Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định của sinh viên về việc chọn ngành học của sinh viên trường Đại học Thương mại trong năm học 2024-2025 | Bài thảo luận Phương pháp nghiên cứu khoa học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
KHOA: HTTT KINH TẾ VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ----🙟🙝🕮🙟🙝---- BÀI THẢO LUẬN
HỌC PHẦN: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Đề tài:
NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN
NGÀNH HỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NĂM HỌC 2024 - 2025
Lớp HP: 241_SCRE0111_19
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thu Thủy Nhóm: 05 Hà Nội, 2024 MỤC LỤC
LỜI CAM KẾT.................................................................................................................. 5
CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU....................................................................................................... 6
1.1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.............................................................................6
1.2 Mục đích nghiên cứu.......................................................................................................7
1.3 Câu hỏi nghiên cứu.........................................................................................................7
1.4 Giả thuyết nghiên cứu.....................................................................................................8
1.5 Thiết kế nghiên cứu.........................................................................................................9
1.6 Ý nghĩa nghiên cứu.........................................................................................................9
CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU........................................................................... 10
2.1. Cơ sở nghiên cứu..........................................................................................................10
2.1.1. Nghiên cứu trong nước........................................................................................10
2.1.2. Nghiên cứu ngoài nước........................................................................................14
2.2. Cơ sở luận.....................................................................................................................20
2.2.1. Các khái niệm tổng quát......................................................................................20
2.2.2. Các lí thuyết liên quan đến lựa chọn ngành nghề......................................................21
CHƯƠNG 3. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU...............................................................................24
3.1. Phương pháp nghiên cứu............................................................................................24
3.1.1. Mô hình nghiên cứu........................................................................................... 24
3.1.2. Phương pháp chọn mẫu, thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu......................................24
3.2. Thang đo........................................................................................................................25
3.3. Xây dựng bảng hỏi sơ bộ.............................................................................................30
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ CỦA NGHIÊN CỨU.......................................................................32
4.1. Phân tích thống kê mô tả.............................................................................................32
4.1.1. Quyết định lựa chọn ngành học.............................................................................32
4.1.2. Yếu tố cá nhân................................................................................................... 32
4.1.3. Yếu tố gia đình.................................................................................................. 33
4.1.4. Yếu tố xã hội và môi trường.................................................................................33
4.1.5. Yếu tố cơ hội việc làm.........................................................................................34
4.1.6. Yếu tố truyền thông và thông tin...........................................................................34
4.1.7. Yếu tố trường học.............................................................................................. 35
4.1.8 Yếu tố tài chính và chi phí học tập..........................................................................35
4.1.9. Yếu tố chính sách giáo dục và quy định của nhà nước...............................................36
4.2. Đánh giá độ tin cậy qua Cronback’s Alpha...............................................................36
4.2.1. Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha.................................................................36
4.2.2. Kiểm định các biến độc lập và phụ thuộc................................................................37
4.2.3 Tổng hợp kết quả sau khi kiểm định Cronbach’s Alpha..............................................43
4.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA...............................................................................44
4.4 Phân tích tương quan và hồi quy.................................................................................47
4.4.1 Phân tích tương quan.......................................................................................... 47
4.4.2 Phân tích hồi quy................................................................................................48
5.1 Kết luận..........................................................................................................................51
5.2. Thảo luận......................................................................................................................51
5.2.1. So sánh kết quả nghiên cứu với cơ sở nghiên cứu......................................................51
5.2.2. Đóng góp của đề tài............................................................................................52
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................54
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 4.1.1. Thống kê mô tả về “Quyết định lựa chọn ngành học”
Bảng 4.1.2. Thống kê mô tả về “Yếu tố cá nhân”
Bảng 4.1.3. Thống kê mô tả về “Yếu tố gia đình”
Bảng 4.1.4. Thống kê mô tả về “Yếu tố xã hội và môi trường”
Bảng 4.1.5. Thống kê mô tả về “Yếu tố cơ hội việc làm”
Bảng 4.1.6. Thống kê mô tả về “Yếu tố truyền thông và thông tin”
Bảng 4.1.7. Thống kê mô tả về “Yếu tố trường học”
Bảng 4.1.8. Thống kê mô tả về “Yếu tố tài chính và chi phí học tập”
Bảng 4.1.9. Thống kê mô tả về “Yếu tố chính sách giáo dục và quy định của nhà nước”
Bảng 4.2.1. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Yếu tố cá nhân”
Bảng 4.2.2. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Ảnh hưởng của gia đình”
Bảng 4.2.3. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Yếu tố xã hội và môi trường”
Bảng 4.2.4. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Cơ hội nghề nghiệp”
Bảng 4.2.5. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Truyền thông và thông tin”
Bảng 4.2.6. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Chất lượng trường học”
Bảng 4.2.7. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Tài chính và chi phí”
Bảng 4.2.8. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Chính sách của Nhà nước”
Bảng 4.2.9. Độ tin cậy Cronbach’s Alpha của “Quyết định lựa chọn ngành học”
Bảng 4.2.3* Bảng tổng hợp kết quả sau khi kiểm định Cronbach’s Alpha
Bảng 4.3.1. Phân tích nhân tố khám phá EFA lần 1
Bảng 4.3.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA lần 2
Bảng 4.4.1. Bảng tương quan giữa các biến đại diện và biến phụ thuộc
Bảng 4.4.2.1 Độ phù hợp của mô hình hồi quy đa biến
Bảng 4.4.2.2 Kiểm định độ phù hợp của mô hình hổi quy tuyến tính với tổng thể
Bảng 4.4.2.3 Kiểm định các giả thuyết LỜI CAM KẾT
Nhóm 5 xin cam đoan đề tài “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định
lựa chọn ngành học của sinh viên Trường Đại học Thương mại” là thành quả của một
quá trình học tập và nghiên cứu nghiêm túc, độc lập dưới sự hướng dẫn của Cô
Nguyễn Thu Thủy, khoa HTTT Kinh tế và TMĐT, Trường Đại học Thương mại. Tất
cả nội dung trong bài tiểu luận không có bất kỳ sự gian lận hay sao chép của người
khác, đó là sản phẩm do chính nhóm 5 đã đạt được sau quãng thời gian học tập tại
trường. Các số liệu và minh chứng được trình bày trong báo cáo là hoàn toàn đúng sự
thật. Nếu có bất kì vướng mắc hay vấn đề nào phát sinh nhóm 5 xin được chịu trách
nhiệm trước hội đồng kỷ luật của khoa và nhà trường. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong bối cảnh xã hội hiện nay, việc chọn ngành là vấn đề cấp thiết mà sinh viên phải
đối mặt. Quyết định này không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống học tập mà còn định hình
tương lai nghề nghiệp và phát triển bản thân của từng cá nhân. Vì vậy, việc nghiên cứu và
hiểu rõ tính cấp thiết của việc chọn ngành là vô cùng cần thiết.
Đầu tiên nghiên cứu chọn ngành giúp sinh viên xác định được sở thích, thế mạnh của
bản thân. Không phải tất cả các ngành nghề đều phù hợp với mọi người. Một sinh viên có
lợi thế về tự nhiên có thể không có ưu thế về xã hội và ngược lại. Qua việc nghiên cứu kỹ
lưỡng các ngành nghề, sinh viên có thể tìm ra hướng đi phù hợp với bản than và năng lực
của họ, từ đó tối ưu hóa cơ hội thành công trong sự nghiệp.
Thứ hai, việc nghiên cứu vấn đề chọn ngành học còn giúp sinh viên vạch ra kế hoạch
học tập và phát triền nghề nghiệp rõ ràng hơn. Khi đã xác định được ngành học yêu thích,
sinh viên có thể tìm hiểu về các môn học cần thiết, các kỹ năng cần rèn luyện và các cơ hội
thực tập hoặc làm việc mà họ có thể tận dụng. Ngoài ra, việc chọn ngành cần phải xét đến
thị trường lao động hiện nay. Nhiều ngành nghề có xu hướng phát triển mạnh mẽ trong
tương lai, trong khi những ngành khác có thể bị thu hẹp. Để đảm bảo có cơ hội việc làm sau
khi tốt nghiệp, sinh viên cần đánh giá cẩn thận về nhu cầu nguồn nhân lực trong các lĩnh
vực khác nhau. Nghiên cứu thị trường, thông tin từ các tổ chức, và lời khuyên từ những
người có kinh nghiệm sẽ là những nguồn thông tin quý giá giúp sinh viên đưa ra quyết định đúng đắn.
Một yếu tố không thể bỏ qua là ảnh hưởng của việc chọn ngành đến cuộc sống cá nhân
và cảm xúc của sinh viên. Chọn ngành học mà không dựa trên sự nghiên cứu của bản thân
có thể đưa đến chán nản, áp lực và không hài lòng về bản thân. Ngược lại, một quyết định
đúng đắn sẽ mang lại niềm vui và động lực cho sinh viên trong suốt quá trình học tập và làm việc.
Với ý nghĩa đó, nhóm 5 quyết định thực hiện nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu các nhân
tố ảnh hưởng đến quyết định của sinh viên về việc chọn ngành học của sinh viên trường
Đại học Thương mại trong năm học 2024-2025” tập trung tìm hiểu, phân tích các nhân tố
ảnh hưởng đến quyết định của sinh viên trường Đại học Thương mại trước vô vàn các ngành
học khác nhau trong xã hội từ đó đưa ra những giải pháp góp phần vào sự thành công trong
cuộc sống và nghề nghiệp của mỗi sinh viên sau này.
1.2 Mục đích nghiên cứu
1. Mục đích tổng quát
Đưa ra khuyến nghị cho Trường Đại học Thương mại: cần tập trung vào hoạt
động đào tạo, quảng bá tuyển sinh, tư vấn hướng nghiệp cho người học, đồng
thời cung cấp thông tin cho người học về ngành học cũng như nhu cầu của thị
trường lao động trước khi đưa ra quyết định lựa chọn ngành học.
Đề xuất một số khuyến nghị với mong muốn giúp cho các sinh viên Trường
Đại học Thương mại nói riêng và thế hệ sinh viên nói chung đưa ra quyết định
ngành học sao cho hiệu quả, tối ưu nhất.
Đề ra những giải pháp để hoàn thiện các chương trình giảng dạy đáp ứng nhu
cầu thực tiễn, giảm thiểu nguy cơ thất nghiệp.
2. Mục đích cụ thể
Xác định và đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành học
của sinh viên Trường Đại học Thương mại.
Nghiên cứu về các yếu tố cụ thể có ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn
chuyên ngành của sinh viên Trường Đại học Thương mại.
1.3 Câu hỏi nghiên cứu
1. Sinh viên trường Đại học Thương mại có xu hướng lựa chọn ngành học dựa trên
sự phù hợp với khả năng cá nhân, sở thích, và mục tiêu nghề nghiệp của họ hay không?
2. Gia đình, đặc biệt là cha mẹ, có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và tư vấn
cho sinh viên trường Đại học Thương mại trong việc lựa chọn ngành học hay không?
3. Bạn bè, thầy cô, và môi trường xã hội có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành
học của sinh viên trường Đại học Thương mại không? Sinh viên có xu hướng
chọn ngành theo sự tư vấn hoặc ảnh hưởng từ những người xung quanh hay không?
4. Sinh viên lựa chọn ngành học dựa trên cơ hội việc làm và triển vọng nghề nghiệp
sau khi tốt nghiệp không? Những ngành có nhiều cơ hội việc làm và mức lương
cao thường thu hút sự quan tâm của sinh viên trường Đại học Thương mại không?
5. Các nguồn thông tin từ báo chí, mạng xã hội, và truyền thông có thể tác động đến
nhận thức và sự lựa chọn ngành học của sinh viên trường Đại học Thương mại không?
6. Uy tín và chất lượng của trường hoặc khoa có thể tác động đến quyết định chọn
ngành của sinh viên trường Đại học Thương mại, đặc biệt đối với các trường danh
tiếng hoặc các ngành có chất lượng đào tạo cao hay không?
7. Khả năng tài chính và chi phí học tập ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành
học của sinh viên trường Đại học Thương mại không? Những sinh viên có khả
năng tài chính hạn chế có thể ưu tiên những ngành học ít tốn kém hơn không?
8. Các chính sách hỗ trợ giáo dục, học bổng hoặc quy định chọn ngành nghề có ảnh
hưởng đến sự lựa chọn ngành học của sinh viên hay không?
1.4 Giả thuyết nghiên cứu
1. Giả thuyết về yếu tố cá nhân
Sinh viên có xu hướng lựa chọn ngành học phù hợp với khả năng cá nhân, sở thích
và mục tiêu nghề nghiệp của họ, dẫn đến sự hài lòng cao hơn trong quá trình học tập.
2. Giả thuyết về ảnh hưởng của gia đình:
Gia đình, đặc biệt là cha mẹ, có vai trò quan trọng trong việc định hướng và tư vấn
cho sinh viên trong việc lựa chọn ngành học, làm tăng khả năng thành công trong sự
nghiệp tương lai của họ.
3. Giả thuyết về yếu tố xã hội và môi trường:
Bạn bè, thầy cô và môi trường xã hội có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định chọn
ngành học của sinh viên, với xu hướng sinh viên thường chọn ngành theo sự tư vấn
và ảnh hưởng từ những người xung quanh.
4. Giả thuyết về cơ hội nghề nghiệp:
Sinh viên thường lựa chọn ngành học dựa trên cơ hội việc làm và triển vọng nghề
nghiệp sau khi tốt nghiệp; các ngành có nhiều cơ hội việc làm và mức lương cao
thường thu hút sự quan tâm lớn hơn từ sinh viên.
5. Giả thuyết về ảnh hưởng từ truyền thông và thông tin:
Các nguồn thông tin từ báo chí, mạng xã hội và truyền thông có thể tác động mạnh
mẽ đến nhận thức và sự lựa chọn ngành học của sinh viên, làm thay đổi các lựa chọn ban đầu của họ.
6. Giả thuyết về chất lượng và uy tín của trường đại học:
Uy tín và chất lượng của trường đại học hoặc khoa có tác động tích cực đến quyết
định chọn ngành học của sinh viên, đặc biệt là đối với những trường danh tiếng hoặc
các ngành có chất lượng đào tạo cao.
7. Giả thuyết về tài chính và chi phí học tập:
Khả năng tài chính và chi phí học tập có ảnh hưởng rõ rệt đến quyết định lựa chọn
ngành học của sinh viên, với những sinh viên có khả năng tài chính hạn chế có xu
hướng ưu tiên những ngành học ít tốn kém hơn.
8. Giả thuyết về chính sách giáo dục và quy định của nhà nước:
Các chính sách hỗ trợ giáo dục, học bổng và quy định ngành nghề có thể ảnh hưởng
đến sự lựa chọn ngành học của sinh viên, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những
ngành được ưu tiên trong chính sách.
1.5 Thiết kế nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu:
a. Phạm vi không gian: Trường Đại học Thương mại.
b. Phạm vi thời gian: 28/9/2024_ thời gian hoàn thành nghiên cứu.
c. Phạm vi nội dung: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định của sinh viên
về việc chọn ngành học ở trường Đại học Thương mại.
Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến lựa chọn ngành nghề.
Khách thể nghiên cứu: Sinh viên học tập tại trường Đại học Thương mại.
1.6 Ý nghĩa nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu khoa học này với mục đích đánh giá các nhân tố ảnh hưởng trực
tiếp đến quyết định chọn ngành học của sinh viên Đại học Thương mại. Trên cơ sở
đó, đề xuất các giải pháp không chỉ giúp sinh viên có quyết định đúng đắn mà còn
tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp và cuộc sống sau này.
Thông qua kết quả nghiên cứu, sinh viên sẽ biết rõ hơn về các nhân tố gây ảnh hưởng
đến việc chọn ngành học của bản thân, qua đó có thể giảm thiểu những rủi ro trong việc chọn sai ngành.
Việc xác định rõ các nhân tố gây ảnh hưởng này cũng giúp cho nhà trường có những
kế hoạch rõ ràng hơn trong công tác tuyển sinh cũng như tư vấn tuyển sinh.
Đề tài này cũng có thể sẽ là nguồn tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu trong tương
lai về những ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành học của sinh viên đại học.
CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
2.1. Cơ sở nghiên cứu
2.1.1. Nghiên cứu trong nước
Công trình nghiên cứu 1: “Yếu tố tác động đến việc chọn ngành học quản lý thông tin của sinh viên”
- Tác giả / Năm / Nơi xuất bản/ Thể loại: TS Ngô Thị Huyền, Trần Văn Giàu, Trần Thị
Ngọc Mai, Lâm Nguyễn Tường Vân, Nguyễn Hiếu / 2024 / Tạp chí thông tin và Tư
liệu / Công trình nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Gồm 318 sinh viên trên tổng số 337 sinh viên đang theo học
ngành QLTT của Khoa Thư viện-Thông tin học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG- HCM.
- Phạm vi nghiên cứu: Khoa Thư viện-Thông tin học, Trường ĐH KHXH&NV. ĐHQG-HCM.
- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp khảo sát thông qua việc thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi. - Mô hình nghiên cứu: - Kết quả nghiên cứu:
Kết quả cho thấy, nhóm yếu tố giáo dục không tác động nhiều đến việc chọn ngành QLTT của sinh viên.
Trong bốn yếu tố con thuộc yếu tố thông tin thì việc SV chọn học ngành QLTT
sau khi tìm hiểu từ các phương tiện truyền thông như báo chí, Webside, Fanpage
của trường ĐH KHXH&NV chiếm tỉ lệ cao nhất.
Nhóm yếu tố kinh tế có tác động mạnh mẽ đến việc chọn ngành học của SV khi
so với hai nhóm yếu tố giáo dục và thông tin.
So với 3 nhóm yếu tố về giáo dục, thông tin và kinh tế thì nhóm yếu tố khác được
xem là có tác động nhiều đến quyết định chọn ngành QLTT của SV khi có tỷ lệ
đồng ý chung cao thứ 2 sau nhóm yếu tố kinh tế.
Sự khác biệt giữa 2 nhóm SV nam và nữ là tỷ lệ đồng thuận (Đồng ý và Hoàn
toàn đồng ý) của SV nữ nhìn chung thấp hơn so với SV nam ở cả 4 nhóm yếu tố.
Tuy nhiên, sự chênh lệch này là không nhiều khi tỷ lệ chênh lệch giữa 2 nhóm SV
chỉ dao động trong khoảng từ 0,7% đến 2,4%.
- Hạn chế của nghiên cứu:
Đối tượng mẫu không đầy đủ: Mặc dù bạn đã khảo sát 318 sinh viên, nhưng
việc không khảo sát toàn bộ 337 sinh viên có thể dẫn đến sai lệch trong kết quả,
đặc biệt nếu nhóm không tham gia có những đặc điểm khác biệt.
Phương pháp khảo sát: Sử dụng bảng hỏi có thể gây ra một số vấn đề như độ tin
cậy của câu hỏi, hoặc việc hiểu nhầm thông tin từ phía sinh viên. Nếu bảng hỏi
không được thiết kế kỹ lưỡng, dữ liệu thu thập có thể không phản ánh đúng thực trạng.
Thời gian nghiên cứu: Nếu khảo sát được thực hiện trong một khoảng thời gian
ngắn, có thể không đủ để thu thập ý kiến và phản hồi đa dạng từ sinh viên.
Không kiểm soát yếu tố bên ngoài: Các yếu tố bên ngoài như tình trạng dịch
bệnh, áp lực học tập, hay các hoạt động ngoài khóa có thể ảnh hưởng đến kết quả
khảo sát mà không được kiểm soát.
Thiếu phân tích sâu: Nếu chỉ dừng lại ở việc thu thập và mô tả dữ liệu mà không
phân tích sâu, có thể không khai thác được những thông tin giá trị từ dữ liệu đã thu thập.
Công trình nghiên cứu 2: “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành học của
sinh viên khoa Quốc tế-ĐHQG Hà Nội”
-Tác giả / Năm / Nơi xuất bản / Thể loại: TS. Nguyễn Thị Nhân Hòa, ThS. Đỗ Thị
Hồng Liên, ThS. Nguyễn Thị Lan Anh /2021/ Tạp chí khoa học giáo dục Việt Nam/ Khoa học giáo dục.
-Đối tượng nghiên cứu: 200SV năm thứ nhất thuộc 3 ngành đào tạo đại học bằng tiếng
Anh của khoa Quốc tế bao gồm: Kinh doanh quốc tế (do Đại học Quốc gia Hà Nội
cấp bằng), Khoa học quản lý (do Đại học Keuka, Hoa Kì cấp bằng) và Kế toán (do
Đại học HELP, Malaysia cấp bằng).
-Phạm vi nghiên cứu: Khoa Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
-Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp phân tích phương sai ANOVA (khi so sánh từ
3 nhóm độc lập trở lên) và kiểm định T-test (khi so sánh 2 nhóm độc lập). Kiểm định
hệ số Cronbach’s alpha được tiến hành nhằm xác định mức độ chặt chẽ.
-Mô hình nghiên cứu: Đặc điểm nghề nghiệp Ảnh hưởng Hứng thú và năng từ những lực cá người xung nhân quanh Quyết định lựa chọn ngành học
Nguồn: Đề xuất của nhóm nghiên cứu
-Kết quả nghiên cứu:
Sau khi phân tích phương sai ANOVA và kiểm định T-test đối với các nhóm đối
tượng có đặc điểm cá nhân và gia đình khác nhau cho thấy có sự khác biệt giữa nhóm
SV theo ngành học và nghề nghiệp của người mẹ trong sự đánh giá tầm quan trọng
của các yếu tố trong quyết định chọn ngành học. Trong khi đó, chưa có đủ dữ kiện để
chứng minh có sự khác biệt giữa các nhóm SV theo các đặc điểm cá nhân hay gia
đình còn lại trong việc đánh giá mức độ quan trọng của các yếu tố có ảnh hưởng tới
quyết định chọn chuyên ngành.
Các yếu tố liên quan đến “Đặc điểm nghề nghiệp” trong tương lai và yếu tố “Sự phù
hợp chuyên ngành với các đặc điểm cá nhân” được SV đánh giá là quan trọng nhất
ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn ngành học.
Riêng yếu tố về ảnh hưởng của những người xung quanh bao gồm thầy cô dạy phổ
thông và ý kiến bạn bè được SV đánh giá là không quan trọng. Kết quả này tương đối
phù hợp với các kết quả nghiên cứu trước đó về vai trò của những người xung quanh
đối với quyết định chọn ngành học của SV, đồng thời thể hiện suy nghĩ khá thực tế và
trưởng thành của SV trong việc đưa ra quyết định chọn ngành học.
- Hạn chế của nghiên cứu:
Kích thước mẫu: Mẫu nghiên cứu có thể không đủ lớn để đại diện cho tất cả sinh viên trong khoa.
Thời gian và nguồn lực: Có thể hạn chế trong việc thu thập dữ liệu và phân tích.
- Kết luận: Nghiên cứu này giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn
ngành học của sinh viên, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho công tác tư vấn hướng
nghiệp tại Khoa Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Công trình nghiên cứu 3: “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngành học
của sinh viên Trường Đại học Đại Nam”
-Tác giả/ Năm / Nơi xuất bản / Thể loại: TS. Đoàn Thị Hồng Nhung, Đào Thị Thu
Thủy, Nguyễn Thị Mai Phương, Ngô Văn Thiện, Đào Phương Thảo, Nguyễn Thị
Minh Giang/2024/ Tạp chí Kinh tế và Dự báo/ Nghiên cứu-Trao đổi.
-Đối tượng nghiên cứu: Sinh viên đang theo học tại Trường Đại học Đại Nam ở các
ngành học khác nhau, trong giai đoạn từ tháng 10/2023 đến tháng 3/2024.
-Phạm vi nghiên cứu: Trường Đại học Đại Nam.
-Phương pháp nghiên cứu: Nhóm nghiên cứu chọn mẫu theo phương pháp chọn mẫu
ngẫu nhiên. Dữ liệu khảo sát được thu thập qua Google biểu mẫu.
-Mô hình nghiên cứu: Cá nhân Sự kỳ vọng Người thân Cơ hội trúng tuyển Quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên Trường Đại học Học phí Đại Nam Công tác tuyên truyền tuyển sinh Chương trình đào tạo Đặc điểm chung Xu hướng chọn ngành
Nguồn: Đề xuất của nhóm nghiên cứu - Kết quả nghiên cứu:
Kết quả phân tích thống kê mô tả cho thấy, số lượng sinh viên nam và nữ tham gia
trả lời khảo sát là tương đương nhau với tỷ lệ tương ứng là 50,1% và 49,9%; sinh
viên năm thứ hai chiếm tỷ trọng lớn nhất trong mẫu nghiên cứu tới 33,4%; tỷ lệ sinh
viên đến từ Hà Nội chiếm 49,5%; sinh viên khối ngành Kinh tế trả lời phiếu khảo sát
lên tới 42,7%, còn ngành Y, Dược chỉ có 14,7%; sinh viên dự định làm việc ở khu
vực doanh nghiệp tư nhân là cao nhất, với tỷ lệ 40%; tỷ lệ sinh viên có kết quả học
lực cấp 3 ở mức khá là 47,4% và ở mức giỏi là 40,5%; thu nhập của gia đình sinh
viên tập trung chủ yếu ở mức khá và trung bình, tương ứng tỷ lệ 49,3% và 33,5%.
Kết quả cho thấy, giá trị trung bình của các biến đều xấp xỉ bằng 4. Như vậy, đáp
viên có ý kiến Đồng ý với hầu hết các quan điểm mà nhóm nghiên cứu đưa ra. Riêng
biến TS2 xấp xỉ = 3, chứng tỏ đáp viên có ý kiến trung lập với quan điểm “Youtube”.
- Hạn chế của nghiên cứu:
Số liệu không đầy đủ: Dữ liệu thu thập có thể không đầy đủ hoặc không đại diện
cho toàn bộ sinh viên, dẫn đến kết quả không chính xác.
Thiên lệch trong mẫu: Nếu mẫu khảo sát không đa dạng (ví dụ, chỉ tập trung vào
một nhóm sinh viên), kết quả có thể không phản ánh đúng thực tế.
Yếu tố chủ quan: Quyết định lựa chọn ngành học thường chịu ảnh hưởng của
cảm xúc và trải nghiệm cá nhân, điều này có thể khó đo lường.
Thay đổi theo thời gian: Sở thích và xu hướng của sinh viên có thể thay đổi theo
thời gian, khiến cho các nghiên cứu theo thời gian không còn phù hợp.
Khó khăn trong việc xác định mối quan hệ: Việc phân tích mối quan hệ giữa
các yếu tố (như gia đình, xã hội, kinh tế) và quyết định chọn ngành học có thể phức tạp và khó khăn.
Giới hạn về địa lý: Nếu nghiên cứu chỉ tập trung vào một trường hoặc khu vực
nhất định, có thể bỏ qua các yếu tố văn hóa và xã hội khác ở các khu vực khác.
2.1.2. Nghiên cứu ngoài nước
Công trình nghiên cứu 1: “Factors that Influence a College Student's Choice of an
Academic Major and Minor”
- Tác giả / Năm, nơi xuất bản / Thể loại: Paul Stock/ 2019, nền tảng Humanities CORE/ Nghiên cứu giáo dục
- Đối tượng nghiên cứu: sinh viên đại học, đặc biệt là những người đang trong quá trình lựa
chọn ngành học chính và phụ.
- Phạm vi nghiên cứu: tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình ra
quyết định của sinh viên trong việc chọn ngành học chính và phụ. Cụ thể, nghiên cứu
thường xoay quanh các khía cạnh sau: Sở thích cá nhân, kỳ vọng về nghề nghiệp, ảnh
hưởng từ gia đình và bạn bè, yếu tố tài chính, sự tiếp xúc với ngành học.
- Phương pháp nghiên cứu: khảo sát định lượng và phân tích dữ liệu từ các sinh viên đại học
(khảo sát bằng bảng câu hỏi, phân tích thông kê, so sánh nhóm, phỏng vấn hoặc thảo luận nhóm). - Mô hình nghiên cứu: Sở thích cá nhân Kỳ vọng nghề nghiệp Yếu tố tài chính Quyết định chọn ngành học của sinh viên Kinh nghiệm và sự tiếp Ảnh hưởng xúc với từ gia đình ngành
Nguồn: Đề xuất của nhóm nghiên cứu
- Kết quả nghiên cứu: cho thấy rằng có nhiều yếu tố tác động đến quyết định chọn chuyên
ngành và phụ chuyên ngành của sinh viên. Cụ thể như sau:
Yếu tố cá nhân: Sinh viên thường dựa vào sở thích cá nhân, khả năng học tập và
kinh nghiệm sống để quyết định. Họ có xu hướng chọn những chuyên ngành mà họ
cảm thấy có sự kết nối cá nhân hoặc có khả năng thành công trong đó.
Yếu tố gia đình và xã hội: Ảnh hưởng từ gia đình, như mong đợi và sự hỗ trợ từ cha
mẹ, đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, bạn bè và các mối quan hệ xã hội cũng có thể
tác động đến sự lựa chọn chuyên ngành của sinh viên.
Yếu tố nghề nghiệp: Nhiều sinh viên cân nhắc về triển vọng nghề nghiệp, thu nhập
và cơ hội việc làm khi chọn chuyên ngành. Họ thường tìm kiếm các thông tin về thị
trường lao động và yêu cầu nghề nghiệp để đưa ra quyết định.
Yếu tố học thuật: Chất lượng giảng dạy, sự nổi tiếng của chương trình học và yêu
cầu đầu vào cũng ảnh hưởng đến quyết định của sinh viên. Một số sinh viên chọn các
chuyên ngành mà họ nghĩ có thể mang lại cho họ một nền tảng vững chắc cho sự nghiệp tương lai.
Mô hình phân tích: Nghiên cứu sử dụng các phương pháp thống kê để phân tích dữ
liệu và xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự lựa chọn chuyên ngành.
Kết quả từ nghiên cứu chỉ ra rằng sự lựa chọn chuyên ngành của sinh viên là một quá trình
phức tạp và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, không chỉ giới hạn trong sở thích cá
nhân mà còn bao gồm các yếu tố gia đình, xã hội và nghề nghiệp
- Hạn chế của bài nghiên cứu:
Mẫu nghiên cứu hạn chế: Một trong những hạn chế chính là kích thước mẫu nghiên
cứu có thể không đủ lớn hoặc không đủ đại diện cho toàn bộ dân số sinh viên đại
học. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng tổng quát hóa kết quả.
Thiếu tính đa dạng: Nếu mẫu nghiên cứu chủ yếu bao gồm sinh viên từ một khu
vực địa lý hoặc một nhóm chủng tộc cụ thể, điều này có thể dẫn đến kết quả không
phản ánh được sự đa dạng trong các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn ngành học ở
những khu vực hoặc nhóm khác.
Sử dụng phương pháp tự báo cáo: Nghiên cứu thường dựa vào dữ liệu từ các bảng
câu hỏi tự báo cáo, có thể dẫn đến những sai lệch trong việc thu thập thông tin do
người tham gia không hoàn toàn trung thực hoặc không nhớ chính xác các yếu tố đã
ảnh hưởng đến quyết định của họ.
Tập trung vào các yếu tố cụ thể: Nghiên cứu có thể chỉ tập trung vào một số yếu tố
nhất định mà không xem xét các yếu tố bên ngoài khác, như môi trường xã hội, kinh
tế hoặc các yếu tố văn hóa khác có thể ảnh hưởng đến sự lựa chọn của sinh viên.
Thời gian nghiên cứu: Nếu nghiên cứu được thực hiện trong một khoảng thời gian
ngắn, có thể không đủ thời gian để quan sát sự thay đổi trong quyết định của sinh
viên về ngành học, đặc biệt là trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của thị trường lao
động và yêu cầu nghề nghiệp.
Công trình nghiên cứu 2: “Determinants of College Major Choice”
- Tác giả / Năm, nơi xuất bản / Thể loại: Matthew Wiswall, Basit Zafar/ 2015, tạp chí The
Review of Economic Studies / Nghiên cứu kinh tế và giáo dục
- Đối tượng nghiên cứu: sinh viên đại học ở một số trường đại học tại Mỹ, bao gồm cả
những trường nằm trong khu vực New York và những trường đại học khác trong hệ thống giáo dục đại học Mỹ.
- Phạm vi nghiên cứu: tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn
chuyên ngành của sinh viên đại học. Nghiên cứu sử dụng một thí nghiệm thông tin để phân
tích cách mà sinh viên đưa ra quyết định khi lựa chọn chuyên ngành dựa trên thông tin về
thu nhập dự kiến và đặc điểm của các chuyên ngành khác nhau.
- Phương pháp nghiên cứu: Thí nghiệm thông tin, khảo sát và thu thập dữ liệu, phân tích
thống kê, so sánh giữa các nhóm. - Mô hình nghiên cứu: Kỳ vọng nghề nghiệp Lựa Thông chọn Sự tự tin thu chuyên tin nhập ngành Các yếu tố cá nhân
Nguồn: Đề xuất của nhóm nghiên cứu
- Kết quả nghiên cứu: chỉ ra rằng các yếu tố thông tin có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định
chọn chuyên ngành của sinh viên. Cụ thể nhưn sau:
Ảnh hưởng của thông tin về thu nhập: Sinh viên có xu hướng chọn các chuyên
ngành mà họ nhận thức được là có tiềm năng thu nhập cao hơn. Thông tin về thu
nhập dự kiến giúp sinh viên điều chỉnh sự lựa chọn của mình theo các lĩnh vực có triển vọng hơn.
Sự khác biệt trong kỳ vọng nghề nghiệp: Nghiên cứu cho thấy rằng kỳ vọng nghề
nghiệp của sinh viên rất khác nhau và thường liên quan đến các yếu tố như giới tính,
dân tộc, và môi trường xã hội. Những kỳ vọng này ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành.
Tầm quan trọng của sự tự tin: Sự tự tin về khả năng thành công trong chuyên
ngành cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định của sinh viên. Những sinh viên
tự tin thường có xu hướng chọn những chuyên ngành mà họ cảm thấy phù hợp với năng lực của mình.
Khả năng phân tích sâu sắc: Nghiên cứu sử dụng phương pháp thí nghiệm để cung
cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà thông tin có thể thay đổi quyết định của sinh viên,
cho thấy tầm quan trọng của việc cung cấp thông tin rõ ràng và chính xác cho sinh
viên trong quá trình tư vấn học tập.
Những phát hiện này không chỉ đóng góp vào lĩnh vực nghiên cứu giáo dục mà còn cung
cấp thông tin quý giá cho các nhà hoạch định chính sách và các trường đại học trong việc
phát triển các chương trình tư vấn và hỗ trợ sinh viên hiệu quả hơn.
- Hạn chế của bài nghiên cứu:
Kích thước mẫu và độ đại diện: Mặc dù nghiên cứu sử dụng một mẫu sinh viên
lớn, nhưng mẫu này chủ yếu đến từ một số trường đại học cụ thể, điều này có thể làm
hạn chế khả năng tổng quát hóa kết quả cho toàn bộ sinh viên đại học ở Mỹ hoặc các khu vực khác.
Thiếu tính đa dạng: Nghiên cứu có thể không đủ đại diện cho sự đa dạng của sinh
viên từ các nền tảng văn hóa và xã hội khác nhau. Điều này có thể dẫn đến việc các
yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn chuyên ngành của các nhóm sinh viên khác nhau
không được khám phá đầy đủ.
Sự phức tạp trong quyết định: Các quyết định chọn chuyên ngành thường rất phức
tạp và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố không được xem xét trong nghiên cứu. Một
số yếu tố như cảm xúc, trải nghiệm cá nhân và các yếu tố bên ngoài (như hoàn cảnh
gia đình hoặc thị trường lao động) có thể không được đưa vào phân tích .
Độ tin cậy của thông tin: Nghiên cứu dựa vào thông tin mà sinh viên nhận được,
nhưng không có sự kiểm soát chặt chẽ về độ chính xác của thông tin đó. Việc sinh
viên có thể bị ảnh hưởng bởi thông tin không chính xác có thể ảnh hưởng đến kết quả của nghiên cứu.
Công trình nghiên cứu 3: “Career Decision-Making, Fast and Slow: Toward an
Integrative Model of Intervention for Sustainable Career Choice”
- Tác giả /Năm, nơi xuất bản /Thể loại: Robert W. Lent, Steven D. Brown/ 2020, tạp chí
Journal of Vocational Behavior/ Nghiên cứu về hành vi nghề nghiệp.
- Đối tượng nghiên cứu: chủ yếu là sinh viên và những người đang trong quá trình ra quyết định nghề nghiệp.
- Phạm vi nghiên cứu: tập trung vào việc phân tích và cải thiện quá trình ra quyết định nghề
nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh môi trường làm việc hiện tại đang thay đổi nhanh chóng và không ổn định.
- Phương pháp nghiên cứu: sử dụng một số phương pháp nghiên cứu để phân tích và phát
triển mô hình can thiệp nghề nghiệp. Bao gồm: tổng quan tài liệu, khung nội dung-quá
trình-bối cảnh, đề xuất can thiệp, hướng nghiên cứu tương lai. - Mô hình nghiên cứu: Nội dung can thiệp Quyết Yếu tố định Quá cá nhân nghề trình nghiệp Bối cảnh
Nguồn: Đề xuất của nhóm nghiên cứu
- Kết quả nghiên cứu: cho thấy những yếu tố quan trọng trong việc ra quyết định nghề
nghiệp của sinh viên, cùng với các đề xuất can thiệp để hỗ trợ họ. Dưới đây là những điểm chính:
Tích hợp tâm lý học nhận thức: Nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc áp dụng các khái
niệm từ tâm lý học nhận thức, như các quy tắc quyết định và thiên kiến nhận thức, có
thể cải thiện quy trình ra quyết định nghề nghiệp của sinh viên.
Khung can thiệp toàn diện: Tác giả đã phát triển một khung tích hợp gồm ba thành
phần chính: nội dung can thiệp, quá trình ra quyết định và bối cảnh. Điều này giúp
hiểu rõ hơn về cách mà các yếu tố này tương tác và ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp.
Chuẩn bị cho sự không chắc chắn: Một điểm đáng chú ý là nghiên cứu chỉ ra rằng
sinh viên cần được chuẩn bị cho những biến đổi trong thị trường lao động và sự
không ổn định trong sự nghiệp. Những can thiệp này không chỉ tập trung vào việc
lựa chọn nghề nghiệp mà còn hướng đến sự phát triển bền vững trong nghề nghiệp.
Đề xuất cho nghiên cứu và thực hành: Nghiên cứu đề xuất các phương pháp mới
để cải thiện can thiệp nghề nghiệp, khuyến khích nghiên cứu thêm để hiểu sâu hơn về
các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp trong bối cảnh hiện đại.
Các kết quả này không chỉ có ý nghĩa cho các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý nghề
nghiệp mà còn cho các chuyên gia tư vấn nghề nghiệp, giúp họ xây dựng các chương trình
can thiệp hiệu quả hơn cho sinh viên
- Hạn chế của bài nghiên cứu:
Chưa đủ dữ liệu thực nghiệm: Mặc dù nghiên cứu cung cấp một khung lý thuyết
tích hợp, nhưng thiếu các dữ liệu thực nghiệm để kiểm chứng các giả thuyết và mô
hình được đề xuất. Điều này làm hạn chế khả năng tổng quát hóa kết quả nghiên cứu.
Tập trung vào các yếu tố lý thuyết: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên lý thuyết và các
khái niệm từ tâm lý học nhận thức mà chưa thực sự áp dụng trong thực tiễn. Việc áp
dụng các lý thuyết này vào môi trường thực tế cần phải được khảo sát them.
Giới hạn về đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu không chỉ rõ ràng về đối tượng mẫu
nghiên cứu, khiến cho việc áp dụng các phát hiện cho một nhóm sinh viên cụ thể (ví
dụ như sinh viên từ các nền văn hóa khác nhau hoặc trường đại học khác nhau) có thể gặp khó khăn.
Chưa đề cập đến các yếu tố văn hóa và xã hội: Nghiên cứu có thể chưa xem xét
đầy đủ các yếu tố văn hóa, xã hội và kinh tế có thể ảnh hưởng đến quyết định nghề
nghiệp của sinh viên, đặc biệt trong các bối cảnh khác nhau.
Thiếu sự rõ ràng trong mô hình can thiệp: Mặc dù mô hình can thiệp được đề xuất
có tính tổng hợp, nhưng cần có thêm chi tiết về cách thức thực hiện và áp dụng mô hình này trong thực tế. 2.2. Cơ sở luận
2.2.1. Các khái niệm tổng quát
Khái niệm về nghiên cứu khoa học
-Theo Babbie (2011): Nghiên cứu khoa học là cách thức con người tìm hiểu các hiện
tượng khoa học một cách có hệ thống và quá trình áp dụng các ý tưởng, nguyên lý để
tìm ra các kiến thức mới nhằm giải thích các sự vật hiện tượng.
-Theo Armstrong và Sperry (1994):
+ Nghiên cứu khoa học dựa vào việc ứng dụng các phương pháp khoa học để
phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và
để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. Hình
thức nghiên cứu này cung cấp thông tin và lý thuyết khoa học nhằm giải thích bản
chất và tính chất của thế giới.
+ Nghiên cứu khoa học là hoạt động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử
nghiệm. Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức, …đạt được từ các thí nghiệm
nghiên cứu khoa học để phát hiện những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự
nhiên và xã hội, và để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao
hơn, giá trị hơn. Con người muốn nghiên cứu khoa học phải có kiến thức nhất
định về lĩnh vực nghiên cứu và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực,
có phương pháp từ lúc ngồi trên ghế nhà trường.