Khởi đầu và kết thúc của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao môn Công pháp Quốc tế| Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
Cơ quan đại diện ngoại giao là cơ quan do Nhà nước thành lậptheo sự thỏa thuận giữa các quốc gia hữu quanđể thực hiện quan hệ ngoại giao với quốc gia sở tại. Tài liệu giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời đọc đón xem!
Môn: Công pháp quốc tế (ULAW) 147 tài liệu
Trường: Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh 1 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO
1. Nguyên tắc bình đẳng không phân biệt đối xử.
2. Tôn trọng quyền ưu đãi,
1. Khái niệm cơ quan đại diện ngoại giao
Cơ quan đại diện ngoại giao là cơ quan do Nhà nước thành lập theo sự thỏa thuận
giữa các quốc gia hữu quan để thực hiện quan hệ ngoại giao với quốc gia sở tại (cách
gọi khác của nước nhận đại diện (receiving State); “sở tại” là nơi đặt trụ sở của cơ
quan đại diện) cũng như với các cơ quan đại diện ngoại giao của các quốc gia khác
cùng đóng trên lãnh thổ nước sở tại, thay mặt, nhân danh nhà nước để thực hiện quan
hệ ngoại giao trên tất cả các lĩnh vực với nước sở tại.
“Các quốc gia hữu quan” là những quốc gia có liên quan trực tiếp đến việc
thiết lập quan hệ ngoại giao thông qua cơ quan đại diện ngoại giao.
Nói cách khác, đó chính là nước cử đại diện (sending State) và nước nhận
đại diện (receiving State). Hai quốc gia này phải đạt được sự thỏa thuận với nhau
(theo Điều 2 Công ước Vienna năm 1961) thì mới có thể thành lập cơ quan đại diện ngoại giao thường trú.
ví dụ: Khi Việt Nam thành lập Đại sứ quán tại Hoa Kỳ, thì Việt Nam và Hoa Kỳ
là “các quốc gia hữu quan”.
Cơ quan đại diện ngoại giao là cơ quan do nhà nước thành lập theo sự thoả thuận
với nước nhận đại diện, hoạt động trên lãnh thổ của nước nhận đại diện, thực hiện
chức năng đại diện cao nhất cho nước cử đại diện trong quan hệ với nước nhận đại diện.
Điều 2 Công ước Vienna về quan hệ ngoại giao năm 1961 quy định về căn cứ thành
lập cơ quan đại diện ngoại giao như sau: “Việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa các
nước và việc lập các cơ quan đại diện ngoại giao thường trú được tiến hành theo sự
thoả thuận giữa các bên với nhau.”.
ví dụ: Nước ta tiếp nhận rất nhiều cơ quan đại diện ngoại giao ở Việt Nam, đều
là Đại sứ quán. Và các Đại sứ quán các nước đặt tại Việt Nam thì nhiệm vụ của họ là
duy trì mối quan hệ ngoại giao giữa nước cử của họ và Việt Nam. Bên cạnh đó, các Đại
sứ quán ở nước ngoài có thể duy trì, thiết lập các mối quan hệ ngoại giao với nhau
như các Đại sứ quán ở Việt Nam có thể đi thăm viếng, đàm phán, trao đổi quan điểm ngoại giao với nhau. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
2. Chức năng của cơ quan đại diện ngoại giao
Theo khoản 1 Điều 3 Công ước Vienna về quan hệ ngoại giao năm 1961,
chức năng của cơ quan đại diện ngoại giao gồm:
- Đại diện cho Nước cử đi tại Nước tiếp nhận;
ví dụ: Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ là cơ quan thay mặt Nhà nước Việt Nam
để thực hiện quan hệ ngoại giao với Chính phủ Hoa Kỳ. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
- Bảo vệ quyền lợi của Nước cử đi và của công dân Nước cử đi tại Nước tiếp
nhận trong phạm vi cho phép của luật quốc tế;
ví dụ: Khi công dân Việt Nam tại Mỹ gặp khó khăn về pháp lý (chẳng hạn bị bắt
giữ hoặc gặp tai nạn), Đại sứ quán Việt Nam có thể can thiệp, hỗ trợ pháp lý, hoặc liên
hệ chính quyền sở tại để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.
- Đàm phán với Chính phủ Nước tiếp nhận;
ví dụ: Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam có thể tiến hành đàm phán với Bộ Ngoại
giao Việt Nam về việc mở rộng hợp tác thương mại hoặc về vấn đề visa cho công dân hai nước.
- Tìm hiểu bằng mọi cách hợp pháp các điều kiện và các sự kiện tại Nước tiếp
nhận và báo cáo với Chính phủ của Nước cử đi;
ví dụ: Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản nghiên cứu, theo dõi chính sách năng
lượng xanh của Nhật, rồi báo cáo về Bộ Ngoại giao Việt Nam để tham khảo, phục vụ hoạch định chính sách.
- Thúc đẩy quan hệ hữu ngh ịvà phát triển quan hệ kinh tế, văn hóa và khoa
học giữa Nước cử đi và Nước tiếp nhận.
ví dụ: Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức Ngày hội Pháp ngữ, nhằm quảng
bá văn hóa, ngôn ngữ, và đồng thời thúc đẩy hợp tác giáo dục – khoa học giữa hai nước.
Tại khoản 2 Điều 3 Công ước Vienna năm 1961 còn quy định: “Không một
điều khoản nào của Công ước này có thể được giải thích như có ý ngăn cản cơ quan
đại diện ngoại giao thi hành các chức năng lãnh sự.” – Tức là ngoài các chức năng
trên cơ quan đại diện ngoại giao vẫn có thể thực hiện chức năng lãnh sự.
*Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 196 quốc gia nhưng thực
tế mới chỉ có 73 Đại sứ quán trên lãnh thổ của các nước nhận đại diện.
Việc thiết lập quan hệ ngoại giao ch ỉlà tiền đề cần phải thực hiện trước khi Việt
Nam và bên có quan hệ với Việt Nam lập cơ quan đại diện ngoại giao trên lãnh thổ
của nhau. Luật quốc tế không bắt buộc việc thiết lập quan hệ ngoại giao thì phải có
cơ quan đại diện ngoại giao trên lãnh thổ của nhau. Việc lập cơ quan đại diện ngoại
giao phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tài chính,... do phải thuê đất.
Cơ chế kiêm nhiệm ngoại giao: Việt Nam thỏa thuận với nước tiếp nhận ngoại
giao và nước thứ 3 (nước có quan hệ ngoại giao nhưng chưa đủ điều kiện đặt trụ sở),
cơ quan đại diện ngoại giao tại nước tiếp nhận ngoại giao đồng thời giải quyết các
công việc ngoại giao với nước thứ 3 khác.
*Hệ thống cơ quan quan hệ đối ngoại theo pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam
- Theo pháp luật Việt Nam: 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
+ Cơ quan có thẩm quyền chung: Nguyên thủ quốc gia, Chính phủ, Quốc hội, Bộ Ngoại giao.
+ Cơ quan có thấm quyền chuyên môn: Tòa án, Bộ ngoại thương (Bộ thương
mại, Bộ kinh tế đối ngoại,…), Bộ (ủy ban) hợp tác kinh tế tham gia tích cực nhất vào quan hệ đối ngoại.
- Theo pháp luật quốc tế: + Cơ quan thường trực:
• Cơ quan đại diện ngoại giao: Đại sứ quán, Công sứ quán, Đại biện quán.
• Cơ quan lãnh sự: Tổng lãnh sự quán, Lãnh sự quán, Phó Lãnh sự quán, Đại lý Lãnh sự quán.
• Phái đoàn đại diện thường trực.
+ Cơ quan lâm thời: các phái đoàn đại diện đặc biệt, các phái đoàn đi dự hội nghị
quốc tế hoặc đàm phán quốc tế.
3. Người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao
3.1. Khái niệm người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao
Khoản a Điều 1 Công ước Vienna năm 1961 về quan hệ ngoại giao:
““Người đứng đầu cơ quan đại diện” là người được Nước cử đi giao cho nhiệm vụ
hoạt động với tư cách đó.”.
Tức là, người đứng đầu là cá nhân được quốc gia cử, bổ nhiệm để lãnh đạo cơ
quan đại diện tại nước sở tại, ch u
ị trách nhiệm cao nhất về mọi hoạt động của cơ quan
đó theo pháp luật và thông lệ quốc tế được quy định tại khoản a Điều 1; Điều 13 – Điều
16 Công ước Vienna năm 1961.
Ở Việt Nam, khoản 1 Điều 19 Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài năm 2009 (sửa đổi, bổ sung năm
2017) quy định về “Người đứng đầu cơ quan đại diện” như sau: “Người đứng đầu cơ
quan đại diện ngoại giao là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền hoặc Đại diện trong trường
hợp chưa cử Đại sứ đặc mệnh toàn quyền.”. *Lưu ý:
Trường hợp chức v ịngười đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao bị khuyết hoặc
người đứng đầu cơ quan đại diện không thể thực hiện chức năng của mình:
- Tại khoản 1 Điều 19 Công ước Vienna năm 1961: “Nếu chức vị người đứng
đầu cơ quan đại diện (Đại sứ đặc mệnh toàn quyền) bị khuyết hoặc nếu người đứng
đầu cơ quan đại diện không thể thực hiện chức năng của mình thì một đại diện lâm
thời sẽ tạm thời là người đứng đầu cơ quan đại diện. Họ tên của Đại biện lâm thời đó,
hoặc do người đứng đầu cơ quan đại diện, hoặc, nếu người đứng đầu cơ quan đại diện
không làm được, do Bộ Ngoại giao Nước cử đi thông báo cho Bộ ngoại giao Nước tiếp
nhận hoặc một Bộ nào khác đã được thoả thuận.” 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu ⇒ Có ngh a
ĩ là nếu người đại diện có thời điểm vắng mặt tạm thời sẽ cử 1 người
đại diện tạm thời khác để thay thế. Người thay thế đó được gọi là Đại biện lâm thời.
Đại biện thường trú là người đứng đầu Đại biện quán trong suốt cả nhiệm kỳ, còn
Đại biện lâm thời là người tạm thời thay thế người đứng đầu đại diện cơ quan
ngoại giao khi người đó vắng mặt. Đại biện lâm thời có thể trong bất cứ cơ quan
đại diện nào nhưng đại biện thường trú chỉ có trong Đại biện quán.
- Ở Việt Nam, người tạm thời đứng đầu cơ quan đại diện được quy định tại Điều
22 Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở
nước ngoài năm 2009 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):
“1. Trong trường hợp người đứng đầu cơ quan đại diện tạm thời vắng mặt hoặc
vì lý do khác không thực hiện được nhiệm vụ của mình, người đứng đầu cơ quan đại
diện chỉ định một thành viên cơ quan đại diện của Bộ Ngoại giao có chức vụ kế tiếp
tạm thời đứng đầu cơ quan đại diện và báo cáo ngay Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.
2. Bộ trưởng Bộ Ngoại giao có thể chỉ định một người khác tạm thời đứng đầu cơ quan đại diện.
3. Trong từng trường hợp cụ thể, người đứng đầu cơ quan đại diện hoặc Bộ
trưởng Bộ Ngoại giao giới thiệu với quốc gia, tổ chức quốc tế tiếp nhận người được
chỉ định tạm thời đứng đầu cơ quan đại diện.”.
Về nguyên tắc, quốc t c
ị h của thành viên cơ quan đại diện ngoại giao phải là quốc t c
ị h của nước cử đại diện. Tuy nhiên vẫn có một số ngoại lệ, chẳng hạn như bà
Herro Kader Mustafa Garg là Đại sứ Hoa Kỳ tại Ai Cập từ tháng 11/2023, sinh ra trong
một gia đình người Kurd. Hay Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc, ông Gary Locke là người gốc Trung Quốc. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
Theo Điều 4 Công ước Vienna năm 1961, khi bổ nhiệm chính thức người đứng
đầu cơ quan đại diện ngoại giao, nước cử đại diện phải đảm bảo là người này được
nước nhận đại diện chấp thuận thông qua thủ tục xin chấp thuận.
- Quan hệ ngoại giao là quan hệ sự thỏa thuận một cách tuyệt đối, về việc lựa chọn
người đứng đầu cơ quan ngoại giao cũng sẽ do các nước quyết định.
ví dụ: Nước cử dự định cử một người là người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại
giao của nước mình tại nước tiếp nhận thì phải làm 1 hồ sơ đầy đủ về người đó, bao
gồm lý lịch, các bản đánh giá về tư cách, về thái độ hay thành tích trong các quan
hệ ngoại giao,... kèm theo hồ sơ đầy đủ này là công hàm xin chấp thuận, sau đó
gửi cho nước tiếp nhận. Nước tiếp nhận sẽ nghiên cứu hồ sơ về người này, thấy người
này phù hợp thì sẽ trả lời chúng tôi đông ý, chúng tôi chấp thuận người này. Sau khi
có sự trả lời chính thức về việc chấp thuận thì nước cử mới được bổ nhiệm người này
giữ chức vụ chính thức và người này phải lên đường sang nước tiếp nhận. Nếu nước
tiếp nhận không đồng ý, vì bất kỳ lý do thì họ sẽ có hai cách: Một là họ sẽ trả lời luôn
là họ không đồng ý người này, từ đó nước cử sẽ tìm người khác; Hai là họ sẽ im lặng
đến khi hết thời hạn hợp lý thì nước cử sẽ tự hiêu (thời hạn hợp lý sẽ được nêu trong công hàm). 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
Sau khi thỏa thuận xong, nước cử sẽ bổ nhiệm người này và người này sẽ lên
đường sang nước tiếp nhận nhận nhiệm vụ. Người được cử phải mang theo Quốc thư.
Quốc thư rất quan trọng, nó thể hiện người đại diện của nước cử tại nước tiếp nhận một chính thức.
Quốc thư sẽ do nguyên thủ quốc gia ký, Bộ trưởng Bộ ngoại giao của nước cử ký.
Quốc thư được lập thành hai bản, một bản chính và một bản sao. Khi vừa đến nước
tiếp nhận thì người đại diện này phải lập tức trình Quốc thư cho Bộ trưởng Bộ ngoại
giao của nước tiếp nhận. Sau đó Bộ ngoại giao sẽ sắp xếp một ngày thích hợp để tổ
chức nghi lễ trình Quốc thư, và ngày đó vị đứng đầu cơ quan đại diện này phải mang
bản chính của quốc thư để trình lên cho nguyên thủ quốc gia của nước tiếp nhận. Lễ
trình Quốc thư là một nghi thức ngoại giao quan trọng, quốc gia tiếp nhận có thể quy
định hoàn toàn thủ tục của nghi lễ. Vị đại diện nước ngoài phải tuân thủ tuyệt đối các
thủ tục này, đây là thử thách đầu tiên khi đến nước tiếp nhận. Mỗi nước sẽ có nghi lễ
trình Quốc thư khác nhau. Chỉ có đại sứ và công sứ đặc mệnh toàn quyền mới cần
trình Quốc thư (chức vụ chính thức được tình từ thời điểm trình Quốc thư).
Những ai giữ vị trí nào, chức vụ nào trong cơ quan thì họ sẽ gửi cho nước tiếp
nhận, thấy người này phù hợp thì đồng ý, thấy không phù hợp thì từ chối cấp th ịthực ngoại giao đồng ngh a
ĩ với việc không được bố nhiệm. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
4. Thời điểm khởi đầu
Thời điểm khởi đầu chức vụ của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao theo
khoản 1 Điều 13 Công ước Vienna năm 1961 có quy định như sau: “Người đứng
đầu cơ quan đại diện ngoại giao coi như bắt đầu đảm nhiệm những chức vụ tại
nước tiếp nhận đại diện ngay sau khi báo tin đã đến và đã trao bản sao Quốc thư
cho Bộ Ngoại giao của nước nhận đại diện, hoặc cho một Bộ khác như đã thỏa thuận,
theo thủ tục hiện hành ở nước nhận đại diện, thủ tục này phải được áp dụng một
cách thống nhất.”.
Vậy, theo Công ước Vienna năm 1961 quy định, thời điểm bắt đầu chức vụ của
người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao là thời điểm:
- Người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao đến nước sở tại.
- Đã trình bản sao Quốc thư cho cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại.
- Còn nghi thức trình Quốc thư chính thức cho Nguyên thủ quốc gia nước
sở tại sẽ do luật pháp và tập quán nước đó quy định nhưng phải được áp dụng thống
nhất cho tất cả những người đứng đầu của các cơ quan đại diện ngoại giao.
Trước khi đi nhận nhiệm vụ, Đại sứ đến Cục Lễ tân nhận Quốc thư để mang
theo. Quốc thư tại mỗi nước (kể cả nước kiêm nhiệm) gồm: 2 bản chính (một bản
để trình lên Nguyên thủ Quốc gia nước tiếp nhận, một bản để Đại sứ lưu), 1 bản sao
(bản sao này không có chữ ký và không đóng dấu) để Đại sứ trình đại diện Bộ Ngoại
giao (có thể là Bộ trưởng hoặc Thứ trưởng hoặc Vụ trưởng Lễ tân tùy theo quy định
của từng nước) trước khi trình chính thức.
Đại sứ có trách nhiệm kiểm tra kĩ các thông tin ghi trong Quốc thư, nếu thấy có
sai sót hoặc bạn đã thay đổi Nguyên thủ Quốc gia thì yêu cầu làm lại Quốc thư. Trao bản sao Quốc thư
Theo thông lệ lễ tân, sau khi đến thủ đô nước tiếp nhận một vài ngày, Đại sứ gặp
Vụ trưởng Vụ Lễ tân để trao bản sao Quốc thư (ở một vài nước, Bộ trưởng hoặc Thứ
trưởng Ngoại giao nhận bản sao).
Nói chung, các nước không tổ chức thành buổi lễ mà ch ỉtổ chức cho Vụ trưởng
Lễ tân tiếp Đại sứ để nhận bản sao Quốc thư và giới thiệu nghi thức, thời gian lễ trình Quốc thư.
Tại cuộc tiếp này, Đại sứ chủ động trao bản sao cho Vụ trưởng Vụ Lễ tân, sau đó
Vụ trưởng sẽ thông báo về lễ trình thư (nghi lễ, thời gian, trang phục, số lượng cán bộ
Đại sứ quán tham dự). Gần đây, một số nước yêu cầu Đại sứ trao bản sao là bản chụp Quốc thư.
Tại buổi tiếp này, nếu Vụ trưởng Vụ Lễ tân không đề cập thì Đại sứ chủ động hỏi
quy định của nước sở tại về những hoạt động, tiếp xúc mà Đại sứ tiến cử (Đại sứ đã
trao bản sao mà chưa trình Quốc thư lên Nguyên thủ Quốc gia: Ambassador – 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
Designate) được làm. Nhiều nước có quy định khi chưa trình Quốc thư thì Đại sứ
không ký các văn bản chính thức, không chủ trì các hoạt động chính thức, không chào
xã giao, làm việc với lãnh đạo cấp cao. Trình Quốc thư
Nhìn chung, mỗi nước có nghi thức lễ trình Quốc thư khác nhau. Một số nước có
cử Quốc thiều hai nước và duyệt đội danh dự. Một số nước có quy định trong lễ trình
Quốc thư, Đại sứ phải nói một vài câu trước khi trình thư lên Nguyên thủ Quốc gia nước tiếp nhận.
Ở một số nước, nghi thức buổi lễ trình Quốc thư rất đơn giản, Nguyên thủ Quốc
gia nhận Quốc thư và chụp ảnh lưu niệm, không tiếp riêng.
Nếu nước sở tại không quy định cụ thể về trang phục trình Quốc thư (ví dụ: áo
đuôi tôm đối với một số nước quân chủ), trang phục trình Quốc thư (của Đại sứ Việt
Nam) là comple đối với Đại sứ nam và áo dài đối với Đại sứ nữ.
Khi trình Quốc thư lên Nguyên thủ Quốc gia, Đại sứ phải trình cả Thư
ủy nhiệm Đại sứ mới và Thư triệu hồi Đại sứ tiền nhiệm (nếu đã có). Trước
khi đi trình thư, Đại sứ chú ý kiểm tra lại thư và trực tiếp cầm thư, đặc biệt không nên
đưa cho người ngồi xe khác cầm hộ để tránh xảy ra sự cố nếu xe đi sau bị chậm.
Tùy theo thực tế từng địa bàn, ngay sau khi kết thúc lễ trình Quốc thư trở về, Đại
sứ quán có thể tổ chức cocktail nhẹ cảm ơn lãnh đạo, cán bộ lễ tân và đội xe hộ tống
Đại sứ đi trình thư hoặc có quà lưu niệm tặng họ.
Theo thông lệ lễ tân, sau khi trình Quốc thư, Đại sứ gửi tới Đại sứ các nước khác
trong Đoàn Ngoại giao thông báo đã trình Quốc thư. Thư cần gửi sớm, tốt nhất là 1-2
ngày sau khi đã trình Quốc thư. ví dụ:
Ở Việt Nam, khi các Đại sứ đến sẽ được coi như bắt đầu chức vụ sau khi gửi bản
sao Quốc thư cho vụ lễ tân. Công ước Vienna năm 1961 quy định 3 thời điểm nêu trên,
cho nên khi việc chọn thời điểm nào nó sẽ phụ thuộc vào nước tiếp nhận, nhưng phải
thống nhất với tất cả Đại sứ đến nước mình và không được phân biệt đối xử.
Cụ thể là Việt Nam và Hoa Kỳ sau khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao. Ông
Peterson tới Hà Nội trình bản sao Quốc thư lên Chính quyền Cộng sản ở Thủ đô Việt
Nam vào ngày mùng 9 tháng 5 năm 1997 → Thời điểm này, theo Điều 13 Công ước
Vienna năm 1961, ông chính thức bắt đầu chức năng Đại sứ. Tháng 5/1997, ông
Douglas Peterson trở thành Đại sứ Hoa Kỳ đầu tiên tại Việt Nam.
ví dụ: Tại website của National Museum of American Diplomacy, tức là Bảo tàng
Ngoại giao Hoa Kỳ, nằm tại phần “Credentials” có nêu rằng: 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
“The name for letters given to an ambassador by their chief of state, and
addressed to the chief of state of the host country. Credentials are delivered to the
chief of state by the ambassador in a formal credentials ceremony, which generally
takes place shortly after the ambassador’s arrival at a new post. Until this ceremony
has taken place, the ambassador is not formally recognized by the host country and
cannot officially act as an ambassador. The letters are termed “letters of credence”
because they request the receiving chief of state to give “full credence” to what the
ambassador will say on behalf of their government.” (tạm dịch: “Tên gọi của những
bức thư được nguyên thủ quốc gia trao cho một vị đại sứ, và được gửi tới nguyên thủ
quốc gia của nước sở tại. Những bức thư này được đại sứ trao cho nguyên thủ quốc
gia trong một lễ trình quốc thư chính thức, thường diễn ra ngay sau khi đại sứ đến
nhiệm kỳ mới. Trước khi buổi lễ này diễn ra, đại sứ chưa được nước sở tại chính thức
công nhận và không thể chính thức hành động với tư cách đại sứ. Những bức thư này
được gọi là “thư ủy nhiệm” vì chúng yêu cầu nguyên thủ quốc gia tiếp nhận dành cho
những gì đại sứ sẽ nói nhân danh chính phủ mình sự “tin cậy hoàn toàn”.”).
Vậy thì ta có thể hiểu quy định trên của Hoa Kỳ về thủ tục ngoại giao, cụ thể là
bước trình bản sao Quốc thư ch ỉlà bước khởi đầu, còn thời điểm chính thức để Đại
sứ có được chức năng và quyền hạn phụ thuộc vào từng quốc gia: Có nước tính từ lúc
trình bản sao Quốc thư, có nước thì tính từ lúc trình Quốc thư (ví dụ: Hoa Kỳ,…).
(Nguồn tham khảo: https://diplomacy.state.gov/encyclopedia/credentials/) 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
5. Sự kết thúc chức vụ của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao Điều 43
Các chức năng của viên chức ngoại giao chấm dứt trong những trường hợp sau đây:
a) Nước cử đi thông báo cho Nước tiếp nhận rằng những chức năng của viên chức
ngoại giao đó đã chấm dứt;
b) Nước tiếp nhận thông báo cho Nước cử đi, theo Đoạn 2 của Điều 9 rằng nước
này từ chối việc thừa nhận viên chức ngoại giao đó là thành viên của cơ quan đại diện. Điều 9
1. Nước tiếp nhận có thể, vào bất cứ lúc và không phải nêu lý do về quyết định của
mình, báo cho Nước cử đi rằng người đứng đầu cơ quan đại diện hay bất cứ một cán
bộ ngoại giao nào của cơ quan đại diện là “persona non grata” (người không được
hoan nghênh) hoặc bất cứ một thành viên nào khác của cơ quan đại diện là người
không được chấp nhận. Khi đó, Nước cử đi sẽ, tùy theo trường hợp, hoặc gọi người
đó về , hoặc chấm dứt chức vụ của người đó trong cơ quan đại diện. Một người có thể
bị tuyên bố “persona non grata” hoặc không được chấp nhận trước khi đến lãnh thổ Nước tiếp nhận.
2. Nếu Nước cử đi từ chối thi hành hoặc không thi hành trong một thời hạn hợp
lý những nghĩa vụ của mình nêu ở Đoạn 1 Điều này, Nước tiếp nhận có thể từ chối
thừa nhận người đó là thành viên của cơ quan đại diện. Điều 45
Trong trường hợp quan hệ ngoại giao giữa hai nước bị cắt đứt hoặc cơ quan đại
diện được rút về hẳn hoặc tạm thời:
a) Nước tiếp nhận, ngay cả trường hợp có xung đột vũ trang, phải tôn trọng và
bảo vệ trụ sở cùng với tài sản và hồ sơ của cơ quan đại diện;
b) Nước cử đi có thể giao việc bảo quản trụ sở của cơ quan đại diện và những tài
sản hồ sơ ở trong đó cho một nước thứ ba mà Nước tiếp nhận có thể chấp nhận được;
c) Nước cử đi có thể giao việc bảo vệ các quyền lợi của mình và của công dân mình
cho một nước thứ ba mà Nước tiếp nhận có thể chấp nhận được.
Người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao sẽ kết thúc chức vụ của
mình trong trường hợp sau đây:
Một là, hết nhiệm kỳ công tác mà không được tiếp tục bổ nhiệm chức vụ người
đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao của nước cử đại diện tại nước nhận đại diện đó
không được gia hạn thêm nhiệm kỳ công tác.
Hai là, khi bị nước cử đại diện triệu hồi về nước.
Ba là, khi họ bị Chính phủ nước nhận đại diện tuyên bố là người không được
chấp nhận (persona non grata). 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
Bốn là, khi họ từ trần.
Năm là, khi họ từ chức (sẽ chấm dứt khi nước nhận đại diện nhận được thông báo này).
Sáu là, khi quan hệ ngoại giao giữa hai nước bị cắt đứt.
Bảy là, khi nước cử hoặc nước nhận đại diện chấm dứt sự tồn tại với tư cách là
chủ thể của luật quốc tế (ví dụ như chia tách, hợp nhất quốc gia).
5.1. Hết nhiệm kỳ công tác mà không được tiếp tục bổ nhiệm chức vụ
người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao của nước cử tại nước nhận
đại diện đó không được gia hạn thêm nhiệm kỳ công tác
Đây là trường hợp phổ biến nhất và mang tính chất hành chính thông thường.
Các nhà ngoại giao thường có nhiệm kỳ công tác nhất định (ví dụ: 3 – 5 năm). Khi
nhiệm kỳ này kết thúc, nếu quốc gia cử không có ý định tiếp tục bổ nhiệm hoặc gia
hạn cho người đó tại vị trí đó ở cùng quốc gia nhận, thì chức vụ của họ sẽ chấm dứt.
Việc này thường đi kèm với việc điều động về nước hoặc bổ nhiệm vào một v ịtrí
khác. Đây là một quyết định nội bộ của quốc gia cử và không mang tính chất tiêu cực.
ví dụ: Ông Phạm Quang Vinh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, đã kết thúc
nhiệm kỳ công tác của mình vào tháng 2 năm 2018 sau hơn 4 năm tại vị. Sau đó, ông
được thay thế bởi Đại sứ Hà Kim Ngọc. Việc này diễn ra theo kế hoạch luân chuyển
cán bộ của Bộ Ngoại giao Việt Nam.
5.2. Khi bị nước cử đại diện triệu hồi về nước
Quốc gia cử có toàn quyền triệu hồi người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại
giao của mình bất cứ lúc nào. Có nhiều lý do dẫn đến việc triệu hồi:
Một là, lý do nội bộ. Thay đổi chính sách đối ngoại, thay đổi lãnh đạo, hoặc đơn
giản là muốn luân chuyển cán bộ.
Hai là, lý do liên quan đến quan hệ song phương. Có thể là một động thái
thể hiện sự không hài lòng của quốc gia cử đối với quốc gia nhận mà chưa đến mức cắt đứt quan hệ.
Việc triệu hồi có thể được thông báo trước hoặc diễn ra đột ngột, tùy thuộc vào
hoàn cảnh và mục đích. ví dụ:
1. Algeria đã triệu hồi Đại sứ nước này ở Pháp sau khi Paris đứng về phía Morocco
trong tranh chấp lãnh thổ kéo dài giữa 2 quốc gia châu Phi đối với khu vực Tây Sahara.
2. Xung đột tại Gaza tăng mạnh do các cuộc tấn công mở rộng của Israel đã khiến
nhiều nước quyết định triệu hồi đại sứ tại Israel. Các nước cho biết việc triệu hồi đại
sứ là để tham vấn về cuộc khủng hoảng nhân đạo cũng như các cuộc tấn công của
Israel đang diễn ra trên dải đất hẹp Gaza, điểm nóng xung đột nghiêm trọng nhất hiện
nay ở Trung Đông và đang có nguy cơ lan rộng ra khu vực. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
5.3. Khi họ bị Chính phủ nước nhận đại diện tuyên bố là người không
được chấp nhận (persona non grata)
Đây là một trong những hành động nghiêm trọng nhất mà quốc gia nhận có thể
thực hiện đối với một nhà ngoại giao nước ngoài.
Theo Điều 9 Công ước Vienna năm 1961:
“1. Nước tiếp nhận có thể, vào bất cứ lúc và không phải nêu lý do về quyết định
của mình, báo cho Nước cử đi rằng người đứng đầu cơ quan đại diện hay bất cứ một
cán bộ ngoại giao nào của cơ quan đại diện là “persona non grata” (người không được
hoan nghênh) hoặc bất cứ một thành viên nào khác của cơ quan đại diện là người
không được chấp nhận. Khi đó, Nước cử đi sẽ, tùy theo trường hợp, hoặc gọi người
đó về , hoặc chấm dứt chức vụ của người đó trong cơ quan đại diện. Một người có thể
bị tuyên bố “persona non grata” hoặc không được chấp nhận trước khi đến lãnh thổ Nước tiếp nhận.
2. Nếu Nước cử đi từ chối thi hành hoặc không thi hành trong một thời hạn hợp
lý những nghĩa vụ của mình nêu ở Đoạn 1 Điều này, Nước tiếp nhận có thể từ chối
thừa nhận người đó là thành viên của cơ quan đại diện.”
⇒ Quốc gia tiếp nhận có thể, vào bất cứ lúc nào và không cần giải thích lý do,
thông báo cho quốc gia cử rằng người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao (hoặc bất
kỳ thành viên nào khác của phái đoàn ngoại giao) là “persona non grata”. Hậu quả: Khi b
ị tuyên bố là persona non grata, quốc gia cử phải triệu hồi người
đó hoặc chấm dứt chức năng của người đó tại phái đoàn. Nếu quốc gia cử từ chối hoặc
không thực hiện trong 1 thời hạn hợp lý, quốc gia nhận có thể từ chối công nhận người
đó là thành viên của phái đoàn.
Lý do: Thường liên quan đến hành vi không phù hợp với tư cách ngoại giao,
can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia nhận, các hoạt động tình báo, hoặc vi phạm
nghiêm trọng pháp luật của quốc gia nhận (dù được hưởng quyền miễn trừ). Đây là
một dấu hiệu rõ ràng của sự rạn nứt trong quan hệ ngoại giao.
ví dụ: Trong tuyên bố ngày 14/9, Bộ Ngoại giao Nga cho biết đã triệu Đại sứ Mỹ
Lynne Tracy và thông báo với bà rằng Thư ký thứ nhất Jeffrey Sillin và Thư ký thứ hai
David Bernstein của Mỹ phải rời Nga trong vòng 7 ngày. Vì theo bộ Ngoại giao Nga:
“Những người được nêu tên đã thực hiện hành vi phạm pháp, duy trì liên lạc với công
dân Nga R. Shonov, người bị cáo buộc “hợp tác bí mật” với nước ngoài.”. 5.4. Khi họ từ trần
Đây là một trường hợp đương nhiên chấm dứt chức vụ do sự kiện bất khả kháng.
Khi người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao qua đời, chức vụ của họ sẽ chấm dứt
ngay lập tức. Quốc gia cử sẽ tiến hành các thủ tục cần thiết để đưa thi hài về nước (nếu
có yêu cầu) và cử người thay thế. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
ví dụ: Ông Christopher Stevens, Đại sứ Hoa Kỳ tại Libya, từ trần năm 2012: Đại
sứ Stevens cùng ba nhân viên khác đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào Lãnh
sự quán Hoa Kỳ ở Benghazi, Libya. Việc ông qua đời đã chấm dứt chức vụ Đại sứ của ông tại Libya.
5.5. Khi họ từ chức (sẽ chấm dứt khi nước nhận đại diện nhận được thông báo này)
Người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao cũng có quyền từ chức vì lý do cá
nhân hoặc chuyên môn. Việc từ chức là một quyết định tự nguyện của cá nhân.
Thời điểm chấm dứt hiệu lực: Chức vụ của họ sẽ chấm dứt khi quốc gia cử
thông báo cho quốc gia nhận về việc từ chức này và quốc gia nhận đã nhận được thông
báo đó. Điều này đảm bảo tính minh bạch và sự liên tục trong quan hệ ngoại giao.
ví dụ: Ông Jon Huntsman Jr. từ chức Đại sứ Hoa Kỳ tại Nga năm 2019: Ông Jon
Huntsman Jr. đã từ chức Đại sứ Hoa Kỳ tại Nga vào tháng 8 năm 2019, viện dẫn lý do
cá nhân và mong muốn dành thời gian cho gia đình
5.6. Khi quan hệ ngoại giao giữa hai nước bị cắt đứt
Việc cắt đứt quan hệ ngoại giao là một hành động cực đoan, thường xảy ra trong
bối cảnh xung đột nghiêm trọng hoặc chiến tranh giữa hai quốc gia.
Hậu quả: Khi quan hệ ngoại giao b
ị cắt đứt, các cơ quan đại diện ngoại giao của
cả hai bên tại nước kia sẽ phải đóng cửa, và tất cả các thành viên của phái đoàn ngoại
giao (bao gồm người đứng đầu) sẽ phải rời khỏi quốc gia nhận. Quyền miễn trừ và ưu đãi sẽ t ế
i p tục được hưởng cho đến khi họ rời đi. Việc này thường dẫn đến việc một
quốc gia thứ ba được chỉ định để bảo vệ lợi ích của quốc gia bị cắt đứt quan hệ tại
quốc gia tiếp nhận nếu quốc gia tiếp nhận đồng ý. Điều 45
“Trong trường hợp quan hệ ngoại giao giữa hai nước b ịcắt đứt hoặc cơ quan đại
diện được rút về hẳn hoặc tạm thời:
a) Nước tiếp nhận, ngay cả trường hợp có xung đột vũ trang, phải tôn trọng và
bảo vệ trụ sở cùng với tài sản và hồ sơ của cơ quan đại diện;
b) Nước cử đi có thể giao việc bảo quản trụ sở của cơ quan đại diện và những tài
sản hồ sơ ở trong đó cho một nước thứ ba mà Nước tiếp nhận có thể chấp nhận được;
c) Nước cử đi có thể giao việc bảo vệ các quyền lợi của mình và của công dân mình
cho một nước thứ ba mà Nước tiếp nhận có thể chấp nhận được.”
ví dụ: Việc Hoa Kỳ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Cuba năm 1961: Sau Cách mạng
Cuba năm 1959 và các diễn biến căng thẳng tiếp theo, Hoa Kỳ đã chính thức cắt đứt
quan hệ ngoại giao với Cuba vào tháng 1 năm 1961. Điều này dẫn đến việc đóng cửa
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Havana và chấm dứt chức vụ của Đại sứ Hoa Kỳ tại Cuba vào
thời điểm đó. Mãi đến năm 2015, quan hệ ngoại giao mới được tái lập. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
5.7. Khi nước cử hoặc nước nhận đại diện chấm dứt sự tồn tại với tư
cách là chủ thể của luật quốc tế (ví dụ như chia tách, hợp nhất quốc gia)
Đây là một trường hợp mang tính chất lịch sử hoặc địa chính trị lớn. Khi một
quốc gia chấm dứt sự tồn tại của mình với tư cách là chủ thể độc lập của luật quốc tế
(ví dụ: b ịchia tách thành nhiều quốc gia mới, sáp nhập hoàn toàn vào một quốc gia
khác, hoặc bị giải thể), thì đương nhiên các quan hệ ngoại giao của quốc gia đó với các
quốc gia khác, bao gồm cả chức vụ của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cũng sẽ chấm dứt.
ví dụ: Sự sụp đổ của Liên Xô dẫn đến việc các quan hệ ngoại giao với Liên Xô
cũng đương nhiên chấm dứt, ,các Đại sứ của Liên Xô tại các nước cũng chấm dứt chức
vụ. Từ đó các quốc gia mới hình thành (như Liên bang Nga, Ukraine,…) thiết lập quan hệ ngoại giao riêng.
Tóm lại, việc kết thúc chức vụ của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao
có thể do nhiều nguyên nhân, từ những lý do hành chính thông thường đến những sự
kiện ngoại giao nghiêm trọng hoặc những thay đổi lớn về địa chính trị. Mỗi trường
hợp đều có những quy định và ý ngh a
ĩ riêng trong khuôn khổ luật pháp quốc tế và thực tiễn ngoại giao. 09:48, 06/01/2026
KHỞI ĐẦU VÀ KẾT THÚC CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO - LÝ THUYẾT CÔNG PHÁP - Studocu
Tài liệu liên quan:
-
Chương 2 : nguồn của luật quốc tế khái niệm môn Công pháp quốc tế| Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
24 12 -
Tổng hợp các vấn đề pháp lý môn Công pháp quốc tế| Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
22 11 -
Ôn tập các khái niệm và nguyên tắc cơ bản trong LQT môn Công pháp quốc tế| Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
17 9 -
Bình Luận Vụ Kiện Nicaragua-V. Mỹ môn Công pháp quốc tế| Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
21 11 -
Quan điểm của các tổ chức quốc tế và quốc gia liên quan về vụ kiện giữa các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất với Qata môn Công pháp quốc tế| Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
17 9