Nghiên cứu 2 Cặp Phạm Trù Tất Nhiên và Ngẫu Nhiên | Môn Triết học Mác - Lênin - Đại học Kinh Tế Quốc Dân

lOMoAR cPSD| 61431571
2 cặp phạm trù tất nhiên và ngẫu nhiên I. Dẫn vào bài
-Các mối liên hệ giữa các sự vật hiện tượng hay giữa các
bộ phận trong chúng xuất hiện không giống nhau -Có
mối liên hệ do bản chất của sự vật ,hiện tượng quy
định ,từ đó sinh ra phạm trù tất nhiên Lấy ví dụ :
- Có mối liên hệ do sự gặp nhau của những điều
kiện,hoàn cảnh bên ngoài quyết định,vì vậy chúng có
thể xuất hiện mà cũng có thể không xuất hiện ,từ đó
sinh ra phạm trù ngẫu nhiên Lấy ví dụ :
-Do đó khi phản ánh hiện thực khách quan,con người nhận
thức được tính không một nghĩa ,không ngang giá trị của các mối
liên hệ khác nhau vốn có ở sự vật,hiện tượng nên phân loại
chúng thành nhóm các mối liên hệ nhất định phải xảy ra như
thế(Tất nhiên) và nhóm các mối liên hệ có thể xảy ra,có thể không
xảy ra,xảy ra thế này này hay xảy ra thế khác (ngẫu nhiên). II. Khái niệm
Tất nhiên là phạm trù triết học dùng để chỉ mối liên hệ bản
chất, do nguyên nhân cơ bản bên trong sự vật,hiện tượng quy
định và trong điều kiện nhất định phải xảy ra đúng như thế chứ không thể khác
Ví dụ : Giống tốt, nước đủ ,phân nhiều , chăm sóc đúng kỹ thuật
=> Năng suất cây trồng cao (Tất nhiên) lOMoAR cPSD| 61431571
Bão tố ,lũ lụt ập đến ảnh hưởng đến năng suất cây trồng (Ngẫu nhiên)
+Bạn A học bài hiểu tường tận môn Triết => Bạn A đạt điểm A+ môn Triết
Đến ngày thi ,bạn A ngủ quên , hỏng xe, …=>Điểm F Những sự
cố này là cái ngẫu nhiên
Ngẫu nhiên là phạm trù triết học dùng để chỉ mối liên hệ không
bản chất,do nguyên nhân, hoàn cảnh bên ngoài quy định nên có
thể xuất hiện ,có thể không xuất hiện,có thể xuất hiện thế này
hoặc có thể xuất hiện thế khác. Ví dụ:
Điểm giống và khác nhau: -Giống nhau:
+ Cả 2 phạm trù đề phản ánh những mối liên hệ đặc biết về vật
chất của thế giới khách quan
+ Cả tất nhiên và ngẫu nhiên đều do những nguyên nhân xác định quy định -Khác nhau
+Tất nhiên là do chính bản chất của quá trình quy định,còn ngẫu
nhiên lại là cái không do bản chất của quá trình quy định một
cách trực tiếp mà là một cái gì đó thứ yếu,không biểu hiện,phụ
thêm ,không bắt buộc phải có đối với quá trình đó lOMoAR cPSD| 61431571
+Tất nhiên đóng vai trò chi phối sự phát triển, còn ngẫu nhiên có
thể giúp cho sự phát triển ấy diễn ra nhanh hay chậm III.Mối liên hệ
-Tuy mỗi sự vật hiện tượng, đều có tất nhiên và ngẫu
nhiên,nhưng trong quá trình vận động và phát triển,thông qua
mỗi liên hệ này thì đó là ngẫu nhiên còn thông qua những mối
liên hệ khác thì đó là tất nhiên và một trong những điều kiện nhất
định chúng chuyển hóa lẫn nhau
-Ranh giới giữa tất nhiên và ngẫu nhiên chỉ có tính tương đối, từ
đó cần tránh quan niệm cứng nhắc về tất nhiên, ngẫu nhiên khi
nghiên cứu sự vật hiện tượng.
VD: Hàng ngày con người cần ăn,uống và nghỉ ngơi là điều tất
nhiên,bởi vì đó là nguyên nhân cơ bản trong cơ thể người quyết
định.Còn ăn uống nghỉ ngơi như thế nào là việc của người ta, là
cái ngẫu nhiên không ai giống ai cả bởi vì nó phụ thuộc vào điều
kiện sống cá nhân của mỗi con người
Phạm trù tất nhiên có quan hệ với phạm trù cái chung hay không?
Phạm trù tất nhiên có mối quan hệ với phạm trù cái chung song nó không đồng nhất với
phạm trù cái chung. Tất nhiên có mối liên hệ với cái chung,nhưng cái chung không phải
lúc nào cũng là tất nhiên, Bởi vì cái chung có thể thể hiện vừa trong hình thức của
tất nhiên vừa trong hình thức của ngẫu nhiên
Ví dụ : Tất cả sinh viên đều có nhu cầu học tập là cái chung tất yếu ,còn một số sinh
viên có sở thích giống nhau về văn nghệ, thể dục , chơi game , là cái chung ngẫu nhiên.
Mối quan hệ giữa cái tất nhiên và cái ngẫu nhiên .
Tất nhiên và ngẫu nhiên đều tồn tại khách quan và đều có vai
trò đối với sự vận động phát triển lOMoAR cPSD| 61431571
=>Tất nhiên đóng vai trò quyết định,chi phối sự phát triển
=> Ngẫu nhiên ảnh hưởng,làm cho diễn ra nhanh hay chậm,tốt hay xấu
VD: Cây cam đang phát triển=>Tất nhiên nó sẽ cho ra quả cam
Có con chim nào đó bay ngang qua và tặng chút phân thì cây
cam sẽ phát triển nhanh hơn => Ngẫu nhiên tích cực
Mưa lũ ,sâu hại ảnh hưởng đến sự phát triển của cây=> ngẫu nhiên tiêu cực
Tất nhiên và ngẫu nhiên tồn tại thống nhất với nhau.
Không có cái tất nhiên và ngẫu nhiên thuần túy
=>Cái tất nhiên bao giờ cũng vạch đường đi cho mình thông qua vô số cái ngẫu nhiên
=>Cái ngẫu nhiên là hình thức biểu hiện của cái tất nhiên,bổ sung cho cái tất nhiên
Ví dụ : trên một đoạn đường xảy ra tai nạn là ngẫu nhiên
,nhưng nếu có nhiều vụ tai nạn thì đằng sau nó sẽ ẩn chứa cái
tất nhiên như Đường hẹp , trơn ,bị che khuất , không biển báo
 Tất nhiên sẽ xảy ra tai nạn
Tất nhiên và ngẫu nhiên có thể thay đổi vị trí cho nhau
 Tất nhiên có thể biến thành ngẫu nhiên và ngược lại Ví dụ :
Trao đổi hàng hóa ở thời Nguyên Thủy là điều ngẫu nhiên vì
các đồ vật có giá trị như nhau hoặc chưa có giá trị Dần dần lOMoAR cPSD| 61431571
khi công nghệ sản xuất thì việc trao đổi hàng hóa là điều tất nhiên
Học Sinh A được vinh danh là học sịnh xuất sắc nhất trường
thì đó là yếu tố tất nhiên vì bạn ấy hiểu bài chăm chỉ còn
nếu đó là yếu tố ngẫu nhiên thì nếu không phải bạn A thì là bạn B Ý nghĩa
1.Trong hoạt động nhận thức và thực tiễn cần phải căn cứ
vào cái tất nhiên.nhưng không được bỏ qua cái ngẫu nhiên
2.Tất nhiên luôn biểu lộ thông qua cái ngẫu nhiên nên muốn
nhận thức cái tất nhiên cần bắt đầu từ cái ngẫu nhiên
3.Tất nhiên và ngẫu nhiên có thể chuyển hóa lẫn nhau. Vì
vậy ,cần tạo ra những điều kiện nhất định để cản trở hoặc
thúc đẩy sự chuyển hóa của chúng theo mục đích nhất định .