Đề cương ôn tập môn Mạng máy tính

1: Các thiết bị mạng: Hub, Switch, bridge, router, modem, gateway ...= > Chức năng, Tầng hoạt động tương ứng Mô hinh OSI

1. NIC (Network Interface Card – Card mạng)

• Chức năng:

Kết nối máy tính/thiết bị với mạng

Cung cấp địa chỉ MAC

Đóng gói và giải đóng gói frame

• Tầng OSI:
  Tầng 2 – Data Link

2. Repeater (Bộ lặp)

• Chức năng:

Khuếch đại và tái tạo tín hiệu

Mở rộng khoảng cách truyền dữ liệu

• Tầng OSI:
  Tầng 1 – Physical

3. Hub

• Chức năng:
  • Kết nối nhiều thiết bị trong LAN
  • Nhận dữ liệu từ 1 cổng và phát ra tất cả các cổng
• Đặc điểm:
  • Không lọc dữ liệu
  • Dễ gây va chạm
• Tầng OSI:
  Tầng 1 – Physical

4. Switch

• Chức năng:
  • Kết nối các thiết bị trong mạng LAN
  • Chuyển frame đến đúng cổng đích dựa trên MAC address
• Đặc điểm:
  • Mỗi cổng là một collision domain
• Tầng OSI:
  Tầng 2 – Data Link
  (Switch Layer 3 có thể hoạt động ở tầng 3)

5. Bridge (Cầu nối)

• Chức năng:
  • Kết nối các đoạn mạng LAN
  • Lọc frame dựa trên địa chỉ MAC
• Tầng OSI:
  Tầng 2 – Data Link

6. Modem

• Chức năng:
  • Điều chế – Giải điều chế (Digital ↔ Analog)
  • Kết nối mạng nội bộ với Internet qua đường truyền ISP
• Tầng OSI:
  Tầng 1 – Physical

7. Router

• Chức năng:
  • Kết nối các mạng khác nhau
  • Định tuyến gói tin dựa trên địa chỉ IP
  • Chọn đường đi tối ưu
• Tầng OSI:
  Tầng 3 – Network

8. Gateway

• Chức năng:
  • Kết nối các mạng khác giao thức
  • Chuyển đổi giao thức truyền thông
• Đặc điểm:
  • Có thể xử lý dữ liệu ở tầng cao
• Tầng OSI:
  Tầng 7 – Application
  (hoặc nhiều tầng, nhưng quy ước là tầng 7)

9. Firewall (Tường lửa)

• Chức năng:
  • Kiểm soát và lọc lưu lượng mạng
  • Ngăn chặn truy cập trái phép
  • Bảo vệ mạng nội bộ
• Tầng OSI:
  Tầng 3, 4, 7
  • Lọc IP → tầng 3
  • Lọc cổng TCP/UDP → tầng 4
  • Firewall ứng dụng → tầng 7

I️⃣ CẤU TRÚC MẠNG CỤC BỘ (Topology)

1. BUS (Hình tuyến)

• Mô tả: Tất cả máy nối chung 1 cáp trục
• Ưu điểm: Rẻ, ít cáp
• Nhược điểm:
  • Va chạm nhiều
  • Hỏng cáp → sập mạng
• Ít dùng hiện nay

🧠 Mẹo nhớ: BUS = 1 đường thẳng

2. STAR (Hình sao)

• Mô tả: Các máy nối về switch/hub trung tâm
• Ưu điểm:
  • Dễ quản lý
  • Ít va chạm
• Nhược điểm:
  • Hỏng thiết bị trung tâm → ngừng mạng
• Phổ biến nhất hiện nay

🧠 STAR = có trung tâm

3. RING (Hình vòng)

• Mô tả: Các máy nối thành vòng tròn
• Cơ chế: Truyền Token
• Nhược điểm:
  • 1 máy lỗi → ảnh hưởng toàn mạng

Cần nhiều cáp mạng hơn để kết nối từng nút riêng lẻ đến thiết bị trung tâm

🧠 RING = Token chạy vòng

4. MESH (Lưới)

• Mô tả: Mỗi nút nối với nhiều nút khác
• Ưu điểm: Rất tin cậy
• Nhược điểm: Rất tốn kém

🧠 MESH = nhiều đường dự phòng

5. TREE (Cây)

• Mô tả: Mạng phân cấp (Star + Bus)
• Dùng cho mạng lớn

I️⃣ CÁP XOẮN ĐÔI (Twisted Pair)

👉 Phổ biến nhất trong LAN – Ethernet 802.3

1. UTP (Unshielded Twisted Pair)

• Không có lớp chống nhiễu
• Rẻ, dễ thi công
• Dùng trong văn phòng, trường học

🧠 Mẹo nhớ:
Cat càng cao → tốc độ càng lớn

2. STP (Shielded Twisted Pair)

• Có lớp chống nhiễu
• Dùng nơi nhiều nhiễu điện
• Tốc độ tương tự UTP cùng loại

II️⃣ CÁP ĐỒNG TRỤC (Coaxial Cable)

• Có lõi đồng, lớp cách điện, lớp chống nhiễu
• Ít dùng hiện nay

🧠 Mẹo nhớ:
10Base → 10 Mbps

III️⃣ CÁP QUANG (Fiber Optic)

👉 Nhanh nhất – xa nhất – chống nhiễu tốt nhất

1. Single-mode Fiber (SMF)

• Truyền 1 tia sáng
• Khoảng cách rất xa

2. Multi-mode Fiber (MMF)

• Truyền nhiều tia sáng
• Khoảng cách ngắn hơn SMF

🧠 Mẹo nhớ:

• S = Short (gần)
• L = Long (xa)

IV️⃣ TỔNG HỢP SO SÁNH NHANH (HAY THI)

III️⃣ CHUẨN IEEE 802.3 (Ethernet)

• Mạng LAN có dây
• Dùng CSMA/CD
• Tốc độ: 10M → 100M → 1G → 10G
• Hoạt động tầng 1 & 2

IV️⃣ MÔ HÌNH OSI – 7 TẦNG (RẤT QUAN TRỌNG)

🧠 Mẹo nhớ:
“A P S T N D P” (Anh Phải Sống Tại Nhà Để Phát)

V️⃣ MÔ HÌNH TCP/IP

4 tầng:

1. Application
2. Transport
3. Internet
4. Network Access

So sánh OSI vs TCP/IP

VI️⃣ QUÁ TRÌNH ĐÓNG GÓI DỮ LIỆU (Encapsulation)

🧠 Thi hay hỏi tên gọi đơn vị dữ liệu

Encapsulation (đóng gói dữ liệu) là quá trình mỗi tầng của mô hình OSI gắn thêm thông tin điều khiển (Header) vào dữ liệu trước khi gửi đi.

➡️ Khi đến máy nhận, quá trình ngược lại gọi là Decapsulation (gỡ đóng gói).

Tầng 7 – Application

• Dữ liệu: Data
• Ví dụ: HTTP, FTP, SMTP tạo dữ liệu
• Chưa có header mạng

📦 Đơn vị dữ liệu: Data

🔹 Tầng 6 – Presentation

• Mã hóa, nén, chuyển định dạng
• Không thay đổi tên dữ liệu

📦 Data

🔹 Tầng 5 – Session

• Thiết lập, duy trì, kết thúc phiên
• Không đổi tên dữ liệu

📦 Data

🔹 Tầng 4 – Transport

• Gắn TCP hoặc UDP header
• Thêm:
  • Port nguồn – Port đích
  • Kiểm soát lỗi (TCP)
• Đơn vị dữ liệu:
  • TCP → Segment
  • UDP → Datagram

📦 Segment / Datagram

🔹 Tầng 3 – Network

• Gắn IP header
• Thêm:
  • IP nguồn
  • IP đích
  • TTL
• Đơn vị dữ liệu: Packet

📦 Packet

🔹 Tầng 2 – Data Link

• Gắn MAC header & trailer
• Thêm:
  • MAC nguồn
  • MAC đích
  • FCS (kiểm lỗi)
• Đơn vị dữ liệu: Frame

📦 Frame

🔹 Tầng 1 – Physical

• Chuyển frame thành chuỗi bit (0–1)
• Truyền trên môi trường vật lý

📦 Bit

VII️⃣ TẦNG VẬT LÝ & TRUY XUẤT MẠNG

• CSMA/CD → Ethernet có dây
• Token Bus
• Token Ring
• WLAN:
  • CSMA/CA
  • RTS/CTS

🧠 WiFi không va chạm → CA

VIII️⃣ TẦNG 2 – FRAME ETHERNET 802.3

Cấu trúc Frame:

1. Preamble
2. MAC đích
3. MAC nguồn
4. Type/Length
5. Data
6. FCS (kiểm lỗi)

IX️⃣ CÁC CHUẨN MẠNG

Ethernet 802.3

• LAN có dây

WiFi 802.11

• LAN không dây

FDDI

• Vòng – cáp quang

WiMAX 802.16

• Phạm vi rất rộng

WiFi vs WiMAX

🔟 TẦNG NETWORK – IP

IP Packet = Header + Data

IP Header gồm:

• Version
• Source IP
• Destination IP
• TTL
• Protocol

1️⃣1️⃣ ARP / RARP

• ARP: IP → MAC
• RARP: MAC → IP
• ARP Table: Bảng ánh xạ IP–MAC

1️⃣2️⃣ TẦNG TRANSPORT

TCP

• Có kết nối
• Tin cậy
• Thứ tự

UDP

• Không kết nối
• Nhanh
• Không đảm bảo

👉 Socket = IP + Port

1️⃣3️⃣ TẦNG ỨNG DỤNG (HAY THI)

Các mã trạng thái phổ biến:HTTP

• 200 OK → Thành công
• 301 Moved Permanently → Chuyển hướng vĩnh viễn
• 404 Not Found → Không tìm thấy tài nguyên
• 500 Internal Server Error → Lỗi server

1️⃣4️⃣ KỸ THUẬT LIÊN MẠNG

• PPP (PAP, CHAP)
• HDLC
• ATM (Cell Relay)
• X.25
• ISDN
• Frame Relay

1️⃣5️⃣ ĐỊNH TUYẾN ROUTER

• RIP v1 / v2
• OSPF
• IGRP / EIGRP
• BGP
• IS-IS

1️⃣6️⃣ IPv4 → IPv6

IPv4 đặc biệt:

• 127.0.0.1 – Loopback
• 0.0.0.0 – Không xác định
• 255.255.255.255 – Broadcast

IPv6:

• 128 bit
• Không broadcast
• Không cần NAT