Nguyên nhân tình trạng “được mùa mất giá” trên thị trường nông sản Việt Nam môn Kinh tế vi mô 1 | Học viện Tài chính

Nguyên nhân tình trạng “được mùa mất giá” trên thị trường nông sản Việt Nam:
“ Được mùa mất giá” có nhiều nguyên nhân:
Thứ nhất, do nông dân sản xuất đại trà thiếu tính quy hoạch định hướng, định lượng cụ
thể của Nhà nước nên sản xuất cây gì, con gì, nuôi trồng gì sẽ đảm bảo giá cả, chỉ phổ
biến nên gieo trồng cây gì phù hợp với thời điểm nào ít sâu bệnh như thông tin về lịch
gieo sạ lúa, kỹ thuật trồng rau cải, chăn nuôi... mà thôi.
Thứ hai, chuyện “ được mùa mất giá” đối với nhiều mặt hàng nông sản là có bởi đó là
hậu quả tất yêu của nền sản xuất nông nghiệp manh mún, thiếu kế hoạch, thiếu liên kết
giữa sản xuất với thị trường tiêu thụ sản phẩm. Rất nhiều ý kiến cho rằng, ngoài yếu tố
quá lệ thuộc vào một thị trường, tình trạng dư thừa nông sản thời gian qua là hệ quả
của việc thiếu đội ngũ doanh nghiệp đầu tư chuyên sâu vào lĩnh vực này. Thực tế, hiện
ở nước ta, rất ít doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất và chế biến nông sản nhằm tạo ra các
sản phẩm có giá trị và hàm lượng công nghệ cao để đa dạng hóa thị trường, nâng giá trị xuất khẩu.
Thứ ba, ngoài yếu tố sản xuất nhỏ lẻ, manh mún thì nguyên nhân dẫn đến tình trạng “
được mùa mất giá” còn do các mặt hàng nông sản của chúng ta rất đa dạng và phong
phú nên dẫn đến việc quy hoạch cũng gặp khó khăn. ở nước ngoài, khi nói đến Mỹ
người ta nói đến các nông sản như táo, nho; nói đến Australia người ta nói đến các mặt
hàng như táo, nho, cừu, thịt bò thì chúng ta lại có các sản phẩm “ thượng vàng hạ
cám”. Bất kì sản phẩm gì cũng có thể trở thành mặt hàng cho nông dân. Mặt khác,
chúng ta có quá nhiều nông dân tham gia sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, đồng nghĩa
với có hàng nghin, hàng vạn nông trại khiến cho việc điều tiết kế hoạch vênh với nhu cầu rất dễ xảy ra.
Thứ tư, người nông dân sản xuất ra không biết mình sẽ bán sản phẩm đi đâu. Hầu hết
tất cả vẫn dựa theo kinh nghiệm, thói quen. Khi thiếu mới liên kết chặt chẽ giữa sản
xuất và tiêu thụ, khi không có hợp đồng bao tiêu ổn định thì rất dễ dẫn đến câu chuyện
được mùa mất giá hoặc “ khủng hoảng thừa” là khó tránh khỏi. Xuất khẩu nông sản
giảm sút nguyên nhân là do thị trường quốc tế đối với hàng hóa nông sản có nhiều diễn
biến phức tạp, giá mua giảm ở một số mặt hàng nên xuất khẩu nông sản có khó khăn.
Đa phần giá bán hàng hóa nông sản của Việt Nam thường thấp hơn sản phẩm cùng loại
của Thái Lan, Trung Quốc bởi Việt Nam chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô và chất
lượng thấp, không đáp ứng được yêu cầu của thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, ngành
chế biến nông sản của Việt Nam vẫn còn kém phát triển, số sản phẩm nông nghiệp
được chế biến so với tổng sản lượng thu hoạch còn thấp.
Hơn nữa hiện nay, nhiều nông dân làm theo phong trào, không kí kết hợp đồng với
doanh nghiệp, không kết hợp với Nhà nước. Mặt khác, từ khâu chọn giống, sản xuất,
chế biến, bảo quản đến khâu tiêu thụ thì chưa được làm một cách đồng bộ. Chính vì
vậy mà giá cả và chất lượng nông sản không có tính cạnh tranh trong thị trường khu
vực và trên thế giới. Do đó, nông sản nước ta đang gặp thách thức lớn.
Ngoài những nguyên nhân thuộc về sản xuất, hợp đồng tiêu thụ sản phẩm thì hệ thống
tổ chức thị trường của chúng ta cũng chưa tốt. Chính vì thế dẫn đến giá cả thị trường
phụ thuộc vào thương lái, tình trạng thương lái ép giá nhất là các mặt hàng tươi sống,
rau, hoa, quả vẫn thường xuyên xảy ra.
Cuối cùng, nước ta cũng chưa có những công nghệ hiện đại để bảo quản nông sản nên
cần tiêu thụ trong thời gian ngắn. Trong khi đó, việc xây dựng các kênh phân phối
nông sản cho người nông dân vẫn chưa thực hiện tốt dẫn đến những “cú sốc” đối với
người nông dân. Trong thời gian vừa qua, đã có rất nhiều tổ chức tham gia vào giải cứu
các mặt hàng này như: chuối với hoa, dưa hấu,... còn về lâu dài, thì Bộ Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn sẽ nghiên cứu thị trường một cách bài bản để đưa ra khuyến nghị
cho người nông dân cũng như xây dựng kênh phân phối nông sản.
Tóm lại, nguyên nhân của hiện tượng này là do việc đổi mới phương thức sản xuất
trong nông nghiệp còn chậm, sản xuất manh mún, chuyển dịch cơ cấu cây trồng chủ
yếu do tự phát, theo phong trào, thiếu bền vững; sản xuất chưa gắn với nhu cầu thị
trường; liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ hàng hóa theo chuỗi giá trị sản phẩm còn hạn
chế, giá cả bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thị trường tự do, tiềm ẩn yếu tốt bất ổn.
Trong khi đó, một bộ phận nông dân của tỉnh vẫn còn nặng tư tưởng tự cung, tự cấp, ít
chú trọng đến nâng cao chất lượng cũng như giá trị của các loại sản phẩm, chưa thực
sự coi trọng sản xuất theo hướng hàng hóa đối với các mặt hàng nông sản. Theo ước
tính, có trên 80% lượng nông sản được tiêu thụ tại thị trường nội tỉnh và do các tiểu
thương mua trực tiếp của người sản xuất theo giá thỏa thuận. Tỷ lệ giao dịch mua bán
qua hợp đồng hoặc cam kết tiêu thụ sản phẩm rất thấp, tính pháp lý không cao, dễ bị vi
phạm. Tình trạng được mùa hoặc sản xuất nhiều bị rớt giá vẫn còn xảy ra do lượng
cung tại thị trường nội địa vượt so với cầu hoặc bị tư thương ép giá, liên kết mua đồng giá.
Tài liệu tham khảo:
https://niengiamnongnghiep.vn/nhung-suy-nghi-ve-duoc-mua-mat-gia-mat-mua- duoc-gia.html
http://baohoabinh.com.vn/12/91871/Bai-1-Nong-san-rot-gia-va-nguyen-nhan.htm