GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 8 CHỦ ĐỀ 2

Tiết 7 – 11. Chủ đề 2. DÂN CƯ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Thời gian thực hiện: 5 tiết

I. MỤC TÊU: Sau khi học xong bài, giúp học sinh

1. Về kiến thức

- Trình bày được một số đặc điểm dân số thành phố Đà Nẵng: thành phần dân tộc, số dân, gia tăng dân số, cơ cấu dân số và phân bố dân cư.

- Nêu được các biểu hiện của quá trình đô thị hoá nhanh ở Đà Nẵng.

- Phân tích được tác động tích cực và tiêu cực của quá trình đô thị hoá đang diễn ra ở Đà Nẵng.

2. Về năng lực

a. Năng lực Địa lí:

- Năng lực chung:

+ Tự chủ và tự học: Tự học và hoàn thiện các nhiệm vụ thông qua phiếu học tập.

+ Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ, kết hợp với các công cụ học tập để trình bày thông tin, thảo luận nhóm. Phản hồi/ lắng nghe tích cực; trình bày suy nghĩ/ ý tưởng hợp tác, giao tiếp khi làm việc nhóm.

+ Giải quyết vấn đề sáng tạo.

- Năng lực địa lí:

+ Năng lực nhận thức khoa học Địa lí, sử dụng công cụ Địa lí thông qua việc phát triển các kĩ năng làm việc với tranh ảnh, bản đồ, bảng số liệu. Trình bày được đặc trưng của quần cư thành thị và quần cư nông thôn.

+ Tìm hiểu địa lí: Sử dụng bản đồ để tìm kiếm thông tin về đặc điểm phân bố dân cư thành phố Đà Nẵng.

b. Năng lực chung:

+ Tự chủ, tự học và hợp tác: biết phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm khi hợp tác, tự quyết định cách thức thực hiện nhiệm vụ hợp tác, tự đánh giá về quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ hợp tác.

+ Giải quyết vấn đề: biết tự chủ hoặc phối hợp giải quyết các vấn đề, nhiệm vụ học tập được giao.

3. Về phẩm chất

Có nhận thức đúng và hành động phù hợp đối với một số vấn đề liên quan đến dân số, dân cư ở địa phương.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Máy tính.

- Lược đồ mật độ dân số các địa phương của tỉnh Quảng Nam năm 2022.

- Phiếu học tập.

2. Đối với học sinh

- Bảng phụ.

- Sưu tầm tư liệu liên quan đến bài học.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. Hoạt động mở đầu

a. Mục tiêu: Giúp học sinh tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, từ đó đưa học sinh vào tìm hiểu bài mới.

b. Tổ chức thực hiện

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS theo dõi.

- GV chiếu hình ảnh và giới thiệu:

+ Đà Nẵng là thành phố ven biển thuộc tiểu vùng Trung Trung Bộ của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.

+ Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, dân số thành phố cũng đã có nhiều thay đổi, tác động không nhỏ đến việc thực hiện công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa trên địa bàn thành phố.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.

- HS chú ý lắng nghe.

Bước 3: Báo cáo thảo luận

- HS ghi nhận.

Bước 4: Kết luận, nhận định

- GV dẫn dắt vào bài học: Dân số, gia tăng dân số, đô thị hoá,… là các vấn đề xã hội lớn được tất cả các quốc gia trên thế giới quan tâm, trong đó có Việt Nam. Đà Nẵng là thành phố ven biển thuộc tiểu vùng Trung Trung Bộ của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội, dân số thành phố cũng đã có nhiều thay đổi, tác động không nhỏ đến việc thực hiện công cuộc công nghiệp hoá – hiện đại hoá trên địa bàn thành phố.

2. Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động 1: 1. Dân số thành phố Đà Nẵng

a. Mục tiêu

- Trình bày được một số đặc điểm dân số thành phố Đà Nẵng: thành phần dân tộc, số dân, gia tăng dân số, cơ cấu dân số.

b. Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin.

- GV chia HS thành 8 nhóm (4 – 5 HS/ nhóm).

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm để hoàn thành nội dung sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn

+ Nội dung chính giữa: Em hãy trình bày đặc điểm dân số thành phố Đà Nẵng: thành phần dân tộc, số dân, gia tăng dân số và cơ cấu dân số.

+ Cá nhân học sinh sẽ làm một phần, sau đó nhóm trưởng tổng hợp lại.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS đọc thông tin SGK.

- HS thảo luận theo nhóm để hoàn thành nội dung

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- GV mời một vài nhóm HS trình bày sản phẩm của nhóm mình.

- Các nhóm khác theo dõi lắng nghe và bổ sung thêm nếu có.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

- GV quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của HS về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của HS.

* Sản phẩm

1. Dân số thành phố Đà Nẵng

a. Thành phần dân tộc: Năm 2022, trên địa bàn thành phố có hơn 30 dân tộc chung sống.

b. Số dân: Năm 2022, số dân Đà Nẵng có khoảng 2714 000 người.

c. Gia tăng dân số: Gia tăng dân số ở Đà Nẵng thể hiện qua sự thay đổi về số dân và tỉ lệ gia tăng dân số qua các năm.

Trong những năm gần đây, thành phố Đà Nẵng có tốc độ phát triển kinh tế
nhanh, đặc biệt một số ngành kinh tế như du lịch, công nghệ thông tin,… đòi hỏi
một lực lượng lao động lớn, làm cho tốc độ tăng dân số cơ học của thành phố Đà Nẵng rất cao. Tốc độ tăng dân số cơ học của thành phố tăng bình quân từ 1,0% – 1,2%/năm.

d. Cơ cấu dân số

- Cơ cấu dân số theo độ tuổi: Năm 2021, Đà Nẵng đang ở trong thời kì cuối của giai đoạn cơ cấu "dân số vàng". Số người trong độ tuổi lao động (từ 15 – 59 tuổi) vẫn cao gấp đôi số người phụ thuộc (dưới 15 và trên 60 tuổi).

- Cơ cấu dân số theo giới tính: Tỉ số giới tính dân số chịu tác động của nhiều yếu tố: nhu cầu lao động, điều kiện sống và làm việc, sự phát triển kinh tế theo ngành,… Từ năm 2017 đến 2021, tỉ số giới tính dân số thành phố Đà Nẵng thấp và tương đối ổn định.

Hoạt động 2. 2. Phân bố dân cư

a. Mục tiêu Trình bày được một số đặc điểm của phân bố dân cư.

1. Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Nhiệm vụ 1: a) Mật độ dân số và phân bố dân cư:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin.

- GV đưa ra câu hỏi yêu cầu HS suy nghĩ cá nhân để trả lời câu hỏi:

+ Câu 1: So sánh mật độ dân số của Đà Nẵng với mật độ dân số trung bình cả nước?

+ Câu 2: Nhận xét và giải thích sự phân bố dân cư ở thành phố Đà Nẵng?

Nhiệm vụ 2: b) Giải pháp phân bố dân cư:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin.

- GV yêu cầu HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Nêu một số giải pháp trong đề án phân bố dân cư của thành phố?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS đọc các thông tin và suy nghĩ trả lời.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- GV mời đại diện các HS lần lượt trả lời các câu hỏi.

- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung nếu có.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

- GV quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của HS về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của HS.

* Sản phẩm

1. Phân bố dân cư

a. Mật độ dân số và phân bố dân cư

- Năm 2021, mật độ dân số đạt 931 người/km²

- Đà Nẵng là địa phương có mật độ dân số cao.

- Mật độ dân số có sự chênh lệch lớn giữa các quận,huyện.

- Dân cư phân bố không đồng đều giữa các xã, phường; giữa miền núi và đồng bằng ven biển; giữa thành thị và nông thôn. Sự phân bố dân cư chưa hợp lí đã ảnh hưởng đến việc sử dụng lao động và khai thác tài nguyên của tỉnh.

b. Giải pháp phân bố dân cư

- Một là triển khai đề án có nhà ở.

- Hai là mở rộng không gian đô thị.

- Ba là dịch chuyển lao động ra vùng ven.

Hoạt động 3: 3. Đô thị hóa

a. Mục tiêu: Nêu được các biểu hiện của quá trình đô thị hóa nhanh ở Đà Nẵng. Phân tích được tác động tích cực và tiêu cực của quá trình đô thị hóa đang diễn ra ở Đà Nẵng.

b. Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin.

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm để trả lời phiếu học tập

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS thảo luận theo nhóm để trả lời phiếu học tập.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- GV mời đại diện 1 vài nhóm HS trả lời.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

- GV quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của HS về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của HS.

* Sản phẩm

3. Đô thị hóa

a. Số dân đô thị

- Là địa phương có tỉ lệ dân cư sống trong khu vực thành thị cao nhất nước.

b. Quá trình đô thị hóa

- Là đô thị loại 1.

- Tốc độ đô thị hóa nhanh, bộ mặt đô thị, hệ thống hạ tầng kĩ thuật, hạ tầng xã hội, và dịch vụ đô thị hoàn thiện.

- Mục tiêu năm 2030, TP. Đà Nẵng được xây dựng và phát triển trở thành một trong những trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước và Đông Nam Á.

3. Hoạt động luyện tập

a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức.

b. Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV giao các bài tập

Câu 1: Căn cứ vào Bảng 2.5, em hãy vẽ biểu đồ cột thể hiện mật độ dân số các quận, huyện trên đất liền của thành phố Đà Nẵng năm 2021 và nêu nhận xét?

Bảng 2.5. Mật độ dân số các quận, huyện trên đất liền ở Đà Nẵng năm 2021

(Đơn vị: người/ km²)

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

• HS suy nghĩ và trả lời các câu hỏi vào vở.
• GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

• Mời đại diện 1 vài HS trả lời câu hỏi
• Sau khi cá nhân HS trả lời, GV lần lượt gọi HS khác nhận xét.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

• GV quan sát, nhận xét đánh giá hoạt động của HS.

4. Hoạt động vận dụng

1. Mục tiêu:

- Vận dụng kiến thức để thực hiện các hoạt động phù hợp bảo vệ tài nguyên biển.

1. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV giao nội dung: Lựa chọn 1 vấn đề về dân số của thành phố Đà Nẵng, em hãy viết thành một báo cáo địa lí về vấn đề này.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS thảo luận theo nhóm để thực hiện nhiệm vụ.

- GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- HS nộp sản phẩm theo đúng quy định.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

• GV thống kê các bài làm.
• GV nhận xét, đánh giá toàn bộ chủ đề.

Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà cho học sinh

- Hoàn thiện bài tập phần vận dung.

- Xem trước chủ đề 3 và sưu tầm tư liệu về: Tài nguyên biển của thành phố Đà Nẵng.

---------------------------------