính pH của dung dịch thu được.
Cho pKa của HCOOH là 3,75; của CH
3
COOH là 4,76; của
4
HSO
là 2; của
4
NH
là 9,24.
Câu 2: ( 5,0 điểm) Nito, photpho, cacbon, silic và hợp chất
2.1. Vì sao trước khi hàn kim loại người ta thường cho muối amoniclorua lên trên bề mặt
kim loại và nung nóng?
2.2. Hãy viết phương trình phản ứng và nêu hiện tượng xảy ra khi:
a. Sục CO
2
từ từ đến dư vào dung dịch Kalialuminat.
b. Sục NH
3
từ từ đến dư vào dung dịch CuSO
4
.
c. Cho ít vụn Cu vào dung dịch chứa đồng thời NaNO
3
và H
2
SO
4
.
d. Cho 2 giọt dung dịch AgNO
3
vào 4 giọt dung dịch Na
3
PO
4
trong ống nghiệm, cho tiếp
dung dịch HNO
3
loãng vào đến dư.
2.3. Lấy 83,5 gam một hỗn hợp hai muối nitrat của 2 kim loại X
2
và X
3
có hóa trị II (X
2
là
kim loại kiềm thổ, X
3
là kim loại nhóm d) được nung tới khi tạo thành những oxit, thể tích hỗn hợp
khí thu được gồm NO
2
và O
2
là 26,88 lít (0
o
C và 1 atm). Sau khi cho hỗn hợp khí này qua dung dịch
NaOH dư thì thể tích của hỗn hợp khí giảm 6 lần (Biết O
2
hấp thụ không đáng kể). Xác định 2 kim
loại X
2
và X
3
? Giả sử khối lượng mol phân tử X
2
lớn hơn 24.
Câu 3: (4,0 điểm) Đại cương hữu cơ và hidrocacbon
3.1. So sánh tính axit của các hợp chất (X
4
), (X
5
). Giải thích ngắn gọn.
3.2. Giải thích sự thay đổi pK
a
nấc thứ nhất và nấc thứ hai của các axit sau đây
(1) Axit oxalic; (2) Axit malonic; (3) Axit succinic.
pK
a
Axit
pK
a1
Axit oxalic
1,25
Axit malonic
2,848
Axit succinic
4,207
3.3. Đốt cháy hoàn toàn 0,02 mol hỗn hợp gồm 3 hiđrocacbon đồng phân X
6
, X
7
, X
8
. Hấp
thụ toàn bộ sản phẩm cháy vào 5,75 lít dung dịch Ca(OH)
2
0,02M thu được kết tủa và khối lượng
dung dịch tăng lên 5,08 gam. Cho Ba(OH)
2
dư vào dung dịch thu được, kết tủa lại tăng thêm, tổng
khối lượng kết tủa 2 lần là 24,305 gam.
a. Xác định công thức phân tử của 3 hiđrocacbon
b. Xác định công thức cấu tạo X
6
, X
7
, X
8
biết:
- Cả 3 chất đều không làm mất màu dung dịch brom.
- Khi đun nóng với dung dịch KMnO
4
loãng trong H
2
SO
4
thì X
6
và X
7
đều cho cùng sản
phẩm C
9
H
6
O
6
còn X
8
cho sản phẩm C
8
H
6
O
4
.
- Khi đun nóng với brom có mặt bột sắt X
6
chỉ cho một sản phẩm monobrom. Còn chất X
7
,
X
8
mỗi chất cho 2 sản phẩm monobrom.
Câu 4: (4,0 điểm) Dẫn xuất của hidrocacbon
4.1. Chia 45,3 gam hỗn hợp X
9
gồm CH
3
OH, C
n
H
2n+1
OH và C
n
H
2n-1
OH thành 3 phần bằng
nhau. Cho phần 1 tác dụng hết với một lượng dư CH
3
COOH, xúc tác H
2
SO
4
đậm đặc, đun nóng thì
thu được 25,6 gam hỗn hợp 3 este. Đốt cháy hết phần 2 thì thu được 0,775 mol CO
2
. Phần 3 cho tác
dụng với nước Br
2
dư, phản ứng hoàn toàn thì thấy có 20 gam Br
2
tham gia phản ứng. Xác định công
thức phân tử và tính số mol mỗi ancol trong 45,3 gam hỗn hợp X
9
.
4.2. Chia 14,2 gam hỗn hợp X
10
gồm hai anđehit đơn chức thành hai phần bằng nhau. Đốt
cháy hoàn toàn phần 1 thu được 15,4 gam CO
2
và 4,5 gam H
2
O. Cho phần 2 tác dụng với lượng dư
dung dịch AgNO
3
trong NH
3
thu được 43,2 gam bạc. Xác định công thức cấu tạo của hai anđehit
trên.
4.3. Cho m gam hỗn hợp X
11
gồm axit propionic, axit oxalic, axit malonic, axit benzoic tác
dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thu được a gam muối. Cũng cho m gam hỗn hợp X
11
nói trên tác
dụng với dung dịch Ca(OH)
2
vừa đủ thu được b gam muối. Tìm biểu thức liên hệ giữa m, a và b?
Câu 5: (3,0 điểm) Bài tập tổng hợp
5.1. Xác định tính lập thể (đồng phân cis-trans nếu có) của sản phẩm trong các chuyển hoá
sau đây (biết các sản phẩm trong chuyển hoá đều là sản phẩm chính).
2-Bromobutan
KOH/ancol

X
12
24
Br /CCl

X
13
2
KNH

X
14
3
Na(Hg)/NH

X
15
.
5.2. Xác định các chất X
16
, X
17
, X
18
, X
19,
dung dịch X
20
và hoàn thành các phương trình phản
ứng theo sơ đồ sau:
* Lưu ý: Học sinh được sử dụng BHTTH.
–––––––––––– Hết ––––––––––––
Họ và tên thí sinh: …..…………………………………. Số báo danh: ………………
+ (NaNO
3
+ ddNaOH)
(1)
Al
( Nhôm )
X
16
X
17
+ CuO, t
0
+ CuO, t
0
X
18
X
19
+ dd FeCl
3
+ (O
2
+ H
2
O)
+ X
16
, xt, t
0
+ CO
2
, p, t
0
X
17
dd
X
20
?
?
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
QUẢNG NAM
HDC CHÍNH THỨC
(gồm có 12 trang)
KỲ THI OLYMPIC 24/3 TỈNH QUẢNG NAM
NĂM 2021
Môn thi: HÓA HỌC LỚP 11
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1: (4,0 điểm) Sự điện ly, phản ứng trong dung dịch chất điện ly.
1.1. Một lít dung dịch CH
3
COOH 0,01 M có chứa tổng số 6,28.10
21
ion và phân tử
CH
3
COOH. Tính độ điện li của axit này.
1.2. Có 8 ống nghiệm đánh số từ 1 – 8, mỗi ống nghiệm chứa một trong các dung dịch sau:
NH
4
Cl 1M; BaCl
2
0,2M; HCl 1M; H
2
SO
4
0,1M; Na
2
CO
3
0,1M; Na
2
SO
4
1M; NaOH 1M; C
6
H
5
ONa
0,2M. Chỉ được dùng thêm quỳ tím, hãy nêu các bước tiến hành để nhận biết mỗi dung dịch trên.
1.3. Thêm NH
3
vào dung dịch X
1
là hỗn hợp gồm CH
3
COOH 0,1M; HCOOH 0,2M; H
2
SO
4
0,01M cho đến khi
3
NH
C 0,58M
. Tính pH của dung dịch thu được.
Cho pKa của HCOOH là 3,75; của CH
3
COOH là 4,76; của
4
HSO
là 2; của
4
NH
là 9,24.
Câu 1
Nội dung
Điểm
1
CH
3
COOH
3
OOH CH C


Ban đầu: 0,01
Điện li: x x x
Khi cân bằng 0,01 – x x x mol
Theo đề : 0,01 – x + x + x =
21
2
23
6,28.10
1,043.10
6,02.10
→ x = 0,043.10
-2
mol
Độ điện li : α =
2
2
0,043.10
4,3.10 4,3%
0,01

0,5
0,5
2
- pH gần đúng của các hóa chất lần lượt như sau:
NH
4
Cl
BaCl
2
HCl
H
2
SO
4
Na
2
CO
3
Na
2
SO
4
NaOH
C
6
H
5
ONa
5,1
7,0
0,0
0,0
11,67
6,5
14
11,6
pK
a
của (NH
4
Cl = 9,24) ; (C
6
H
5
OH = 9,98) ; (HCO
3
= 10,33)
Cách làm:
Bước 1: Cho giấy quỳ tím vào các dung dịch sẽ chia thành 03 nhóm:
+ Nhóm A: HCl (1), H
2
SO
4
(2), NH
4
Cl (3) làm quỳ tím hóa đỏ
+ Nhóm B: NaOH (4), Na
2
CO
3
(5), C
6
H
5
ONa (6) làm quỳ tím hóa xanh
+ Nhóm C: BaCl
2
(7), Na
2
SO
4
(8) không làm đổi màu quỳ tím
Bước 2: Lần lượt cho hai chất ở nhóm C vào mỗi chất ở nhóm A:
+ Nếu không có hiện tượng gì chất cho vào là (8), chất còn lại là (7). Dùng
(7) để nhận ra (2) và (8).
+ Nếu có một chất xuất hiện kết tủa trắng chất cho vào là (7), chất còn lại là
(8), chất phản ứng là (2). Như vậy sau bước 2 ta nhận được 3 chất (2), (7) và
(8)
H
2
SO
4
+ BaCl
2
BaSO
4
+ 2HCl
Bước 3: Cho (2) vào mỗi chất ở nhóm B:
+ Nếu có vẩn đục nhận được (6):
2C
6
H
5
ONa + H
2
SO
4
2C
6
H
5
OH + Na
2
SO
4
+ Nếu có bọt khí nhận được (5)
Na
2
CO
3
+ H
2
SO
4
Na
2
SO
4
+ CO
2
+ H
2
O
+ Nếu không có hiện tượng gì nhận được (4)
Bước 4: Dùng (4) phân biệt được (1) và (3):
+ Nếu có bọt khí mùi khai nhận được (3)
NH
4
Cl + NaOH NaCl+ NH
3
+ H
2
O
Còn lại HCl phản ứng với (4) không có hiện tượng gì
0.5
0,5
0,5
0,5
3
Do NH
3
rất dư so với các axit nên:
2NH
3
+ H
2
SO
4
(NH
4
)
2
SO
4
0,02 0,01 0,01
NH
3
+ HCOOH
HCOONH
4
0,2 0,2 0,2
NH
3
+ CH
3
COOH
CH
3
COONH
4
0,1 0,1 0,1 0,1
Thành phần giới hạn: NH
3
: 0,26M;
4
NH
: 0,32M; CH
3
COO
−
: 0,1M; HCOO
−
Viết 3 ptpu
0,25
0,25
: 0,2M;
2
4
SO
: 0,01M.
Cân bằng:
NH
4
NH
3
+ H
+
K
1
= 10
−9,24
(1)
H
2
O H
+
+ OH
−
K
2
= 10
−14
(2)
NH
3
+ H
2
O
4
NH
+ OH
−
K
3
= 10
−4,67
(3)
CH
3
COO
−
+ H
2
O CH
3
COOH + OH
−
K
4
= 10
−9,24
(4)
HCOO
−
+ H
2
O HCOOH + OH
−
K
5
= 10
−10,25
(5)
SO
2
4
+ H
2
O HSO
4
−
+ OH
−
K
6
= 10
−12
(6)
So sánh (1) và (2) thấy (1) là chủ yếu.
So sánh (3), (4), (5), (6) thấy (3) là chủ yếu.
Vậy cân bằng (1) và (3) là chủ yếu hay có thể coi dung dịch là một hệ đệm
gồm NH
4
+
0,32M và NH
3
0,26M.
→ pH hệ đệm được tính như sau: pH = pK
a
+
a
b
C
C
.lg
= 9,24 +
32,0
26,0
.lg
= 9,15
0,5
Câu 2: ( 5,0 điểm) Nito, photpho, cacbon, silic và hợp chất
2.1. Vì sao trước khi hàn kim loại người ta thường cho muối amoniclorua lên trên bề mặt
kim loại và nung nóng?
2.2. Hãy viết phương trình phản ứng và nêu hiện tượng xảy ra khi:
a. Sục CO
2
từ từ đến dư vào dung dịch Kalialuminat.
b. Sục NH
3
từ từ đến dư vào dung dịch CuSO
4
.
c. Cho ít vụn Cu vào dung dịch chứa đồng thời NaNO
3
và H
2
SO
4
.
d. Cho 2 giọt dung dịch AgNO
3
vào 4 giọt dung dịch Na
3
PO
4
trong ống nghiệm, cho tiếp
dung dịch HNO
3
loãng vào đến dư.
2.3. Lấy 83,5 gam một hỗn hợp hai muối nitrat của 2 kim loại X
2
và X
3
có hóa trị II (X
2
là
kim loại kiềm thổ, X
3
là kim loại nhóm d) được nung tới khi tạo thành những oxit, thể tích hỗn hợp
khí thu được gồm NO
2
và O
2
là 26,88 lít (0
o
C và 1 atm). Sau khi cho hỗn hợp khí này qua dung dịch
NaOH dư thì thể tích của hỗn hợp khí giảm 6 lần (Biết O
2
hấp thụ không đáng kể). Xác định 2 kim
loại X
2
và X
3
? Giả sử khối lượng mol phân tử X
2
lớn hơn 24.
Câu 2
Nội dung
Điểm
1
Bề mặt kim loại thường bị phủ bởi 1 lớp oxit do phản ứng với oxi trong không
khí. Các lớp oxit đó sẽ ảnh hưởng đến quá trình hàn làm cho quá trình hàn không
hiệu quả hoặc mối hàn kém bền. Vì vậy, trước khi hàn người ta cần đánh sạch lớp
oxit này.
Khi cho NH
4
Cl vào bề mặt kim loại và nung nóng, NH
4
Cl sẽ bị phân hủy theo
phương trình phản ứng: NH
4
Cl
0
t

NH
3
+ HCl
NH
3
là chất khử mạnh nó sẽ oxi hóa các oxit của kim loại yếu (như Cu, Fe...),
còn đối với kim loại mạnh (như Mg, Al..) thì HCl sẽ hòa tan các oxit của nó:
2NH
3
+ 3CuO
0
t

3Cu + N
2
+ 3H
2
O
HCl + MgO

MgCl
2
+ H
2
O
Nhờ các quá trình trên mà bề mặt kim loại được làm sạch trước khi hàn.
0,5
0,5
2
Phương trình phản ứng và hiện tượng xảy ra là:
a. Xuất hiện kết tủa trắng keo, không tan.
CO
2
+ KAlO
2
+ 2H
2
O

Al(OH)
3
+ KHCO
3
b. Lúc đầu có kết tủa màu xanh xuất hiện sau đó khi NH
3
dư thì kết tủa bị hòa tan
tạo phức xanh. Pthh:
2NH
3
+ 2H
2
O + CuSO
4

Cu(OH)
2
+ (NH
4
)
2
SO
4
Cu(OH)
2
+ 4NH
3

[Cu(NH
3
)
4
]
2+
+ 2OH
-
c. Kim loại Cu tan dần, có khí không màu thoát ra và hóa nâu trong không khí
3Cu + 8H
+
+ 2NO
3
-

3Cu
2+
+ 2NO + 4H
2
O
2NO + O
2

2NO
2
d. Lúc đầu có kết tủa màu vàng xuất hiện, sau đó khi cho HNO
3
dư vào thì kết tủa
bị tan
AgNO
3
+ Na
3
PO
4

Ag
3
PO
4
+ 3NaNO
3
Ag
3
PO
4
+ 3HNO
3

3AgNO
3
+ H
3
PO
4
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
3
Đặt công thức trung bình 2 muối là
32
M(NO )
2
32
M(NO )
o
t

2
MO
+ 4NO
2
+ O
2
; (1)
2NO
2
+ 2NaOH NaNO
2
+ NaNO
3
+ H
2
O (2)
Số mol NO
2
= x ; số mol O
2
= y
Ta có: x + y =PV/RT= 1,2mol ;
Sau p/ư (2) số mol giảm 6 lần: x + y = 6y x = 5y
x = 1,0 mol
y = 0,2 mol
Từ (1): x = 4y < 5y
O
2
oxi hóa (X
3
)O thành (X
3
)
2
O
n
2(X
2
)(NO
3
)
2
o
t

2(X
2
)O + 4NO
2
+ O
2
a a 2a 0,5a
2(X
3
)(NO
3
)
2
o
t

2(X
3
)O + 4NO
2
+ O
2
b b 2b 0,5b
2(X
3
)O + (n – 2)/2O
2
(X
3
)
2
O
n
; ∆n(O
2
) = 0,05mol
b b(n – 2)/4
2a + 2b = 1
b(n – 2)/4 = 0,05
b = 0,2/(n – 2)
Từ (1) suy ra:
M
+ 62x2 = 83,5/0,5 = 167 g/mol
M
= 43 g/mol
Vậy X
2
là Canxi (Ca)
M
= 40a + b.M
X3
/0,5= 43
0,5
0,5
0,5
2a + 2b = 1
a = (1 – 2b)/2 = 0,5 – 0,2/(n – 2) = (0,5n – 1,2)/(n – 2)
43 = [40(0,5n –1,2) + 0,2M
X3
)]/[(n – 2).0,5]
n = 4; M
X3
= 55g/mol
Vậy X
3
là Mn.
0,5
Câu 3: (4,0 điểm) Đại cương hữu cơ và hidrocacbon
3.1. So sánh tính axit của các hợp chất (X
4
), (X
5
). Giải thích ngắn gọn.
3.2. Giải thích sự thay đổi pK
a
nấc thứ nhất và nấc thứ hai của các axit sau đây
(1) Axit oxalic; (2) Axit malonic; (3) Axit succinic.
pK
a
Axit
pK
a1
Axit oxalic
1,25
Axit malonic
2,848
Axit succinic
4,207
3.3. Đốt cháy hoàn toàn 0,02 mol hỗn hợp gồm 3 hiđrocacbon đồng phân X
6
, X
7
, X
8
. Hấp
thụ toàn bộ sản phẩm cháy vào 5,75 lít dung dịch Ca(OH)
2
0,02M thu được kết tủa và khối lượng
dung dịch tăng lên 5,08 gam. Cho Ba(OH)
2
dư vào dung dịch thu được, kết tủa lại tăng thêm, tổng
khối lượng kết tủa 2 lần là 24,305 gam.
a. Xác định công thức phân tử của 3 hiđrocacbon
b. Xác định công thức cấu tạo X
6
, X
7
, X
8
biết:
- Cả 3 chất đều không làm mất màu dung dịch brom.
- Khi đun nóng với dung dịch KMnO
4
loãng trong H
2
SO
4
thì X
6
và X
7
đều cho cùng sản
phẩm C
9
H
6
O
6
còn X
8
cho sản phẩm C
8
H
6
O
4
.
- Khi đun nóng với brom có mặt bột sắt X
6
chỉ cho một sản phẩm monobrom. Còn chất X
7
,
X
8
mỗi chất cho 2 sản phẩm monobrom.
Câu
3
Nội dung
Điểm
1
+ Tính axit (X
4
) < (X
5
).
+ Giải thích:
(hệ thơm)
Anion tạo ra từ (X
4
): có điện tích âm (-)
chỉ nhận –C
C=O
nên hệ anion tạo ra
không bền bằng anion tạo ra từ chất
(X
5
) nên tính axit (X
4
) của yếu hơn.
Anion tạo từ (X
5
) ra bền hơn do có nhiều
công thức cộng hưởng và điện tích (–) tạo
ra được giải tỏa và được bền hóa nhờ hình
thành hệ thơm.
0,5
0,5
2
(1): HOOC-COOH (2): HOOC-CH
2
-COOH (3): HOOC-[CH
2
]
2
-COOH
+ Do ảnh hưởng của hiệu ứng –I của nhóm –COOH này lên nhóm –COOH kia mà có sự
khác nhau về pK
a1
của 3 axit. Hai nhóm –COOH càng xa nhau thì hiệu ứng –I càng
giảm, K
a1
giảm, pK
a1
tăng.
+ Cần so sánh khả năng phân li của ion HOOC-R-COO
-
ra ion H
+
. Với HOOC-CH
2
-
COO
-
do có liên kết hiđro nội phân tử tạo vòng 6 cạnh bền nhất nên khó phân li nhất,
pK
a2
lớn nhất.
+ Tương tự với HOOC-COO
-
cũng có liên kết hiđro nội phân tử, đóng vòng 5 cạnh và
HOOC-[CH
2
]
2
-COO
-
đóng vòng 7 cạnh. Vòng 7 cạnh bền hơn vòng 5 cạnh nên pK
a2
của
(3) lớn hơn pK
a2
của (1).
O
H
O O
O
O
H
O
OO
O
H
O
O
O
0,25
0,25
0,5
3
a. n
Ca(OH)2
= 0,115 mol
CO
2
+ Ca(OH)
2
(0,115mol) →
CaCO (x)
3
Ba(OH)
2
Ca(HCO ) (0,115-x) BaCO (0,115-x)+CaCO (0,115-x)
3 2 3 3

Nên 100x+(0,115-x)100+(0,115-x)197=24,305 → x= 0,05 → n
CO2
= 0,05+2(0,115-
0,05)= 0,18
→ n
H2O
= (0,05.100+ 5,08-0,18.44)/18=0,12
- Gọi công thức phân tử của X
6
là C
x
H
y
:
C
x
H
y
+ O
2
xCO
2
+
2
y
H
2
O
0,02 0,02x 0,01y
Ta có: 0,02x = 0,18
x = 9 và 0,01y = 0,12
y = 12
Công thức phân tử của X
6
, X
7
, X
8
là C
9
H
12
,
v
= 4.
b. Theo giả thiết thì X
6
, X
7
, X
8
phải là dẫn xuất của benzen vì chúng không làm mất màu
dung dịch Br
2
.
* X
6
, X
7
qua dung dịch KMnO
4
/H
+
thu được C
9
H
6
O
6
nên X
6
, X
7
phải có 3 nhánh CH
3
; X
8
cho C
8
H
6
O
4
nên X
8
có 2 nhánh trên vòng benzen (1 nhánh –CH
3
và 1 nhánh –C
2
H
5
).
- Khi đun nóng với Br
2
/Fe thì X
6
cho 1 sản phẩm monobrom còn X
7
, X
8
cho 2 sản phẩm
monobrom nên công thức cấu tạo của X
6
, X
7
, X
8
là:
CH
3
CH
3
H
3
C
CH
3
CH
3
H
3
C
CH
3
CH
2
CH
3
(X
6
) (X
7
) (X
8
)
0,5
0,5
0,25
0,75
Câu 4: (4,0 điểm) Dẫn xuất của hidrocacbon
4.1. Chia 45,3 gam hỗn hợp X
9
gồm CH
3
OH, C
n
H
2n+1
OH và C
n
H
2n-1
OH thành 3 phần bằng
nhau. Cho phần 1 tác dụng hết với một lượng dư CH
3
COOH, xúc tác H
2
SO
4
đậm đặc, đun nóng thì
thu được 25,6 gam hỗn hợp 3 este. Đốt cháy hết phần 2 thì thu được 0,775 mol CO
2
. Phần 3 cho tác
dụng với nước Br
2
dư, phản ứng hoàn toàn thì thấy có 20 gam Br
2
tham gia phản ứng. Xác định công
thức phân tử và tính số mol mỗi ancol trong 45,3 gam hỗn hợp X
9
.
4.2. Chia 14,2 gam hỗn hợp X
10
gồm hai anđehit đơn chức thành hai phần bằng nhau. Đốt
cháy hoàn toàn phần 1 thu được 15,4 gam CO
2
và 4,5 gam H
2
O. Cho phần 2 tác dụng với lượng dư
dung dịch AgNO
3
trong NH
3
thu được 43,2 gam bạc. Xác định công thức cấu tạo của hai anđehit
trên.
4.3. Cho m gam hỗn hợp X
11
gồm axit propionic, axit oxalic, axit malonic, axit benzoic tác
dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thu được a gam muối. Cũng cho m gam hỗn hợp X
11
nói trên tác
dụng với dung dịch Ca(OH)
2
vừa đủ thu được b gam muối. Tìm biểu thức liên hệ giữa m, a và b?
Câu 4
Nội dung
Điểm
1
Gọi công thức chung 3 ancol là
R
OH
R
OH + CH
3
COOH
24

0
H SO ñaëc, t
CH
3
COO
R
+ H
2
O (1)
n(
R
OH) (trong mỗi phần) =



Phản ứng với Br
2
: C
n
H
2n-1
OH + Br
2
C
n
H
2n-1
(OH)Br
2
(2)
0,125 mol
0,125 mol
Gọi x, y lần lượt là số mol của CH
3
OH và C
n
H
2n+1
OH trong mỗi phần
CH
3
OH + 1/2O
2
CO
2
+ 2H
2
O (3)
x
x
C
n
H
2n+1
OH +
3n
2
O
2
nCO
2
+ (n+1)H
2
O (4)
y
ny
C
n
H
2n-1
OH +
3n 1
2
O
2
n CO
2
+ nH
2
O (5)
0,125
0,125n
Theo(3,4,5) và bài ra ta có hệ:

  


Do: 0<y<0,125, nguyên
3,1<n<5,2. Suy ra: n= 4 hay 5.
0,25
0,25
0,5
TH 1: Khi n=4
CH
3
OH: 0,225mol, C
4
H
9
OH: 0,15 mol, C
4
H
7
OH: 0,375mol
TH 2: Khi n=5
CH
3
OH: 0,35625 mol, C
5
H
11
OH: 0,01875 mol, C
5
H
9
OH: 0,375mol
0,5
0,5
2
Khối lượng mỗi phần là 14,2/2 = 7,1 gam
Phần 1:
22
CO H O
n 0,35mol; n 0,25mol
=> m
C
= 4,2gam; m
H
= 0,5gam => m
O
= 7,1-4,2-0,5 = 2,4gam => n
O
= 0,15mol
Vì anđehit đơn chức => n
2anđehit
= n
O
= 0,15mol.
Phần 2: n
Ag
= 43,2/108 = 0,4 mol.
Do




==> Hỗn hợp có HCHO
Đặt công thức của anđehit còn lại là RCHO
Gọi số mol của HCHO và RCHO ở mỗi phần lần lượt là x và y mol.
Sơ đồ phản ứng tráng gương:
HCHO

4Ag
x 4x (mol)
RCHO

2Ag
y 2y (mol)
=> x + y = 0,15 (1)
4x + 2y = 0,4 (2)
Giải (1) và (2) => x = 0,05; y = 0,1.
Từ khối lượng mỗi phần là 7,1 gam => 0,05.30 + 0,1.(R+29) = 7,1 => R = 27
(-C
2
H
3
)
=> Anđehit còn lại là: CH
2
=CH-CHO
0,25
0,25
0,25
0,25
3
Gọi CT chung của axit R(COOH)
n
vói số mol x
R(COOH)
n
+n NaOH
R(COONa)
n
+n H
2
O
ĐLBTKL
nX
11
= (m-a):22 (1)
0,25
R(COOH)
n
+n OH
-
R(COO
-
)
n
+n H
2
O
nX
11
=( b-m):19 (2)
Từ (1) và (2) ta có 3m= 22b -19a
0,25
0,5
Câu 5: (3,0 điểm) Bài tập tổng hợp
5.1. Xác định tính lập thể (đồng phân cis-trans nếu có) của sản phẩm trong các chuyển hoá
sau đây (biết các sản phẩm trong chuyển hoá đều là sản phẩm chính).
2-Bromobutan
KOH/ancol

X
12
24
Br /CCl

X
13
2
KNH

X
14
3
Na(Hg)/NH

X
15
.
5.2. Xác định các chất X
16
, X
17
, X
18
, X
19,
dung dịch X
20
và hoàn thành các phương trình phản
ứng theo sơ đồ sau:
Câu
5
Nội dung
Điểm
1
X
12
: cis + trans-But-2-en
X
13
: 2,3-Đibromobutan.
X
14
: But-2-in
X
15
: trans-But-2-en
0,25
0,25
0,25
0,25
2
2Al + 6H
2
O + 2NaOH 2Na[Al(OH)
4
] + H
2
8Al + 3NaNO
3
+ 5NaOH + 18H
2
O 8Na[Al(OH)
4
] + 3NH
3
10 Al + 3NaNO
3
+ 7NaOH + 24H
2
O 10Na[Al(OH
4
)] + 3H
2
+ 3NH
3
(1)
(X
16
) (X
17
)
H
2
+ CuO Cu + H
2
O (2)
(X
16
) (X
18
)
Cu + 2FeCl
3
2FeCl
2
+ CuCl
2
(3)
(X
18
) (X
20
)
2FeCl
2
+ O
2
+ H
2
O 2Fe(OH)Cl
2
(4)
(X
20
)
2NH
3
+ 3CuO N
2
+ 3Cu + 3H
2
O (5)
*Mỗi
ptpu
đúng
0,25
Riêng pt
(1) 0,5
+ (NaNO
3
+ ddNaOH)
(1)
Al
(Nhôm
)
X
16
X
17
+ CuO, t
0
+ CuO, t
0
X
18
X
19
+ dd FeCl
3
+ (O
2
+ H
2
O)
+ X
16
, xt, t
0
+ CO
2
, p, t
0
X
17
dd
X
20
?
?
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
(X
17
) (X
19
)
N
2
+ 3H
2
2NH
3
(6)
(X
19
) (X
17
)
2NH
3
+ CO
2
(NH
2
)
2
CO + H
2
O (7)
Lưu :
- Thí sinh có thể giải nhiều cách, nếu đúng vẫn được điểm tối đa.
- Nếu thí sinh giải đúng trọn kết quả của 1 ý theo yêu cầu đề ra thì cho điểm trọn ý mà không cần
tính điểm từng bước nhỏ, nếu từng ý giải không hoàn chỉnh, có thể cho một phần của tổng điểm tối
đa dành cho ý đó. Điểm toàn bài là tổng các điểm thành phần, không làm tròn.
------------------HẾT-----------------

Preview text:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI OLYMPIC 24/3 TỈNH QUẢNG NAM QUẢNG NAM NĂM 2021
Môn thi: HÓA HỌC LỚP 11 ĐỀ CHÍNH THỨC (gồm có 02 trang)
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1: (4,0 điểm) Sự điện ly, phản ứng trong dung dịch chất điện ly.
1.1. Một lít dung dịch CH3COOH 0,01 M có chứa tổng số 6,28.1021 ion và phân tử
CH3COOH. Tính độ điện li của axit này .
1.2. Có 8 ống nghiệm đánh số từ 1 – 8, mỗi ống nghiệm chứa một trong các dung dịch sau:
NH4Cl 1M; BaCl2 0,2M; HCl 1M; H2SO4 0,1M; Na2CO3 0,1M; Na2SO4 1M; NaOH 1M; C6H5ONa
0,2M. Chỉ được dùng thêm quỳ tím, hãy nêu các bước tiến hành để nhận biết mỗi dung dịch trên.
1.3. Thêm NH3 vào dung dịch X1 là hỗn hợp gồm CH3COOH 0,1M; HCOOH 0,2M; H2SO4 0,01M cho đến khi C
 0,58M . Tính pH của dung dịch thu được. NH3
Cho pKa của HCOOH là 3,75; của CH3COOH là 4,76; của HSO là 2; của NH là 9,24. 4 4
Câu 2: ( 5,0 điểm) Nito, photpho, cacbon, silic và hợp chất
2.1. Vì sao trước khi hàn kim loại người ta thường cho muối amoniclorua lên trên bề mặt kim loại và nung nóng?
2.2. Hãy viết phương trình phản ứng và nêu hiện tượng xảy ra khi:
a. Sục CO2 từ từ đến dư vào dung dịch Kalialuminat.
b. Sục NH3 từ từ đến dư vào dung dịch CuSO4.
c. Cho ít vụn Cu vào dung dịch chứa đồng thời NaNO3 và H2SO4.
d. Cho 2 giọt dung dịch AgNO3 vào 4 giọt dung dịch Na3PO4 trong ống nghiệm, cho tiếp
dung dịch HNO3 loãng vào đến dư.
2.3. Lấy 83,5 gam một hỗn hợp hai muối nitrat của 2 kim loại X2 và X3 có hóa trị II (X2 là
kim loại kiềm thổ, X3 là kim loại nhóm d) được nung tới khi tạo thành những oxit, thể tích hỗn hợp
khí thu được gồm NO2 và O2 là 26,88 lít (0oC và 1 atm). Sau khi cho hỗn hợp khí này qua dung dịch
NaOH dư thì thể tích của hỗn hợp khí giảm 6 lần (Biết O2 hấp thụ không đáng kể). Xác định 2 kim
loại X2 và X3? Giả sử khối lượng mol phân tử X2 lớn hơn 24.
Câu 3: (4,0 điểm) Đại cương hữu cơ và hidrocacbon
3.1. So sánh tính axit của các hợp chất (X4), (X5). Giải thích ngắn gọn.
3.2. Giải thích sự thay đổi pKa nấc thứ nhất và nấc thứ hai của các axit sau đây
(1) Axit oxalic; (2) Axit malonic; (3) Axit succinic. pKa pKa1 pKa2 Axit Axit oxalic 1,25 4,27 Axit malonic 2,848 5,697 Axit succinic 4,207 5,636
3.3. Đốt cháy hoàn toàn 0,02 mol hỗn hợp gồm 3 hiđrocacbon đồng phân X6, X7, X8. Hấp
thụ toàn bộ sản phẩm cháy vào 5,75 lít dung dịch Ca(OH)2 0,02M thu được kết tủa và khối lượng
dung dịch tăng lên 5,08 gam. Cho Ba(OH)2 dư vào dung dịch thu được, kết tủa lại tăng thêm, tổng
khối lượng kết tủa 2 lần là 24,305 gam.
a. Xác định công thức phân tử của 3 hiđrocacbon
b. Xác định công thức cấu tạo X6, X7, X8 biết:
- Cả 3 chất đều không làm mất màu dung dịch brom.
- Khi đun nóng với dung dịch KMnO4 loãng trong H2SO4 thì X6 và X7 đều cho cùng sản
phẩm C9H6O6 còn X8 cho sản phẩm C8H6O4.
- Khi đun nóng với brom có mặt bột sắt X6 chỉ cho một sản phẩm monobrom. Còn chất X7,
X8 mỗi chất cho 2 sản phẩm monobrom.
Câu 4: (4,0 điểm) Dẫn xuất của hidrocacbon
4.1. Chia 45,3 gam hỗn hợp X9 gồm CH3OH, CnH2n+1OH và CnH2n-1OH thành 3 phần bằng
nhau. Cho phần 1 tác dụng hết với một lượng dư CH3COOH, xúc tác H2SO4 đậm đặc, đun nóng thì
thu được 25,6 gam hỗn hợp 3 este. Đốt cháy hết phần 2 thì thu được 0,775 mol CO2. Phần 3 cho tác
dụng với nước Br2 dư, phản ứng hoàn toàn thì thấy có 20 gam Br2 tham gia phản ứng. Xác định công
thức phân tử và tính số mol mỗi ancol trong 45,3 gam hỗn hợp X9.
4.2. Chia 14,2 gam hỗn hợp X10 gồm hai anđehit đơn chức thành hai phần bằng nhau. Đốt
cháy hoàn toàn phần 1 thu được 15,4 gam CO2 và 4,5 gam H2O. Cho phần 2 tác dụng với lượng dư
dung dịch AgNO3 trong NH3 thu được 43,2 gam bạc. Xác định công thức cấu tạo của hai anđehit trên.
4.3. Cho m gam hỗn hợp X11 gồm axit propionic, axit oxalic, axit malonic, axit benzoic tác
dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thu được a gam muối. Cũng cho m gam hỗn hợp X11 nói trên tác
dụng với dung dịch Ca(OH)2 vừa đủ thu được b gam muối. Tìm biểu thức liên hệ giữa m, a và b?
Câu 5: (3,0 điểm) Bài tập tổng hợp
5.1. Xác định tính lập thể (đồng phân cis-trans nếu có) của sản phẩm trong các chuyển hoá
sau đây (biết các sản phẩm trong chuyển hoá đều là sản phẩm chính). 2-Bromobutan KOH/ancol  X Br /CCl KNH Na (Hg)/ NH 12 2 4   X13 2  X14 3   X15.
5.2. Xác định các chất X16, X17, X18, X19, dung dịch X20 và hoàn thành các phương trình phản ứng theo sơ đồ sau: + CuO, t0 + dd FeCl + (O 3 2 + H2O) X dd 16X ? 18 (2) (4) + (NaNO (3) X20 3+ ddNaOH) Al (1) + CuO, t0 + X16, xt, t0 + CO2, p, t0 ( Nhôm ) X  ? 19 X 17 X17 (5) (6) (7)
* Lưu ý:
Học sinh được sử dụng BHTTH.

–––––––––––– Hết ––––––––––––
Họ và tên thí sinh: …..…………………………………. Số báo danh: ………………
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI OLYMPIC 24/3 TỈNH QUẢNG NAM QUẢNG NAM NĂM 2021
Môn thi: HÓA HỌC LỚP 11 HDC CHÍNH THỨC
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề) (gồm có 12 trang)
Câu 1: (4,0 điểm) Sự điện ly, phản ứng trong dung dịch chất điện ly.
1.1. Một lít dung dịch CH3COOH 0,01 M có chứa tổng số 6,28.1021 ion và phân tử
CH3COOH. Tính độ điện li của axit này.
1.2. Có 8 ống nghiệm đánh số từ 1 – 8, mỗi ống nghiệm chứa một trong các dung dịch sau:
NH4Cl 1M; BaCl2 0,2M; HCl 1M; H2SO4 0,1M; Na2CO3 0,1M; Na2SO4 1M; NaOH 1M; C6H5ONa
0,2M. Chỉ được dùng thêm quỳ tím, hãy nêu các bước tiến hành để nhận biết mỗi dung dịch trên.
1.3. Thêm NH3 vào dung dịch X1 là hỗn hợp gồm CH3COOH 0,1M; HCOOH 0,2M; H2SO4 0,01M cho đến khi C
 0,58M . Tính pH của dung dịch thu được. NH3
Cho pKa của HCOOH là 3,75; của CH3COOH là 4,76; của HSO là 2; của NH là 9,24. 4 4 Câu 1 Nội dung Điểm 1 CH        3COOH H CH COO 3 Ban đầu: 0,01 Điện li: x x x
Khi cân bằng 0,01 – x x x mol 21 6, 28.10 
Theo đề : 0,01 – x + x + x = 2
1,043.10 → x = 0,043.10-2 mol 23 6, 02.10 0,5 2 0, 043.10  Độ điện li : α = 2  4,3.10  4,3% 0, 01 0,5 2
- pH gần đúng của các hóa chất lần lượt như sau: NH4Cl BaCl2 HCl H2SO4 Na2CO3 Na2SO4 NaOH C6H5ONa 5,1 7,0 0,0 0,0 11,67 6,5 14 11,6  pK
a của (NH4Cl = 9,24) ; (C6H5OH = 9,98) ; (HCO = 10,33) 3 Cách làm:
Bước 1: Cho giấy quỳ tím vào các dung dịch sẽ chia thành 03 nhóm:
+ Nhóm A: HCl (1), H2SO4 (2), NH4Cl (3)  làm quỳ tím hóa đỏ
+ Nhóm B: NaOH (4), Na2CO3 (5), C6H5ONa (6)  làm quỳ tím hóa xanh
+ Nhóm C: BaCl2 (7), Na2SO4 (8)  không làm đổi màu quỳ tím 0.5
 Bước 2: Lần lượt cho hai chất ở nhóm C vào mỗi chất ở nhóm A:
+ Nếu không có hiện tượng gì  chất cho vào là (8), chất còn lại là (7). Dùng
(7) để nhận ra (2) và (8).
+ Nếu có một chất xuất hiện kết tủa trắng  chất cho vào là (7), chất còn lại là
(8), chất phản ứng là (2). Như vậy sau bước 2 ta nhận được 3 chất (2), (7) và (8) H   2SO4+ BaCl2 BaSO4 + 2HCl 0,5
 Bước 3: Cho (2) vào mỗi chất ở nhóm B:
+ Nếu có vẩn đục  nhận được (6): 2C  6H5ONa + H2SO4 2C6H5OH + Na2SO4
+ Nếu có bọt khí nhận được (5) Na   2CO3 + H2SO4 Na2SO4+ CO2 + H2O
+ Nếu không có hiện tượng gì  nhận được (4) 0,5
 Bước 4: Dùng (4) phân biệt được (1) và (3):
+ Nếu có bọt khí mùi khai  nhận được (3) NH  4Cl + NaOH  NaCl+ NH3 + H2O
Còn lại HCl phản ứng với (4) không có hiện tượng gì 0,5 3
Do NH3 rất dư so với các axit nên: Viết 3 ptpu 0,25 2NH  3 + H2SO4 (NH4)2SO4 0,02 0,01 0,01 NH3 + HCOOH  HCOONH4 0,2 0,2 0,2 NH3 + CH3COOH  CH3COONH4 0,1 0,1 0,1 0,1 0,25
Thành phần giới hạn: NH3 : 0,26M; NH : 0,32M; CH 4 3COO− : 0,1M; HCOO− : 0,2M; 2 SO  : 0,01M. 4 Cân bằng: NH  NH 4 3 + H+ K1 = 10−9,24 (1) H2O H+ + OH− K2 = 10−14 (2) NH3 + H2O NH + OH− K 4 3 = 10−4,67 (3) CH3COO− + H2O CH3COOH + OH− K4 = 10−9,24 (4) HCOO− + H2O HCOOH + OH− K5 = 10−10,25 (5) SO 2 + H − + OH− K 4 2O HSO4 6 = 10−12 (6)
So sánh (1) và (2) thấy (1) là chủ yếu.
So sánh (3), (4), (5), (6) thấy (3) là chủ yếu.
Vậy cân bằng (1) và (3) là chủ yếu hay có thể coi dung dịch là một hệ đệm gồm NH + 4 0,32M và NH3 0,26M. C , 0 26
→ pH hệ đệm được tính như sau: pH = pK b a + lg . = 9,24 + lg . = 9,15 0,5 C 32 , 0 a
Câu 2: (
5,0 điểm) Nito, photpho, cacbon, silic và hợp chất
2.1. Vì sao trước khi hàn kim loại người ta thường cho muối amoniclorua lên trên bề mặt kim loại và nung nóng?
2.2. Hãy viết phương trình phản ứng và nêu hiện tượng xảy ra khi:
a. Sục CO2 từ từ đến dư vào dung dịch Kalialuminat.
b. Sục NH3 từ từ đến dư vào dung dịch CuSO4.
c. Cho ít vụn Cu vào dung dịch chứa đồng thời NaNO3 và H2SO4.
d. Cho 2 giọt dung dịch AgNO3 vào 4 giọt dung dịch Na3PO4 trong ống nghiệm, cho tiếp
dung dịch HNO3 loãng vào đến dư.
2.3. Lấy 83,5 gam một hỗn hợp hai muối nitrat của 2 kim loại X2 và X3 có hóa trị II (X2 là
kim loại kiềm thổ, X3 là kim loại nhóm d) được nung tới khi tạo thành những oxit, thể tích hỗn hợp
khí thu được gồm NO2 và O2 là 26,88 lít (0oC và 1 atm). Sau khi cho hỗn hợp khí này qua dung dịch
NaOH dư thì thể tích của hỗn hợp khí giảm 6 lần (Biết O2 hấp thụ không đáng kể). Xác định 2 kim
loại X2 và X3? Giả sử khối lượng mol phân tử X2 lớn hơn 24. Câu 2 Nội dung Điểm 1
Bề mặt kim loại thường bị phủ bởi 1 lớp oxit do phản ứng với oxi trong không
khí. Các lớp oxit đó sẽ ảnh hưởng đến quá trình hàn làm cho quá trình hàn không
hiệu quả hoặc mối hàn kém bền. Vì vậy, trước khi hàn người ta cần đánh sạch lớp 0,5 oxit này.
Khi cho NH4Cl vào bề mặt kim loại và nung nóng, NH4Cl sẽ bị phân hủy theo phương trình phả 0 n ứng: NH t  4Cl NH3 + HCl
NH3 là chất khử mạnh nó sẽ oxi hóa các oxit của kim loại yếu (như Cu, Fe...),
còn đối với kim loại mạnh (như Mg, Al..) thì HCl sẽ hòa tan các oxit của nó: 0 2NH t  3 + 3CuO 3Cu + N2 + 3H2O HCl + MgO   MgCl2 + H2O 0,5
Nhờ các quá trình trên mà bề mặt kim loại được làm sạch trước khi hàn. 2
Phương trình phản ứng và hiện tượng xảy ra là:
a. Xuất hiện kết tủa trắng keo, không tan. 0,25 CO2 + KAlO2 + 2H2O   Al(OH)3 + KHCO3
b. Lúc đầu có kết tủa màu xanh xuất hiện sau đó khi NH3 dư thì kết tủa bị hòa tan tạo phức xanh. Pthh: 0,25 2NH3 + 2H2O + CuSO4   Cu(OH)2 + (NH4)2SO4 0,25 Cu(OH)2 + 4NH3   [Cu(NH3)4]2+ + 2OH-
c. Kim loại Cu tan dần, có khí không màu thoát ra và hóa nâu trong không khí 3Cu + 8H+ + 2NO - 3   3Cu2+ + 2NO + 4H2O 0,25 2NO + O2   2NO2 0,25
d. Lúc đầu có kết tủa màu vàng xuất hiện, sau đó khi cho HNO3 dư vào thì kết tủa bị tan 0,25 AgNO3 + Na3PO4   Ag3PO4 + 3NaNO3 0,25 Ag3PO4 + 3HNO3   3AgNO3 + H3PO4 0,25 3
Đặt công thức trung bình 2 muối là M(NO ) 3 2 o 2 M(NO ) t  2 MO + 4NO 3 2 2 + O2; (1)
2NO2 + 2NaOH  NaNO2 + NaNO3 + H2O (2)
Số mol NO2 = x ; số mol O2 = y
Ta có: x + y =PV/RT= 1,2mol ;
Sau p/ư (2) số mol giảm 6 lần: x + y = 6y  x = 5y x = 1,0 mol y = 0,2 mol 0,5 Từ (1): x = 4y < 5y
 O2 oxi hóa (X3)O thành (X3)2On o 2(X t 2)(NO  3)2 2(X2)O + 4NO2 + O2 a a 2a 0,5a o 2(X t 3)(NO  3)2 2(X3)O + 4NO2 + O2 b b 2b 0,5b 2(X 0,5
3)O + (n – 2)/2O2  (X3)2On; ∆n(O2) = 0,05mol b b(n – 2)/4 2a + 2b = 1  b(n – 2)/4 = 0,05  b = 0,2/(n – 2)
Từ (1) suy ra: M + 62x2 = 83,5/0,5 = 167 g/mol  M = 43 g/mol
Vậy X2 là Canxi (Ca) 0,5
M = 40a + b.MX3/0,5= 43 2a + 2b = 1
a = (1 – 2b)/2 = 0,5 – 0,2/(n – 2) = (0,5n – 1,2)/(n – 2)
43 = [40(0,5n –1,2) + 0,2MX3)]/[(n – 2).0,5] n = 4; MX3 = 55g/mol Vậy X3 là Mn. 0,5
Câu 3: (4,0 điểm) Đại cương hữu cơ và hidrocacbon
3.1. So sánh tính axit của các hợp chất (X4), (X5). Giải thích ngắn gọn.
3.2. Giải thích sự thay đổi pKa nấc thứ nhất và nấc thứ hai của các axit sau đây
(1) Axit oxalic; (2) Axit malonic; (3) Axit succinic. pKa pKa1 pKa2 Axit Axit oxalic 1,25 4,27 Axit malonic 2,848 5,697 Axit succinic 4,207 5,636
3.3. Đốt cháy hoàn toàn 0,02 mol hỗn hợp gồm 3 hiđrocacbon đồng phân X6, X7, X8. Hấp
thụ toàn bộ sản phẩm cháy vào 5,75 lít dung dịch Ca(OH)2 0,02M thu được kết tủa và khối lượng
dung dịch tăng lên 5,08 gam. Cho Ba(OH)2 dư vào dung dịch thu được, kết tủa lại tăng thêm, tổng
khối lượng kết tủa 2 lần là 24,305 gam.
a. Xác định công thức phân tử của 3 hiđrocacbon
b. Xác định công thức cấu tạo X6, X7, X8 biết:
- Cả 3 chất đều không làm mất màu dung dịch brom.
- Khi đun nóng với dung dịch KMnO4 loãng trong H2SO4 thì X6 và X7 đều cho cùng sản
phẩm C9H6O6 còn X8 cho sản phẩm C8H6O4.
- Khi đun nóng với brom có mặt bột sắt X6 chỉ cho một sản phẩm monobrom. Còn chất X7,
X8 mỗi chất cho 2 sản phẩm monobrom. Câu Nội dung Điểm 3 1
+ Tính axit (X4) < (X5). + Giải thích: 0,5 (hệ thơm) Anion tạo ra từ (X 0,5
4): có điện tích âm (-)
Anion tạo từ (X5) ra bền hơn do có nhiều
chỉ nhận –CC=O nên hệ anion tạo ra
công thức cộng hưởng và điện tích (–) tạo
không bền bằng anion tạo ra từ chất
ra được giải tỏa và được bền hóa nhờ hình
(X5) nên tính axit (X4) của yếu hơn. thành hệ thơm. 2
(1): HOOC-COOH (2): HOOC-CH2-COOH (3): HOOC-[CH2]2-COOH 0,25
+ Do ảnh hưởng của hiệu ứng –I của nhóm –COOH này lên nhóm –COOH kia mà có sự
khác nhau về pKa1 của 3 axit. Hai nhóm –COOH càng xa nhau thì hiệu ứng –I càng 0,25
giảm, Ka1 giảm, pKa1 tăng.
+ Cần so sánh khả năng phân li của ion HOOC-R-COO- ra ion H+. Với HOOC-CH2-
COO- do có liên kết hiđro nội phân tử tạo vòng 6 cạnh bền nhất nên khó phân li nhất, pKa2 lớn nhất.
+ Tương tự với HOOC-COO- cũng có liên kết hiđro nội phân tử, đóng vòng 5 cạnh và
HOOC-[CH2]2-COO- đóng vòng 7 cạnh. Vòng 7 cạnh bền hơn vòng 5 cạnh nên pKa2 của
(3) lớn hơn pKa2 của (1). O O 0,5 O O O O O O O O H O O H H 3
a. nCa(OH)2 = 0,115 mol CO2 + Ca(OH)2 (0,115mol) → CaCO (x) 3   Ba(OH) 2
Ca(HCO ) (0,115-x) 
BaCO (0,115-x)+CaCO (0,115-x)  3 2 3 3
Nên 100x+(0,115-x)100+(0,115-x)197=24,305 → x= 0,05 → nCO2= 0,05+2(0,115- 0,05)= 0,18
→ nH2O = (0,05.100+ 5,08-0,18.44)/18=0,12 0,5
- Gọi công thức phân tử của X6 là CxHy: y CxHy + O2  xCO2 + H2O 2 0,02 0,02x 0,01y
Ta có: 0,02x = 0,18  x = 9 và 0,01y = 0,12  y = 12 0,5
Công thức phân tử của X
6, X7, X8 là C  9H12,  v= 4.
b. Theo giả thiết thì X6, X7, X8 phải là dẫn xuất của benzen vì chúng không làm mất màu dung dịch Br2.
* X6, X7 qua dung dịch KMnO4/H+ thu được C9H6O6 nên X6, X7 phải có 3 nhánh CH3; X8 cho C 0,25
8H6O4 nên X8 có 2 nhánh trên vòng benzen (1 nhánh –CH3 và 1 nhánh –C2H5). - Khi đun nóng với Br
2/Fe thì X6 cho 1 sản phẩm monobrom còn X7, X8 cho 2 sản phẩm
monobrom nên công thức cấu tạo của X6, X7, X8 là: CH2CH3 CH3 CH3 H CH 3C 3 0,75 H CH 3C 3 CH3
(X6) (X7) (X8)
Câu 4: (4,0 điểm) Dẫn xuất của hidrocacbon
4.1. Chia 45,3 gam hỗn hợp X9 gồm CH3OH, CnH2n+1OH và CnH2n-1OH thành 3 phần bằng
nhau. Cho phần 1 tác dụng hết với một lượng dư CH3COOH, xúc tác H2SO4 đậm đặc, đun nóng thì
thu được 25,6 gam hỗn hợp 3 este. Đốt cháy hết phần 2 thì thu được 0,775 mol CO2. Phần 3 cho tác
dụng với nước Br2 dư, phản ứng hoàn toàn thì thấy có 20 gam Br2 tham gia phản ứng. Xác định công
thức phân tử và tính số mol mỗi ancol trong 45,3 gam hỗn hợp X9.
4.2. Chia 14,2 gam hỗn hợp X10 gồm hai anđehit đơn chức thành hai phần bằng nhau. Đốt
cháy hoàn toàn phần 1 thu được 15,4 gam CO2 và 4,5 gam H2O. Cho phần 2 tác dụng với lượng dư
dung dịch AgNO3 trong NH3 thu được 43,2 gam bạc. Xác định công thức cấu tạo của hai anđehit trên.
4.3. Cho m gam hỗn hợp X11 gồm axit propionic, axit oxalic, axit malonic, axit benzoic tác
dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thu được a gam muối. Cũng cho m gam hỗn hợp X11 nói trên tác
dụng với dung dịch Ca(OH)2 vừa đủ thu được b gam muối. Tìm biểu thức liên hệ giữa m, a và b? Câu 4 Nội dung Điểm 1
Gọi công thức chung 3 ancol là R OH 0 H SO ñaëc, t R OH + CH3COOH 2 4  
 CH3COO R + H2O (1) 25,6−15,1
n( R OH) (trong mỗi phần) = = 0,25 𝑚𝑜𝑙 59−17 0,25 Phản ứng với Br2:
CnH2n-1OH + Br2  CnH2n-1(OH)Br2 (2) 0,125 mol  0,125 mol
Gọi x, y lần lượt là số mol của CH3OH và CnH2n+1OH trong mỗi phần
CH3OH + 1/2O2  CO2 + 2H2O (3) x  x 3n CnH2n+1OH + O2  nCO2 + (n+1)H2O (4) 2 y  ny 3n  1 CnH2n-1OH + O2  n CO2 + nH2O (5) 2 0,25 0,125  0,125n
Theo(3,4,5) và bài ra ta có hệ: 𝑥 + 𝑦 = 0,125 0,65−0,125𝑛 { → 𝑦 =
𝑥 + 𝑛𝑦 + 0,125𝑛 = 0,775 𝑛−1 0,5 Do: 0
TH 1: Khi n=4  CH3OH: 0,225mol, C4H9OH: 0,15 mol, C4H7OH: 0,375mol 0,5
TH 2: Khi n=5 CH3OH: 0,35625 mol, C5H11OH: 0,01875 mol, C5H9OH: 0,375mol 0,5 2
Khối lượng mỗi phần là 14,2/2 = 7,1 gam Phần 1: n 0,35mol; n 0,25mol CO H O 2 2 => m
C = 4,2gam; mH = 0,5gam => mO = 7,1-4,2-0,5 = 2,4gam => nO = 0,15mol
Vì anđehit đơn chức => n 0,25 2anđehit = nO = 0,15mol. Phần 2: n Ag = 43,2/108 = 0,4 mol.  𝑛𝐴𝑔 0,4 Do =
> 2 ==> Hỗn hợp có HCHO 𝑛𝑿𝟏𝟎 0,15 0,25
Đặt công thức của anđehit còn lại là RCHO
Gọi số mol của HCHO và RCHO ở mỗi phần lần lượt là x và y mol.
Sơ đồ phản ứng tráng gương: HCHO   4Ag x 4x (mol) RCHO   2Ag y 2y (mol) => x + y = 0,15 (1) 4x + 2y = 0,4 (2)
Giải (1) và (2) => x = 0,05; y = 0,1. 0,25
Từ khối lượng mỗi phần là 7,1 gam => 0,05.30 + 0,1.(R+29) = 7,1 => R = 27 (-C2H3)
=> Anđehit còn lại là: CH2=CH-CHO 0,25 3
Gọi CT chung của axit R(COOH)n vói số mol x
R(COOH)n +n NaOH  R(COONa)n +n H2O ĐLBTKL nX11 = (m-a):22 (1) 0,25
R(COOH)n +n OH-  R(COO-)n +n H2O nX11 =( b-m):19 (2) 0,25
Từ (1) và (2) ta có 3m= 22b -19a 0,5
Câu 5: (3,0 điểm) Bài tập tổng hợp
5.1. Xác định tính lập thể (đồng phân cis-trans nếu có) của sản phẩm trong các chuyển hoá
sau đây (biết các sản phẩm trong chuyển hoá đều là sản phẩm chính). 2-Bromobutan KOH/ancol  X Br /CCl KNH Na (Hg)/ NH 12 2 4   X13 2  X14 3   X15.
5.2. Xác định các chất X16, X17, X18, X19, dung dịch X20 và hoàn thành các phương trình phản ứng theo sơ đồ sau: + CuO, t0 + dd FeCl + (O 3 2 + H2O) X X dd ? 1618 (2) (4) + (NaNO (3) X20 3+ ddNaOH) Al (1) + CuO, t0 + X16, xt, t0 + CO2, p, t0 (Nhôm X X  ? X 19 17 17 (5) (6) (7) ) Câu Nội dung Điểm 5 1
X12: cis + trans-But-2-en 0,25
X13: 2,3-Đibromobutan. 0,25 X14: But-2-in 0,25
X15: trans-But-2-en 0,25 2 2Al + 6H  *Mỗi
2O + 2NaOH  2Na[Al(OH)4] + H2 ptpu 8Al + 3NaNO 
3 + 5NaOH + 18H2O  8Na[Al(OH)4] + 3NH3 đúng
10 Al + 3NaNO3 + 7NaOH + 24H2O 10Na[Al(OH4)] + 3H2 + 3NH3 (1) 0,25 (X16) (X17) Riêng pt H2 + CuO  Cu + H2O (2) (1) 0,5 (X16) (X18) Cu + 2FeCl3  2FeCl2 + CuCl2 (3) (X18) (X20)
2FeCl2 + O2 + H2O  2Fe(OH)Cl2 (4) (X20)
2NH3 + 3CuO  N2  + 3Cu + 3H2O (5) (X17) (X19) N2 + 3H2 ⇋ 2NH3  (6) (X19) (X17) 2NH  3 + CO2 (NH2)2CO + H2O (7) Lưu ý:
- Thí sinh có thể giải nhiều cách, nếu đúng vẫn được điểm tối đa.
- Nếu thí sinh giải đúng trọn kết quả của 1 ý theo yêu cầu đề ra thì cho điểm trọn ý mà không cần
tính điểm từng bước nhỏ, nếu từng ý giải không hoàn chỉnh, có thể cho một phần của tổng điểm tối
đa dành cho ý đó. Điểm toàn bài là tổng các điểm thành phần, không làm tròn.

------------------HẾT-----------------