Nghiên cứu lễ hội chùa Hương | Môn Cơ sở văn hóa Việt Nam - Đại học Sư Phạm Hà Nội

lOMoAR cPSD| 61464806
Đề tài: Tìm hiểu về lễ hội chùa Hương Bài làm: Đặt vấn đề:
Khi mùa xuân đến, báo hiệu một sự khởi đầu may mắn, an lành
vì vậy mọi người nô nức đi lễ hội cầu phúc cho bản thân, gia
đình và đất nước. Qua hàng ngàn năm lễ hội truyền thống vẫn
luân được gìn giữ nó in sâu vào đời sống tinh thần văn hóa của
con người Việt Nam. Một trong ngững lễ hội của dân tộc chúng
ta phải nhắc đến đó là lễ hội chùa Hương. Lễ hội chùa Hương
là một lễ hội Việt Nam, nằm ở Mỹ Đức – Hà Nội. Trong khu
thắng cảnh Hương Sơn, được xem như hành trình về miền đất
Phật – nơi Quan Thế Âm Bồ Tát hiện ứng tu hành. Vì thế khi
được nghiên cứu về lễ hội chùa Hương này tôi càng hiểu sâu
hơn những nét đẹp của dân tộc, càng muốn mọi người cùng tôi
tìm hiểu chi tiết về lễ hội này. 2. Nội dung
2.1 Nguồn gốc của lễ hội chùa Hương
Lễ hội chùa Hương gắn liền với tín ngưỡng dân gian thờ Chúa
Ba: Theo truyền thuyết thì ở vùng “Linh sơn phúc địa này” vào
thế kỉ đầu tiên đã có công chúa Diệu Thiện còn được gọi là chúa
Ba đã ứng thân vào Quan Thế Âm đã vào đây tu hành 9 năm,
đắc đạo thành Phật đi cứu độ chúng sinh. Vào tháng 3 năm
Canh Dần (1770) giữa mùa xuân, mùa của trăm hoa đua nở, cỏ
cây xanh tươi khí trời mát mẻ Chúa Trịnh Sâm đã vào động
Hương Tích đề lên vách đá cử động năm chữ “Nam thiên đệ
nhất động” đó cũng có thể coi là chỗ dựa tinh thần của lòng dân
để cầu bình an và mọi điều tốt lành. Có thể nói, Chúa Trịnh
Sâm là người đặt nền móng đầu tiên cho lễ hội chùa Hương và
cũng từ đó thì lễ hội ngày càng được mọi người biết đến và lOMoAR cPSD| 61464806
đông vui hơn. Nhưng mãi đến năm 1896 niên hiệu Thành Thái
năm thứ 8, lễ hội chùa Hương mới chính thức được tổ chức như
một lễ hội thực sự, có quy củ và có nghi thức riêng.
Lễ hội chùa Hương không chỉ là một lễ hội du xuân thông
thường mà còn có ý nghĩa rất lớn, ghi đậm dấu ấn văn hóa, tín
ngưỡng thờ của Bắc Bộ. Phần lễ thể hiện tín ngưỡng thờ cúng
của một tổng thể tôn giáo ở Việt Nam bao gồm Nho giáo, Đạo
giáo, Phật giáo. Phần hội lại là sự kết hợp những nét đẹp văn
hóa dân tộc độc đáo với vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời. Khi
chúng ta đến với lễ hội chùa Hương không chỉ là để hướng đến
những bậc siaau nhiên, thần thánh mà còn là để cảm nhận sự
hòa hợp giữa con người với thiên nhiên. Ngoài ra lễ hội chùa
Hương còn thể hiện khát vọng hòa hợp giữa thực và mơ, tiên
và tục trên cái nền mùa xuân tươi sáng mà con người Việt Nam
chất phác, nhân ái cảm nhận và trao truyền.
2.2 Quy trình diễn ra lễ hội chùa Hương
Lễ hội chùa Hương được diễn khai hội vào ngày mồng 6
tháng Giêng và kéo dài đến hạ tuần tháng 3 âm lịch. Đỉnh cao
của lễ hội là từ rằm tháng Giêng đến ngày 18 tháng 12 âm lịch.
Lễ hội chùa Hương gồm hai phần đó là phần lễ và phần hội.
Trong phần lễ thì được thực hiện rất đơn giản, trước ngày mở
hội một ngày tất cả các đền, chùa, đình, miếu đều khói hương
nghi ngút, không khí lễ hội bao trùm cả xã Hương Sơn. Mở đầu
lễ hội thì sẽ có đội múa Lân sẽ múa một màn chào du khách và
các Phật tử khắp nơi. Phần Lễ được thực hiện rất đơn giản, có
phần nghiên về thiền. Ở trong chùa có lễ dâng hương, gồm
hương, hoa, đèn, nến, hoa quả và thức ăn chay.
Lúc cúng có hai tăng ni mặc áo cà sa mang đồ lễ chay đàn rồi
mới tiến dung đồ lễ lên bàn thờ. Từ ngày mở hội cho đến gõ lOMoAR cPSD| 61464806
mõ tụng kinh chừng nửa giờ tại các chùa, miếu, đền. Còn hương
khói thì không bao giờ dứt. Ở chùa Ngoài thờ các vị sơn thần
thượng đẳng với đủ màu sắc của đạo giáo. Đền Cửa Vòng là
“chân long linh từ” thờ bà chúa Thượng Ngổn, là người cai
quản cả vùng rừng núi xung quanh với cái tên là “tì nữ túy
Hồng” của sơn thần tối cao. Chùa Bắc Đài, chùa Tuyết Sơn,
chùa Cả và đình Quân thờ ngũ hổ và tín ngưỡng cá thần.
Như vậy, phần Lễ là toàn thể hệ thống tín ngưỡng gần như là
cả một tổng thể tôn giáo ở Việt Nam; có dự sùng bái tự nhiên,
có Đạo, có Phật và có cả Nho. Những tính chất tôn giáo có phần
bị tình yêu thiên nhiên, tình yêu nam nữ, tình cảm cộng đồng…
vừa thanh cao, trần tục lấn đi. Trẩy hội chùa Hương, thể xác và
tâm hồn của chúng ta được đắm chìm vào mây cỏ hùng vĩ của
núi rừng Hương Sơn. Ngày hội, làng tổ chức rước thần từ đền
ra đình. Cờ trống đi trước dàn nhạc bát âm kế theo, trai thanh
gái lịch phù kiệu, ông già bà cả thành tâm tiễn thần. Không khí
ấy làm tâm linh mọi người sảng khoái. Trong phần lễ không chỉ
có phần rước lễ mà còn có phần rước văn. Người làng dinh kiệu
tới nhà ông soạn văn tế, rước bản văn ra đền để chủ tế trịnh
trọng đọc, điều khiển các bô lão của làng làm lễ tế rước các vị thần làng.
Trong suốt những ngày hội là sự háo hức của tuổi trẻ, là sự
thành kính của các bậc cao niên, là sự hoan hỷ mà nam phụ lão
ai ai cũng có phần riêng của mình. Những triền núi, những rừng
cây, rừng mơ là những đoàn người trẩy hội. Kẻ đi ra, người đi
vào, kẻ đi lên, người đi xuống bồng bềnh như những đám mây
nhẹ. Họ gặp nhau, quen hay không quen cũng vui vẻ chào nhau
bằng một lời chào: “Nam mô a di đà Phật” nhẹ nhàng, đằm
thắm và ấm áp. Cảm nhận tinh thần thiên nhiên của ngày hội lOMoAR cPSD| 61464806
lịch sử ấy để từ đó hồi âm về quá khứ của tổ tiên ở một làng quê ven núi.
Nét độc đáo của phần hội chùa Hương là thú vui ngồi thuyền
vãng cảnh cảnh lạc vào non tiên cõi Phật. Chính vì vậy nói đến
chùa Hương là là nghĩ ngay đến con đò – một dạng của văn hóa
truyền thống cư đan Việt Nam thuở xa xưa