NHÌN LẠI CÁC BÀI TOÁN
VẬN DỤNG CAO
MŨ - LOGARIT
2020
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Hướng tới kỳ thi THPT Quốc Gia 2020
Các bài toán được cập nhật
Định hướng các dạng toán khó
Phong phú và đa dạng
Quan trọng là miễn phí
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Copyright © 2019 by Tap chi va tu lieu toan hoc.
All rights reserved. No part of this book may be reproduced or distributed in any form
or by anymeans, or stored in data base or a retrieval system, without the prior written
the permission of the author.
NHÌN LẠI CÁC BÀI TOÁN VẬN DỤNG CAO MŨ – LOGARIT
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
1 | Chinh phục Olympic toán
NHÌN LẠI CÁC BÀI TOÁN
VẬN DỤNG CAO MŨ - LOGARIT
Biên soạn: Tạp chí và tư liệu toán học
rong đề thi THPT Quốc Gia thì các bài toán về cực trị nói chung luôn là các bài
toán ở mức độ vận dụng và vận dụng cao và đa phần các đều cảm thấy khó vì
không nắm được những phương pháp, những kiến thức cơ bản về bất đẳng thức
hay các đánh giá thuần túy. Chính vì lí do đó mà mình đã nảy ra ý tưởng viết một số bài
viết có thể giúp được các bạn hiểu được và giải quyết các dạng toán bất đẳng thức và cực
trị trong các đề thi thử và đề thi THPT Quốc Gia. Ở bài viết này mình sẽ giới thiệu cho các
bạn dạng toán về cực trị của hàm số mũ – logarit với mong muốn những ai đọc đều có thể
hiểu và áp dụng cho những bài toán khác phức tạp hơn hoặc có thể phát triển thêm nhiều
vấn đề khác. Để có thể viết nên được bài viết này không thể không có sự tham khảo từ các
nguồn tài liệu của các các group, các khóa học, tài liệu của các thầy cô mà tiêu biểu là
1. Group Nhóm toán: https://www.facebook.com/groups/nhomtoan/
2. Website Toán học Bắc – Trung – Nam: http://toanhocbactrungnam.vn/
3. Website Toanmath: https://toanmath.com/
4. Anh Phạm Minh Tuấn: https://www.facebook.com/phamminhtuan.2810
5. Thầy Lã Duy Tiến – Gi{o viên trường THPT Bình Minh
6. Thầy Lê Phúc Lữ - Công tác tại phòng R&D Công ty Fsoft thuộc tập đo|n FPT.
7. Thầy Đặng Thành Nam – Giảng viên Vted
8. Thầy Đặng Việt Đông – Gi{o viên trường Nho Quan A
9. Thầy Nguyễn Đăng Ái – Thuận Thành – Bắc Ninh
Trong bài viết mình có sáng tác và tự sưu tầm nên có thể sẽ có những câu hỏi chưa hay
hoặc chưa phù hợp mong bạn đọc bỏ qua. Trong quá trình biên soạn không thể tránh khỏi
những thiếu sót, mong bạn đọc có thể góp ý trực tiếp với mình qua địa chỉ sau:
Nguyễn Minh Tuấn – Đại học FPT
Facebook: https://www.facebook.com/tuankhmt.fpt
Bản ebook được phát hành miễn phí trên blog CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN, và
fanpage Tạp chí và tư liệu toán học mọi hoạt động sử dụng tài liệu vì mục đích thương
mại đều không được cho phép. Xin chân thành cảm ơn bạn đọc.
T
Ebook toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 2
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
I. MỞ ĐẦU.
hư ta đã biết trong đề thi môn toán của kì thi THPT Quốc Gia 2018 vừa qua có
xuất hiện một câu cực trị logarit tuy không phải l| b|i to{n khó nhưng kh{ l| lạ
v| đã g}y lúng túng cho nhiều học sinh, thực chất mấu chốt của bài toán là việc
sử dụng bất đẳng thức AM – GM cơ bản để đ{nh gi{. Trong b|i viết này tôi và các bạn sẽ
cùng tìm hiểu và phát triển b|i to{n đó cao hơn v| cùng nhau ôn lại những dạng toán cực
trị đã xuất hiện nhiều trước đ}y!
Bài toán mở đầu
Cho 2 số thực
a 0, b 0
thỏa mãn
22
4a 5b 1 8ab 1
log 16a b 1 log 4a 5b 1 2
. Giá
trị của biểu thức
a 2b
bằng?
A.
9
B.
20
3
C.
6
D.
27
4
Câu 43 mã đề 105 – Đề thi THPT Quốc Gia môn toán 2018
Nhận xét. Với những ai chưa có kiến thức nhiều về bất đẳng thức thì khả năng cao sẽ bỏ
hoặc một số khác sẽ sử dụng CASIO tìm mối liên hệ giữa x,y bằng cách cho
Y 1000
, tuy
nhiên chắc chắn rằng phương trình sẽ vô nghiệm. Nếu tinh ý ta có thể nhận thấy đề yêu
cầu tìm giá trị của biểu thức
a 2b
có nghĩa l| a,b đều là một số x{c định rồi, do đó ta phải
nghĩ ngay tới phương ph{p đ{nh gi{! Chú ý thêm l| c{c cơ số đều lớn hơn 1 do giả thiết
và theo bất đẳng thức AM – GM ta lại có thêm
22
16a b 8ab
. Đến đ}y b|i to{n gần như
đã coi như được giải quyết!
Lời giải. Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
22
16a b 8ab
. Từ đ}y suy ra:
4a 5b 1 8ab 1
VT log 8ab 1 log 4a 5b 1 2
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
22
8ab 1
a, b 0
3
a
27
16a b a 2b
4
4
b3
log 4a 5b 1 1


Vậy chọn đ{p {n D.
Chú ý. Ngo|i phép đ{nh gi{ đầu ta còn sử dụng thêm đ{nh gi{ sau:
a b a a
aa
11
log b log a log b 2 log b 2
log b log b
N
CHƯƠNG
1
CÁC BÀI TOÁN CỰC TRỊ
MŨ – LOGARIT
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
3 | Chinh phục Olympic toán
Ta đã cùng tìm hiểu b|i to{n trong đề thi THPT Quốc Gia, trong chuyên đề này sẽ chủ yếu
nhắc tới dạng toán kiểu như vậy, tuy nhiên trước tiên ta sẽ cùng nhắc lại một số dạng toán
và kiến thức lý thuyết cần phải nắm rõ.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 4
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
II. CÁC KIẾN THỨC CẦN NHỚ
Để có thể làm tốt các bài toán ở chuyên đề này chúng ta cần phải nắm chắc được các kiến thức lý
thuyết cơ bản về bất đẳng thức, điều kiện có nghiệm và biến đổi logarit sau.
Đ}y chính l| nội dung chính của chuyên đề mà mình muốn nhắc tới, một dạng toán lấy ý
tưởng từ đề thi THPT Quốc Gia 2018. Trước tiên để làm tốt ta sẽ cần có một số kiến thức
về bất đẳng thức và nhắc lại các kiến thức đã học sau:
Bất đẳng thức AM – GM.
+ Cho 2 số thực dương a,b khi đó
a b 2 ab
. Dấu “=” khi v| chỉ khi
ab
+ Cho 3 số thực dương a,b,c khi đó
3
a b c 3 abc
. Dấu “=” khi v| chỉ khi
a b c
+ Tổng quát với các số thực dương
n
n
n
ii
i1
i1
x n x
. Dấu “=” khi v| chỉ khi
1 2 n
x x ... x
+ Dạng cộng mẫu số
2
n
n
i1
i
i
i1
1n
x
x
. Dấu “=” khi v| chỉ khi
1 2 n
x x ... x
Khi cho
n 2, n 3
thì ta được 2 bất đẳng thức quen thuộc
1 2 1 2
1 2 3 1 2 3
1 1 4
x x x x
1 1 1 9
x x x x x x


Bất đẳng thức Cauchy – Schwarz.
+ Cho 2 bộ số
1 2 n
x ,x ,..., x
và
1 2 n
y , y ,..., y
khi đó ta có
2
n n n
22
i i i i
i 1 i 1 i 1
x y x y
Dấu “=” khi v| chỉ khi các số lập thành các bộ số tỉ lệ.
Chú ý khi cho
n 2, n 3
ta được 2 bất đẳng thức quen thuộc
+
2
2 2 2 2
1 2 1 2 1 1 2 2
x x y y x y x y
+
2
2 2 2 2 2 2
1 2 3 1 2 3 1 1 2 2 3 3
x x x y y y x y x y x y
+ Dạng cộng mẫu Engel tổng quát



2
n
i
2
n
i1
i
n
i1
i
i
i1
a
a
b
b
. Trong đó dạng
2
2
2
xy
y
x
a b a b

là
dạng ta hay gặp nhất
Bất đẳng thức trên còn có thể gọi là bất đẳng thức Svacxơ.
Dấu “=” xảy ra khi
1 2 n
1 2 n
a a a
b b b
. Riêng dạng cộng mẫu thì cần thêm điều kiện là
1 2 n
b ,b ,..., b 0
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
5 | Chinh phục Olympic toán
Bất đẳng thức Minkowski.
Tổng qu{t: Cho số thực
r1
v| mọi số dương
1 2 n 1 2 n
a ,a ,...,a ,b , b ,...,b
thì ta có:
1 1 1
n n n
r r r
r
rr
i i i i
i 1 i 1 i 1
a b a b
Ở đ}y chỉ xét trường hợp cho 2 bộ số
1 2 n
a ,a ,...,a
và
1 2 n
b , b ,..., b
. Khi đó ta có:
n n n
2
2
i i i i
i 1 i 1 i 1
a b a b
Dấu “=” xảy ra khi
1 2 n
1 2 n
a a a
b b b
.
Dạng m| ta hay gặp nhất
22
2 2 2 2
a b c d a c b d
. Bất đẳng thức n|y còn
gọi l| bất đẳng thức Vector.
Bất đẳng thức Holder.
Cho c{c số dương

i,j
x i 1,m , j 1,n
.
Khi đó với mọi số
1 2 n
, ,..., 0
thỏa mãn

n
i
i1
1
ta có:










j
j
nn
mm
i , j i,j
j 1 j 1
i 1 i 1
xx
Ở đ}y ta chỉ xét trường hợp đơn giản nhất cho 3 dãy số gồm
a, b,c ; m, n,p ; x, y,z
. Ta
có:
3
3 3 3 3 3 3 3 3 3
a b c x y z m n p axm byn czp
Dấu “=” xảy ra khi
3
dãy tương ứng tỷ lệ.
Một bất đẳng thức ở dạng n|y m| ta hay gặp:
3
3
1 a 1 b 1 c 1 abc
Bất đẳng thức trị tuyệt đỉi.
Cho 2 số thực a,b khi đó ta có
a b a b a b
Dấu “=” thứ nhất khi a,b cùng dấu, dấu “=” thứ 2 khi a,b trái dấu.
Điều kiện có nghiệm của phƢơng trình bậc 2
Cho phương trình
2
ax bx c 0 a 0
. Khi đó nếu:
+
0
thì phương trình có nghiệm , đồng nghĩa vế trái luôn không âm hoặc không dương
+
0
thì phương trình có 2 nghiệm phân biệt
Ứng dụng của kiến thức này sẽ áp dụng cho những b|i tìm điều kiện có nghiệm để suy ra
min, max. Ngoài ra phải chú ý tới một số phép biến đổi logarit m| ta đã học.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 6
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Tính chất hàm đơn điệu
1. Nếu hàm số
fx
đơn điệu và liên tục trên tập x{c định của nó thì phương trình
f x a
có tối đa một nghiệm
2. Nếu hàm số
fx
đơn điệu và không lien tục trên tập x{c định của nó thì phương trình
f x a
có tối đa
n1
nghiệm
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
7 | Chinh phục Olympic toán
III. CÁC DẠNG TOÁN CỰC TRỊ MŨ – LOGARIT
1. KỸ THUẬT RÚT THẾ - ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ĐƣA VỀ HÀM 1 BIẾN SỈ.
Đ}y l| một kỹ thuật cơ bản nhất mà khi gặp các bài toán về cực trị mà ta sẽ luôn nghĩ tới,
hầu hết chúng sẽ được giải quyết bằng cách thế một biểu thức từ giả thiết xuống yêu cầu
từ đó sử dụng các công cụ như đạo hàm, bất đẳng thức để giải quyết. Sau đ}y ta sẽ cùng
đi v|o c{c ví dụ minh họa.
VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Cho 2 số thực
a,b 1
thỏa mãn
23
log a log b 1
. Giá trị lớn nhất của biểu thức
32
P log a log b
bằng?
A.
23
log 3 log 2
B.
23
log 3 log 2
C.
23
1
log 3 log 2
2
D.
23
2
log 3 log 2
Chuyên KHTN Hà Nội – Lần 1 – 2017 – 2018
Lời giải
Biến đổi yêu cầu của b|i to{n ta được:
2 3 2 2
32
2 3 2 3
log a log b log a 1 log a
P log a log b
log 3 log 2 log 3 log 2
Xét hàm số
2
22
22
log 3
t1
f t log 3 1 t f ' t t log a
log 3 2 t log 3 2 1 t
Ta có
2
22
2
2
1
f' t 0 1 t log 3 t 1 t t.log 3 t
1 log 3
2 3 2 3
2
2
1
f t f log 3 log 2 min P log 3 log 2
1 log 3



Chọn ý A.
Ví dụ 2: Cho 2 số thực dương a,b thỏa mãn
22
12
log a log
2b
. Giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
3 3 3 3
2
P 4a b 4log 4a b
được viết dưới dạng
2
x y log z
với x,y,z đều là các số
thực dương lớn hơn 2. Khi đó tổng
x y z
có giá trị bằng bao nhiêu?
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Cris Tuấn
Lời giải
Từ giả thiết ta có
2 2 2 2
22
1 2 4 4
log a log log a log a
2 b b b
.
Đặt
33
t 4a b
, theo bất đẳng thức AM – GM ta có
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 8
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
3 3 3 3
3 3 3
3
6 6 6
256 256 b b 256 b b
t 4a b b 3 . . 12
b b 2 2 b 2 2
Khi đó
3 3 3 3
22
P 4a b 4log 4a b f t t 4log t
.
Ta có
44
f ' t 1 1 0 t 12
t ln 2 12ln 2
. Vậy hàm
ft
đồng biến trên
12; 
2
P f t f 12 4 4log 3 x y 4,z 3 x y z 3
Chọn ý C.
Ví dụ 3: Cho 2 số thực dương a,b thỏa mãn
22
1
log 12 a b log a 2 b 2 1
2
. Khi
đó gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức
33
a b 45
P
b 2 a 2 a b

được viết dưới dạng
m
n
với m,n
là các số nguyên dương và
m
n
tối giản. Hỏi giá trị của
mn
bằng bao nhiêu?
A. 62
B. 63
C. 64
D. 65
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có:
22
1
log 12 a b log a 2 b 2 1
2
22
log 12 a b log 2 a 2 b 2
a b 2 a 2 b 2 12
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
22
12 a b 4 a 2 b 2 a b 4 a b 4
.
Biến đổi tiếp biểu thức
4 4 3 3
33
a b 2 a b
a a 2 b a 2
45 45
P
a 2 b 2 a b a 2 b 2 a b
Chú ý tới 2 bất đẳng thức quen thuộc
4
44
3
33
1
a b a b
8
1
a b a b
4
Từ đó suy ra
43
43
43
22
11
a b 2. a b
a b 4 a b
45 45 t 4t 45
84
P
a 2 b 2 a b a b t
2 12 a b 2 12 t
Xét hàm số
3 2 3 2
43
2 3 2 3 2
22
t 4 t 2 t 3 t 4 4 .4 2 4 3 4
t 4t 45 45 45
f t f' t 0
t t 4
2 12 t 12 t 12 t 12 4 12 4
61 61
P f t f 4 min P m n 65
44
Chọn ý D.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
9 | Chinh phục Olympic toán
Ví dụ 4: Cho các số thực dương x,y thỏa mãn
log x 2y log x log y
, khi đó gi{ trị
nhỏ nhất của biểu thức
2
2
x
y
4
1 2y
x1
P e e
được viết dưới dạng
m
n
với m,n là các số nguyên
dương v|
m
n
tối giản. Hỏi giá trị của
22
mn
bằng bao nhiêu?
A. 62
B. 78
C. 9
D. 91
Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Hải Phòng
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có:
xx
log x 2y log x log y log x 2y log xy x 2y xy y .y
22
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
2
x
y
xx
2
y .y
2 2 4



2
x x x
y 4 y 0 y 4
2 2 2
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz dạng cộng mẫu số Engel ta có:
2
2
22
x
y
22
2
4
1 2y
x1
xx
y
yy
x
22
P e e ln P
x
x
4 1 2y x 1 2y 1
1 2.
2 y 1
2
2




Đặt
8
2
5
x t 8
t y t 4 ln P f t f 4 P e
2 2 t 1 5
Chọn ý C.
Ví dụ 5: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
0 x, y 1
đồng thời
22
2x 2xy y
xx
y 2xy y
2 4 5.2


. Gọi M,
m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
xy
2
xy
2
y
f x, y e 2 x
2
.
Khi đó gi{ trị của biểu thức
T M m
có giá trị bằng bao nhiêu?
A.
1
e
2
B.
e1
C.
3
e
2
D. Không tồn tại
Lời giải
Từ giả thiết ta có
22
2x 2xy y y
x x x 2x
y
y 2xy y y y x
x
2 4 5.2 2 4.2 5.2

Đặt
x
y
y
x
a 2 ,b 2 a,b 0
ta được:
2
4a
a 5b a b 4a 5b 0 a b x y
b
Khi đó
xy
2
2
xy
x
2
y
x
f x, y e 2 x e x 1 g x
22
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 10
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Ta có
xx
g' x e x 1,g '' x e 1 0
vậy khi đó
g x g 0 0
, vậy không tồn tại giá
trị nhỏ nhất.
Chọn ý D.
Ví dụ 6: Gọi S là tập hợp các cặp số thực
x; y
thỏa mãn
x 1;1
đồng thời
xy
2018
ln x y 2017x ln x y 2017y e
. Biết rằng giá trị lớn nhất của biểu thức
2018x 2
P e y 1 2018x
với
x, y S
đạt tại
00
x ; y
. Mệnh đề n|o dưới đ}y đúng?
A.
0
x 1;0
B.
0
x1
C.
0
x1
D.
0
x 0;1
THPT Chuyên Quốc Học – Huế năm 2017-2018
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
xy
2018
2018
2018
ln x y 2017x ln x y 2017y e
e
x y ln x y 2017 x y e ln x y 2017 0 *
xy
Xét
2018 2018
2
e 1 e
f t ln t 2017 f' t 0, t 0 f t
t t t
đồng biến trên
0;
.
Khi đó phương trình
2018 2018
* x y e y x e
2018x 2018 2
P e 1 x e 2018x g x
2018x 2018
2018x 2 2 2018
2018x 2 2 2018
g ' x e 2019 2018x 2018e 4036x
g '' x e 2018.2020 2018 x 2018 e 4036
e 2018.2020 2018 2018 e 4036 0, x 1;1
Nên
g ' x
nghịch biến trên
1; 1
. Mà
2018 2018
g' 1 e 2018 0,g ' 0 2019 2018e
nên
tồn tại
0
x 1;0
sao cho
00
1;1
g' x 0 maxg x g x
Chọn ý A.
Ví dụ 4: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
22
x y 2
22
1
3 log x y 1 log 1 xy
2

. Giá trị lớn
nhất của biểu thức
33
P 2 x y 3xy
bằng bao nhiêu?
A.
13
2
B.
17
2
C.
3
D.
7
Lời giải
Điều kiện
x y;1 xy
. Biến đổi giả thiết ta có
22
22
2
x y 2
22
x y 2
22
22
3 log x y log 2 2xy
3 log x y 2 2 2xy log 2 2xy


Nếu
22
2
x y 2 VT log 2 2xy VP
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
11 | Chinh phục Olympic toán
Nếu
22
2
x y 2 VT log 2 2xy VP
Vậy
2
2
22
2 x y
x y 2 x y 2 2xy xy
2

. Do
xy 1 x y 2; 2
Khi đó ta có:
2
3
32
3 a 2
13
P 2 x y 6xy x y 3xy 2a 3a a 2 f a a x y f 1
22
Chọn ý A.
Ví dụ 8: Cho các số thực dương
a,x, y,z
thỏa mãn
2
4z y ,a 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
2 3 3 2 2
aa
S log xy log x y x z 4z y
A.
4
B.
25
16
C.
2
D.
21
16
Lời giải
Từ giả thiết ta có
2 2 2 2 2
5
3 3 2 3 3 3 3
2
y x y x y
z x y x z x y 2 x y . xy
4 4 4
Khi đó
2
5
2
2
a 2 a
5 25 25
S log xy log xy log xy
4 16 16



Chọn ý B.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn


22
x y 1
log 2x 4y 1
. Tính
x
P
y
khi biểu thức
S 4x 3y 5
đạt giá trị lớn nhất
A.
8
P
5
B.
9
P
5
C.

13
P
4
D.
17
P
44
Câu 2: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
xy 4y 1
. Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức




6y x 2y
S ln
xy
.
A.
24 ln 6
B.
12 ln 4
C.
3
ln 6
2
D.
3 ln 4
Câu 3: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn

22
x y 1
22
3
2 log x y 1 3
. Biết giá trị lớn nhất của
biểu thức
33
S x y x y
là
a6
b
với a,b là các số nguyên dương v|
a
b
là phân số tối
giản. Tính
T a 2b
A.
25
B.
34
C.
32
D.
41
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 12
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 4: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn
3
log x log y log x y
. Giá trị nhỏ nhất
của biểu thức
S 2x y
là?
A.
2 2 2
B.
3
8
C.
4 4 2
D.
3 2 2
Câu 5: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn

22
a b 1
và

22
ab
log a b 1
. Giá trị lớn nhất của
biểu thức
P 2a 4b 3
là?
A.
10
2
B.
10
C.
2 10
D.
1
10
Câu 6: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
1
xy 4,x , y 1
2
. Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất
và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
2
22
P log x log y 1
. Tính
S M 2m
A.
10
2
B.
10
C.
2 10
D.
1
10
Câu 7: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn
2 2 2
log x log x 3y 2 2 log y
. Biết giá
trị lớn nhất của biểu thức
22
x y 2x 3y
S
x 2y
x xy 2y



là
b
a
c
với a,b,c là các số nguyên
dương v|
b
c
là các phân số tối giản. Tính giá trị của biểu thức
P a b c
A.
30
B.
15
C.
17
D.
10
Câu 8: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn
22
2x xy 3y
log 11x 20y 40 1

. Gọi a,b lần
lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
y
S
x
. Tính
ab
?
A.
10
B.
2 14
C.
11
6
D.
7
2
Câu 9: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
log x 3y log x 3y 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
S x y
A.
45
3
B.
22
3
C.
1
9
D.
1
8
Câu 10: : Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
log x 3y log x 3y 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
S x 2 y 1
A.
10 1
B.
5 2 3
2
C.
3 5 2
3
D.
3 2 5
3
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
13 | Chinh phục Olympic toán
Câu 11: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
22
x y 2
log x y 3 1

. Tìm giá trị lớn nhất của biểu
thức
S 3x 4y 6
A.
5 6 9
2
B.
5 6 3
2
C.
5 3 5
2
D.
5 6 5
2
Câu 12: : Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn
2
log x log y log x y
. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
P x 3y
A.
1
B.
3
2
C.
9
D.
1
2
Câu 13: Cho các số thực dương x,y thỏa mãn
2 2 2
log x log y log x y
. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
22
S x y
A.
3
24
B.
3
C.
2
D.
2
Câu 14: Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để tồn tại duy nhất một cặp số thực
x, y
thỏa mãn
22
x y 2
log 4x 4y 4 1

và
22
x y 2x 2y 2 m
A.
2
10 2
B.
2
10 2
C.
10 2
D.
10 2
Câu 15: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
2 2 2
x 2y 2 x 2y 2y x 2
4 3 4 9 .7
. Tìm giá trị nhỏ nhất
của biểu thức
S x 2y
.
A.
9
4
B.
7
4
C.
33
8
D.
1
4
Câu 16: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
22
x 2y 1
và
22
x 2y
log 2x y 1

. Biết giá trị lớn
nhất của
P x y
là
a b 6
c
với a,b,c là các số nguyên dương v|
a
c
là các phân số tối
giản. Tính giá trị của biểu thức
P a b c
A.
17
B.
12
C.
11
D.
16
Câu 17[THTT]: Cho 2 số thực dương thay đổi a,b thỏa mãn điều kiện:
2
ln a 1 ln b ln b 4 ln a
Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của
b
log a
. Giá trị của
Mm
bằng?
A.
2 2 1
B.
2 2 1
C.
2 1 2
D.
12
Câu 18: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn
y 4x
, giá trị lớn nhất của biểu thức
2x 5y 2y 5x
P ln
yx


có dạng
m
ln n
2
. Tính tổng
mn
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 14
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
A.
25
B.
24
C.
29
D.
4
Câu 19: Cho 2 số thực dương thay đổi a,b thỏa mãn
22
log a 1 log b 1 6
. Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức
S a b
A. 12
B. 14
C. 8
D. 16
Câu 20: Cho số thực x thỏa mãn
x 0;16
. Biết rằng giá trị nhỏ nhất của biểu thức
44
x x x 1 x
f x 8.3 9 9

đạt được khi
m
x
n
với m, n là các số nguyên dương v|
m
n
là
phân số tối giản. Tính
mn
A.
17
B.
18
C.
19
D.
20
HƣỚNG DẪN GIẢI
Câu 1. Chọn ý C.
Ta có
2
2
22
2x y x y 1 x 1 y 2 4
Khi đó theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có:
2
2
22
S 4 x 1 3 y 2 7 4 3 x 1 y 2 7 3
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
13
y2
x1
x
5
43
4
4x 3y 5 0
y
5




Câu 2. Chọn ý C.
Theo giả thiết ta có
2
2
4y 1
x1
t 2 4 4
y y y



Khi đó
6y
x6
S ln 2 ln t 2 f t
x y t



Đến đ}y xét tính đơn điệu của hàm số ta sẽ chỉ ra
3
f t f 4 ln 6
2
Câu 3. Chọn ý B.
Ta sẽ chuyển bài toán về giải phương trình logarit để tìm mối liên hệ giữa x,y.
Xét hàm số
t1
3
f t 2 log t 1 3
đ}y l| h|m đồng biến trên
0;
Do đó
22
f t 0 t 2 x y 2 xy 1;1
. Khi đó ta được
2
22
2 2 2
512 16 6
S x y 1 x xy y 2 2xy 3 xy S
27 9
Câu 4. Chọn ý C.
Áp dụng các tính chất của logarit thì từ giả thiết ta suy ra được:
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
15 | Chinh phục Olympic toán
3
33
x
xy x y y x 1 x y
x1
Vì do x,y dương nên từ điều kiện ta suy ra
x1
Khi đó ta được
3
x
2x y 2x f x f 2 4 4 2
x1
Câu 5. Chọn ý B.
Theo giả thiết ta có
22
2 2 2 2
1 1 1
a b 1 a b a b a b
2 2 2
Khi đó theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có:
22
22
1 1 1 1
P 2 a 4 b 2 4 a b 10
2 2 2 2




Câu 6. Chọn ý A.
Theo giả thiết ta có
2
41
y 1 x 4 x 4 log x 1;2
x2
Khi đó
2
2
22
11
P log x 1 log x ;5 S 5 2. 6
22



Câu 7. Chọn ý D.
Theo giả thiết ta có
2 2 2 2
22
x
log x 3xy log 4y x 3xy 4y 0 1
y
Khi đó chia cả tử và mẫu cho y ta chuyển về b|i to{n xét tính đơn điệu của hàm
22
2 3 3
2
t 1 2t 3 5 3t 1 2 1
f t f ' t 0
t2
t 2 t 2
t t 2 2 2
2 t t 2



5
f t f 1 2 P 10
3
Câu 8. Chọn ý C.
Từ giả thiết ta suy ra
22
2x xy 3y 11x 20y 40 0
Thế
Sx y
vào giả thiết trên ta được
22
4S 2 x 20S 11 x 40 0
Sử dụng điều kiện có nghiệm ta có
2
x
55 2 10 55 2 10 11
0 240S 440S 199 0 S ; a b
60 60 6




Câu 9. Chọn ý A.
Theo giả thiết ta có
2 2 2 2
x 3y 0
x 0;log x 9y 1 x 9y 10
x 3y 0


Khi đó
22
y x S 8x 18xS 9S 10 0
Phương trình trên phải có nghiệm dương nên ta có
x
0
45
S
S0
3


Câu 10. Chọn ý C.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 16
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Tương tự như c}u trên
Câu 11. Chọn ý D.
L|m tương tự câu 5 ta có
22
22
22
22
1 1 3
x y 3 x y 2 x y
2 2 2
1 1 5 1 1 5 5 6 5
S 3 x 4 y 3 4 x y
2 2 2 2 2 2 2




Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
3 6 1
x
10
4 6 3
y
10
Câu 12. Chọn ý C.
Tương tự câu 4
Câu 13. Chọn ý A.
Từ giả thiết ta có
2
2
xy
1
x y xy x y 4 S x y 8
22



Câu 14. Chọn ý A.
Từ giả thiết thứ nhất ta suy ra
2
2
x 2 y 2 2
. Đ}y l| một hình tròn
1
C
có tâm là
1
I 2;2
và
1
R2
. Từ giả thiết thứ 2 ta suy ra
2
2
x 1 y 1 m m 0
, đ}y l|
đường tròn
2
C
có tâm là
2
I 1;1 ,R m
.
Do yêu cầu của bài toán nên
12
C , C
phải tiếp xúc ngoài với nhau, suy ra
2
1 2 1 2
I I R R m 10 2
Câu 15. Chọn ý A.
Ta sẽ đưa về việc giải phương trình từ đó tìm ra mối liên hệ giữa x,y
Từ giả thiết ta có
2
2
2
2
2 x 2y
x 2y 2
2 2 2
x 2y 2
2 x 2y
4 3 4 3
f x 2y 2 f 2 x 2y x 2y 2
7
7



2
9
S x x 2
4
Chú ý. Ngoài ra ta có thể đặt
2
2t x y
sau đó dùng máy tính để giải phương trình mũ!
Câu 16. Chọn ý C.
Tương tự câu 5.
Câu 17. Chọn ý A.
Đặt
2
x ln a, y ln b x 1 y y 4 x x 2;2
Do
2
b
ln a x x
log a x 4 x 2;2 2
ln b y y


Câu 18. Chọn ý B.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
17 | Chinh phục Olympic toán
Theo giả thiết ta có
y
t4
x

. Khi đó ta được
2x 5y 2y 5x 2y
2x 2 11
P ln ln 5 5 ln 5 2t 5 ln 13
y x y x t 2







Câu 19. Chọn ý A.
Theo giả thiết ta có
a 1 b 1 64
. Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta được
2
a b 2
64 a 1 b 1 a b 2 14 a b 12
2




Câu 20. Chọn ý A.
Giá trị nhỏ nhất của hàm số l| 0 đạt được khi
1
x
16
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 18
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2. HÀM ĐẶC TRƣNG.
Dạng to{n n|y đề bài sẽ cho phương trình h|m đặc trưng từ đó ta sẽ đi tìm mối liên hệ
giữa các biến và rút thế vào giả thiết thứ 2 để giải quyết yêu cầu bài toán. Nhìn chung
dạng toán này ta chỉ cần nắm chắc được kỹ năng biến đổi làm xuất hiện được h|m đặc
trưng kết hợp với kiến thức về đạo hàm là sẽ giải quyết được trọn vẹn!
Ta có tính chất sau của hàm số .
Tính chất. Nếu hàm số
y f x
đơn điệu 1 chiều trên miền D và tồn tại
u, v D
thì khi
đó phương trình
f u f v u v
Ta sẽ dùng kiến thức n|y để giải quyết các bài toán mục này!
VÍ DỤ MINH HỌA
Câu 1: Cho 2 số thực không âm x,y thỏa mãn
2
2
2y 1
x 2x y 1 log
x1
. Tìm giá trị nhỏ
nhất m của biểu thức
2x 1 2
P e 4x 2y 1
A.
m1
B.
1
m
2

C.
1
m
e
D.
m e 3
Thầy Đặng Thành Nam – Vted.vn
Lời giải
Mấu chốt của bài toán này sẽ phải làm xuất hiện h|m đặc trưng từ đó rút ra mối liên hệ
giữa x và y. Biến đổi giả thiết ta có:
22
2 2 2
2
22
2 2 2
22
2y 1
1
x 2x y 1 log x 2x y 1 log 2y 1 log x 1
x 1 2
2x 4x 2 2 log x 1 log 2y 1 2y
2 x 1 log 2 x 1 log 2y 1 2y 1 f 2 x 1 f 2y 1 1
Xét hàm số
2
f t log t t
trên đoạn
0;
ta có
1
f ' t 1 0
t ln 2
. Do đó
ft
là hàm
đồng biến trên
0;
. Vậy phương trình
2
1 2y 1 2 x 1
Thế vào biểu thức cần tìm ta được
2
2x 1 2
1
P e 4x 2 x 1 2
2
.
Chọn ý B.
Chú ý:
Phần tìm giá trị nhỏ nhất của hàm 1 biến xin nhường cho bạn đọc!
Để tìm hàm đặc trưng ta phải luôn dựa vào biểu thức mũ hoặc biểu thức trong hàm logarit
Với bài thi trắc nghiệm ta có thể lược bỏ bước xét hàm số đơn điệu để suy ra luôn mối liên
hệ
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
19 | Chinh phục Olympic toán
Câu 2: Cho 3 số x,y,z thỏa mãn
x y z 0
đồng thời
2
xy
log x z z x 2y
yz



.
Khi đó GTNN của biểu thức
22
22
z 4y
P
4z 2xz 4y

bằng bao nhiêu?
A.
1
2
B.
2
3
C.
1
5
D.
3
7
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Ý tưởng bài toán không mới, vấn đề là ta phải tìm được mối liên hệ giữa các biến với nhau, và bám
sát vào các biểu thức trong dấu logarit để xây dựng hàm đặc trưng. Biến đổi giả thiết ta được:
2
22
22
22
22
xy
log x z z x 2y
yz
log x y log y z z x 2y x z
log x y x y log y z y z
x y y z x z 2y



Thế vào giả thiết ta được:
22
2 2 2
2 2 2 2 2
z 4y
x 2xz 2z t 2t 2 x
P t 1
4z 2xz 4y x 4xz 5z t 4t 5 z



Từ đ}y dẽ d|ng tìm được
1
min P
2
.
Chọn ý A.
Câu 3: Cho 2 số
x, y 0
thỏa mãn
22
x y 1
v| đồng thời
2
22
22
1y
x 2y 1 ln
xy



Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2
4y
x
P m n
y x y
với m,n là 2 số nguyên dương.
Hỏi có bao nhiêu bộ số
m, n
thỏa mãn?
A.
1
B.
3
C.
0
D.
2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Nhìn thấy biểu thức logarit viết dưới dạng phân thức là ta nghĩ ngay tới hàm đặc trưng. Biến đổi
gải thiết ta được.
2
22
22
2 2 2 2 2 2 2 2
1y
x 2y 1 ln
xy
ln 1 y 1 y ln x y x y x 2y 1



Tuy nhiên vấn đề khó không nằm ở việc biến đổi mà nằm ở phần sau.
Sử dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 20
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
4 4 4 2
42
3
2 2 2 4 2
222
x x x x x
27x 3 3x
1
x .y .y y y
x y y
27
27

4 4 2
42
32
22
2 2 2 2 2
2 2 2 2 2 2 2
16y 16y 16y 4y
108y 3 3.2y
xy
2y x y x y
2y x x y y x y
27

Cộng vế theo vế ta được
P 3 3 1. 27
Vậy có 2 bộ số
m, n
thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Chọn ý D.
Câu 4: Cho phương trình
2
y
2 2 2
2
log 2x 2x 2 2 y x x
. Hỏi có bao nhiêu cặp số
nguyên dương
x, y , 0 x 500
thỏa mãn phương trình đã cho?
A.
4
B.
2
C.
3
D.
1
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được:
22
yy
2 2 2 2 2 2
22
log 2x 2x 2 2 y x x log x x 1 x x 1 2 y
2
2
2
log x x 1
y
2 2 2 2
22
2 log x x 1 2 y log x x 1 y

Do
22
2
0 x 500 y log x x 1 0;18 0 y 5
. Vậy ta có 4 giá trị nguyên của y
thỏa mãn yêu cầu đề b|i đồng nghĩa có 4 cặp số
x, y
thỏa mãn phương trình đã cho.
Chọn ý A.
Câu 5: Cho 3 số thực a,b,c thỏa mãn
2
2 2 2
a b c
log a a 4 b b 4 c c 4
a b c 2

. Giá
trị lớn nhất của biểu thức
a 2b 3c
P
a b c


A.
12 30
3
B.
4 30
3
C.
8 30
3
D.
6 30
3
Thầy Đặng Thành Nam – Vted.vn
Lời giải
Một bài toán phát biểu đơn giản nhưng khá là khó. Trước tiên biến đổi giả thiết ta được
2
2 2 2
2 2 2 2 2 2
22
2 2 2
2 2 2
a b c
log a a 4 b b 4 c c 4
a b c 2
log 4 a b c 4 a b c log a b c 2 a b c 2
a b c 2 4 a b c 0 a 2 b 2 c 2 10 C

Đến đ}y sử dụng đại số thì kh{ l| khó, v| ý tưởng sử dụng yếu tố hình học của tác giả bài
toán rất hay đó l| sử dụng điều kiện tương giao giữa mặt phẳng và mặt cầu trong hình
phẳng Oxyz. Quy đồng giả thiết ta được:
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
21 | Chinh phục Olympic toán
a 2b 3c
P a P 1 b P 2 c P 3 0 P
a b c


Điều kiện tương giao của mặt phẳng
P
và mặt cầu
C
là:
2
6P 12
6 30
d I; P R I 2; 2;2 ,R 10 10 P
3
3P 12P 14

Chọn ý D.
Ví dụ 6: Tìm tất cả các giá trị thực dương của tham số a thỏa mãn bất đẳng thức
2017 a
a 2017
a 2017
11
22
22
A.
0a1
B.
1 a 2017
C.
a 2017
D.
0 a 2017
THPT Kiến An – Hải Phòng 2017 – 2018
Lời giải
Lấy logarit cơ số 2 cả 2 vế ta được
2017 a
a 2017 a 2017
22
a 2017 a 2017
a 2017
22
a 2017
1 1 1 1
2 2 2017 log 2 a log 2
2 2 2 2
11
log 2 log 2
22
a 2017


Xét hàm số :
x
x x x x
2
x
2
2x
1
log 2
log 4 1 x 4 .x.ln 4 4 1 ln 4 1
1
2
f x f ' x 0
x x ln 2
x 4 1







Suy ra
fx
là hàm giảm trên
0;
f a f 2017
khi
0 a 2017
Chọn ý D.
Nhận xét. Qua các ví dụ trên ta phần n|o đã hiểu được ý tưởng v| phương ph{p l|m dạng
to{n n|y. Sau đ}y l| c{c b|i tập luyện tập cho các bạn.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Cho các số thực dương a,b thỏa mãn
3
2 ab
log 3ab a b 7
ab
. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
S a 5b
A.
2 95 6
3
B.
4 95 15
12
C.
3 95 16
3
D.
5 95 21
6
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 22
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 2: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
2
1 x y
2
x 2018
2017
y 2y 2019


. Biết rằng giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
22
S 4x 3y 4y 3x 25xy
là
a
b
với a,b là các số nguyên dương v|
a
b
tối giản. Tính
T a b
.
A.
T 27
B.
T 17
C.
T 195
D.
T 207
Câu 3: Cho các số thực dương a,b thỏa mãn
2
1 ab
log 2ab a b 3
ab
. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
P a 2b
.
A.
2 10 3
2
B.
2 10 1
2
C.
2 10 5
2
D.
3 10 7
2
Câu 4: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
2 2 2
2
x 4y 1 x y 1 x
yx
e e y
4
. Biết giá trị lớn nhất của
biểu thức
3 2 2
P x 2y 2x 8y x 2
là
a
b
với a,b là các số nguyên dương v|
a
b
tối giản.
Tính
T a b
.
A.
T 85
B.
T 31
C.
T 75
D.
T 41
Câu 5: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
x 2y
xy 1
1
3 2 2xy 2x 4y
3



. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
P 2x 3y
A.
6 2 7
B.
10 2 1
10
C.
15 2 20
D.
3 2 4
2
Câu 6: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
33
2
xy
x y x y log 8 1 xy 2xy 3
1 xy
.
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
P x 3y
.
A.
1 15
2
B.
3 15
2
C.
15 2
D.
3 2 15
6
Câu 7: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
2
2
y
log y 3y x 3 x 1
2 x 1
. Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức
P x 100y
.
A.
2499
B.
2501
C.
2500
D.
2490
Câu 8: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
22
3
xy
log x x 3 y y 3 xy
x y xy 2
. Tìm giá
trị lớn nhất của biểu thức
x 2y 3
P
x y 6


.
A.
69 249
94
B.
43 3 249
94
C.
37 249
21
D.
69 249
94
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
23 | Chinh phục Olympic toán
Câu 9: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
22
3
xy
log x x 3 y y 3 xy
x y xy 2
. Tìm giá
trị nhỏ nhất của biểu thức
x 2y 3
P
x y 6


.
A.
69 249
94
B.
43 3 249
94
C.
37 249
21
D.
69 249
94
Câu 10: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
3
2x y 1
log x 2y
xy


. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
12
S
x
y

.
A.
6
B.
3 2 3
C.
4
D.
33
Câu 11: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
2
22
xy
log x x 4 y y 4 xy
x y xy 2
. Biết giá
trị lớn nhất của biểu thức
x 2y 1
ab
P
x y 2 c



, với a,b,c là các số nguyên dương v|
a
c
tối giản . Tính
S a b c
.
A.
221
B.
231
C.
195
D.
196
Câu 12: Cho 2 số x,y thỏa mãn
2
22
2
y y 1
x y x xy y 2 2ln
x x 1


. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
22
11
P xy
x y 2xy
A.
0
B.
1
C.
2
D.
3
Câu 13: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
2xy 4x 2y 2
2x y
2018
xy 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
S x 4y
A.
6 4 3
B.
1 2 3
C.
6 4 3
D.
9 4 3
Câu 14: Cho x,y là các số thực thỏa mãn
2
2
y
log 3 y x 1 y x
2 x 1
. Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức
P x y
A.
3
4
B.
5
4
C.
2
D.
1
Câu 15: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
22
3
22
6x 6y 23
log 9x 9y 6x 6y 21
xy

. Biết
giá trị lớn nhất của biểu thức
22
P x y 50 9xy 39x 6y
là
a
b
với a,b là các số
nguyên dương v|
a
b
tối giản. Tính
T a b
.
A.
188
B.
191
C.
202
D.
179
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 24
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 16: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
x, y 1
và
y1
3
log x 1 y 1 9 x 1 y 1


.
Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức
33
P x y 57 x y
là số thực có dạng
a b 7
với a,b
là các số nguyên. Tính
T a b
.
A.
28
B.
29
C.
30
D.
31
Câu 17: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
22
22
2
2
xy
log x 2y 1 3xy
3xy x
. Tìm giá trị nhỏ nhất
của biểu thức
22
2
2x xy 2y
P
2xy y

A.
3
2
B.
5
2
C.
1
2
D.
7
2
Câu 18: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn
5
4a 2b 5
log a 3b 4
ab




. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
22
P a b
A.
3
2
B.
5
2
C.
1
2
D.
7
2
Câu 19: Cho x,y là các số thực dương thỏa mãn
2
x 4y
log 2x 4y 1
xy




. Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
4 2 2 2
3
2x 2x y 6x
P
xy

A.
9
4
B.
16
9
C.
4
D.
25
9
Câu 20: Cho x,y là các số thực dương thỏa mãn
xy
x 2 y x 2 y
xy
35
5 x 1 3 y x 2
33
.
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
T x 2y
A.
6 2 3
B.
4 2 6
C.
4 2 6
D.
6 2 3
HƣỚNG DẪN GIẢI
Câu 1. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta được
33
33
log 2 ab log a b 3 ab 2 a b 1
log 3 2 ab 3 2 ab log a b a b
6a
3 2 ab a b b 3a 1 6 a b 0 a 6
3a 1
1 95 2 95 6
S f a f
33




Câu 2. Chọn ý D
Biến đổi giả thiết ta được
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
25 | Chinh phục Olympic toán
2
1y
2x
2
22
x 2018 2017 1 y 2018 2017 x 1 y
191
S 16 x x 2 x x 12
16
Câu 3. Chọn ý A
Tương tự câu 1.
Câu 4. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta được
2 2 2
2 2 2
x 4y x 1 y 1 x
2
x 4y 1 x y 1 x
2 2 2
2 2 2 2
4e 4e y x 4y
x 4y 1 x 4e y 1 x 4e
x 4y 1 x y 1 x x y 4y
Đến đ}y thế vào giả thiết còn lại và khảo sát hàm số trên đoạn
1; 1
ta sẽ tìm được giá trị
lớn nhất của
58
P
27
Câu 5. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta có
1 xy x 2 y
11
2 1 xy 2 x 2y 1 xy x 2y
33
1 x 3 2 4
P f x 2x 3 f 6 2 7
x 2 2









Câu 6. Chọn ý C
Biến đổi giả thiết ta có
3
3
22
x y x y log x y 2 1 xy 2 1 xy log 2 1 xy
3 2 x
2x
x y 2 1 xy y x 0;2 P x 2 15
2x 1 2x 1

Câu 7. Chọn ý B
Biến đổi giả thiết ta có
2
22
2
log y y 3y log x 1 x 1 3 x 1 y x 1
P x 100 x 1 x 1 50 2501 2501
Câu 8. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta có
2 2 2 2
33
2 2 2 2
33
log x y log x y xy 2 x y xy 3 x y
log 3 x y 3 x y log x y xy 2 x y xy 2
2
2
22
y 3y y 3y
3 x y x y xy 2 x 3 x 2
2 4 2 2
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 26
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2
2
22
a
b
y y 3
33
x 1 a b 1 1
2 2 2 2






Khi đó ta được
b 2b
x a , y 1 P x y 6 x 2y 3
33
b 3b 1
P a 8 a 6 P 1 a P 3 b 8P 6 0 2
3 3 3



Coi
1
l| phương trình đường tròn
C
có tâm là gốc tọa độ và
R1
và
2
l| phương
trình đường thẳng
d
. Để
C
và
d
có điểm chung thì ta có điều kiện:
22
8P 6
69 249 69 249
d O;d R 1 P
94 94
1
P 1 P 3
3

Câu 9. Chọn ý D
Tương tự câu 8.
Câu 10. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta có
33
33
log 2x y 1 log x y x 2y
log 2x y 1 2x y 1 log 3 x y 3 x y
1 2 1
x 2y 1 S f x f 6
x2
1x
2



Câu 11. Chọn ý A
Tương tự câu 8.
Câu 12. Chọn ý C
Biến đổi giả thiết ta có
2
22
2
3 3 2 2
2 3 2 3
2
2
y y 1
x y x xy y 2 2 ln
x x 1
x y 2 x y 2 ln y y 1 2 ln x x 1
2 ln x x 1 x 2x 2 ln y y 1 y 2y
1
x y P x 2
x


Câu 13. Chọn ý D
Câu 14. Chọn ý B
Đề thi HKI – Chuyên Amsterdam – Hà Nội – 2017 – 2018
Câu 15. Chọn ý A
Câu 16. Chọn ý B
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
27 | Chinh phục Olympic toán
Nguyễn Đăng Đạo – Bắc Ninh – Lần 2 – 2017 – 2018
Biến đổi giả thiết ta có
y1
33
3 3 3
33
log x 1 y 1 9 x 1 y 1 y 1 log x 1 y 1 9 x 1 y 1
99
log x 1 y 1 x 1 log x 1 log y 1 x 1
y 1 y 1
9 9 9
log x 1 x 1 log x 1 x y 8 xy 2 1 xy 6
y 1 y 1 y 1

Khi đó
3
a 83
P 8 xy 3xy 8 xy 57 8 xy f xy f 9 2 7
b 112

Câu 17. Chọn ý B
Biến đổi giả thiết ta có
2 2 2 2
2 2 2 2 2 2
22
22
2 2 2 2 2 2
22
x y 2x 2y
log 2x 2y 1 3xy x log 2x 2y 3xy x
3xy x 3xy x
log 2x 2y 2x 2y log 3xy x 3xy x


2 2 2 2 2
2
x
2x 2y 3xy x x 3xy 2y 0 1 2
y
xx
22
yy
x 3 5
P f f
2x
y 2 2
1
y










Câu 18. Chọn ý C
Câu 19. Chọn ý B
Câu 20. Chọn ý B
Biến đổi giả thiết ta được
xy
x 2 y x 2 y
xy
x 2 y x 2y xy 1 1 xy
35
5 x 1 3 y x 2
33
5 3 x 2y 5 3 xy 1
x1
1 xy x y 0 y x 2 x 1 0 y x 2
x2
2 x 1
S f x x f 2 6 4 2 6
x2
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 28
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
3. CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN TỚI ĐỊNH LÝ VIET.
Phương ph{p chung của các bài toán ở dạng này hầu hết sẽ l| đưa giả thiết phương trình
logarit về dạng một tam thức, sau đó sử dụng định lý viet và các phép biến đổi logarit để
giải quyết b|i to{n. Để hiểu rõ hơn ta cùng đi v|o c{c ví dụ.
VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Cho các số nguyên dương
a,b 1
thỏa mãn phương trình:
a b a b
11log x log x 8log x 20 log x 11 0
Biết rằng phương trình trên có tích 2 nghiệm là số tự nhiên nhỏ nhất. Tính
S 2a 3b
A. 28
B. 10
C. 22
D. 15
Đề minh họa học sinh giỏi tỉnh cấp THPT tỉnh Phú Thọ
Lời giải
Ta đưa phương trình về phương trình bậc 2 theo ẩn là
a
log x
ta được:
2
b a b a
11log a log x 4 2 5log a log x 11 0
Để phương trình có 2 nghiệm thì
2
bb
0 400 log a 164log a 64 0
luôn đúng
Gọi
12
x , x
là 2 nghiệm của phương trình thì khi đó theo định lý Viet thì ta có
b
a 1 a 2 a
b
4 2 5log a
8 20
log x log x log b
11log a 11 11
8 20
11 11
a 1 2 a 1 2
8 20
log x x log b x x b a
11 11
Do a,b là các số nguyên dương đồng thời tích 2 nghiệm là số tự nhiên nhỏ nhất nên ta sẽ
có 1 đ{nh gi{ sau
8 20
1 1 1
20 18 20 8 9 8
11 11
11 11 11
12
x x b a a b 2 .b 2 2 b
Để
* 9 8 11 9 8
12
x x 2 .b n 2 .2 n 3
, mặt khác
11
n 2 n 2
. Đến đ}y ta xét c{c
trường hợp sau
Nếu
8
n 4 b 8192 b
Nếu
8
n 6 b 708588 b
Nếu
8
n 8 b 708588 b 8
Vậy
a 2, b 8
.
Chọn ý A.
Ví dụ 2: Xét các số nguyên dương a,b sao cho phương trình
2
a ln x b ln x 5 0
có 2
nghiệm phân biệt
12
x , x
v| phương trình
2
5log x blog x a 0
có 2 nghiệm
34
x , x
thỏa
mãn
1 2 3 4
x x x x
. Khi đó gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức
S 2a 3b
bằng
A. 30
B. 25
C. 3
D. 17
Câu 46 mã đề 104, đề thi THPT Quốc Gia môn toán 2017
Lời giải
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
29 | Chinh phục Olympic toán
Điều kiện để cả hai phương trình có hai nghiệm phân biệt là
2
x 0, b 20a 0
v| a,b đồng
thời là các số tự nhiên lớn hơn 0.
Xét phương trình
2
a ln x b ln x 5 0
, đặt
t ln x
phương trình trở thành
2
at bt 5 0
,
giả sử
1 1 2 2
t ln x , t ln x
là 2 nghiệm của phương trình thì theo Viet ta có:
b
a
1 2 1 2 1 2 1 2
b
t t ln x ln x ln x x x x e
a
Tương tự đối với phương trình
2
5log x blog x a 0
ta có
b
5
34
x x 10
Mặt khác theo giả thiết ta có:
b b b
a 5 5
1 2 3 4
b b b 1 ln 10 5
x x x x e 10 ln 10 ln 10 a 2
a a 5 a 5 ln 10
Đồng thời ta lại có a là số nguyên dương nên suy ra
a3
và
2*
b 20a 0, b b 8
Vậy
S 2a 3b 2.3 3.8 30
.
Chọn ý A.
Ví dụ 3: Cho các số thực
a,b 1
v| phương trình
ab
log ax log bx 2018
có 2 nghiệm
phân biệt m,n. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2 2
P 4a 9b 36m n 1
A. 144
B. 72
C. 68
D. 216
Lời giải
Ta đưa phương trình về phương trình bậc 2 theo ẩn là
a
log x
ta được:
a b a b
2
a b a b b a b a
log ax log bx 2018 1 log x 1 log x 2018
log x log x log x log x 1 2018 log a log x 1 log a log x 2017
Theo định lý viet ta có
b
a a a a a
b
1 log a
11
log m log n log b 1 log log mn mn
log a ab ab
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
2 2 2 2
2 2 2 2
36 36
P 4a 9b 1 2 4a .9b .2 144
a b a b



Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
22
22
4a 9b
a 3,b 2
36
1
ab
Chọn ý A.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 30
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Ví dụ 4: Cho 3 số thực a,b,c thay đổi lớn hơn 1, thỏa mãn
a b c 100
. Gọi m,n lần lượt
là 2 nghiệm của phương trình
2
a a a a
log x 1 2 log b 3log c log x 1 0
. Tính giá trị
của biểu thức
S a 2b 3c
khi mn đạt giá trị lớn nhất.
A.
500
3
B.
700
3
C. 00
D.
600
3
Lời giải
Với bài toán này giả thiết đã được đưa về một tam thức bậc 2 sẵn rồi nên ta chỉ cần sử
dụng tới định lý viet, ta được
2 3 2 3
a a a a a
log m log n 1 2 log b 3log c log ab c mn ab c
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
3
2 3 2
6
8
4 3b 3b
mn ab c ab 100 a b 3a. . 100 a b 100 a b 100 a b
27 2 2
3b
3a 2 3 100 a b
4 625.10
2
27 6 27









Dấu “=” xảy ra tại
3b 50 100 150 700
3a 100 a b a ,b ,c S
2 3 3 3 3
Chọn ý B.
Ví dụ 5: Cho 2 phương trình
22
ln x m 1 ln x n 0 1 ,ln x n 1 ln x m 0 2
. Biết
phương trình
1 , 2
có 2 nghiệm phân biệt đồng thời có chung một nghiệm và
1
x
là
nghiệm của phương trình
1
,
2
x
là nghiệm của phương trình
2
. Tìm giá trị nhỏ nhất
của biểu thức
22
12
S x x
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Đề thử nghiệm môn toán kì thi THPT Quốc Gia 2018 – Bộ GD&ĐT
Lời giải
Điều kiện
mn
Gọi
0
x
là nghiệm chung của 2 phương trình khi đó ta có
2
00
00
2
00
00
ln x m 1 ln x n 0
n 1 ln x m 1 ln x n m
ln x n 1 ln x m 0
n m ln x m n ln x 1 m n 0
Áp dụng định lý viet cho 2 phương trình ta có
01
12
02
ln x ln x m 1
ln x ln x m n
ln x ln x n 1
10
1
12
20
2
ln x .ln x n
ln x
n
mln x n ln x
ln x ln x m
ln x m
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
31 | Chinh phục Olympic toán
2
2 2 2
1
ln x m
nn
ln x ln x m n ln x 1 m n
ln x n
mm





Khi đó
2 2 2m 2m
12
S x x e e
. Theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
2 2 2m 2m 2m 2m
12
S x x e e 2 e .e 2

Chọn ý B.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Cho 2 số thực
a,b 1
. Biết phương trình
2
x x 1
a b 1
có 2 nghiệm phân biệt
12
x , x
.
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
12
12
12
xx
S 4 x x
xx



.
A. 4
B.
3
32
C.
3
34
D.
3
4
Câu 2: Cho 2 số nguyên dương
a,b 1
. Biết phương trình
x 1 x
ab
có 2 nghiệm phân biệt
12
x , x
v| phương trình
2
x
x1
b 9a
có 2 nghiệm phân biệt
34
x , x
thỏa mãn điều kiện
1 2 3 4
x x x x 3
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
S 3a 2b
A. 12
B. 46
C. 44
D. 22
Câu 3: Xét các số nguyên dương a,b sao cho phương trình
xx
a.4 b.2 50 0
có 2 nghiệm
phân biệt
12
x , x
v| phương trình
xx
9 b.3 50a 0
có 2 nghiệm phân biệt
34
x , x
thỏa mãn
điều kiện
3 4 1 2
x x x x
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
S 2a 3b
A. 49
B. 51
C. 78
D. 81
Câu 4: Cho 2 số thực
a,b 1
thay đổi thỏa mãn
a b 10
. Gọi m,n là 2 nghiệm của
phương trình
a b a
log x log x 2 log x 3 0
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
P mn 9a
A.
279
4
B. 90
C.
81
4
D.
45
2
Câu 5: : Cho 2 số thực
a,b 1
thay đổi thỏa mãn
a b 10
. Gọi m,n là 2 nghiệm của
phương trình
a b a b
log x log x 2 log x 3log x 1 0
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
P mn
A.
16875
16
B.
4000
27
C.
15625
D. 3456
Câu 6: Biết rằng khi m,n là các số nguyên dương thay đổi và lớn hơn 1 thì phương trình
m n m n
8log x log x 7 log x 6 log x 2017
luôn có 2 nghiệm phân biệt a,b. Tính
S m n
để tích ab là một số nguyên dương nhỏ nhất
A. 20
B. 12
C. 24
D. 48
Câu 7: Biết rằng khi m,n là các số dương thay đổi khác 1 thỏa mãn
m n 2017
thì
phương trình
m n m n
8log x log x 7 log x 6 log x 2017 0
luôn có 2 nghiệm phân biệt a,b .
Biết rằng giá trị lớn nhất của biểu thức
ln ab
là
3 c 7 d
ln ln
4 13 18 13
với c,d là các số
nguyên dương. Tính
S 2c 3d
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 32
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
A. 2017
B. 66561
C. 64544
D. 26221
Câu 8: Cho 2 số thực
a,b 1
. Biết phương trình
2
x x 1
a b 1
có nghiệm thực. Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức
a
a
4
P log ab
log b

A. 2017
B. 66561
C. 64544
D. 26221
Câu 9: Cho các số nguyên dương
a,b 1
thỏa mãn phương trình:
a b a b
13log xlog x 8log x 20log x 11 0
Biết rằng phương trình trên có tích 2 nghiệm là số tự nhiên nhỏ nhất. Tính
S 3a 4b
A. 52
B. 34
C. 70
D. 56
Câu 10[Minh Tuấn]: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn
a b c 6
. Gọi m,n lần lượt là
2 nghiệm của phương trình
bb
log x.log xabc 712
. Biết rằng giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
4
10 1 1 1
P log 3mn 108
mn a b c






được viết dưới dạng
4
i log j
với i,j là các số
nguyên dương. Khi đó gi{ trị của biểu thức
T i j
bằng?
A. 4
B. 5
C. 6
D. 7
HƣỚNG DẪN GIẢI
Câu 1. Chọn ý C.
Biến đổi giả thiết đồng thời áp dụng định lý viet ta được
1 2 b
2
b
12
x x log a
x 1 xlog a 0
x x 1

Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
22
3
b b b
bb
11
S 4log a 2 log a 2 log a 3 4
log a log a
Câu 2. Chọn ý B.
Với phương trình đầu ta lấy logarit 2 vế ta được
2
a
x x log b 1 0
Phương trình n|y có 2 nghiệm thì
2
2
a
log b 4 0 b a
Tương tự với phương trình 2 ta cũng có
2
2
bb
x x log 9a 1 log 9a 4 0
Theo viet ta được
1 2 a
a b a
3 4 b
x x log b
log b.log 9a 3 log 9a 3 a 4
x x log 9a


Khi đó ta được
b 16 b 17 S 46
Câu 3. Chọn ý D.
Điều kiện để 2 phương trình đều có 2 nghiệm dương l|
1 1 1
2
2 2 2
0; S 0;P 0
b 200a
0; S 0;P 0

Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
33 | Chinh phục Olympic toán
Theo viet ta có
12
3
4
xx
1 2 2
x
x
3 4 3
50 50
2 .2 x x log
aa
3 .3 50a x x log 50a
Theo giả thiết ta có
3 4 1 2 3 2
50
x x x x log 50a log a 3 b 25 S 81
a



Câu 4. Chọn ý A.
Biến đổi phương trình đầu ta được phương trình tương đương
2
b a a
log a log x 2 log x 3 0
Theo viet ta có
2 2 2
a a a
b
2 279
log n log n log b mn b P b 9b 90
log a 4
Câu 5. Chọn ý D.
Biến đổi phương trình đầu ta được phương trình tương đương
2
b a b a
log a log x 2 3log a log x 1 0
Theo Viet ta có
32
b
a a a
b
2 3log a
log m log n 2 log b 3 mn a b
log a
2
3
S a 10 a f a f 6 3456
Câu 6. Chọn ý B.
L|m tương tự ví dụ minh họa 1
Câu 7. Chọn ý B.
Biến đổi phương trình tương đương
2
n m n m
8log m log x 6log m 7 log x 2017 0
Theo viet ta có
7
6
n
8
7
mm
n
6log m 7
37
log a log b ab m .n ln ab ln m ln 2017 m f m
8log m 4 8
12102 3 12102 7 14119
f m f ln ln S 66561
13 4 13 8 13



Câu 8. Chọn ý C.
Ta có
a
log b 0
Lấy logarit 2 vế ta được
2
aa
x xlog b log b 0
Điều kiện có nghiệm của phương trình trên l|
2
a a a
log b 4log b 0 log b 4
aa
a
4
P log b 1 f log b f 4 6
log b
Câu 9. Chọn ý C.
Tương tự ví dụ minh họa 1
Câu 10. Chọn ý A.
Nguyễn Minh Tuấn
Biến đổi giả thiết tương đương với
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 34
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
b b b b b b
2
b b b b
log x.log xabc 712 log x log x log a log c 1 712
log x 1 log a log c log x 712 0
Theo định lý viet ta có
b b b
log m log n log abc mn abc
Khi đó ta cần tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
44
10 1 1 1
P log 3mn 108 log 3abc 10 ab bc ca 108
mn a b c






Theo bất đẳng thức Schur bậc 3 ta có
2
3 a b c 4 ab bc ca a b c
3abc 2 4 ab bc ca 36
9
3abc 10 ab bc ca 2 ab bc ca 72
Theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có
2
1
ab bc ca a b c 12 2 ab bc ca 72 96
3
4 4 4
P log 96 108 log 12 1 log 3
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
35 | Chinh phục Olympic toán
4. CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN TỚI BIỂU THỨC
B
LOG A
Vấn đề được đề cập tới ở đ}y thực chất chỉ là những bài toán biến đổi giả thiết theo ẩn
b
log a
v| đưa về khảo sát hàm số 1 biến đơn giản. Sau đ}y l| c{c ví dụ minh họa.
VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Cho a,b là các số thực thay đổi thỏa mãn
1 a b
. Biết rằng giá trị nhỏ nhất
của biểu thức
2
2
2
a
b
a
b
P log b 6 log
a





là
3
3
m n p
là các số nguyên . Tính giá trị
của
T m n p
?
A.
1
B. 0
C.
14
D. 10
Vted.vn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được
22
22
aa
bb
aa
b
P 4 log b 6 log . a 4 log b 6 1 log a
a
2
2
22
aa
a
a
11
4 log b 6 1 4 log b 6 1
log b 2
b
log
a









Đặt
a
t log b 0 t 1
2
2
33
3
0;1
t 1 1
S f t 4t 6 min f t f 1 2 1 2 4
t2
2






Chọn ý C.
Ví dụ 2: Cho các số thực
1 2 n
x , x ,..., x
thuộc khoảng
1
0;
4



. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
1 2 n
x 2 x 3 x 1
1 1 1
S log x log x ... log x
4 4 4
A.
2n
B. 1
C.
n
D. 2
Lời giải
Trước tiên ta sẽ xét tới bất đẳng thức phụ
2
2
k k k
11
x x x 0
42



Bất đẳng thức trên luôn đúng, {p dụng vào bài toán ta có:
1 2 n 1 2 n
2 2 2
x 2 x 3 x 1 x 2 x 3 x 1
P log x log x ... log x 2 log x log x ... log x
Théo bất đẳng thức AM – GM ta có:
1 2 n 1 2 n
x 2 x 3 x 1 x 2 x 3 x 1
2 log x log x ... log x 2n log x .log x ...log x 2n
Chọn ý A.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 36
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Ví dụ 3: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn
1
b a 1
3
. Biết giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
2
ab
3
a
3b 1
P log 12log a
4a




l| M đạt được khi
m
ab
. Tính
Mm
?
A.
15
B. 12
C.
37
3
D.
28
3
Lời giải
Ta có bất đẳng thức phụ sau
3
2
3
33
3b 1 b
3b 1 4b 2b 1 b 1 0
4a a
Mặt kh{c Khi đó ta được
1
b a 1
3
nên ta được
2
3
aa
2
3
a
a
b 1 12
P log 12 3log b 3
b
a
log b 1
log
a





Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
a a a
22
aa
12 3 3 12
3log b 3 log b 1 log b 1 3.3 9
22
log b 1 log b 1

Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
1
3
3
aa
2
a
3 12
log b 1 log b 3 b a a b
2
log b 1
Chọn ý D.
Ví dụ 4: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn 2 điều kiện
3a 4 b 0
v| đồng thời biểu thức
2
3
a 3a
b4
a3
P log log a
4b 16







đạt giá trị nhỏ nhất. Tính tổng
S 3a b
A. 8
B.
13
2
C.
25
2
D. 14
Đề thi thử trường THPT Kim Sơn A – Ninh Bình lần 2
Lời giải
Ý tưởng của bài toán này không còn như bài toán trước vì dồn về
a
log b
là một điều rất khó, thay
vào đó nếu tinh ý thì ta sẽ dồn biến về theo ẩn
3
4
a
a
log
b
bằng bất đẳng thức AM – GM.
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
2
2
33
a 3a a
b4
a
2
2
33
aa
3
a
a
3
a 3 a 3 1
P log log a log
3a
4b 16 4b 16
log
b 2 2
a 3 1 a 3 3
log log
a
a
4b 16 4b 16
log
log
4b
4b




















Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
37 | Chinh phục Olympic toán
Sử dụng bất đẳng thức AM – GM lần nữa ta được
22
3 3 3
a a a
33
aa
2
33
3
aa
3
a
a 3 3 1 a 1 a 3 3
log log log
aa
4b 16 2 4b 2 4b 16
log log
4b 4b
1 a 1 a 3 3 9
3 log . log .
a
2 4b 2 4b 16 4
log
4b






Dấu “=” xảy ra khi
a b 2
Chọn ý A.
Ví dụ 5: Cho 3 số thực
a, b, c 1;2
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
2 2 2
bc ca ab
P log 2a 8a 8 log 4b 16b 16 log c 4c 4
A.
39
4
289
log log 8
2
B.
11
2
C. 4
D. 6
Đề thi thử chuyên Lê Hồng Phong
Lời giải
Xét bất đẳng thức phụ
2 3 2
x 4x 4 x x 1 x 4 0
luôn đúng khi
x 1;2
.
Áp dụng v|o b|i to{n ta được:
2 2 2
bc ca ab
3 3 3
bc ac ab bc ca bc ac ab
P log 2a 8a 8 log 4b 16b 16 log c 4c 4
log 2a log 4b log c log 2 log 4 3 log a log b log c
Mặt khác do
a, b, c 1;2
nên ta có
bc ca
2 4 2 4
1 1 1 1 3
log 2 log 4
log bc log ca log 2.2 log 2.2 2
Lại theo bất đẳng thức Nesbit ta có:
a,b,c
bc ac ab
cyc
ln a 3
3 log a log b log c 3. 3.
ln b ln c 2
Vậy giá trị nhỏ nhất của P bằng 6
Chọn ý D.
Chú ý: Cách chứng minh bất đẳng thức Nesbit
Đ}y l| một bất đẳng thức rất nổi tiếng, hiện đã có hơn 20 c{ch chứng minh cho bất đẳng
thức n|y, sau đ}y mình xin trình b|y một cách xét hiệu nhanh nhất cho mọi người tham
khảo.
Xét 3 số thực dương a,b,c thay đổi, khi đó ta có
a b c 3
b c c a a b 2
Chứng minh: Ta có
2
cyc
ab
a b c 3
0
b c c a a b 2 2 a c b c
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 38
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Bất đẳng thức trên luôn đúng nên ta có điều phải chứng minh!
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Cho 2 số thực
a 1, b 1
. Tính giá trị của biểu thức
a
S log ab
khi biểu thức
2
ab
P log b 8log a
đạt giá trị nhỏ nhất?
A.
3
62
B.
3
14
2
C.
3
4
D.
3
2 1 4
Câu 2: Cho 2 số thực
b a 1
. Tính giá trị của biểu thức
3
a
S log ab
khi biểu thức
a
a
2
a
log b
P log ab
a
log
b




đạt giá trị nhỏ nhất ?
A.
S4
B.
11
S
4
C.
4
S
3
D.
S3
Câu 3: Cho 2 số thực
a 1, b 1
. Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức
4
ab
ab
11
S
log a log b

là
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số tối giản. Tính
P 2m 3n
A. 30
B. 42
C. 24
D. 35
Câu 4: Cho 2 số thực
a, b 1;2
thỏa mãn
ab
. Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức
22
ab
a
P log b 4b 4 log a
là
3
m 3 n
với m,n là các số nguyên dương. Tính
S m n
A. 9
B. 18
C. 54
D. 15
Câu 5: : Cho 2 số thực
a b 1
, biết rằng
4
2
bb
4
a
P log log a
b




đạt giá trị nhỏ nhất bằng
M khi
m
ba
. Tính
mM
?
A.
7
2
B.
37
10
C.
17
2
D.
35
2
Câu 6: Cho 2 số thực
a b 1
. Biết rằng biểu thức
a
ab
1a
P log
log a b

đạt giá trị lớn nhất
khi có số thực k sao cho
k
ba
. Mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
1
0k
2

B.
1
k1
2

C.
1
1k
2
D.
1
k0
2

Câu 7: Cho 2 số thực
b a 1
. Tìm giá trị lớn nhất của
3
2
2
3
a
2
b
ab
P log log
ba







?
A.
23 16 2
2
B.
23 16 2
2
C.
23 8 2
2
D.
23 8 2
2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
39 | Chinh phục Olympic toán
Câu 8: Cho 2 số thực
a b 1
. Biết rằng biểu thức
a
ab
2a
P log
log a b

đạt giá trị lớn nhất
là M khi có số thực m sao cho
m
ba
. Tính
Mm
A.
81
16
B.
23
8
C.
19
8
D.
49
16
Câu 9: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn
1
b a 1
4
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
aa
b
1
P log b log b
4



?
A. 0,5
B. 1,5
C. 4,5
D. 3,5
Câu 10: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn điều kiện
a b 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
22
ab
b
a
P log a 3log
b




?
A. 19
B. 13
C. 14
D. 15
Câu 11: Cho 2 số thực thay đổi a,b thỏa mãn
1
b a 1
6
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
33
ab
a
1 6b 1
P log 4log a
89




A. 9
B. 12
C.
23
2
D.
25
2
Câu 12: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn
a b 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
ab
ab
P log 3log
ba

?
A. 5
B.
56
C.
5 2 6
D.
46
Câu 13: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn
3
a b 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
3
b
a
b
2
a
log ab .log a
P
3 log b 1 8

?
A.
1
8
e
B.
1
8
C.
1
4
e
D.
1
4
Câu 14: Cho 2 số thực a,b lớn hơn 1 . Tìm gi{ trị nhỏ nhất của
22
a
ab
a 4b 1
S log
4 4log b




A.
5
4
B.
9
4
C.
13
4
D.
7
4
Câu 15: Cho 2 số thực
a 1 b 0
. Tìm giá trị lớn nhất của
2
23
b
a
P log a b log a
A.
1 2 3
B.
1 2 2
C.
1 2 3
D.
1 2 2
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 40
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 16: Cho 2 số thực dương a,b nhỏ hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức
ab
4ab
P log log ab
a 4b




A.
1 2 2
2
B.
22
2
C.
3 2 2
2
D.
52
2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
41 | Chinh phục Olympic toán
5. SỬ DỤNG PHƣƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ BẤT ĐẲNG THỨC
Đ}y chính l| nội dung chính của chuyên đề mà mình muốn nhắc tới, một dạng toán lấy ý
tưởng từ đề thi THPT Quốc Gia 2018. Ví dụ minh họa đã được đưa ra ở phần mở đầu của
chuyên đề, sau đ}y sẽ là các bài toán của dạng này mà mình muốn đề cập tới.
CÁC BÀI TOÁN
Câu 1: Cho
x, y 0
thỏa mãn điều kiện
2
2 2 2
4log 2x.log 2y log 4xy
. Gọi M,m lần lượt là
giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
cosy
sin x
P 2 2
. Biết
1
1
b
M.n a.2
với
a,b 0
. Tính giá trị của biểu thức
33
ab
A. 31
B. 32
C. 33
D. 35
Câu 2: Cho
x 2, y 1
thỏa mãn
2
2 2 2
8x
log .log .log 2y 4
xy
. Đặt
y
x
P 2 2
. Mệnh đề nào
sau đ}y đúng?
A.
P 19
B.
P 19
C.
P 19
D. Không tồn tại
Câu 3: Cho
x, y 0
thỏa mãn điều kiện:
2 2 2 2 x
9
1 log 3y 6log 3y 2 log 3ylog 3xy log 2
2
.
Đặt
22
P x xy y
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P 11;12
B.
P 12;13
C.
P 10;11
D.
min P 10
Câu 4: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
2
x 2,y
3

đồng thời:
52
2 2 2 2 2 2
log x log 3y log 3y 12 log x 4log x log 3xy 80
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
x 3y
?
A.
7
B.
8
C.
5
D.
11
Câu 5: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
x, y 1
đồng thời:
2 6 3
2 2 2 2 2 2
3 3 2 2
84
log x log y log log x log y log 8
x y x y
Hỏi BCNN của
2
ab
và 4 bằng bao nhiêu?
A.
4
B.
8
C.
12
D.
16
Câu 6: Cho hai số thực
x, y 1
thỏa mãn điều kiện:
2 2 2
22
2 x y
log 2 x y log log 4xy 1
x 4y 1

Giá trị lớn nhất của biểu thức
22
f x,y 2xy x 2y x 4y
bằng?
A.
1
2
B.
2
3
C.
3
4
D.
3
7
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 42
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 7: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
3 x 27
2 y 16


đồng thời
32
23
32
27 16 36
log log
x y y 2x 1
log x y log y 2x 1
Đặt
y
2
P x 1 2 log 1 xy
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P4
B.
P4
C.
P4
D.
P3
Câu 8: Cho hai số thực
3
x y 0
2
thỏa mãn điều kiện
2
2x 3y 1
22
2x 3y 1
log 3x y
3x y
4 1 log log 3x y
42


Khi đó biểu thức
P 4xy
có bao nhiêu ước số nguyên?
A. 2
B. 4
C. 5
D. 8
Câu 9: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
x 2y
đồng thời
4
2
x 2y 1
x 2y
xy
22
2 e e x y 2 4e

Đặt
P a b
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P5
B.
min P 1
C.
P3
D.
max P 4
Câu 10: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn
22
x 2y
y y x x
2
2 log x y 1
21
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
2x 4y
x y 1
P log y x .2


A.
1
2
B.
1
4
C.
1
8
D.
1
16
Câu 11: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn
2 2 2 2
1 1 1 5 5
ln xy
x y x y 2 2
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
a b ?
A.
0
B.
1
C.
2
D.
3
Câu 12: Cho 2 số x,y thỏa mãn
22
0 x y
2
x, y 0
và
2 2 2 2
y
x
sin x y tan x y
y
x
1 2.2 4
22
2
4.4 16





Tính giá trị của biểu thức
2018
P sin x y cos x y 1
2





A.
1
B.
0
C.
D.
2
Câu 13: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
x x 1 x x
4 2 2 2 1 sin 2 y 1 2 0
Đặt
2018 2018
P sin y 1 x
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
43 | Chinh phục Olympic toán
A.
P1
B.
P2
C.
P3
D.
P 4; 5
Câu 14: Cho hai số thực
x, y 1
thỏa mãn
2 2 2 2
2 2 2
log 2x 2 log y 1 log x 1
Tính giá trị của biểu thức
2
P log x y
A.
2
log 3
B.
2
log 5
C.
1
D.
2
Câu 15: Cho hai số thực dương
x y 1
thỏa mãn
xy
2
2 2 2
4log x y 12 2 1 log x y 5 2 log x y 2
Đặt
33
P a b
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P2
B.
P3
C.
P1
D.
P1
Câu 16: Cho 2 số thực x,y dương thỏa mãn điều kiện
3
22
2 2 2
11
log 2x log 4y 1 log xy
2
Đặt
33
P x y
. Hỏi P có bao nhiêu ước số nguyên?
A.
1
B.
2
C.
5
D.
0
Câu 17: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn
x, y 0
x y 1

đồng thời
x y 2y 2x 2x y
2 2 9.2

Đặt
P x y
. Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
P
?
A.
1
B.
2
C.
5
D.
0
Câu 18: Cho 2 số x,y thỏa mãn
x 1 y
y0

thoả mãn
x1
ln x y ln 1 y 2 ln
2
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức
22
P x xy y
là?
A.
1
5
B.
1
3
C.
1
6
D.
1
4
Câu 19: Cho 2 số
x, y 0
thỏa mãn
2
2 2 2
2 4 2 2
y
log x log y log x 2 log
x
Có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
8xy
?
A.
2
B.
4
C.
6
D.
8
Câu 20: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
3
x y x 2 y x 3y
x
1 2 1 2 1 2 1 2
.
Đặt
22
2
2
xy
2
y
P e x x 2y
4
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P e 1
B.
Pe
C.
2
max P e
D.
P e 2
Câu 21: Cho 2 số
x, y 0
thỏa mãn điều kiện
x y 1 x 2 y 1 3x 4y 3 1 x y 2x 3y
2 2 2 2 2
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 44
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Biết rằng biểu thức
22
xy
a
4b
với
a
b
là phân số tối giản. Tổng
ab
bằng?
A.
5
B.
6
C.
4
D.
7
Câu 22: Cho 2 số
x, y 0
thỏa mãn
x y 3
y1
x1
yy
2x 2x
x y e
11
2 2 2
2 3.4 4 3.2




Khi đó
34
xy
được viết dưới dạng
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số
tối giản. Hỏi
T m n
có giá trị là bao nhiêu?
A.
149
B.
147
C.
160
D.
151
Câu 23: Cho các số thực a,b,c thỏa mãn
0 a, b, c 1
.
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
2
a b c
1 1 1
P log b log c log a
2 2 4
A.
3
4
B.
5
4
C.
7
4
D.
9
4
Câu 24: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
y
1
1
x
4y
4x
2 2 4

.
Đặt
P x y
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P1
B.
2
C.
3
2
D.
5
2
Câu 25: Cho 2 số a,b thỏa mãn
b a 1
và
a
4
3
b
b
log
log a
a
2 16 4
.
Giá trị của biểu thức
2
a
P log
b



?
A.
0
B.
2
C.
3
D.
1
Câu 26: Cho 2 số thực
x, y 0
thỏa mãn
1
y 2x
x

v| đồng thời điều kiện
2 2 2
2 2x 9
log log log xy
x y 16
.
Đặt
y
x
P 2 .2
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P 4; 5
B.
P 1; 2
C.
P 2; 3
D.
P 6;7
Câu 27: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
2 x 3
2 y 5


. Hỏi có bao nhiêu bộ số
x, y
thỏa mãn
phương trình
2
log 3 sin xy cos x
6



?
A.
4
B.
2
C.
3
D.
1
Câu 28: Tìm tổng các số
5;16
để phương trình sau có nghiệm trên đoạn
1; 2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
45 | Chinh phục Olympic toán
cos x sin x
2
x 3 1
1 cos
2 8 3

A.
17
5
B.
34
5
C.
63
5
D.
51
5
Câu 29: Tìm tổng các số
2;7
để phương trình sau có nghiệm trên đoạn
1; 2
2
3
5
log 1 sin x cos x 1
22





A.
17
7
B.
18
7
C.
19
7
D.
20
7
Câu 30: Biết rằng tồn tại duy nhất một a để phương trình
sin x
2
2 sin x cos x sin x a
có
nghiệm duy nhất, hỏi a có tất cả bao nhiêu ước số nguyên
A.
2
số
B. 8 số
C. Không có
D. Vô số
Câu 31: Cho 2 số thực dương x,y thõa mãn điều kiện
22
22
xy xy
x y 4
2
xy x
22
1 1 log x 2 log y 1 1
44








Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
44
ab
A.
13
B.
14
C.
15
D.
16
Câu 32: Cho 2 số thực x,y thay đổi thỏa mãn
x y 1 2 x 2 y 3
. Giá trị lớn nhất
của biểu thức
x y 4 7 x y
22
S 3 x y 1 2 3 x y
là
a
b
với a,b là các số nguyên dương
và
a
b
tối giản. Tính
P a b
A.
P8
B.
P 141
C.
P 148
D.
P 151
Câu 33: Cho x,y là 2 số tự nhiên khác 0. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
y
x
P 36 5
A.
P8
B.
9
C.
10
D.
11
Câu 34: Cho các số thực dương a,b,c kh{c 1 thỏa mãn
22
a b a b
cc
log b log c log 2log 3
bb
.
Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
ab
P log b log c
.
Tính
S 2m 3M
A.
2
S
3
B.
1
S
3
C.
S3
D.
S2
Câu 35: Cho các số thực a,b,c khác 0 thỏa mãn
a b c
3 5 15

. Hỏi giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
2 2 2
P a b c 4 a b c
là?
A.
5
3 log 3
B.
4
C.
23
D.
3
2 log 5
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 46
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 36: Cho a,b là hai số thực thay đổi thỏa mãn
b0
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
2
a
P a b 10 log b
A.
11
2 log
ln 10 ln 10






B.
11
2 log
ln 10 ln 10






C.
2 log ln 10
D.
11
2 ln
ln 10 ln 10






Câu 37: Cho các số thực a,b,c lớn hơn 1 thỏa mãn
2 2 2 bc
log a 1 log b log c log 2
. Tìm giá
trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2
2 2 2
S 10 log a 10log b log c
A.
5
3 log 3
B.
4
C.
23
D.
3
2 log 5
Câu 38: Với a,b,c lớn hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của
a b c
P log bc log ca 4log ab
A.
6
B.
12
C.
11
D.
10
Câu 39: Với a,b,c lớn hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của
a b c
P log bc 3log ca 4 log ab
A.
16
B.
6 4 3
C.
4 6 3
D.
8 4 3
Câu 40 [Lê Phúc Lữ]: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c
lớn hơn 1 v| thỏa mãn
y
xz
abc a b c
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
2
P x y 2z
A.
42
B.
4
C.
6
D.
10
Câu 41: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c lớn hơn 1 v|
thỏa mãn
y
xz
abc a b c
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
16 16
Pz
xy
A.
20
B.
3
3
20
4
C.
24
D.
3
3
24
4
Câu 42: Cho các số thực a,b,c thỏa mãn
0 a, b, c 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
a b c
S log b log c log a
A.
22
B.
3
C.
52
3
D.
3
2
Câu 43: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn
2 2 2
log a 2 log b 3log c 6
. Biết giá trị lớn
nhất của biểu thức là
T log a log b log blog c log clog a
là
3
k
. Mệnh đề n|o dưới đ}y
đúng?
A.
k1
B.
32
k 3k 3
C.
3
k 3k 3
D.
1
k
2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
47 | Chinh phục Olympic toán
Câu 44: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn
log a log b log b log c 3log clog a 1
. Biết
giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2
P log a log b log c
là
mn
p

với m,n,p lần lượt là
các số nguyên dương v|
m
p
là phân số tối giản. Tính
m n p
?
A.
64
B.
16
C.
102
D.
22
Câu 45: Với
n
là số nguyên dương, biết rằng
22
log log ... 2018 2017









mà biểu
thức trong dấu ngoặc có tất cả n dấu căn. Tìm giá trị nhỏ nhất của n?
A.
2021
B.
2014
C.
2013
D.
2020
Câu 46: Cho a,b là các số nguyên dương thỏa mãn
ab
1000
2
22
log log log 2 0
. Giá trị lớn
nhất của
ab
là?
A. 500
B. 375
C. 125
D. 250
Câu 47: Cho số thực dương
a1
, biết khi
0
aa
thì bất đẳng thức
ax
xa
đúng với mọi số
thực x lớn hơn 1. Hỏi mệnh đề n|o dưới đ}y đúng?
A.
0
1 a 2
B.
2
0
e a e
C.
0
2 a 3
D.
23
0
e a e
Câu 48: Cho hàm số
x
f x e a sin x b cosx
với a,b là các số thực thay đổi v| phương
trình
x
f ' x f '' x 10e
có nghiệm. Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
22
S a 2ab 3b
A.
10 10 2
B.
20 10 2
C.
10 20 2
D.
20 2
Câu 49: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn
a n b n
11
1 e 1
nn

với mọi số n nguyên dương.
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
ab
?
A.
13
ln 2 2
B.
1
C.
1
1
ln 2
D.
1
3
ln 2
Câu 50: Cho các số thực dương x,y,z bất kì thỏa mãn
xyz 10
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
2 2 2
P log x 1 log y 4 log z 4
A.
29
B.
23
C.
26
D.
27
Câu 51[Minh Tuấn]: Cho 2 số thực x,y sao cho tổng của chúng không }m v| đồng thời
x y x y
2x 2y 2x 2 y x y 2
y
x
1 2 1 2
2 4 2 2 4
1 4 1 4






| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 48
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Biết rằng giá trị của biểu thức
34
m
P x y
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là
phân số tối giản. Hỏi biểu thức
2
mn
có tất cả bao nhiêu ước số nguyên?
A.
2
B.
4
C.
6
D.
8
Câu 52: Cho các số thực
a, b, c 2;3
. Biết giá trị lớn nhất của biểu thức
3
a b c
1
S 4 4 4 a b c
4
là
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số tối
giản. Tính
P m 2n
A.
P 257
B.
P 258
C.
P 17
D.
P 18
Câu 53: Có tất cả bao nhiêu bộ số thực
x; y;z
thỏa mãn
2
3
3
22
3
y
xz
22
2 4 2 4
2 .4 .16 128
xy z 4 xy z
A.
3
B.
4
C.
1
D.
2
THPT Chuyên Quốc học Huế - Năm học 2017 – 2018
Câu 54: Cho hàm số
2
3
mx
f x log
1x
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m
sao
f a f b 3
với mọi số thực a,b thỏa mãn
ab
e e a b

. Tính tích các phần tử của
tập hợp S
A.
27
B.
33
C.
33
D.
27
Câu 55: Cho hệ phương trình
22
m3
9x 4y 5
log 3x 2y log 3x 2y 1

có nghiệm
x; y
thỏa
mãn
3x 2y 5
. Tìm giá trị lớn nhất của m?
A.
5
B.
3
log 5
C.
5
D.
5
log 3
THPT Chuyên Lương Văn Tụy – Ninh Bình lần 1 năm 2017 – 2018
Câu 56: Cho hàm số
x
x2
9
fx
9m
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m
sao cho
f a f b 1
với mọi số thực a,b thỏa mãn
a b 2
e e a b 1
. Tính tích các phần
tử của S
A.
81
B.
3
C.
3
D.
9
Câu 57: Cho phương trình
xx
3 a.3 cos x 9
. Có bao nhiêu giá trị thực của tham số a
thuộc đoạn
2018; 2018
để phương trình đã cho có đúng một nghiệm thực?
A.
1
B.
2018
C.
0
D.
2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
49 | Chinh phục Olympic toán
Câu 58 : Cho các số thực x,y,z không âm thỏa mãn
22
2
0 x y y z x z 2
. Biết
giá trị lớn nhất của biểu thức
4
y
x z 4 4 4
3
P 4 4 4 ln x y z x y z
4
là
a
b
với a,b là
các số nguyên dương v|
a
b
tối giản. Tính
S 2a 3b
A.
13
B.
42
C.
54
D.
71
Câu 59: Cho 2 hàm số
x 1 x
x
2
f x m 1 6 2m 1,h x x 6
6
. Tìm tham số m để
hàm số
g x h x .f x
có giá trị nhỏ nhất là 0 với mọi
x 0;1
A.
m1
B.
1
m
2
C.
1
m ;1
2



D.
m1
Câu 60 : Số thực a nhỏ nhất để bất đẳng thức
2
ln x 1 x ax
đúng với mọi số thực x là
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số tối giản. Tính
T 2m 3n
A.
T5
B.
T8
C.
T7
D.
T 11
Câu 61: Cho các số thực
a, b, c 1;2
thỏa mãn
3 3 3
2 2 2
log a log b log c 1
. Tính giá trị biểu
thức
S a b c
khi biểu thức
3 3 3 a b c
2 2 2
P a b c 3 log a log b log c
đạt giá trị lớn
nhất?
A.
5
B.
3
1
3
3.2
C.
6
D.
4
THPT Chuyên Thái Bình lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 62: Cho 2 số thực x,y phân biệt thỏa mãn
x, y 0;2018
.
Đặt
y
1x
S ln ln
y x 2018 y 2018 x




. Mệnh đề n|o dưới đ}y đúng?
A.
2
S
1009
B.
2
S
1009
C.
4
S
1009
D.
4
S
1009
Câu 63: Cho 3 số
a,
b,
c
là các số thực lớn hơn
1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
3
ac ab
bc
4 1 8
P
log a
log b 3log c
A.
20
B.
10
C.
18
D.
12
THPT Chuyên Hùng Vương – Gia Lai – Lần 2 năm 2017 – 2018
Câu 64: Cho a,b,c,d là các số thực dương có tổng bằng 1. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2 2 2 2 2 2
P 1 a b a b 1 c d c d
A.
2
B.
17
4ln
16
C.
4
17
16



D.
17
ln
16
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 50
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 65: Cho 3 số thực x,y,z không âm thỏa mãn
y
xz
2 4 8 4
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
y
xz
S
6 3 2
A.
1
12
B.
4
3
C.
1
6
D.
4
1 log 3
Câu 66: Cho các số thực
a, b,c 1
thỏa mãn
a b c 5
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
3 9 27
P log a 2 log b 3log c
A.
3
log 5
B.
1
C.
3
log 15
D.
3
5
log
3
Câu 67: Biết a là số thực dương bất kì để bất đẳng thức
x
a 9x 1
nghiệm đúng với mọi
x
. Mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
34
a 10 ;10
B.
23
a 10 ;10
C.
2
a 0;10
D.
4
a 10 ; 
THPT Chuyên ĐH Vinh – lần 1 - năm 2017 – 2018
Câu 68: Gọi a là giá trị nhỏ nhất của
n
3
i2
n
log i
fn
9
với
n ,n 2
. Có bao nhiêu số tự
nhiên n để
f n a
?
A.
2
B. Vô số
C.
1
D.
4
Câu 69: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn
1
x
x
2
2 log 14 y 2 y 1
. Tính giá trị
của biểu thức
22
P x y xy 1
?
A.
3
B.
1
C.
2
D.
4
THPT Quãng Xương – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 70: Cho x,y,z là các số thực thỏa mãn điều kiện
yy
x z x z
4 9 16 2 3 4
. Tìm giá trị
lớn nhất của biểu thức
y1
x 1 z 1
P 2 3 4

A.
9 87
2
B.
7 87
2
C.
5 87
2
D.
3 87
2
Câu 71: Giá trị lớn nhất của hàm số
2
ln x 1
ym
ln x 1

trên đoạn
2
1; e


đạt giá trị nhỏ
nhất là bao nhiêu?
A.
12
2
B.
12
4

C.
12
2

D.
12
4
Câu 72: Biết
là số thực lớn nhất thỏa mãn bất đẳng thức
n
1
1 e, n
n




. Hỏi
mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
0;1
B.
1; 2
C.
1;0
D.
2;3
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
51 | Chinh phục Olympic toán
Câu 73: Cho 2 số thực a,b không âm thỏa mãn
2
log ab 0;1
đồng thời
22
a b 1
log ab 1 log ab
22
2a 2b
2
log ab 1 log ab 1
21

Biết rằng
4 10
xy
được viết dưới dạng
mn
với a,b là các số nguyên dương. Hỏi có tất cả
bao nhiêu bộ số
m; n
như vậy?
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Câu 74: Có bao nhiêu cặp số nguyên
a;b
thỏa mãn
0 a, b 100
sao cho đồ thị của 2
hàm số
x
11
y
ab

và
x
11
y
ba

cắt nhau tại đúng 2 điểm phân biệt?
A. 9704
B. 9702
C. 9698
D. 9700
Câu 75: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn đẳng thức sau:
2 2 2 2
2 3 3 2
log log x 9y 6xy 2x 6y 2 log log 9x y 6xy 6x 2y 3
Biết rằng
2
xy
được viết dưới dạng
m
n
với m,n là các số nguyên không âm và
m
n
là phân
số tối giản. Hỏi
mn
có giá trị bằng bao nhiêu
A. 8
B. 9
C. 10
D. 11
Câu 76: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
0 x y
2
v| đồng thời
sin x y cos x y
22
2
tan x y cot x y log 4 x y

Tính giá trị của biểu thức
22
sin x y x y
4



?
A.
2
2
B.
0
C.
1
D.
3
2
Câu 77: Cho các số thực a,b,c có tổng bằng 3. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau
a b c a b c a b c
P 4 9 16 9 16 4 16 4 9
A.
23
B.
33
C.
43
D.
63
Câu 78: Cho 3 số thực thỏa mãn
x 2; 4 ; y 0; 4 ; z 1;5
. Khi đó gi{ trị lớn nhất của
biểu thức
2
3 5 5
T x y z 5 log x 1 2 log y 1 4 log z
bằng?
A.
10
B.
11
C.
8 5 14
D.
12
Câu 79: Cho các số thực x,y,z. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau
x y 2z y z 2x z x 2 y
P 3 2011 3 2011 3 2011
A. 4
B. 5
C. 6
D. 7
Câu 80: Cho hai các số thực a, b, c, d, e dương thỏa mãn
a b c d e 1000
và
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 52
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
a b c d e 0
a b c d e 0
a b c d e 0
a b c d e 0
a b c d e 0
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
bd
M a c

A.
499
499
B.
500
500
C.
499
500
D.
500
499
Câu 81: Giá trị nhỏ nhất của m để hệ phương trình sau có nghiệm :
23
33
log x y log xy 2 2
x y 2xy m
A.
1.
B.
2.
C.
3.
D.
4.
Câu 82: Cho các số thực x,y thỏa mãn
2
2
2
2
log x 3 2 log 2 y 3 log y 3 2 log x 3 2
.
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức
22
P 4 x y 15xy
là?
A.
min P 80
B.
min P 91
C.
min P 83
D.
min P 63
Câu 83 : Có tất cả bao nhiêu cặp số thực
x; y
thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện
2
3
x 2x 3 log 5
y4
2
35
4 y y 1 y 3 8

?
A.
3
B.
2
C.
1
D.
0
Câu 84: Cho 3 số thực dương x,y,z thỏa mãn
2
2z y
. Khi biểu thức sau đạt giá trị nhỏ
nhất, hãy tính
2
log xyz
?
2 3 3 3 3 4 2 2
22
P log xy log x y x z y xy 2zy 2xz
A.
3
B.
2
C.
1
D.
0
Câu 85: Giả sử
k
là số thực lớn nhất sao cho bất đẳng thức
2 2 2
1 1 k
1
sin x x
đúng với
x 0;
2




. Khi đó gi{ trị của
k
là?
A.
5
B.
2
C.
4
D.
6
Câu 86: Cho 4 số thực
a,b, c,d
sao cho
c d 0
đồng thời thỏa mãn
22
4
c d 2 2
cd
log 1 a b 1 log a b
2 .2 .2 ln c d 2cd 4c 4d 5 16

Gọi M và m lần lượt là GTNN và GTLN của biểu thức
22
P a c b d
. Tính giá trị
của
S M n
?
A.
62
B.
82
C.
10 2
D.
12 2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
53 | Chinh phục Olympic toán
LỜI GIẢI CHI TIẾT
Câu 1: Cho 2 số
x, y 0
thỏa mãn điều kiện
2
2 2 2
4log 2x.log 2y log 4xy
. Gọi M,m lần
lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
cosy
sin x
P 2 2
. Biết
1
1
b
M.n a.2
với a,b là các số nguyên dương v|
a,b 0
. Tính giá trị của biểu thức
33
ab
A. 31
B. 32
C. 33
D. 35
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có:
2
2
2 2 2 2 2 2 2
2
2 2 2 2
4log 2x.log 2y log 4xy 4 log 2x.log 2y log 2x log 2y
log 2x log 2y 0 log 2x log 2y x y
Thế vào giả thiết ta được
sin x cosx
P h x 2 2 t 0;1
. Đặt
t sin x
khi đó ta được
22
t 1 t t 1 t
2
t
f t 2 2 f ' t 2 ln 2 2 ln 2
1t

Ta có
2
2
t 1 t
t 1 t
2
2
t 0;1
t
f ' t 0 2 ln 2 2 ln 2
22
1t
t
1t
.
Xét hàm số
a
2
ga
a
trên khoảng
0;1
ta có
a
2
2 aln 2 1
g' a 0 a 0;1
a
.
Do đó
ga
nghịch biến trên
0;1
vì vậy ta được
2
1
t 1 t t
2
Mặt khác ta lại có
1
1
2
1
1
2
min P 3
1
f 0 f 1 3; y 2
2
max P 2



Chọn ý D.
Câu 2: Cho
x 2, y 1
thỏa mãn
2
2 2 2
8x
log .log .log 2y 4
xy
. Đặt
y
x
P 2 2
. Mệnh đề nào
sau đ}y đúng?
A.
P 19
B.
P 19
C.
P 19
D. Không tồn tại
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Nhìn thoáng qua thì nhiều bạn sẽ cho rằng đây là dạng toán rút thế để tìm min, max, tuy nhiên ở
bài này ta phải sử dụng đến kiến thức của bất đẳng thức. Biến đổi giả thiết ta có:
2
2
2 2 2 2 2 2 2
8x
log .log .log 2y 4 3 log x log x log y log y 1 4
xy
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 54
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2
22
2 2 2 2 2 2 2
4
22
AM GM
2 2 2
log y 1 log y 1
3 log x log x log y log y 1 4 3 log x log x log y
22
log y 1 log y 1
3 log x log x log y
22
4 4 VP
4







Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2 2 2
2
2
2
2
3 log x log x log y
log x 2 x 4
log y 1
log y 1 y 1
3 log x
2







Từ đó suy ra
P 18 19
Chọn ý A.
Câu 3: Cho 2 số thực
x, y 1
thỏa mãn điều kiện:
2 2 2 x
9
1 log 3y 2 log 3y 3 log 3xy log 2
2
.
Đặt
22
P x xy y
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P 11;12
B.
P 12;13
C.
P 10;11
D.
min P 10
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Ý tưởng của mình ở bài này là sẽ kiếm một điều kiện ràng buộc giữa x,y rồi sau đó chỉ ra giả thiết
chỉ nhận duy nhất 1 bộ nghiệm. Vậy l|m sao để tìm được mối liên hệ n|y? Dưới đ}y l| c{ch giải
quyết của mình.
Biến đổi giả thiết ta được:
2 2 2 x
2 2 2 2 2 2
9
1 log 3y 2 log 3y 3 log 3xy log 2
2
89
log x log x log 3y 2log 3y log x log
3xy 2
Ta nhận thấy rằng
2 2 2
8
log x log 3y log 3
3xy
.
Để đơn giản ta đặt
2
2
2
log x a
log 3y b
8
log c
3xy
Lúc này ta có 2 giả thiết
a b c 3
9
a ab 2abc
2
.
Thế
b 3 a c
vào giả thiết dưới ta được:
22
9
2c 1 a 2c 5c 4 a 0
2
Coi vế trái là tam thức bậc 2 theo biến a với c là tham số ta có:
2
2
22
2c 5c 4 18 2c 1 2c 1 c 4c 2
Chú ý với điều kiện
x, y 1
ta sẽ có
a, b,c 0
. Mặt khác
a b c 3 c 3
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
55 | Chinh phục Olympic toán
Suy ra
0
, điều n|y đồng nghĩa
VT 0
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2
2
2
33
a log x
x 2 2
22
b 1 log 3y 1
2
y
1 8 1
3
c log
2 3xy 2




Từ đ}y suy ra
76 12 2
P
9
.
Chọn ý C.
Câu 4: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
2
x 2, y
3

đồng thời:
52
2 2 2 2 2 2
log x log 3y log 3y 12 log x 4log x log 3xy 80
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
x 3y
?
A.
7
B.
8
C.
5
D.
11
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Giống với b|i trên ý tưởng vẫn sẽ l| đi tìm mối liên hệ giữa x,y tuy nhiên nếu không tinh ý thì sẽ
khá vất vả. Chú ý như với b|i trước ta sẽ cần làm xuất hiện một biểu thức có dạng như
2
log
.
a
b xy
.
Dễ thấy ở bên trong biểu thức thứ 2 nếu đặt nhân tử chung ta sẽ tìm được 1 biểu thức như vậy.
Lời giải của b|i to{n như sau.
Biến đổi giả thiết ta được:
52
2 2 2 2 2 2
2
2 2 2 2 2
2
2 2 2 2 2
log x log 3y log 3y 12 log x 4 log xlog 3xy 80
5log x log 3y log 3y 4 log x 3 log 3xy 80
8
5log x log 3y log 3y 4 log xlog 80
3xy



Đặt
2 2 2
8
log x,log 3y,log a,b, c a b c 3
3xy



.
Giả thiết lúc này trở thành
2
5a b b 4ac 80
Với điều kiện
2
x 2, y a, b, c 0
3
từ đó ta có
b
5a b 5 a
2



v| đồng thời
22
bb
b 4ac b 2 ab bc 4ac 4 a c
22
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
23
b 2a 2b 2c
P 10 a 2c b 10 80
23

| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 56
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2
2
2
a 2 log x 2
x4
b 0 log 3y 0
1
y
c 1 8
3
log 1
3xy

Do đó
x 3y 5
. Vậy có tất cả 5 số nguyên dương không vượt quá
x 3y
Chọn ý C.
Câu 5: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
x, y 1
đồng thời:
2 6 3
2 2 2 2 2 2
3 3 2 2
84
log x log y log log x log y log 8
x y x y
Hỏi BCNN của
2
xy
và 4 bằng bao nhiêu?
A.
4
B.
8
C.
12
D.
16
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Sau khi đã tìm hiểu ý tưởng ở 2 bài toán trên thì bài toán này chắc hẳn đã đơn giản hơn với các bạn
rồi. Biến đổi giả thiết ta được:
2 6 3
2 2 2 2 2 2
3 3 2 2
2 2 2 2 2 2
84
log x log y log log x log y log 8
x y x y
22
log x 2 log y 3 log 6log x 3log y 2 log 8
xy xy
Đặt chú ý rằng
2 2 2 2 2 2
22
log x log y log 1 log 1 log x log y
xy xy
Thế vào giả thiết ta được:
2
2 2 2 2 2 2 2
log y
3 2 log x log y 2 4log x log y 2 3 2 log x log y 1 2 log x
2



Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
2
2
2
2 2 2 2
log y
4
log y
2
2 3 2 log x log y 1 2 log x 2 8 log y 0
22








Dấu “=” khi v| chỉ khi
2
2
1
log x
x2
2
y1
log y 0


Chọn ý A.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
57 | Chinh phục Olympic toán
Câu 6: Cho hai số thực
x, y 1
thỏa mãn điều kiện:
2 2 2
22
2 x y
log 2 x y log log 4xy 1
x 4y 1

Giá trị lớn nhất của biểu thức
22
f x,y 2xy x 2y x 4y
bằng?
A.
1
2
B.
2
3
C.
3
4
D.
3
7
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Nhìn hình thức bài toán khá cồng kềnh, thấy rằng bài toán có chứa dấu trị tuyệt đối nên ta sẽ nghĩ
ngay tới bất đẳng thức liên quan tới nó.
Áp dụng bất đẳng thức trị tuyệt đối ta có:
22
2 2 2 2
22
22
2 2 2 2
2 2 2 2
2 x y
x 4y 1
log 2 x y log log x y 1 1 log
x 4y 1 x y
x 4y 1
log x y 1 log 1 log x 4y 1 log x 4y 1
xy


Mặt khác theo bất đẳng thức AM – GM ta lại có
22
22
log x 4y 1 log 4xy 1 VP
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
22
22
x 4y 1
1 log log x y 1
xy
x 2y




Thế vào
f x, y
ta được
2
f x, y g x 2x x
Ta có
1;
1 1 1 3
g' x 0 2x x maxg x g
2 2 4
2x




Chọn ý C.
Câu 7: Cho hai số thực x,y thỏa mãn
3 x 27
2 y 16


đồng thời
32
23
32
27 16 36
log log
x y y 2x 1
log x y log y 2x 1
Đặt
y
2
P x 1 2 log 1 xy
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P4
B.
P4
C.
P4
D.
P3
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Sau khi đã l|m quen với hướng giải thì bài này có lẽ kh{ l| đơn giản với các bạn rồi, chỉ cần sử
dụng bất đẳng thức AM – GM để triệt tiêu các biểu thức chứa biến là sẽ ra.
Biến đổi giả thiết ta có:
32
23
32
27 16 36
log log
x y y 2x 1
log x y log y 2x 1
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 58
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
3 2 3 2
3 log x y 4 log y 2x 1 2 log x y 3log y 2x 1 36
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
3 2 3 2
3 2 3 2
3
AM GM
3 2 3 2
3 log x y 4 log y 2x 1 2 log x y 3log y 2x 1
1
6 2 log x y 12 3log y 2x 1 2 log x y 3log y 2x 1
6
6 2 log x y 12 3log y 2x 1 2 log x y 3log y 2x 1
1
36
63




Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
3
2
2
x
log x y 0
x y 1
3
y 2x 1 4 5
log y 2x 1 2
y
3





Từ đó suy ra
P4
.
Chọn ý A.
Câu 8: Cho hai số thực
3
x y 0
2
thỏa mãn điều kiện
2
2x 3y 1
22
2x 3y 1
log 3x y
3x y
4 1 log log 3x y
42


Khi đó biểu thức
P 4xy
có bao nhiêu ước số nguyên?
A. 2
B. 4
C. 5
D. 8
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được:
2
2x 3y 1
22
2x 3y 1
2x 3y 1 2x 3y 1 2x 3y 1
2 2 2
log 3x y
3x y
4 1 log log 3x y
42
log 3x y 4 1 4 log 3x y 1 log 3x y .4


Theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
2x 3y 1
2x 3y 1
2
2x 3y 1
22
4 log 3x y
4 1 1
log 3x y 4 1 log 3x y .
22




2x 3y 1
22
2x 3y 1 2x 3y 1
2
log 3x y 1 1 4 log 3x y
4 log 3x y 1 4 .
22

Cộng 2 vế bất đẳng thức ta được
VT VP
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2x 3y 1
2
3
3
x
42
2x 3y
2
2
1
log 3x y 2
3x y 4
y
2






Vậy
P 4xy 3
có tất cả 4 ước số nguyên là
1, 3
Chọn ý B.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
59 | Chinh phục Olympic toán
Câu 9: Cho hai số
1
x, y
2
thỏa mãn
x 2y
đồng thời
4
2
x 2y 1
x 2y
xy
22
2 e e x y 2 4e

Đặt
P x y
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P5
B.
min P 1
C.
P3
D.
max P 4
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Đ}y l| một câu khá là hay chắc hẳn nhiều bạn sẽ nghĩ tới phương ph{p đ{nh gi{ đầu tiên, ý tưởng
đó l| đúng nhưng trước tiên ta cần phải biết tới 1 bất đẳng thức phụ sau.
Bất đẳng thức phụ hay gặp:
x
e x 1
Chứng minh: Xét hàm số
xx
f x e x 1 f' x e 1
,
f ' x 0 x 0
x
min f x f 0 0 e x 1 x
Biến đổi giả thiết ta được:
44
22
x 2y 1 x 2 y 1
x 2y x 2y
x y x y 2
22
2 e e x y 2 4e 2 e x y 2 4

Áp dụng bất đẳng thức phụ trên ta có:
x y 2
e x y 2 1

Mặt kh{c cũng theo AM – GM ta có
4
2
22
x 2y 1
1
x 2y
x 2y x 2 y
2
2 2 2 4



Vậy
VT 4
. Dấu “=” khi v| chỉ khi
2
x 2y 1
x y 1
x y 2


Chọn ý C.
Câu 10: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn điều kiện
22
x 2y
y y x x
2
2 log x y 1
21
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
2x 4y
x y 1
P log y x .2


A.
1
2
B.
1
4
C.
1
8
D.
1
16
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Đến bài này sẽ không còn dễ như những bài to{n trước nữa, ta cần một chút kỹ năng biến đổi để có
thể có thêm định hướng giải bài toán này.
Biến đổi giả thiết ta được:
22
x 2y x 2y
y y x x
x y 1
2 2 1
2 log x y 1 2
2 1 2 1 log x y 1 y x


x 2y x 2y
x y 1 x y 1
2 1 2 1
22
2 1 log y x 1 2 1 log y x 1

Khi đó P viết lại thành
2
x 2y
x y 1
P log y x . 2


| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 60
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Để đơn giản ta đặt
x y 1
x 2 y
a log y x
2 1 b 1
2 a 1
b 1 a 1 2b
b2



Thế v|o ta được
2
b 1 b b 1 b
1
P
2b 2 8

Chọn ý C.
Câu 11: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn
2 2 2 2
1 1 1 5 5
ln xy
x y x y 2 2
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
x y?
A.
0
B.
1
C.
2
D.
3
Lời giải
Với bài này ta sẽ sử dụng cách dồn biến về đại lượng xy. Có thể thấy là vế tr{i l| đa thức đối xứng
nên ta cho
2 2 2 2 2
1 1 1 5 5
22
xy
x y x y x xy
. Vậy bài toán sẽ thêm bớt như sau:
2 2 2 2
2 2 2 2
2 2 2 2
22
22
22
2
22
2 2 2 2
1 1 1 5 5
ln xy
x y x y 2 2
1 1 1 5 5 5 5
ln xy
x y x y 2xy 2 2xy 2
1 1 2 1 1 5 5 5
ln xy
x y xy x y 2xy 2 2xy 2
x y x y
5 5 5
ln xy
x y 2 2xy 2
2xy x y
x y 2x xy 2y
5 1 1 5
ln
2 xy xy 2
2x y x y








Xét hàm số
5 1 5
f t t ln t t 0 f' t 1 ,f ' t 0 t 1 f t f 1
2 t 2



Vậy
VT VP
. Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x y 1
Chọn ý C.
Câu 12: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện
22
0 x y ,x, y 0
2
và
2 2 2 2
y
x
sin x y tan x y
y
x
1 2.2 4
22
2
4.4 16





Tính giá trị của biểu thức
2018
P sin x y cos x y 1
2





A.
1
B.
0
C.
D.
2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
2 2 2 2 2 2 2 2
sin x y tan x y sin x y tan x y
2 2 2 2

Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
61 | Chinh phục Olympic toán
Xét hàm số
2
1
f t sin t tan t 0 t f' t cos t 0 t 0;
2 cos t 2



2 2 2 2
sin x y tan x y
f t f 0 0 2 2 2
Mặt khác theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có:
2
2
y
x
yy
xx
y 2 2
x 2 2
yy
xx
2 4. 2 4
2.2 4 2.2 4
2
4.4 16
4. 2 4 4. 2 4


Từ đó suy ra
VT 2 VP
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
22
y
x
x y 0
xy
x y 1 P 0
x 1 2y
2.2 4



Chọn ý B.
Câu 13: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
x x 1 x x
4 2 2 2 1 sin 2 y 1 2 0
Đặt
2018 2018
P sin y 1 x
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P1
B.
P2
C.
P3
D.
P 4; 5
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được:
x x 1 x x
2x x x x
2x x x x 2 x 2 x
xx
2
x x 2 x
2x
4 2 2 2 1 sin 2 y 1 2 0
2 2.2 1 2 2 1 sin 2 y 1 1 0
2 2.2 1 2 2 1 sin 2 y 1 sin 2 y 1 cos 2 y 1 0
2 sin 2 y 1 1
2 1 sin 2 y 1 cos 2 y 1 0
cos 2 y 1 0
Vì
2 x x
cos 2 y 1 0 sin 2 y 1 1
.
Nếu
xx
sin 2 y 1 1 2 0
- Phương trình vô nghiệm
Nếu
xx
sin 2 y 1 1 2 2 x 1 sin y 1 1
Vậy giá trị của biểu thức
P2
.
Chọn ý B.
Câu 14: Cho hai số thực
x, y 1
thỏa mãn
2 2 2 2
2 2 2
log 2x 2 log y 1 log x 1
Tính giá trị của biểu thức
2
P log x y
A.
2
log 3
B.
2
log 5
C.
1
D.
2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Ý tưởng bài này giống với b|i 12, nhưng hình thức đã đơn giản hơn rất nhiều.
Biến đổi giả thiết ta có:
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 62
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2
2
2 2 2 2 2 2
2 2 2 2
2
2
log x 1
log 2x 2log y 1 log x 1 2log y 1
log x 1
Xét hàm
2
2
2
2
2
t1
2t 2
f t t 0 f ' t ,f ' t 0 t 1 f t f 1 2
t1
t1

Từ đó suy ra
2
2
2
2
log x 1
2
log x 1
. Mặt khác theo giả thiết ta có:
22
22
2 log y 1 2 log 1 1 2
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x y 1
.
Chọn ý C.
Câu 15: Cho hai số thực dương
x y 1
thỏa mãn điều kiện:
xy
2
2 2 2
4log x y 12 2 1 log x y 5 2 log x y 2
Đặt
33
P a b
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P2
B.
P3
C.
P1
D.
P1
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Vẫn l| ý tưởng của bài toán 12 và 14 tuy nhiên với bài này cần một chút kiến thức về bất đẳng
thức thì sẽ giải nhanh hơn rất nhiều thay vì c{ch đạo hàm truyền thống.
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có:
2
22
22
2
log x y 5 2 log x y 1
log x y 5 log x y 1
log x y 3
22
2
2
22
4log x y 12
2
log x y 5 2 log x y 1


Mặt khác theo giả thiết ta lại có
xy
0
2 1 2 1 2
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x y 1
Chọn ý A.
Câu 16: Cho 2 số thực x,y dương thỏa mãn điều kiện
3
22
2 2 2
11
log 2x log 4y 1 log xy
2
Đặt
33
P x y
. Hỏi P có bao nhiêu ước số nguyên?
A.
1
B.
2
C.
5
D.
0
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Đ}y l| dạng toán quen thuộc m| ta đã có hướng giải ở c{c b|i to{n trước.
Đặt
2 2 2
2
log 2x,log 4y,log a, b, c a b c 4
xy



Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
63 | Chinh phục Olympic toán
Giả thiết trở thành
11
2
. Nhận thấy 2 giả thiết đều l| đa thức đối xứng theo 2 biến
a,b
nên
dấu “=” sẽ xảy ra tại
a b x,c y
đến đ}y ta sẽ tham số hóa để tìm điểm rơi.
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
22
2 2 2 2 3 2 3 2
3 3 3 2
a x 2ax
b x 2bx a b c 2x a b 3y c 2y 2x
c y y 3y c

Đến đ}y ta cần tìm
x, y
thỏa mãn
2
y1
2x 3y
3
2x y 4
x
2


. Vậy P không phải là số nguyên
nên không có ước nguyên dương.
Chọn ý D.
Câu 17: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn điều kiện
x y 1
đồng thời
x y 2y 2x 2x y
2 2 9.2

Đặt
P x y
. Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
P
?
A.
1
B.
2
C.
5
D.
0
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Đ}y l| một b|i to{n với c{ch ph{t biểu đơn giản nhưng tuy nhiên một số bạn sẽ rất dễ bị nhầm khi
{p dụng bất đẳng thức AM – GM. Sau đ}y mình sẽ chỉ ra một lỗi có thể một v|i bạn mắc phải.
Với ý tưởng của c{c b|i to{n cũ thì chúng ta thường sẽ có đ{nh gi{ sau:
x y 2 y 2x x y x y x y
22
3
x y x y
1 1 1 1 3
2 2 2 .2 .2
22
4
22

Sau khi có đ{nh gi{ trên thì tiếp theo ta sẽ đ{nh gi{ vế tr{i để chỉ ra dấu “=”, nhưng tuy
nhiên điều n|y l| không thể do điểm rơi của b|i to{n không phải như thế. Để giải quyết
được ta phải chú ý thêm tới điều kiện m| đề b|i đã cho l|
x y 1
từ đ}y ta sẽ suy ra
xy
22
. Sử dụng bất đẳng thức
AM GM
ta có:
x y x y x y x y
x y 2y 2 x x y
22
x y x y
1 2 2 1 3.2 3 3.2 9
2 2 2
8 8 4 4 4 4
22

Mặt kh{c ta lại có
2x y 2y y 2 y 2
2
1
x y 1 2 2 2 2
4
Vậy
VT VP
. Dấu “=” xảy ra khi v| chỉ khi
x1
y0
Chọn ý A.
Nhận xét. Ngo|i mắc phải lỗi như trên thì một số ít khi lần đầu gặp sẽ bị nhầm rằng đ}y l| dạng
to{n tìm mối liên hệ x,y, nhưng ta phải tinh ý nhận ra yêu cầu của đề b|i l| hỏi có bao nhiêu số
nguyên dương để nhận ra phải sử dụng tới phương ph{p đ{nh gi{!
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 64
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 18: Cho 2 số x,y thỏa mãn
x 1 y
y0

thoả mãn điều kiện:
x1
ln x y ln 1 y 2 ln
2
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức
22
P x xy y
là?
A.
1
5
B.
1
3
C.
1
6
D.
1
4
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Thực chất đ}y l| một b|i to{n kh{ l| đơn giản, để ý tới yêu cầu của b|i to{n l| tìm gi{ trị nhỏ nhất
nên chắc chắn từ giả thiết ta sẽ phải tìm được mối liên hệ giữa x v| y.
Đặt
x y a
x 1 a b
1 y b
22




. Giả thiết trở th|nh
ab
ln a ln b 2 ln
2

Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
2
ln a ln b 2 ln a.ln b 2 lna ln b ln a ln b
Mặt kh{c
2
a b 1 1 1 a b
ln ln ab ln a ln b ln a ln b ln a ln b ln
2 2 4 2 2

Vậy
VT VP
. Dấu “=” xảy ra khi v| chỉ khi
a b x y 1 y x 1 2y
Khi đó
min
1
P
4
.
Chọn ý D.
Câu 19: Cho 2 số thực
x, y 0
thỏa mãn điều kiện
2
2 2 2
2 4 2 2
y
log x log y log x 2 log
x
Có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
8xy
?
A.
2
B.
4
C.
6
D.
8
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được:
2
2 2 2
2 4 2 2
y
log x log y log x 2 log
x
22
2 2 2 2 2
2 2 2 2
2 2 2 2 2 2 2 2
log x log y log x 2 2 log y log x
log x log y 2 log y log x 2 log x 2 log x log y log x 2 0
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
65 | Chinh phục Olympic toán
22
22
2 2 2 2 2
2
2
2
22
log x 1 log y 1 2 log x log y log x 2 0
log x 1
1
x
log y 1
2
y2
log x log y 0




Khi đó
8xy 8
, vậy có tất cả 8 số nguyên dương thỏa mãn yêu cầu b|i to{n
Chọn ý D.
Câu 20: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
3
x y x 2 y x 3y
x
1 2 1 2 1 2 1 2
.
Đặt
22
2
2
xy
2
y
P e x x 2y
4
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P e 1
B.
Pe
C.
2
max P e
D.
P e 2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Thực chất c}u n|y chỉ để giới thiệu cho c{c bạn một bất đẳng thức quen thuộc, chứ đề thi chắc sẽ
không ra dạng kiểu n|y. Chú ý tới bất đẳng thức Holder m| mình đã giới thiệu ở đầu.
Một bất đẳng thức m| ta hay gặp:
3
3
1 a 1 b 1 c 1 abc
Có bổ đề sau: Cho các số thực dương
a,b,c, x, y,z,m,n,p
khi đó ta luôn có:
3
3 3 3 3 3 3 3 3 3
a b c x y z m n p axm byn czp
Chứng minh: Theo
AM GM
ta có:
1.
3 3 3
3 3 3 3 3 3 3 3 3
3 3 3 3 3 3 3 3 3
3
a m x 3axm
a b c m n p x y z
a b c m n p x y z
2.
3
33
3 3 3 3 3 3 3 3 3
3 3 3 3 3 3 3 3 3
3
y 3byn
bn
a b c m n p x y z
a b c m n p x y z
3.
3
33
3 3 3 3 3 3 3 3 3
3 3 3 3 3 3 3 3 3
3
p 3cpz
cz
a b c m n p x y z
a b c m n p x y z
Cộng 3 bất đẳng thức trên có điều phải chứng minh.
Quay lại b|i khi đó phương trình trở thành:
3
3
1 a 1 b 1 c 1 abc
Theo bất đẳng thức
Holder
ta có
33
33
33
33
cyc
11
a 1 abc
22




Với bài toán này nếu đặt
x y x 2 y x 3y
x
3
2 a, 2 b,2 c abc 2
, đ}y chính l| dạng trên.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x y x 2y x 3y
2 2 2 x y 0
Vậy khi đó
Pe
.
Chọn ý B.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 66
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 21: Cho 2 số thực
x, y 0
thỏa mãn điều kiện
x y 1 x 2y 1 3x 4y 3 1 x y 2x 3y
2 2 2 2 2
Biết rằng biểu thức
22
xy
a
4b
với
a
b
là phân số tối giản. Tổng
ab
bằng?
A.
5
B.
6
C.
4
D.
7
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Nhìn chung bài toán nhìn rất cồng kềnh, ta sẽ tư duy theo hướng m| ta hay nghĩ tới nhất đó l| quy
đồng. Biến đổi giả thiết ta được:
x y 1 x 2y 1 3x 4y 3 1 x y 2x 3y
4x 5y 4 4x 6y 4 y 2x 3y
2 2 2 2 2
2 2 2 1 2
2x 2 y 4 2x 3y 4 2 x 2 y 2 x 3y
2 2 2 2 1
Đến đ}y mọi việc trở nên rất đơn giản phải không nào? Áp dụng bất đẳng thức AM – GM
ta có:
2x 2y 4 2x 2y 2x 3y 2x 3y 4 2x 2 y 4 2x 2y 2 x 3y 2x 3y 4
2 2 2 2 2 2 .2 2 2 .2 1 VP
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
22
x1
xy
1
y0
44

Chọn ý A.
Câu 22: Cho 2 số thực dương
x, y
thỏa mãn
x y 3
y1
x1
yy
2x 2x
x y e
11
2 2 2
2 3.4 4 3.2




Khi đó
34
xy
được viết dưới dạng
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số
tối giản. Hỏi
T m n
có giá trị là bao nhiêu?
A.
149
B.
147
C.
160
D.
151
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Nhìn hình thức rất cồng kềnh, nhưng hãy chú ý tới đại lượng
3xy
xye


, điều n|y l|m ta liên
tưởng tới bất đẳng thức phụ
1
x
ex
, đến đ}y hướng đi của b|i to{n sẽ như sau:
Biến đổi giả thiết ta được:
x y 3
yy
xx
x y 3
y1
x1
y y 2y 2y
2x 2x 2x 2x
x y e
1 1 2 2 2 2
x y e
2 2 2
2 3.4 4 3.2 2 3.2 2 3.2




Đặt
y
x
2 a, 2 b
thì theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
2 a a a b 2 b 1 2b a b 3 a
;
a b a 3b 2 a 3b 4 2 a b
a 3b a 3b a 3b

2 b b a b 2 a 1 2a a b 3 b
;
a b b 3a 2 b 3a 4 2 a b
b 3a b 3a b 3a

Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
67 | Chinh phục Olympic toán
Cộng hai bất đẳng thức trên với nhau ta có
yy
xx
2y 2 y
2x 2x
2 2 2 2
2
2 3.2 2 3.2



Mặt khác theo một bất đẳng thức phụ quen thuộc ta có:
x y 3 x y 3
x y e x y 3 e 3 3 1 2
Vậy
VT 2 VP
. Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
y
x
22
3
xy
2
x y 3 0
Khi đó
34
135
xy
16

.
Chọn ý D.
Câu 23 Cho các số thực a,b,c thỏa mãn
0 a, b, c 1
. Khi đó trị nhỏ nhất của biểu thức
2
a b c
1 1 1
P log b log c log a
2 2 4
được viết dưới dạng
m
n
, với m,n là các số nguyên dương
và
m
n
là phân số tối giản. Hỏi
33
T m n
có giá trị là bao nhiêu?
A. 171
B. 89
C. 195
D. 163
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
2 2 2
a b c a b c a c
1 1 1 1 1
P log b log c log a log blog c log a log c log a
2 2 4 4 4
22
a c a a a a c
1 1 1 1 1 1
log c log a log c log c log c log c log a
4 4 4 4 4 4
2
5
a a a a c
1 1 1 1 1 5
5 log c. log c. log c. log c. log a
4 4 4 4 4 4

Vậy gi{ trị nhỏ nhất của
5
P
4
, khi đó
T 189
Chọn ý B.
Câu 24: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
y
1
1
x
4y
4x
2 2 4

. Đặt
P x y
. Hỏi mệnh đề nào sau
đ}y đúng?
A.
P1
B.
2
C.
3
2
D.
5
2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
y
1
y
1
1
1
2.
2 x.
x
4y
4y
4x
4x
2 2 2 2 4 VP
Dấu “=” xảy ra khi v| chỉ khi
1
x
5
P
2
2
y2

.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 68
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Chọn ý D.
Câu 25: Cho 2 số a,b thực a,b thỏa mãn
b a 1
và
a
4
3
b
b
log
log a
a
2 16 4
. Giá trị của biểu
thức
2
a
P log
b



?
A.
0
B.
2
C.
3
D.
1
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có:
a
a
4
3
bb
b
3 1 3
log
4 log b 4
log a log a
t
4 t 4
a
b
2 16 2 2 f t 2 2 t log a 0;1

Suy ra
13
4
4
3
t t 4 3
t4
t
2
4
f' t 2 ln 2 .2 ln 2 2 4.2 ln 2 2 4.2 ln 2 0
t






13
4
t
t4
f t 2 2 f 1 4 VT VP



Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2
a
a b P log 0
b



Chọn ý A.
Câu 26: Cho 2 số thực
x, y 0
thỏa mãn
1
y 2x
x

và
2 2 2
2 2x 9
log log log xy
x y 16
. Đặt
y
x
P 2 .2
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
P 4; 5
B.
P 1; 2
C.
P 2; 3
D.
P 6;7
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được
2 2 2
2 2 2 2 2
2 2x 9
log log log xy
x y 16
9
1 log x log x log y 1 log log y
16
Để đơn giản ta đặt
2
2
a log x
9
1 a a b 1 a b
b log y
16
Nếu
a 1 VT 0
, vô lý
Để ý thấy
22
1 1 1
y 2x log 2x log a 1 a a
x x 2
.
Nếu
1
a1
2
thì ta có:
2
1 1 1 1 9
1 a a b 1 a b 1 a a b 1 a b 1 a a 1 a a
2 2 4 2 16
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
69 | Chinh phục Olympic toán
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
1
4
2
1
2
2
11
a log x
x2
44
P 6,07725
11
b log y
y2
22






Chọn ý D.
Câu 27: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
2 x 3
2 y 5


. Hỏi có bao nhiêu bộ số
x, y
thỏa mãn
phương trình
2
log 3 sin xy cos x
6



?
A.
4
B.
2
C.
3
D.
1
Lời giải
Thực chất đ}y l| một c}u kh{ đơn giản nếu như ta đã l|m quen với phương ph{p đ{nh gi{ rồi, các
câu 28, 29 sẽ l|m tương tự nên mình sẽ chỉ trình bày mỗi lời giải câu 27.
Ta có
2
3 sin xy 2 log 3 sin xy 1
, mặt khác
cos x 1
6



. Do đó phương trình
thỏa mãn khi và chỉ khi:
1
x 2k
cos x 1
6
6
k, n
xy n
sin xy 1
2









Với giả thiết
2 x 3
nên
k1
. Với
k1
13 6
x y n
6 13 2



Do
9
y
6
13
2 y 5 2 n 5 n 1;2
15
13 2
y
13



Vậy có 2 bộ số thỏa mãn yêu cầu đề bài. Chọn ý B.
Câu 28.
9 17
5 ; ;
55




Câu 29.
6 12
;
77





Câu 30: Biết rằng tồn tại duy nhất một a để phương trình
sin x
2
2 sin x cos x sin x a
có nghiệm duy nhất, hỏi a có tất cả bao nhiêu ước số nguyên
A.
2
số
B. 8 số
C. Không có
D. Vô số
Lời giải
Do
2
2
sin x sin x , sin x sin x
nên nếu phương trình có 1 nghiệm l| x thì cũng
có nghiệm là
x
. Nên để phương trình có nghiệm duy nhất thì đồng nghĩa với
x0
. Thế
ngược lại ta giải ra được
a0
.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 70
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Chọn ý D.
Câu 31: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn điều kiện
22
22
xy xy
x y 4
2
xy x
22
1 1 log x 2 log y 1 1
44








Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá
44
ab
A.
13
B.
14
C.
15
D.
16
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được:
22
22
22
22
22
xy xy
x y 4
2
xy x
x y 4
22
xy 2 xy 2
2
xy x
2
xy 2
2
xy
2
x y 4
xy 2
x
2
xy
2
x y 4
xy 2
x
xy 2
22
1 1 log x 2 log y 1 1
44
1 2 1 log x 2 log y 1 2 1
1 2 1 log x
1
21
2 log y 1
11
log x
21
2 log y 1
1
21

















22
22
x y 4
x
x
11
log y 1
2 log y 1


Đến đ}y ta có một bổ đề khá quen thuộc cần phải nhớ.
Bổ đề. Với 2 số thực không âm a,b ta luôn có


22
1 1 1
1 ab
a 1 b 1
.
Ta có đẳng thức sau đ}y:
22
2 2 2 2
ab a b 1 ab
1 1 1
0
1 ab
a 1 b 1 a 1 b 1 1 ab
. Vậy bất
đẳng thức đã được chứng minh.
Ta cũng có thể dùng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz chứng minh được. Ta có:












2
2
2
2
1b
a
ab 1 1 a 1
a b ab 1
a1
b
1a
b
ab 1 1 b 1
a b ab 1
a
b1
Cộng lại có điều cần chứng minh!
Áp dụng v|o b|i to{n ta được
2 2 xy 2
xy 2
x
x
1 1 1
2 log y 1
log y 1
21

Mặt khác theo bất đẳng thức AM – GM ta có
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
71 | Chinh phục Olympic toán
22
2xy 4 xy 2
x y 4
x
x
x
1 1 1
2 log y 1
2 log y 1
2 log y 1



Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x y 2
. Khi đó có tất cả 16 số nguyên dương không vượt
quá
44
ab
.
Chọn ý D.
Câu 32: Cho 2 số thực x,y thay đổi thỏa mãn
x y 1 2 x 2 y 3
. Giá trị lớn nhất
của biểu thức
x y 4 7 x y
22
S 3 x y 1 2 3 x y
là
a
b
với a,b là các số nguyên dương
và
a
b
tối giản. Tính
P a b
A.
P8
B.
P 141
C.
P 148
D.
P 151
Lời giải
Đ}y chính l| đề thi THPT Quốc Gia 2016 đã được biến tấu để trở thành 1 câu hỏi trắc nghiệm!
Từ giả thiết ta có
2
2
x y 1 4 x 2 y 3 4 x y 1 2 x 2 y 3
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM cho 2 số thực không âm ta có:
2
2 x 2 y 3 x y 1 x y 1 8 x y 1 1 x y 7
Mặt khác ta lại có:
2
x y 3 3 x y 7
x y 1 4 x y 1 2 x 2 y 3 4 x y 1
x y 1 x y 1



Nếu
x2
x 2 y 3 0
9746
x y 1 S
y3
243
x y 1



Nếu
3 x y 7
. Đặt
t x y t 3;7
Xét hàm số
t 4 7 t
f t 3 t 1 .2 t 3;7

t 4 7 t 7 t
t 4 2 7 t 7 t 7 t
t 4 2 2 7 t
f ' t 3 ln 3 2 t 1 2 ln 2
f '' t 3 ln 3 2 ln 2 ln 2 2 t 1 2 ln 2
3 ln 3 t 1 ln 2 2 ln 2 2 0 t 3;7

Vì
f ' 3 0,f ' 7 0
nên tồn tại số
a 3;7
sao cho
f ' a 0
. Suy ra
ft
nghịch biến trên
3;a
v| đồng biến trên
a;7
. Mặt khác
193 193
f 3 ;f 7 35 f t f 3 t 3;7
33
Ta sẽ đi chứng minh
22
x y 5
với
x y 3,x 2
.
Nhận thấy rằng khi:
+
2 2 2 2 2
x 2;3 y 3 x 0 y x 6x 9 x y 2x 6x 9 2 x 2 x 1 5 5
+
22
x 3 x y 9
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 72
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Vậy
22
x y 5
148
S
3

.
Chọn ý D.
Câu 33: Cho x,y là 2 số tự nhiên khác 0. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
y
x
P 36 5
A.
P8
B.
9
C.
10
D.
11
Lời giải
Đ}y l| một câu phát biểu vô cùng đơn giản, nhưng thực chất là một bài toán nếu làm tự luận sẽ rất
khó đòi hỏi tới kiến thức số học.
Ta có
m
36
tận cùng bằng 6,
n
5
tận cùng bằng 5. Nếu
mn
36 5
thì P có tận cùng bằng 1,
nếu
mn
36 5
thì P có tận cùng bằng 9
Xét
P1
ta có
m n m n
36 5 1 36 1 5
. Đẳng thức này không thể xảy ra vì vế trái chia
hết cho 35 nên chia hết cho 7, còn vế phải không chia hết cho 7
Xét
P9
ta có
nm
5 36 9
n
5
chia hết cho 9, vô lí.
Xét
A 11
, xảy ra khả năng n|y chẳng hạn khi
m 1,n 2
. Vậy
min P 11
.
Chọn ý D.
Câu 34: Cho các số thực dương a,b,c kh{c 1 thỏa mãn
22
a b a b
cc
log b log c log 2log 3
bb
.
Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức
ab
P log b log c
.
Tính
S 2m 3M
A.
2
S
3
B.
1
S
3
C.
S3
D.
S2
Thầy Đặng Thành Nam – Vted.vn
Lời giải
Đặt
ab
x log b, y log c P x y
, khi đó giả thiết viết lại thành
22
x y xy x 2y 1
Thế
y x P
vào giả thiết trên ta được
2
2 2 2
x y xy x 2y 1 x 3 P x P 1 0
Phương trình trên có nghiệm khi và chỉ khi
22
5
3 P 4 P 1 0 1 P
3
Chọn ý C.
Câu 35: Cho các số thực a,b,c khác 0 thỏa mãn
a b c
3 5 15

. Hỏi giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
2 2 2
P a b c 4 a b c
là?
A.
5
3 log 3
B.
4
C.
23
D.
3
2 log 5
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
a b c
3 5 15
3 5 15 t a log t,b log t, c log t
t t t
1 1 1 ab
c ab bc ca 0
11
log 15 log 3 log 5 a b
ab

Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
73 | Chinh phục Olympic toán
Khi đó ta có
22
P a b c 2 ab bc ca 4 a b c a b c 4 a b c 4
Chọn ý B.
Câu 36: Cho a,b là hai số thực thay đổi thỏa mãn
b0
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
2
a
P a b 10 log b
A.
11
2 log
ln 10 ln 10






B.
11
2 log
ln 10 ln 10






C.
2 log ln 10
D.
11
2 ln
ln 10 ln 10






Lời giải
Xét 2 điểm
a
A a;10 ,B b;log b
, do đồ thị của 2 hàm số
x
y 10 , y logx
đối xứng qua
đường thẳng
yx
do đó khoảng cách giữa 2 điểm A v| B chính l| P v| đạt giá trị nhỏ
nhất khi A, B đối xứng với nhau qua đường thẳng
yx
, do đó 2 điểm A,B cùng nằm trên
đường thẳng
y x m
.
Vì vậy ta có
a a a
1 1 1
A a;10 ,B a;10 AB P 2 10 a f a f log 2 log
ln 10 ln 10 ln 10
Chọn ý B.
Câu 37: Cho các số thực a,b,c lớn hơn 1 thỏa mãn
2 2 2 bc
log a 1 log b log c log 2
. Tìm
giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2
2 2 2
S 10 log a 10 log b log c
A.
5
3 log 3
B.
4
C.
23
D.
3
2 log 5
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được
2 2 2 bc
2 2 2 2 2
2 2 2 2 2 2
log a 1 log blog c log 2
log a. log b log c 1 log blog c
log alog b log alog c log b log c 1

Đặt
2 2 2
log a;log b;log c x, y,z
ta cần tìm giá trị nhỏ nhất của
2 2 2
S 10x 10y z
Bây giờ ta cần tìm số k dương sao cho
2 2 2
2 2 2 2 2 2 2 2 2
10x 10y z 2k xy yz xz
10x 10y z k x y z k x y z 2k xy yz xz
2
2 2 2
2
22
2
k 10 x k 10 y k 1 z k x y z
y
xz
k x y z
1 1 1
k 10 k 10 k 1

Sử dụng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz dạng cộng mẫu Engel ta có
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 74
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2
2
22
x y z
y
xz
1 1 1 1 1 1
k 10 k 10 k 1 k 10 k 10 k 1


Đến đ}y sử dụng được giả thiết ta sẽ chọn k sao cho
1
k k 2
1 1 1
k 10 k 10 k 1


Chọn ý B.
Câu 38: Với a,b,c lớn hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của
a b c
P log bc log ca 4log ab
A.
6
B.
12
C.
11
D.
10
Lời giải
Đ}y l| một câu sử dụng bất đẳng thức AM – GM kh{ l| cơ bản
Biến đổi giả thiết và áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
a b c a b a c b c
a b a c b c
P log bc log ca 4 log ab log b log a log c 4log a log c 4log b
2 log b.log a 2 4log c.log a 2 4 log c.log b 10
Chọn ý D.
Tương tự với câu 39. Chọn ý C.
Câu 40: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c lớn hơn 1 v|
thỏa mãn
y
xz
abc a b c
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
2
P x y 2z
A.
42
B.
4
C.
6
D.
10
Lê Phúc Lữ
Lời giải
Từ giả thiết ta có
x
abc
1
a abc 2 log a
x
tương tự
abc abc
11
2 log b, 2 log c
yz

abc abc abc
1 1 1
2 log a log b log c 2.
x y z
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có :
2
4 1 1 1 4z 4z
2 x y T 2z f z f 1 6
x y x y z 2z 1 2z 1
Chọn ý C.
Câu 41: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c lớn hơn 1 v|
thỏa mãn
y
xz
abc a b c
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2
16 16
Pz
xy
A.
20
B.
3
3
20
4
C.
24
D.
3
3
24
4
Lời giải
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
75 | Chinh phục Olympic toán
Tương tự với câu 40 ta có
abc abc abc
1 1 1
2 log a log b log c 2.
x y z
2 2 2
1 1 1 16
P 16 z 16 2 z 32 z f z f 2 20
x y z z






Chọn ý A.
Câu 42: Cho các số thực a,b,c thỏa mãn
0 a, b, c 1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
a b c
S log b log c log a
A.
22
B.
3
C.
52
3
D.
3
2
Lời giải
Đ}y l| một c}u tương tự câu 23 ta sẽ phải dùng tới bất đẳng thức AM – GM để triệt tiêu các biến
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
a b c a b c a c
a c a c
S log b log c log a 2 log b.log c log a 2 log c log a
2 2 log c. log a 2 2 log c.log a 2 2
Chọn ý A.
Câu 43: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn
2 2 2
log a 2 log b 3log c 6
. Biết giá trị lớn
nhất của biểu thức là
T log a log b log blog c log clog a
là
3
k
. Mệnh đề nào dưới đ}y
đúng?
A.
k1
B.
32
k 3k 3
C.
3
k 3k 3
D.
1
k
2
Lời giải
Một c}u ho|n to|n tương tự với câu 37, ta sẽ dùng phương ph{p tham số hóa kết hợp bất đẳng
thức Cauchy – Schwarz. Đặt
2 2 2
log ;log ;log , , 2 3 6 a b c x y z x y z
Ta có đ{nh gi{
2
22
2
2 2 2
y
xz
6 x 2y 3z 2k xy yz xz k x y z
1 1 1
k 1 k 2 k 3
Khi đó cần tìm k sao cho
32
1
k k 3k 3
1 1 1
k 1 k 2 k 3

Chọn ý C.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 76
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 44: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn
log a log b log blog c 3log clog a 1
. Biết
giá trị nhỏ nhất của biểu thức
2 2 2
P log a log b log c
là
mn
p

với m,n,p lần lượt là
các số nguyên dương v|
m
p
là phân số tối giản. Tính
m n p
?
A.
64
B.
16
C.
102
D.
22
Lời giải
Với bài toán này nếu đặt
log ;log ;log , , 3 1 a b c x y z xy yz xz
thì ta sẽ không thể áp
dụng phương ph{p l|m của b|i trên, khi đó ta sẽ cần phải nghĩ ra c{ch đặt khác.
Đặt
log a;log b;log c ix, j y,k z ijxy jkyz 3kixz 1
Tìm m,n,p thỏa mãn
j
ij kj 3ki i k
3
. Chọn
j 3 i k 1
Khi đó ta được
1
3xy 3yz 3xz 1 xy yz xz
3
. Bài toán lại quay trở về các bài toán
trên.
Với c{ch l|m tương tự c{c b|i to{n trên ta tìm được
3 17
min P
2

Chọn ý D.
Cách 2. Chú ý rằng ở giả thiết và yêu cầu của bài toán vai trò của 2 biến a,c l| như nhau nên dấu
“=” sẽ xảy ra tại
ac
. Khi đó ta có:
22
2 2 2 2 2
2
P 2x y
P 3x 2xy 2x y 3P 2 x 2Pyx y 0
3x 2xy 1


Sử dụng điều kiện có nghiệm của phương trình bậc 2 ta sẽ tìm được đ{p {n của bài toán.
Câu 45: Với
n
là số nguyên dương, biết rằng
22
log log ... 2018 2017









mà biểu
thức trong dấu ngoặc có tất cả n dấu căn. Tìm giá trị nhỏ nhất của n?
A.
2021
B.
2014
C.
2013
D.
2020
Lê Phúc Lữ
Lời giải
Từ giả thiết ta có
n
n
1
2
n
2
22
... 2018 2018 2018 log ... 2018 2 log 2018




n
2 2 2 2 2
2
log log ... 2018 2017 log 2 log log 2018 2017
n log 2 2020, 4 n 2020, 4 n 2021








Vậy giá trị nhỏ nhất của n là 2021
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
77 | Chinh phục Olympic toán
Chọn ý A.
Câu 46: Cho a,b là các số nguyên dương thỏa mãn
ab
1000
2
22
log log log 2 0
. Giá trị
lớn nhất của
ab
là?
A. 50
B. 375
C. 125
D. 250
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được:
a b a b
a
b
1000 1000
2
2 2 2 2
1000 a 1000 2 .b a
2
log log log 2 0 log log 2 1
log 2 2 2 2 2 b 1000
Do a,b là các số nguyên dương nên ta có
a
1000 2
. Mặt khác ta lại có
33
1000 2 .5 a 3
Nếu
a 3 b 125 ab 375
Nếu
a 2 b 250 ab 500
Nếu
a 1 b 500 ab 500
Vậy giá trị lớn nhất của ab bằng 500
Chọn ý A.
Câu 47: Cho số thực dương
a1
, biết khi
0
aa
thì bất đẳng thức
ax
xa
đúng với mọi
số thực x lớn hơn 1. Hỏi mệnh đề n|o dưới đ}y đúng?
A.
0
1 a 2
B.
2
0
e a e
C.
0
2 a 3
D.
23
0
e a e
Lời giải
Lấy logarit tự nhiên 2 vế ta được
ax
ln a ln x
ln x ln a aln x xln a
ax
Ta xét
2
ln x 1 ln x ln e
f x f ' x ,f ' x 0 x e f x f e
x x e
Từ đó ta suy ra
ae
.
Chọn ý C.
Câu 48: Cho hàm số
x
f x e a sin x b cosx
với a,b là các số thực thay đổi v| phương
trình
x
f ' x f '' x 10e
có nghiệm. Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
22
S a 2ab 3b
A.
10 10 2
B.
20 10 2
C.
10 20 2
D.
20 2
Lời giải
Do
x
f x e a sin x b cosx
nên phương trình
x
f ' x f '' x 10e
tương đương
xx
e a b sin x a b cosx 2bsin x 2acos x 10e
a 3b sin x 3a b cosx 10
Phương trình trên có nghiệm khi và chỉ khi
22
22
a 3b 3a b 100 a b 10
Khi đó ta có:
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 78
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2 2 2 2 2
22
2 2 2
10 a 2ab 3b 10 a 2ab 3b 10 t 2t 3
a
S a 2ab 3b f t t
10 a b t 1 b




Khảo sát hàm số
f t f t f 1 2 20 10 2
Chọn ý B.
Câu 49: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn
a n b n
11
1 e 1
nn

với mọi số n nguyên
dương. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức
ab
?
A.
13
ln 2 2
B.
1
C.
1
1
ln 2
D.
1
3
ln 2
Lời giải
Đ}y l| một câu rất khó không phù hợp với kì thi THPT Quốc Gia nên chúng ta chỉ tham khảo.
Lấy logarit tự nhiên 2 vế ta có
*
1
a n b, n
1
ln 1
n



Xét hàm số
1
f x x,x 1
1
ln 1
x



khi đó ta có
x1
x1
min a b max f x min f x
Mặt khác
1
f' x 1 0, x 1
x x 1
, do đó ta được
x 1 x x
x1
xx
2
x
2
2
11
max f x min f x f 1 lim f x 1 lim x
1
ln 2
ln 1
x
1 1 1
1 x ln 1 ln 1
11
x x x 1
1 lim 1 lim
1
1
ln 2 ln 2
ln 1
x x 1
x
11
x x 1
x1
11
1 lim 1 lim
2x 1
ln 2 ln 2
x x 1
 
 













2
x
x x 1 x
13
2x 1 ln 2 2



Vậy min
13
ab
ln 2 2
Chọn ý A.
Chú ý: Ở đ}y ta dùng tới quy tắc. Trong giải tích, Quy tắc l'Hôpital (ph{t }m như Lô-pi-tan)
(cũng được gọi là quy tắc Bernoulli) là quy tắc sử dụng đạo hàm để tính toán các giới hạn có dạng
vô định. Ứng dụng của quy tắc n|y l| đưa dạng vô định trở thành dạng hữu hạn, cho phép tính
toán giới hạn một cách dễ dàng.
Dạng đơn giản nhất của quy tắc l'Hôpital được phát biểu như sau:
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
79 | Chinh phục Olympic toán
Cho hai hàm số
f x ,g x
nếu
x c x c
lim f x limg x 0


hoặc

và
xc
fx
lim
gx
tồn tại thì ta
luôn có
x c x c
f x f ' x
lim lim
g x g ' x

. Việc lấy đạo hàm của tử số và mẫu số thường l|m đơn giản
thương số, hoặc làm khử dạng vô định.
Câu 50: Cho các số thực dương x,y,z bất kì thỏa mãn
xyz 10
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
2 2 2
P log x 1 log y 4 log z 4
A.
29
B.
23
C.
26
D.
27
Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức Mincowsky ta có
2
2 2 2 2
2
2
22
22
2
2
P log x 1 log y 4 log z 4 log x 1 log y log z 16
10
log x 1 log yz 16 log x 1 log 16
x
log x 1 1 log x 16 log x 1 log x 1 4 26



Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi
55
x 10 , y z 100
Chọn ý C.
Câu 51: Cho 2 số thực x,y sao cho tổng của chúng không }m v| đồng thời
x y x y
2x 2y 2x 2 y x y 2
y
x
1 2 1 2
2 4 2 2 4
1 4 1 4






Biết rằng giá trị của biểu thức
34
m
P x y
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là
phân số tối giản. Hỏi biểu thức
2
mn
có tất cả bao nhiêu ước số nguyên?
A.
2
B.
4
C.
6
D.
8
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Ta có
m b a
a a m
T0
b b m b b m

khi
0 m a b
. Nên
a a m
1
b b m
Theo giả thiết ta có
xy
x y 0 4 1
. Ta có đ{nh gi{ sau:
y x y 1 y y x y
x x x
0 4 4 2 1 4 4 1 1 4 4 4
Khi đó sử dụng kết quả
1
ta có:
y y x y 1
xx
y
x
y y x y
xx
y x y y x y 1
xx
2 4 4 4 4 2
1 1 1 4 4 1
1 4 1 4 1 4 4 4
1 4 4 4 4 4 2

| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 80
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
xy
xy
2 x y y
x
xy
2 1 2
2 1 1
1 2 2
1 2 1 4 1 4
12



Mặt khác
2
x y x y
2x 2y x y 2 x y
2x 2y 2 2
x y x y
2 4.2 4
2 2 4 4.2
1
24
2 4 2 4





Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
x y x y
2
2
xy
xy
4.2 4.2
1 1 2
24
2 4. 2

Vậy
VT VP
. Dấu “=” xảy ra khi
2
1
x
x y 0
3
2
P m n 25
x y 1 1
16
y
2




Chọn ý C.
Câu 52 : Cho các số thực
a, b, c 2;3
. Biết giá trị lớn nhất của biểu thức
3
a b c
1
S 4 4 4 a b c
4
là
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số tối
giản. Tính
P m 2n
A.
P 257
B.
P 258
C.
P 17
D.
P 18
Lời giải
Với dạng toán này ta sẽ xét tới bất đẳng thức phụ
t
4 mt n, t 2;3
Thay
t 2, t 3
ta được hệ phương trình
16 2m n m 48
64 3m n n 80



Giờ ta cần chỉ ra bất đẳng thức
t
4 48t 80
đúng với mọi
t 2;3
là bài toán sẽ được giải
quyết. Ta xét
tt
4
48
f t 4 48t 80 f ' t 4 ln 4 48; f ' t 0 t log
ln 4
.
Nhận thấy rằng
4
48
f 2 f 3 0; f log 0
ln 4



nên bất đẳng thức luôn đúng.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
t 2; 3
. Khi đó ta được
3
3
a b c
11
S 4 4 4 a b c 48 a a 240 16
44

Chọn ý D.
Bài tập tương tự
Cho 3 số thực
x, y,z 1;2
. Tìm giá trị lớn nhất của
2
y
xz
3
S 3 3 3 x y z
5
A.
5
B.
15
C.
8
D.
12
Ta xét bất đẳng thức phụ
t
3 6t 3
Chọn ý D.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
81 | Chinh phục Olympic toán
Câu 53: Có tất cả bao nhiêu bộ số thực
x; y;z
thỏa mãn
2
3
3
22
3
y
xz
22
2 4 2 4
2 .4 .16 128
xy z 4 xy z
A.
3
B.
4
C.
1
D.
2
THPT Chuyên Quốc học Huế - Năm học 2017 – 2018
Lời giải
Từ giá thiết ta có:
22
33
33
2 2 2 2
33
yy
3
3
x z x z 7 2 2 2
3
2 .4 .16 128 2 .4 .16 2 x 2 y 4 z 7 1
22
3
2 4 2 4 2 4 2 4
3
3
xy z 4 xy z xy z 1 x y z 1 2
Đặt
3
3
3
x; y ; z a,b,c
. Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 4 8
7
7 a 2b 4c a b b c c c c 7 a b c 7
Dấu “=” xảy ra khi
3
3
2 2 2 2 2 2
3
a b c x y z 1
Vì
x0
nên có tất cả 4 bộ số thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Chọn ý B.
Câu 54: Cho hàm số
2
3
mx
f x log
1x
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số
m sao
f a f b 3
với mọi số thực a,b thỏa mãn
ab
e e a b

. Tính tích các phần tử
của tập hợp S
A.
27
B.
33
C.
33
D.
27
Lời giải
Theo giả thiết ta có
a b 1 a b 1
e a b e 1 a b 1
Mặt khác theo một bất đẳng thức phụ m| ta đã chứng minh được ở các bài tập trước thì ta
luôn có
a b 2
e 1 a b 1

. Do đó dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
a b 1
Khi đó ta có
2
2
4
33
m 1 a
ma
f a f b 3 f a f 1 a log log 3 m 27
1 a 1 1 a
Do đó tích c{c phần tử của S bằng
33
Chọn ý C.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 82
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 55: Cho hệ phương trình
22
m3
9x 4y 5
log 3x 2y log 3x 2y 1

có nghiệm
x; y
thỏa
mãn
3x 2y 5
. Tìm giá trị lớn nhất của m?
A.
5
B.
3
log 5
C.
5
D.
5
log 3
THPT Chuyên Lương Văn Tụy – Ninh Bình lần 1 năm 2017 – 2018
Lời giải
Từ phương trình 1 của hệ ta có
5
3x 2y 3x 2y 5 0 3x 2y
3x 2y
Từ phương trình 2 của hệ ta có
m 3 3
3 m 3
5
log 3log 3x 2y log 1
2x 2y
log 3x 2y log 3 1 log 5 1



3m
33
mm
1 log 5 1 log 5
log 3x 2y log 5 3x 2y 5 0
1 log 3 1 log 3


Giải bất phương trình trên ta được
1
m ; 5 \ 1
3


Khi đó hệ phương trình đầu có dạng
3
m
1 log 5
1 log 3
5
3x 2y 3x 2y 5
3x 2y
M
3x 2y 3 3x 2y M






nên luôn có
nghiệm. Vậy giá trị lớn nhất của m để hệ có nghiệm là 5
Chọn ý C.
Câu 56: Cho hàm số
x
x2
9
fx
9m
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m
sao cho
f a f b 1
với mọi số thực a,b thỏa mãn
a b 2
e e a b 1
. Tính tích các
phần tử của S
A.
81
B.
3
C.
3
D.
9
Lời giải
Theo giả thiết ta có
a b 2 a b 2
e a b 1 e 1 a b 2
.
Mặt khác theo một bất đẳng thức phụ m| ta đã chứng minh được ở các bài tập trước thì ta
luôn có
a b 2
e 1 a b 2

. Do đó dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
a b 2
Khi đó ta có:
2 a 2 a
a 2 a
a 2 2 a 2
2 2 a a 4
44
162 m 9 9
99
f a f b 1
9 m 9 m
81 m 9 9 m
m 81 162 m 81 m 3


Chọn ý D.
Bài tập tương tự
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
83 | Chinh phục Olympic toán
1. Cho hàm số
t
t
4
ft
4m
với
m0
là tham số thực. Biết rằng
f x f y 1
với mọi
x,y thỏa mãn
1
2
11
x y x y
22
. Tìm giá trị của
ft
trên đoạn
1
;1
2



A.
3
4
B.
1
2
C.
1
4
D.
5
4
Hướng dẫn.
Chú ý từ giả thiết áp dụng bất đẳng thức AM – GM
1
2
11
x y x y x y 1
22
Đến đ}y b|i to{n sẽ quay về bài toán ở trên
Chọn ý B.
2. Cho hàm số
t
t2
16
ft
16 m
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m sao
cho
f a f b 1
với mọi số thực a,b thỏa mãn
a b 2
e e a b 1
. Hỏi S có bao nhiêu
phần tử?
A.
8
B.
20
C.
11
D.
34
Chọn ý B.
Câu 57: Cho phương trình
xx
3 a.3 cos x 9
. Có bao nhiêu giá trị thực của tham số a
thuộc đoạn
2018; 2018
để phương trình đã cho có đúng một nghiệm thực?
A.
1
B.
2018
C.
0
D.
2
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có :
xx
3 a.3 cos x 9
x x x
9 a.3 cos x 9 3 0
x 2 x
3 3 a.cos x
*
Điều kiện cần. Nếu phương trình
*
có nghiệm duy nhất
0
x
thì ta thấy rằng
0
2x
cũng l|
nghiệm của
*
do đó
00
x 2 x
0
x1
. Thay vào
*
ta được
a 6.
Điều kiện đủ. Ngược lại nếu
a6
thì phương trình
*
trở thành
x 2 x
3 3 6.cos x
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
x 2 x x 2 x
3 3 2. 3 .3 6

mà
6.cos x 6
Do đó
x 2 x
3 3 6.cos x
x 2 x
3 3 6
6 cos x 6

x 2 x
33
cos x 1
x1
Chọn ý A.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 84
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 58 : Cho các số thực x,y,z không âm thỏa mãn
22
2
0 x y y z x z 2
. Biết
giá trị lớn nhất của biểu thức
4
y
x z 4 4 4
3
P 4 4 4 ln x y z x y z
4
là
a
b
với a,b
là các số nguyên dương v|
a
b
tối giản. Tính
S 2a 3b
A.
13
B.
42
C.
54
D.
71
Lời giải
Theo giả thiết
22
2
2
0 x y y z x z 2 2x 2 x 1
. Tương tự ta cũng sẽ
được
0 x, y,z 1
. Khi đó ta có:
2 2 2 2 2 2 2 2 2
2 x y z 2 x y z 2 xy yz xz 2 x y z 1
Đồng thời
4 4 4 2 2 2 4 4 4 2 2 2
x y z x y z ln x y z ln x y z 0
Xét bất đẳng thức phụ
t
4 mt n
. Khi đó ta cần bất đẳng thức trên đúng với mọi
t 0;1
nên thay
t 0,t 1
vào giải hệ ta sẽ tìm được
m 3, n 1
. Xét hàm số
t
f t 4 3t 1
trên
0; 1
ta có
t
4
3
f ' t 0 4 ln 4 3 0 t log
ln 4
. Lập bảng biến thiên ta dễ chỉ ra
được bất đẳng thức trên luôn đúng.
Dấu “=” xảy ra khi
t 0 t 1
. Áp dụng vào bài toán ta có
4
3 21
P 3 x y z x y z 3
44
Chọn ý C.
Bài tập tương tự.
Cho các số thực x,y,z không âm thỏa mãn
22
2
0 x y y z x z 18
. Biết giá trị
lớn nhất của biểu thức
y
xz
4
3 3 3
1
P 4 4 4 x y z
108
là
a
b
với a,b là các số nguyên
dương v|
a
b
tối giản. Tính
S 2a 3b
A.
13
B.
42
C.
54
D.
71
Ta giả thiết ta cũng tìm điều kiện của 3 biến x,y,z và áp dụng y nguyên cách làm của c}u trên để
giải quyết bài toán này
Chọn ý C.
Câu 59: Cho 2 hàm số
x 1 x
x
2
f x m 1 6 2m 1,h x x 6
6
. Tìm tham số m để
hàm số
g x h x .f x
có giá trị nhỏ nhất là 0 với mọi
x 0;1
A.
m1
B.
1
m
2
C.
1
m ;1
2



D.
m1
Lời giải
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
85 | Chinh phục Olympic toán
Ta thấy rằng với mọi m, ta luôn có
h 1 f 1 0
nên bài toán trở th|nh tìm m để cho hàm
số
g x h x .f x 0 x 0;1
. Dễ thấy với
x1
thì bất đẳng thức luôn đúng, do đó ta
sẽ xét trên
0;1
.
Ta dễ thấy
hx
l| h|m đồng biến trên
0;1
,
h 1 0 h x 0 x 0;1
. Đến đ}y lại
rút gọn bài toán trở th|nh tìm m để
f x 0 x 0;1
. Đặt
x
t 6 t 1;6
ta có
2
x2
x2
2 t t 2
f x 0 m 1 6 2m 1 0 m 1 t 2mt 2 t 0 m
6 t 2t

Đến đ}y b|i to{n trở thành bài toán rất đơn giản, ta cần
2
2
1;6
t t 2 1
m min
t 2t 2


Chọn ý B.
Câu 60 : Số thực a nhỏ nhất để bất đẳng thức
2
ln x 1 x ax
đúng với mọi số thực x là
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số tối giản. Tính
T 2m 3n
A.
T5
B.
T8
C.
T7
D.
T 11
Lời giải
Đ}y l| một c}u kh{ cơ bản trong việc ứng dụng đạo h|m tìm điều kiện có nghiệm.
Biến đổi giả thiết ta có
2
x ln x 1
a , x 0
x

.
Xét hàm số
23
x
2 ln x 1 x
x ln x 1
x1
f x f ' x
xx

Xét
2
2
xx
h x 2 ln x 1 x h' x 0, x 0 h x h 0 0
x1
x1
Vậy
x0
11
f ' x 0 f x lim f x a
22
.
Chọn ý B.
Bài tập tương tự.
Số thực a nhỏ nhất để bất đẳng thức
2
3
x
ln x 1 x ax
2
đúng với mọi số thực x là
m
n
với m,n là các số nguyên dương v|
m
n
là phân số tối giản. Tính
T 2m 3n
A.
8
B.
20
C.
11
D.
34
Tương tự như c}u trên thì đ}y cũng l| một c}u kh{ cơ bản trong việc ứng dụng đạo h|m tìm điều
kiện có nghiệm.
Chọn ý C.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 86
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 61: Cho các số thực
a, b, c 1;2
thỏa mãn
3 3 3
2 2 2
log a log b log c 1
. Tính giá trị
biểu thức
S a b c
khi biểu thức
3 3 3 a b c
2 2 2
P a b c 3 log a log b log c
đạt giá
trị lớn nhất?
A.
5
B.
3
1
3
3.2
C.
6
D.
4
THPT Chuyên Thái Bình lần 1 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Ý tưởng vẫn sẽ như b|i trước ta phải sử dụng tới bất đẳng thức phụ.
Ta sẽ có đ{nh gi{
33
22
t 3t log t log t 1
. Để chứng minh đơn giản ta sẽ đặt
2
log t x
. Khi
đó ta cần chứng minh
33
t 3tx x 1
. Xét hàm số
2
11
f t t log t, t 1; 2 f ' t 1 ;f ' t 0 t f t 1
t ln 2 ln 2
Khi đó
3 3 2 2
t x 1 t x 1 0 t 3tx x 1 t x 1 t t x 1 x x 1 0
Vậy bất đẳng thức cần chứng minh luôn đúng.
Áp dụng vào bài toán ta có
33
22
P a 3 alog a log a 3 1 3 4
Chọn ý D.
Bài tập tương tự.
Cho các số thực
a, b, c 1;2
thỏa mãn
3 3 3
2 2 2
log a log b log c 2
. Tìm giá trị lớn nhất của
biểu thức
3 3 3 a b c
2 2 2
P a b c 3 log a log b log c
?
A.
3
B.
6
C.
3
34
D.
5
Chọn ý D.
Câu 62: Cho 2 số thực x,y phân biệt thỏa mãn
x, y 0;2018
.
Đặt
y
1x
S ln ln
y x 2018 y 2018 x




. Mệnh đề n|o dưới đ}y đúng?
A.
2
S
1009
B.
2
S
1009
C.
4
S
1009
D.
4
S
1009
Lời giải
Một bài toán chỉ nên tham khảo vì có sử dụng tới kiến thức không trong chương trình phổ thông cơ
bản.
Xét hàm số
t
f t ln
2018 t



và tham số u nằm giữa x v| y. Theo định lý Lagrange ta có
AM GM
2
f y f x
2018 2018 2
S f ' u
y x u 2018 u 1009
u 2018 u
2





Chọn ý A.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
87 | Chinh phục Olympic toán
Định lí Lagrange - Lagrange's Mean Value Theorem.
Nếu
fx
là hàm liên tục trên đoạn
a;b
v| đồng thời có đạo hàm trên khoảng
a;b
thì
tồn tại
c a;b
sao cho
f b f a
f ' c
ba
Chứng minh: Xét hàm số
f b f a
F x f x x
ba

. Ta có
Fx
là hàm liên tục trên đoạn
a;b
, có đạo hàm trên khoảng
a;b
và
F a F b
. Theo định lí Rolle tồn tại
c a;b
sao cho
F' c 0
. Mà
f b f a f b f a
F' x f' x f' c
b a b a


Định lí Rolle là một hệ quả của định lí Lagrange trong trường hợp
f a f b
Câu 63: Cho 3 số
a,
b,
c
là các số thực lớn hơn
1
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
3
ac ab
bc
4 1 8
P
log a
log b 3log c
A.
20
B.
10
C.
18
D.
12
THPT Chuyên Hùng Vương – Gia Lai – Lần 2 năm 2017 – 2018
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
a b c
bc ab
ac
4 1 8
P 2log bc 2 log ac 8log ab
1
2 log a log c
log b
2
a a b b c c
2 log b 2 log c 2 log a 2 log c 8log a 8log b
a b a c b c
2 log b 2 log a 2 log c 8log a 2 log c 8log b
.
Vì
a,
b,
c
là các số thực lớn hơn
1
nên:
a
log b,
b
log a,
a
log c,
c
log a,
b
log c,
c
log b 0
.
Do đó {p dụng bất đẳng thức AM – GM , ta có:
a b a c b c
P 2 2 log b.2log a 2 2 log c.8log a 2 2 log c.8log b 4 8 8 20
.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
ab
2
ac
2
bc
ab
log b log a
log c 4log a c a a b c 1
log c 4 log b
cb


Chọn ý A.
Câu 64: Cho a,b,c,d là các số thực dương có tổng bằng 1. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
2 2 2 2 2 2 2 2
P 1 a b a b 1 c d c d
A.
2
B.
17
4ln
16
C.
4
17
16



D.
17
ln
16
Lời giải
Từ giả thiết ta có:
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
P 1 a b a b 1 c d c d a 1 ln P ln a 1
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 88
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Ta có đ{nh gi{ sau
2
ln t 1 mt n
, để tìm được hai số m,n ta sẽ sử dụng tới bất đẳng
thức tiếp tuyến, đ}y l| một phương ph{p rất hay để chứng minh các bất đẳng thức đối
xứng với các biến độc lập nhau.
Cơ sở của phương pháp
Nếu đường thẳng
y ax b
là tiếp tuyến của đồ thị hàm số
y f x
tại điểm
00
A x ; y
, A không phải điểm uốn thì khi đó tồn tại một khoảng D chứa
0
x
sao cho
f x ax b
hoặc
f x ax b
. Đẳng thức xảy ra khi
0
xx
Nếu đường thẳng
y ax b
là tiếp tuyến của đồ thị hàm số
y f x
tại điểm
00
A x ; y
thì ta luôn ph}n tích được
k
0
f x ax b x x g x ,k 2
Sau đ}y ta {p dụng lý thuyết trên vào bài toán trên. Chú ý ta có
2
ln a 1
là một biểu
thức đối xứng theo bốn biến a,b,c,d đồng thời giả thiết cũng l| đối xứng nên ta sẽ dự đo{n
dấu “=” xảy ra khi
1
a b c d
4
. Quay lại bất đẳng thức phụ m| ta đang đi tìm hệ số
2
ln t 1 mt n
, ta sẽ tìm m,n sao cho hai đồ thị hàm số
2
y ln t 1 , y mt n
tiếp
xúc nhau tại điểm có ho|nh độ
1
t
4
ta được
8
m
17
2 17
n ln
17 16
. Vậy ta có bất đẳng thức
phụ là
2
8 2 17
ln t 1 t ln
17 17 16
, dễ thấy bất đẳng thức n|y luôn đúng, khi đó {p dụng
vào bài toán ta có:
4
2
8 2 17 17 17
ln P ln a 1 a 4 ln 4ln P
17 17 16 16 16

Chọn ý C.
Câu 65: Cho 3 số thực x,y,z không âm thỏa mãn
y
xz
2 4 8 4
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức
y
xz
S
6 3 2
A.
1
12
B.
4
3
C.
1
6
D.
4
1 log 3
Lời giải
Chú ý với điều kiện x,y,z không âm thì ta luôn có
y
xz
2 , 4 ,8 1
.
Theo nguyên lý Dirichlet ta có
y y y
x x x
y y y
x z x z x z z z
yy
x z z z x z
2 1 4 1 0 2 .4 2 4 1
2 .4 .8 2 4 1 .8 2 .8 4 .8 8
2 8 1 4 8 1 8 2 4 8 2
Chú ý rằng khi
y
xz
2 , 4 ,8 1
thì
z
82
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
89 | Chinh phục Olympic toán
yy
x z x z
1
2 .4 .8 2 4 8 2 2 x 2y 3z 1 S
6
Chọn ý C.
Nguyên lí Dirichlet
Nguyên lý những cái lồng và các chú thỏ đã được biết đến từ rất l}u. Ngay trong chương
trình phổ thông cơ sở chúng ta cũng đã l|m quen với phương ph{p giải toán này. Thực ra
nguyên lý này mang tên nhà bác học người Đức Pête Gutxtap Legien Đirichlê (1805-1859).
Nguyên lý phát biểu rất đơn giản: Nếu chúng ta nhốt thỏ vào các lồng mà số lồng ít hơn số thỏ,
thì thể n|o cũng có một lồng nhốt ít nhất hai con thỏ. Nguyên lí Dirichlet có rất nhiều ứng
dụng trong Toán Học, điển hình là bất đẳng thức. Chúng thường được áp dụng để giải
một số bài toán bất đẳng thức không thuần nhất. Hôm nay tôi sẽ đưa ra một số ví dụ để
các bạn hiểu hơn về vấn đề này. Trong 3 số a,b,c luôn có 2 số nằm cùng phía với số m bất
kỳ (Hay lớn hơn bằng m hoặc bé hơn bằng m). Đ}y chính l| cơ sở lời giải của bài toán trên.
Câu 66: Cho các số thực
a, b,c 1
thỏa mãn
a b c 5
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức
3 9 27
P log a 2 log b 3log c
A.
3
log 5
B.
1
C.
3
log 15
D.
3
5
log
3
Lời giải
Giả thiết tương đương
3 9 27 3 3 3 3
P log a 2 log b 3log c log a log b log c log abc
Theo nguyên lý Dirichlet ta có
a 1 b 1 0 ab a b 1 abc c a b 1 ac bc c
a c 1 b c 1 c a b c 2 3
33
P log abc log 3 1
Chọn ý B.
Câu 67: Biết a là số thực dương bất kì để bất đẳng thức
x
a 9x 1
nghiệm đúng với mọi
x
. Mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
34
a 10 ;10
B.
23
a 10 ;10
C.
2
a 0;10
D.
4
a 10 ; 
THPT Chuyên ĐH Vinh – lần 1 - năm 2017 – 2018
Lời giải
Bất đẳng thức
x
a 9x 1
đúng với mọi
x
thì nó phải đúng với
x 1 a 10
.
Do
a1
nên hàm số
x
ya
đồng biến trên , đồ thị hàm số có bề lõm quay lên trên.
Hay hàm số là hàm số lõm trên
Do hai đồ thị hàm số
x
ya
và
y 9x 1
luôn đi qua điểm
A 0;1
ất đẳng thức
x
a 9x 1
nghiệm đúng với mọi x khi đường thẳng
y 9x 1
là tiếp tuyến của đồ thị
hàm số tại điểm
x9
A 0;1 y' 0 9 y' a ln a ln a 9 a e
Chọn ý A.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 90
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 68: Gọi a là giá trị nhỏ nhất của
n
3
i2
n
log i
fn
9
với
n ,n 2
. Có bao nhiêu số tự
nhiên n để
f n a
?
A.
2
B. Vô số
C.
1
D.
4
Lời giải
Từ giả thiết ta có
33
f n log n 1 f n 1 log n
f n 1 ,f n
99

Để
fn
đạt giá trị nhỏ nhất thì ta có
f n f n 1
f n f n 1


3
3
99
3
3
f n log n 1
fn
log n 1 9
9
3 1 n 3
log n 9
f n 1 log n
f n 1
9




Vậy có 2 giá trị của n thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Chọn ý A.
Câu 69: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn
1
x
x
2
2 log 14 y 2 y 1
. Tính giá trị
của biểu thức
22
P x y xy 1
?
A.
3
B.
1
C.
2
D.
4
THPT Quãng Xương – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Khi đã l|m quen với các dạng toán ở dạng 5 này thì bài toán này trở nên vô cùng bình thường.
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
1
1
2 x.
x
x
x
2 2 4

Mặt khác ta có
14 y 2 y 1 14 y 1 y 1 3 y 1
. Đặt
t y 1 0
.
Xét hàm số
3
2
f t t 3t 14,f ' t 0 t 1 f t 16 log 14 y 2 y 1 4
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x1
P2
y0

Chọn ý C.
Bài tập tương tự
Tính giá trị của biểu thức
22
P x y xy 1
biết rằng:
2
2
1
x1
x
2
13
4 log 14 y 2 y 1 x 0, 1 y
2






A.
3
B.
4
C.
1
D.
2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
91 | Chinh phục Olympic toán
THPT Chuyên Lương Văn Ch{nh – Phú Yên năm học 2017 – 2018
Chọn ý D.
Câu 70: Cho x,y,z là các số thực thỏa mãn điều kiện
yy
x z x z
4 9 16 2 3 4
. Tìm giá trị
lớn nhất của biểu thức
y1
x 1 z 1
P 2 3 4

A.
9 87
2
B.
7 87
2
C.
5 87
2
D.
3 87
2
Lời giải
Đặt
y
xz
2 2 2
a,b,c 0
2 , 3 , 4 a, b, c
a b c a b c

Khi đó ta có
1 1 1 9
P 2a 3b 4c 2 a 3 b 4 c
2 2 2 2
Theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có
2 2 2
2 2 2
1 1 1 9 9 87
P 2 3 4 a b c
2 2 2 2 2




Chọn ý A.
Câu 71: Giá trị lớn nhất của hàm số
2
ln x 1
ym
ln x 1

trên đoạn
2
1; e


đạt giá trị nhỏ
nhất là bao nhiêu?
A.
12
2
B.
12
4

C.
12
2

D.
12
4
Lời giải
Ta có
2
2
0;2
1;e
t1
max y max m
t1



. Xét
2
2
2
t 1 1 t
f t m,f ' t 0 t 1
t1
t1

Mặt khác ta có
2
1;e
35
f 0 m 1, f 1 m 2 ,f 2 m
5
1 1 2
min y min m 1 ; m 2 m 1 m 2
22



Chọn ý C.
Câu 72: Biết
là số thực lớn nhất thỏa mãn bất đẳng thức
n
1
1 e, n
n




. Hỏi
mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
A.
0;1
B.
1; 2
C.
1;0
D.
2;3
Lời giải
Gọi
fn
là số thực thỏa mãn đẳng thức
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 92
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
n f n
1 1 1
1 e n f n ln 1 1 f n n
1
nn
ln 1
n



Trên khoảng
1;
ta xét hàm số
1
f x x
1
ln 1
x




ta có
2
1
f ' x 1
1
x x 1 ln 1
x





Mặt khác
t
ln t 1 t 0
t1
. Thật vậy ta có:
2
1 t 1
t 2 t 1
g t ln t 1 g ' t 0
t1
t 1 2 t 1 t 1 2 t 1 t 1

Nên suy ra
t
g t g 0 0 ln 1 t
t1
. Do đó ta được
22
2
1 1 1
ln 1 x x 1 ln 1 1 f' x x 0
1
xx
x1
x



Vậy hàm số
fx
đồng biến trên
1;
. Do đó ta suy ra
1
f n f 1 1
ln 2
Chọn ý C.
Câu 73: Cho 2 số thực a,b không âm thỏa mãn
2
log ab 0;1
đồng thời
22
a b 1
log ab 1 log ab
22
2a 2b
2
log ab 1 log ab 1
21

Biết rằng
4 10
xy
được viết dưới dạng
mn
với a,b là các số nguyên dương. Hỏi có tất cả
bao nhiêu bộ số
m; n
như vậy?
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Lời giải
Một bài toán rất khó nên mình chỉ đưa ra để các bạn tham khảo thôi nhé, trong đề thi sẽ không gặp
những bài toán loại này.
Trước tiên ta sẽ đặt
22
log ab x,1 log ab y x y 1
. Vế trái viết lại là
y
x
xy
.
Ta có bất đẳng thức
f x f y
xy
f*
22



- Bất đẳng thức Jensen
Thật vậy ta có thể giả thiết
0 a b 1
và viết bất đẳng thức dưới dạng
x y x y
f f x f y f 0
22
Vế trái của bất đẳng thức này có dạng
y x y x y x
f' f' f''
2 2 2
Trong đó
xy
x y,
2
. Vì
ln f x x ln x
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
93 | Chinh phục Olympic toán
2
1
f' x f x 1 ln x f '' x f x 1 ln x 0, x 0;1
x



Suy ra
yx
f'' 0
2
. Vậy bất đẳng thức
*
đúng. Khi đó {p dụng ta có
1x
y
xx
1
x y x 1 x f x f 1 x 2f 2
2



Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
a b 1 a b
2a 2b
2a 2b
2 2.2
1 1 2
21
22
.
Vậy
VT VP
. Dấu “=” xảy ra khi
4 10
4
x y 2 x y 128 2 32 4 8 8 2
Chọn ý D.
Bất đẳng thức Jensen và tính chất của hàm lồi
Ở b|i to{n trên ta đã sử dụng tới một tính chất có lẽ là ít gặp cũng như một bất đẳng thức
khá lạ, ở phần này mình sẽ giới thiệu cho bạn nào có quan tâm tới nó.
Cho hàm số
fx
liên tục trên đoạn
a;b
v| n điểm tùy ý nên
a;b
. Ta có
Nếu
f '' x 0
thì
n
1 2 n
i
i1
x x ... x
f x nf
n



Nếu
f '' x 0
thì
n
1 2 n
i
i1
x x ... x
f x nf
n



Ngoài ra cần chú ý thêm
Nếu hàm số
fx
có
f '' x 0, x a;b
thì
fx
làm hàm lồi trên
a;b
Nếu hàm số
fx
có
f '' x 0, x a; b
thì
fx
làm hàm lõm trên
a;b
Câu 74: Có bao nhiêu cặp số nguyên
a;b
thỏa mãn
0 a, b 100
sao cho đồ thị của 2
hàm số
x
11
y
ab

và
x
11
y
ba

cắt nhau tại đúng 2 điểm phân biệt?
A. 9704
B. 9702
C. 9698
D. 9700
Lời giải
Ta thấy
a 1; b 1
, nếu
ab
2 đường cong trùng nhau nên có vô số điểm chung, loại.
Vì vai trò của a,b như nhau nên ta chỉ cần tìm cặp số nguyên
a;b
với
a b 1
sao cho
phương trình
x x x x
1 1 1 1 1 1 1 1
0
a b b a a b a b
có 2 nghiệm phân biệt.
Xét hàm số
xx
xx
1 1 1 1 1 1
f x f ' x ln a , f 1 0
a b a b a b
Ta có
0b
a
ln b
f ' x 0 x x log
lna



,
f ' x 0
khi
0
xx
,
f ' x 0
khi
0
xx
.
Nếu
0b
a
ln b ln a lnb
x 1 log 1 a; b 4; 2
lna a b



.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 94
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Chú ý xét hàm số
lnt ln 3 ln 2 ln 4 ln 5 ln 100
f t ...
t 3 2 4 5 100
Khi đó
0
f x f x f 1 0 f x
có đúng 1 nghiệm
0
x1
Nếu
0
x1
, khi đó vẽ bảng biến thiên cho hàm số ta thấy phương trình
f x 0
luôn có 2
nghiệm phân biệt.
Với mỗi
b k 2, 3,...,99 a k 1,...,100
tức có
100 k
cách chọn a.
Vậy có
99
k2
100 k 4851

cặp
a; b a b 1
và loại đi cặp
4;2
ta có 4850 cặp.
Xét tương tự với trường hợp
b a 1
ta có tất cả 9700 cách chọn.
Chọn ý D.
Câu 75: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn đẳng thức sau:
2 2 2 2
2 3 3 2
log log x 9y 6xy 2x 6y 2 log log 9x y 6xy 6x 2y 3
Biết rằng
2
xy
được viết dưới dạng
m
n
với m,n là các số nguyên không âm và
m
n
là phân
số tối giản. Hỏi
mn
có giá trị bằng bao nhiêu
A. 8
B. 9
C. 10
D. 11
Lời giải
Biến đổi giả thiết tương đương
2 2 2 2
2 3 3 2
22
2 3 3 2
log log x 9y 6xy 2x 6y 1 log log 9x y 6xy 6x 2y 3
log log 3 x 3y 1 log log 3x y 1 2
Ta thấy rằng
2
2 3 2 3
2
3 2 3 2
log log 3 x 3y 1 log log 3 0
log log 3x y 1 2 log log 2 0
. Do đó
VT VP
.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2
x 3y 1 0
11
x y xy
3x y 1 0
28
Chọn ý A.
Câu 76: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn
0 x y
2
v| đồng thời
sin x y cos x y
22
2
tan x y cot x y log 4 x y

Tính giá trị của biểu thức
22
sin x y x y
4



?
A.
2
2
B.
0
C.
1
D.
3
2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
95 | Chinh phục Olympic toán
+ Nếu
0 x y
4
, áp dụng tính chất của lượng giác và bất đẳng thức AM – GM ta có
sin x y cos x y sin x y sin x y
tan x y cot x y tan x y cot x y 2
+ Nếu
xy
42

, , áp dụng tính chất của lượng giác và bất đẳng thức AM – GM ta có
sin x y cos x y cos x y cos x y
tan x y cot x y tan x y cot x y 2
Vậy
sin x y cos x y
tan x y cot x y 2

. Mặt khác
22
22
log 4 x y log 4 2
.
Nên dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
22
xy 0
sin x y x y 1
4
xy
4




Chọn ý C.
Câu 77: Cho các số thực a,b,c có tổng bằng 3. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau
a b c a b c a b c
P 4 9 16 9 16 4 16 4 9
A.
23
B.
33
C.
43
D.
63
Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
a b c a b c a b c
6
P 3 4 9 16 9 16 4 16 4 9
Theo bất đẳng thức Holder ta có
3
3
33
a b c a b c a b c a b c a b c a b c
3
6
99
4 9 16 9 16 4 16 4 9 4 9 16
4 9 16 3 P 3 3 3 3
Chọn ý B.
Câu 78: Cho 3 số thực thỏa mãn
x 2; 4 ; y 0; 4 ; z 1;5
. Khi đó gi{ trị lớn nhất của
biểu thức
2
3 5 5
T x y z 5 log x 1 2 log y 1 4 log z
bằng?
A.
10
B.
11
C.
8 5 14
D.
12
Lời giải
Theo Cauchy – Schwarz , ta có:
2
2
1 1 5
x y z 1 x 1 y 2z 1 1 x y 2z x y 2z
22
2






Dấu
""
xảy ra khi:
x y 2 z x y 4z 1
Suy ra
3 5 5
5
T x y 2z 5 log x 1 2 log y 1 4 log z
2
3 5 5
5
T x y 2z 2 log x 1 4 log y 1 8log z
2
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 96
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
3 5 5
5
T x y 2z 2 log x 1 4 log y 1 8log z
2
3 5 5
55
T x 2 log x 1 y 4 log y 1 5 z 4log z
22
Áp dụng kết quả quan trọng
a
x a 1 log x 1 0, x 1;a
. Dấu “=” xảy ra khi
x1
hoặc
xa
33
55
55
x log x 1 x 1 2 log x 1 1 2 2
y 4log y 1 y 1 4log y 1 1 0
z 4 log z z 4 log z 1 1 1
T 10
Dấu “=” xảy ra khi
x y 4z 4
.
Câu 79: Cho các số thực x,y,z. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau
x y 2z y z 2x z x 2 y
P 3 2011 3 2011 3 2011
A. 4
B. 5
C. 6
D. 7
Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức Mincowsky và bất đẳng thức AM – GM ta có:
2
x y 2z y z 2 x z x 2 y
2
x y 2z
222
3 2011 3 3 3 2011 2011 2011




2
x y 2z y z 2 x z x 2y
3
222
27 3. 2011 6





Chọn ý C.
Câu 80: Cho hai các số thực a, b, c, d, e dương thỏa mãn
a b c d e 1000
và
a b c d e 0
a b c d e 0
a b c d e 0
a b c d e 0
a b c d e 0
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức
bd
M a c

A.
499
499
B.
500
500
C.
499
500
D.
500
499
Lời giải
Một câu chỉ mang tính tham khảo cho những bạn có tìm tòi thôi nhé.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
97 | Chinh phục Olympic toán
Đặt
a b c d e h
a b c d e k
a b c d e l
a b c d e m
a b c d e n
ta thấy rằng
h k n m l a b c d e 1000
v| đồng thời
2a h k, 2b k l, 2c l m,2d m n,2e n h
. Từ đó suy ra h, k, l, m, n đều là các số
chẵn. Bên cạnh đó ta suy ra được
1 1 1
a c h k l m 1000 n , b d 1000 h
2 2 2
.
Để
bd
M a c

đạt giá trị lớn nhất thì n và h có giá trị nhỏ nhất, mà n,h chia hết cho 2
nên
499
h n 2 max M 499
.
Đẳng thức xảy ra khi
k 9974 2t
l 2, 4,..., 2t
t 1, 496
l m 2 2t
k l m 996

Chọn ý A.
Câu 81: Giá trị nhỏ nhất của m để hệ phương trình sau có nghiệm :
23
33
log x y log xy 2 2
x y 2xy m
A.
1.
B.
2.
C.
3.
D.
4.
Lời giải
Đặt
23
log x y a, log xy 2 b
khi đó
a b 2
Lại có:
2
x y 4xy
2
a b 2 a a a
2 4 3 2 4 3 2 12 8.3 36 0
Xét hàm
aa
g a 12 8.3 36
đồng biến trên ,
g 1 0 a 1
3
3
a 2 a a 2 a
m x y 3xy x y 2xy 2 3 3 2 .2 2 3 2 f a

H|m f đồng biến trên
1;
suy ra
m f(1) 1
Vậy hệ phương trình có nghiệm khi và chỉ khi phương trình thứ 2 có nghiệm
a 1 m 1
Câu 82: Cho các số thực x,y thỏa mãn
2
2
2
2
log x 3 2 log 2 y 3 log y 3 2 log x 3 2
.
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức
22
P 4 x y 15xy
là?
A.
min P 80
B.
min P 91
C.
min P 83
D.
min P 63
Lời giải
Giả thiết tương đương
2
2
2
2
11
log x 3 log 2 y 3 log y 3 log x 3 2
22
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 98
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2
2
22
log x 3 log x 3 2 log y 3 log 2 y 3
x 3 x 3 2 y 3 y 3 2
x 3 2 x 3 y 3 2 y 3 x y 2 x 3 y 3
Ta có
2
x y 4
x y 2 x 3 y 3 x y 4 x y 8 x 3. y 3 4 x y
x y 0


Mặt khác
x y 2 x 3 y 3 2 2 x y x y 8 x y 4;8
Xét biểu thức
2
22
P 4 x y 15xy 4 x y 7xy 16 x y 7xy 7x y 3 16y 5x
.
Mà
y 3 0
P 16 4 x 5x 64 21x
y 4 x


Kết hợp với
x y 4 x 3;7 64 21x 83
Vậy gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức
P
là
83
.
Câu 83: Có tất cả bao nhiêu cặp số thực
x; y
thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện
2
3
x 2x 3 log 5
y4
2
35
4 y y 1 y 3 8

?
A.
3
B.
2
C.
1
D.
0
Lời giải
Từ giả thiết ta suy ra
22
2
3
x 2x 3 x 2x 3
x 2x 3
y 4 y 4 y 3
log 5
33
5 5 3 5 1 y 3
35

2 2 2
2 2 2
4 y y 1 y 3 4y 1 y y 3 3y 1 y 3 8 y 3
4 y y 1 y 3 4y 1 y y 3 3y 1 y 3 8
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
y3
. Thế vào giả thiết ta được
2
x1
x 2x 3 0
x3

Vậy tồn tại 2 bộ số thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Câu 84: Cho 3 số thực dương x,y,z thỏa mãn
2
2z y
. Khi biểu thức sau đạt giá trị nhỏ
nhất, hãy tính
2
log xyz
?
2 3 3 3 3 4 2 2
22
P log xy log x y x z y xy 2zy 2xz
A.
3
B.
2
C.
1
D.
0
Lời giải
Ta có
2 3 3 3 3 4 2 2
22
P log xy log x y x z y xy 2zy 2xz
2 3 3 3 3 2 2 3 3 3 3
2 2 2 2
log xy log x y x z 2z y x y log xy log x y x z
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
3 3 3 3 3 3 3
x y z x 2x y z
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
99 | Chinh phục Olympic toán
3
2 2 2 2
2
2 2 2 2
3
P log xy log 2 x yz log xy log x yz 1
2



Trường hợp 1:
2
22
5
y z P log xy 3log xy 1
4
Trường hợp 2:
2
22
5
y z P log xz 3log xz 1
4
Vậy
5
min P
4

, dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
2
2
x , y z 4 log xyz 1
16
Câu 85: Giả sử
k
là số thực lớn nhất sao cho bất đẳng thức
2 2 2
1 1 k
1
sin x x
đúng với
x 0;
2




. Khi đó gi{ trị của
k
là?
A.
5
B.
2
C.
4
D.
6
Lời giải
Ta có
2 2 2 2 2 2
1 1 k 1 1 k
11
sin x x sin x x

.
Xét
22
11
fx
sin x x

,
x 0;
2




.
Ta sẽ chứng minh
33
2 cos x 2
f ' x 0
sin x x
,
x 0;
2




.
Thật vậy
33
33
2 sin x 2x cosx
f' x 0
x sin x

33
sin x x cos x 0
,
x 0;
2




3
sin x x cos x
,
x 0;
2




3
sin x
g x x 0
cos x
,
x 0;
2




.
Ta có
64
33
2
33
2 cos x 3 cos x 1
2 cos x 1
g x 1
3cos x. cos x 3cos x. cos x

2
22
33
3
cos x 1 2 cos x 1
0
3cos x. cos x


,
x 0;
2




.
Do đó
g x g 0 0
. Suy ra
f x 0
,
x 0;
2




.
Vẽ bảng biến thiên ta suy ra
2
k
f x 1
,
x 0;
2




22
4k
1 1 k 4

.
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tạp chí và tư liệu toán học | 100
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 86: Cho 4 số thực
a,b, c,d
sao cho
c d 0
đồng thời thỏa mãn
22
4
c d 2 2
cd
log 1 a b 1 log a b
2 .2 .2 ln c d 2cd 4c 4d 5 16

Gọi M và m lần lượt là GTNN và GTLN của biểu thức
22
P a c b d
. Tính giá trị
của
S M n
?
A.
62
B.
82
C.
10 2
D.
12 2
Nguyễn Minh Tuấn
Lời giải
Biến đổi giả thiết đầu tiên ta có
22
2 2 2 2
log 1 a b 1 log a b a b 1 10 a b a 5 b 5 49
Giả thiết 2 tương đương
44
cd
2
c d 2 2
c d c d
2 .2 .2 ln c d 2cd 4c 4d 5 16 2 ln c d 2 1 16


Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
4
cd
2 4 4
cd
2 2 2 16
Mặt khác
2
ln c d 2 1 0 VT 16
. Dấu “=” xảy ra khi
c d 2
Ta sẽ sử dụng phương ph{p hình học cho bài này.
Xét đường tròn tâm
I 5;5
bán kính
R7
, v| đường thẳng
: x y 2 0
. Gọi điểm
A a;b ,B c;d
. Ta có hình vẽ dưới đ}y.
Ta có
22
P a c b d AB
min
max min
AB d 0; R 6 2 7
AB AB 2R 6 2 7
A
B
I
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
101 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Ta có th thy rng các bài toán cha tham s luôn là mt câu hi rt quan tr
thi, nó tri dài   logarit, thc cht các bài toán này bn
chu ging nhau, ch khác nhau các phép bii, và tính cht ca tng phép bin
 tìm hiu các bài toán cha tham s liên quan t
 n thc cn nh!
I. MỞ ĐẦU.


22
f x ax bx c, a 0 , b 4ac
.

12
x , x

12
12
b
S x x
a
c
P x x
a

.

f x 0

P0
.

f x 0

0
P0

.

f x 0

0
S0
P0

.

f x 0

0
S0
P0

.

0,

tx


0,

1.
12
11
21
22
12
x x 2 0
x x 0
xx
x x 0
x x 0


.
2.
12
11
12
22
12
x x 2 0
x x 0
xx
x x 0
x x 0


.
3.
1 2 1 2
x x x x 0
.
CHƯƠNG
2
CÁC BÀI TOÁN LIÊN
QUAN TỚI THAM SỐ
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 102
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN

f x :
0
f x 0, x
a0
0
f x 0, x
a0
0
f x 0, x
a0
0
f x 0, x
a0




.
f x;m 0


f x A m
.

fx
trên D.

y A m

y f x
.
             
f x A m


.

y f x


D
D
min f x A m max f x
.


y A m


y f x

.
f x;m 0

f x;m 0

c 1.
f x A m

f x A m
.

fx
trên D.
     


f x A m


y A m ,

D
A m max f x
D
khi maxf x
.

f x A m


y A m ,

D
A m min f x
D
khi min f x
.
3.
f x A m

f x A m


xD
?
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
103 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC

f x A m

D
x D min f x A m
.

f x A m

D
x D max f x A m
.

     


| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 104
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
II. CÁC BÀI TOÁN
Câu 1: Tìm s các giá tr nguyên ca tham s
m
  
x 1 1 x 2 x 2 x
4 4 m 1 2 2 16 8m
có nghim trên
0; 1
?
A.
2
B.
5
C.
4
D.
3
THPT Lê Hồng Phong – Nam Định lần 1 năm 2017-2018
Câu 2: Tìm tt c các giá tr ca
m
 h sau có nghim
2x x 1 2 x 1
2
3 3 2017x 2017
x m 2 x 2m 3 0
.
A.
m3
B.
m3
C.
m2
D.
m2
THPT Chuyên Vĩnh Phúc – lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 3: Có bao nhiêu s 
a
 m duy nht?
22
2 2 2 2
27 9 11
11
9 x 2 x
3a 12a 15 log 2x x a 3a 1 log 1 2 log 2x x log
2 2 2



A.
2
B.
0
C. Vô s
D.
1
THPT Cổ Loa – Hà Nội lần 1 năm 2017 – 2018
Câu 4: Gi
S
là tp hp tt c các giá tr ca
m
sao cho
10m
  
22
mx 5
mx 5
2 log 2x 5x 4 log x 2x 6
có nghim duy nht. Tìm s phn t ca
S.
A.
15.
B.
14.
C.
13.
D.
16.
THTT số 3 – 486 tháng 12 năm 2017
Câu 5: Cho tham s thc
a
. Bi
xx
e e 2 cos ax

có
5
nghim thc phân
bit. H
xx
e e 2 cos ax 4
có bao nhiêu nghim thc phân bit.
A.
5
B.
6
C.
10
D.
11
THPT Chuyên Thái Bình – Lần 3 năm học 2017 – 2018
Câu 6: Cho b
xx
x1
m.3 3m 2 . 4 7 4 7 0
, vi
m
là tham s.
Tìm tt c các giá tr ca tham s
m
 bi mi
x ;0 
.
A.
2 2 3
m
3
B.
2 2 3
m
3
C.
2 2 3
m
3
D.
2 2 3
m
3

THPT Hậu Lộc 2 – Thanh Hóa năm 2017 – 2018
Câu 7: 
3
x 2 m 3x 3 2 x 2 x 1
2 x 6x 9x m 2 2 1
có 3 nghim phân bit khi
và ch khi
m a; b
t
22
T b a
thì:
A.
T 36
B.
T 48
C.
T 64
D.
T 72
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
105 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
THPT Trần Nhân Tông – Quảng Ninh lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 8: S các giá tr nguyên nh 
2018
ca tham s
m
  
64
log 2018x m log 1009x
có nghim là?
A.
2020
B.
2017
C.
2019
D.
2018
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 9: Cho
a
,
x
là các s th
a1
tha mãn
x
a
log x log a
. Tìm giá tr ln
nht ca
a
.
A.
1
B.
e
log 2 1
C.
ln 10
e
e
D.
log e
e
10
Phổ thông năng khiếu – Đại học Quốc Gia TP. HCM lần 1 năm 2017 – 2018
Câu 10: Có bao nhiêu giá tr   a tham s
m
  
2
2
2
2x mx 1
log 2x mx 1 x 2
x2





có hai nghim thc phân bit?
A.
3
B.
4
C.
2
D.
1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 11: Có bao nhiêu giá tr ca
m
 giá tr nh nht ca hàm s
2x x
f x e 4e m
n
0 ;ln 4
bng
6
?
A.
3
B.
4
C.
2
D.
1
THPT Chuyên Ngoại ngữ - Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 12: Có bao nhiêu giá tr nguyên thuc khong
9;9
ca tham s
m
 b
trình
2
3log x 2log m x x 1 x 1 x
có nghim thc?
A.
6
B.
7
C.
10
D.
11
Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Nam năm học 2017 – 2018
Câu 13: Tìm tp hp tt c các giá tr thc ca tham s
m
 m
3m m 2 2
e e 2 x 1 x 1 x 1 x
A.
1
0; ln 2
2



B.
1
; ln 2
2



C.
1
0;
e



D.
1
ln 2;
2



Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 14: rình
2 2 2
2 2017 a
log x x 1 .log x x 1 log x x 1
.
Có bao nhiêu giá tr nguyên thuc khong
1; 2018

a

m l
A. 20
B. 19
C. 18
D. 17
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 106
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 15: Gi s tn ti s thc
a

xx
e e 2 cos ax 4
có
10
nghim
thc phân bit. S nghim phân bit c
xx
e e 2 cos ax

là:
A. 5
B. 20
C. 10
D. 4
Câu 16: Có bao nhiêu s nguyên
m
 m thc?
ln m 2sin x ln m 3sin x sin x
A. 5
B.
4
C.
3
D.
6
Câu 17: Cho
n
là s t nhiên th
xx
3 3 2 cos nx

có
2018
nghim.
Tìm s nghim c
xx
9 9 4 2 cos2nx
.
A.
4036
B.
2018
C.
4035
D.
2019
THPT Quảng Xương 1 – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018
Câu 18: Gi
S
là tp hp tt c các giá tr thc ca tham s
m
  
22
x 7 x 12 2 x x 10 5x
m.3 3 9.3 m
có ba nghim thc phân bit. Tìm s phn t ca
S
.
A.
3
B. Vô s
C.
1
D.
2
THPT Trần Hưng Đạo – TP. HCM năm học 2017 – 2018
Câu 19: Có bao nhiêu giá tr nguyên ca tham s
m
 tn ti cp s
x; y
tha mãn
2x y 1 3x 2 y
e e x y 1
ng thi tha mãn
22
22
log 2x y 1 m 4 log x m 4 0
.
A.
3
B.
4
C.
5
D.
6
Sở Giáo dục và đào tạo Bà Rịa Vũng Tàu đề 1 năm 2017 – 2018
Câu 20: Bit
a;b
là khong cha tt c các giá tr ca tham s thc
m
 
22
2
xx
x1
7 3 5 m 7 3 5 2
n nghim thc phân bit. Tính
M a b
.
A.
1
M
8
B.
1
M
16
C.
7
M
16
D.
3
M
5
THPT Hồng Lĩnh – Hà Tĩnh lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 21: Có bao nhiêu giá tr nguyên ca tham s
m
nh 
10
  
xx
m m e e
có nghim thc?
A.
9
B.
8
C.
10
D.
7
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018
Câu 22: Cho hàm s
2 2017 2 2018
f x a 1 ln x 1 x bxsin x 2
vi a,b là các s thc.
Bit rng
log 5
f 7 6
. Tính
log 7
f5
.
A.
log7
f 5 2
B.
log7
f 5 4
C.
log7
f 5 2
D.
log7
f 5 6
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
107 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 23: Cho bt  trình
xx
x1
m.3 3m 2 4 7 4 7 0
, vi
m
là tham s.
Tìm tt c các giá tr ca tham s
m
 b i mi
x ;0 
A.
2 2 3
m
3
B.
2 2 3
m
3
C.
2 2 3
m
3
D.
2 2 3
m
3

Chuyên Đồng bằng sông Hồng lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 24: Tìm tt c các giá tr thc ca tham s
m
 
ln m ln m x x
có nhiu nghim nht.
A.
m0
B.
m1
C.
me
D.
m1
THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 4 – năm học 2017 – 2018
Câu 25: 
2 1 sin x
m cos x sin x
e e 2 sin x m cosx
vi
m
là tham s thc.
Gi
S
là tp tt c các giá tr ca
m
    m. Khi 
S
có dng
;a b; 
. Tính
T 10a 20b
.
A.
T 10 3
B.
T0
C.
T1
D.
T 3 10
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 26: Có bao nhiêu s nguyên
m
 
2
2
2
2
3x 3x m 1
log x 5x 2 m
2x x 1

Có hai nghim phân bit l
1
.
A.
3
B. Vô s
C.
2
D.
4
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Đồng Nai lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 27: 
2 2 2
2 5 m
log x x 1 .log x x 1 log x x 1 .
Có bao
nhiêu giá tr 
1
ca
m
 m
x
ln

2
?
A. Vô s
B.
3
C.
2
D.
1
THPT Chuyên Đại học Vinh – Nghệ An lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 28: Có tt c bao nhiêu giá tr nguyên ca tham s
a
thuc khong
0; 2018
 ta
luôn có
n n 1
n n a
9 3 1
lim
5 9 2187
?
A.
2011
B.
2016
C.
2019
D.
2009
THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu – Đồng Tháp lần 5 năm học 2017 – 2018
Câu 29: 
x x 1
4 m 1 2 8 0
. Bim
1
x
,
2
x
tha mãn
12
x 1 x 1 6
. Khn kh
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 108
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
A. Không có
m
B.
1 m 3
C.
m3
D.
m2
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 30 : Tìm tp hp
S
tt c các giá tr ca tham s
m
 
nghim phân bit .
2
xm
x1
2
22
2 .log x 2x 3 4 .log 2 x m 2
A.
13
S ;1;
22



B.
13
S ; 1;
22




C.
13
S ;1;
22




D.
13
S ;1;
22




THPT Chu Văn Anh – Hà Nội năm học 2017 – 2018
Câu 31 : Có bao nhiêu s 
m
n
2018 ;2018
sao cho b
i mi
x 1 ;100
:
11
log x
log x
m
10
10
10x 10
.
A.
2018
B.
4026
C.
2013
D.
4036
Câu 32 : Gi
S
là tp các giá tr ca tham s thc m  hàm s
2
y x ln x m 2
ng
bin trên tnh ca nó. Bit
S ;a b

. Tính tng
K a b
là
A.
K5
B.
K5
C.
K0
D.
K2
Câu 33 : Cho hai s thc
a
,
b
a 1, b 1
 
xx
a b b ax
có nhiu nht
bao nhiêu nghim?
A.
0
B.
1
C.
2
D.
3
Câu 34: Tp hp tt c các giá tr thc ca tham s  
x 2 x 1 2 x 1 2
27 m.3 m 1 3 m 1 0

Có 3 nghim thc phân bit là khong
a;b
. Tính giá tr ca biu thc
S a b
A.
2
B.
13
C.
22
D.
1 2 3
Câu 35: Có bao nhiêu s nguyên
m 2018;2018
 
x1
2
3
2 8 x m
2
có
m thc phân bit?
A.
2013
B.
2012
C.
4024
D.
2014
Câu 36: Cho b
22
3a 1 3a
7
log 11 log x 3ax 10 4 log x 3ax 12 0



.
Giá tr thc ca tham s  bm duy nht thuc khong nào

A.
1; 0
B.
1; 2
C.
0;1
D.
2;
THPT Hàm Rồng – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
109 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 37: Có bao nhiêu giá tr a tham s
m
 tp nghim ca b
trình
x 2 x
3 3 3 2m 0
cha không quá
9
s nguyên?
A.
3281
B.
3283
C.
3280
D.
3279
Câu 38: Có bao nhiêu s nguyên
a 2019;2019
 
x
11
xa
ln x 5 3 1

có hai nghim phân bit?
A.
2017
B.
2022
C.
2014
D.
2015
Câu 39: Tt c các giá tr ca
m
 b
x x x
3m 1 12 2 m 6 3 0
có
nghivi mi
x0
là:
A.
2;
B.
;2
C.
1
;
3




D.
1
2;
3




Câu 40: Tìm
m
 b
x x x
2 3 4 3 mx
có tp nghim là .
A. Không tn ti
m
.
B.
ln 26
C.
ln 26
D.
ln 9
Câu 41: Vi
a
là tham s th b
xx
2 3 ax 2
có tp nghim là , khi

A.
a ;0 
.
B.
a 1 ; 3
C.
a 3 ;
D.
a 0 ;1
Câu 42: 
2
2 2
x
2 log x 3log x 2 3 m 0
(
m
là tham s thc). Có tt
c bao nhiêu giá tr a tham s
m
 m
phân bit?
A.
80
.
B.
81
C.
79
D. Vô s.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 110
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
III. HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1: Tìm s các giá tr nguyên ca tham s
m
  
x 1 1 x 2 x 2 x
4 4 m 1 2 2 16 8m
có nghim trên
0; 1
?
A.
2
B.
5
C.
4
D.
3
THPT Lê Hồng Phong – Nam Định lần 1 năm 2017-2018
Li gii
Bii gi thit ta có:
x 1 1 x 2 x 2 x
4 4 m 1 2 2 16 8m
x x x x
4 4 4 4 m 1 2 2 16 8m

t
xx
t u x 2 2
,
x 0;1
xx
u x 2 2 0
x 0;1
. Suy ra
u 0 t u 1
hay
3
t 0;
2



2 x x x x x x 2
t 4 4 2.2 .2 4 4 t 2
.  thành :
2
2
2
2
4 t 2 4t m 1 16 8m
t 2 t m 1 4 2m
t t m 1 2m 2 0
m t 2 t t 2
m t 2 t 2 t 1
3
m t 1 t 0;
2
t m 1






 m trên
0; 1

t m 1
phi có nghim
3
t 0;
2


. Suy ra
3
m 1 0;
2



, hay
5
m 1;
2


.
Chn ý A.
Câu 2: Tìm tt c các giá tr ca
m
 h sau có nghim
2x x 1 2 x 1
2
3 3 2017x 2017
x m 2 x 2m 3 0
.
A.
m3
B.
m3
C.
m2
D.
m2
THPT Chuyên Vĩnh Phúc – lần 2 năm học 2017 – 2018
Li gii
u kin
x1
.
Xét
2x x 1 2 x 1
3 3 2017x 2017
2x x 1 2 x 1
3 .3 3 .3 2017 2017x

x x 1
9 9 3 2017 1 x
. D thy
x1
là mt nghim.
Nu
x1
thì
x x 1
VT 9 9 3 0
,
VP 2017 1 x 0
Suy ra
x x 1
9 9 3 2017 1 x
vô nghim.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
111 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Nu
1 x 1
thì
x x 1
VT 9 9 3 0
,
VP 2017 1 x 0
Suy ra
x x 1
9 9 3 2017 1 x
có nghim vi
1 x 1
.
Vy bpt
2x x 1 2 x 1
3 3 2017x 2017
có nghim vi
1 x 1
.
Cách 1
Xét:
2
f x x m 2 x 2m 3 0
. Ta có
2
m 4m 8
  bpt có nghim
1 x 1
thì:
ng hp 1.
0 2 3 2 m 2 3 2
, bpt có nghim
1 x 1
1
ng hp 2.
m 2 3 2
0
m 2 3 2

, nghim ca bpt là
12
;x x ; 
.
Ta có
12
1;1 x ;x
f 1 0
3m 6 0
m2
m 2 0
f 1 0




 có nghim
1 x 1
khi
m2
Kt hu kic
m 2 3 2
và
2 m 2 3 2
2
T
1
và
2
suy ra h m khi
m2
.
Cách 2. Bài toán tr thành tìm
m
 bpt
2
x m 2 x 2m 3 0
có nghim
1 x 1
B
2
m x 2 x 2x 3
2
x 2x 3
m f x
x2

*
(Do
1 x 1
)
Ta có
2
2
x 4x 1
f ' x
x2

. Xét
f ' x 0 x 2 3 1;1
 b
*
có nghim thì
x 1;1
m min f x .

Lp bng bin thiên ca hàm s
fx
trên
1; 1
ta có
m f 1 f 1 2
.Vy
m2
.
Chn ý C.
Câu 3: Có bao nhiêu s 
a
 m duy nht?
22
2 2 2 2
27 9 11
11
9 x 2 x
3a 12a 15 log 2x x a 3a 1 log 1 2 log 2x x log
2 2 2



A.
2
B.
0
C. Vô s
D.
1
THPT Cổ Loa – Hà Nội lần 1 năm 2017 – 2018
Li gii
u kin
0 x 2.
Bi
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 112
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
22
2 2 2 2
3 11 3 11
2 x 2 x
a 4a 5 log 2x x 9a 6a 2 log log 2x x log
22

2
2 2 2
3 11
2x
a 4a 4 log 2x x 9a 6a 1 log 0
2



2
2
2
22
3
2
3 11
11
2
log 2x x
2 x 3a 1
a 2 log 2x x 3a 1 log 0 *
2
2 a 2
log
2x










Mà v trái ca
*
i m
Vì
0 x 2
nên
2
11
22
22
2 x 2 1 log 0
2 x 2 x





*
suy ra
2
3
log 2x x 0
22
2x x 1 x 2x 1 0

x
.
ông có giá tr ca tham s a tha mãn yêu c bài
hn ý B.
Câu 4: Gi
S
là tp hp tt c các giá tr ca
m
sao cho
10m
  
22
mx 5
mx 5
2 log 2x 5x 4 log x 2x 6
có nghim duy nht. Tìm s phn t ca
S.
A.
15.
B.
14.
C.
13.
D.
16.
THTT số 3 – 486 tháng 12 năm 2017
Li gii
Ta có:
2
2x 5x 4 0
vi mi
x
u i
2
22
mx 5 0
mx 5
mx 5 1
mx 6
2x 5x 4 0
x2
2x 5x 4 x 2x 6
x5







m duy nhi ta nhn nghim
x2
và loi
x5
hoc nhn nghim
x5
và loi
x2
.
ng hp 1: Nhn nghim
x2
và loi
x5
.
i
5
m
2m 5
2
2m 6 m 3
5m 5 m 1
5m 6 6
m
5








(vô lí).
ng hp 2: Nhn nghim
x5
và loi
x2
.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
113 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
i
m3
m1
5m 5
5
6
1m
5m 6 m
2
5
6
2m 5
5
m
m
5
2m 6
2
m3





.
Suy ra:
10m 30
10 10m 25
m 12

. Vì
10m
nên
10m 11;13;14...;25 30
.
Trong tp hp này có
15
phn t nên tp hp
S

15
phn t.
Chú ý:
11 13 14 25 30
m ; ; ...;
10 10 10 10 10

.
Chn ý A.
Câu 5: Cho tham s thc
a
. Bi
xx
e e 2 cos ax

có
5
nghim thc phân
bit. H
xx
e e 2 cos ax 4
có bao nhiêu nghim thc phân bit.
A.
5
B.
6
C.
10
D.
11
THPT Chuyên Thái Bình – Lần 3 năm học 2017 – 2018
Li gii
Ta thy rng p
xx
e e 2 cos ax

 5 nghim

xx
22
x
e e 2 cosa
2

m
*
xx
e e 2 cos ax 4
xx
e e 2 2 cosax 1
2
xx
2
22
ax
e e 4 cos
2



xx
22
xx
22
ax
e e 2 cos 1
2
ax
e e 2 cos 2
2


1
 trình
2
nu có nghim chung
0
x
thì
0
ax
cos 0
2
và
00
xx
22
ee
0
x0
cos0 0
- vô lý. Vy
1 , 2
có nghim khác nhau.

1
có 5 nghim ( theo
*
).
Nu
0
x
là 1 nghim ca
1
thì
0
x0
và
00
xx
0
22
ax
e e 2 cos
2

00
xx
0
22
x
e e 2 cosa
2




0
x
là 1 nghim ca
2
.
V
2
có 5 nghim phân bit ( và khác 5 nghim c
1
).
m.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 114
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Chn ý C.
Câu 6: Cho b
xx
x1
m.3 3m 2 . 4 7 4 7 0
, vi
m
là tham s.
Tìm tt c các giá tr ca tham s
m
 bi mi
x ;0 
.
A.
2 2 3
m
3
B.
2 2 3
m
3
C.
2 2 3
m
3
D.
2 2 3
m
3

THPT Hậu Lộc 2 – Thanh Hóa năm 2017 – 2018
Li gii
B
xx
x1
m.3 3m 2 . 4 7 4 7 0
xx
4 7 4 7
3m 2 3m 0
33

t
x
47
t
3




, do
x0
nên
0 t 1
Ta cn tìm tham s
m
sao cho
2
t 3mt 3m 2 0
i mi
0 t 1
Ta có
2
t2
m
3t 3

2
0;1
t2
m max
3t 3


. Ta tìm GTLN ca hàm s
2
t2
ft
3t 2

trên
0 t 1
Ta có
2
2
1 t 2t 2
f t . 0
3
t1

t 1 3
t 1 3
Lp bng bic
2
0;1
t2
max f 1 3
3t 3

2 2 3
3
Chn ý A.
Câu 7:  
3
x 2 m 3x 3 2 x 2 x 1
2 x 6x 9x m 2 2 1
có 3 nghim phân bit
khi và ch khi
m a; b
t
22
T b a
thì:
A.
T 36
B.
T 48
C.
T 64
D.
T 72
THPT Trần Nhân Tông – Quảng Ninh lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
Bii gi thi
3
x 2 m 3x 3 2 x 2 x 1
2 x 6x 9x m 2 2 1
3
3
m 3x 3 2 x
2 x 2 8 m 3x 2 2

3
3
m 3x 2 x
2 m 3x 2 2 x 1

Xét hàm s
t3
f t 2 t
trên có
t2
f t 2 .ln 2 3t 0, t
nên hàm s liên tc và
ng bin trên . 
1
suy ra
3
m 3x 2 x
23
m 8 9x 6x x
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
115 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Xét hàm s
32
f x x 6x 9x 8
trên . có
2
f x 3x 12x 9
;
x3
f x 0
x1

.
Lp bng bin thiên ta thy m phân bit khi
4 m 8
.
Suy ra
a 4; b 8
22
T b a 48
.
Chn ý B.
Câu 8: S các giá tr nguyên nh 
2018
ca tham s
m
  
64
log 2018x m log 1009x
có nghim là?
A.
2020
B.
2017
C.
2019
D.
2018
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
t
64
log 2018x m log 1009x t
t
t
2018x m 6
1009x 4

tt
2.4 m 6
tt
m 2.4 6
.
t
tt
f t 2.4 6
. Ta có:
tt
f t 6 ln 6 2.4 .ln 4

.
Xét
t
6
3 2ln 4
f t 0 log 16
2 ln 6



36
2
t log log 16
.
Lp bng bin thiên ta thy rng p 
f t m
có nghim khi và ch khi
36
2
m f log log 16 2,01



. Mà
m 2018
m
nên ta có:
2 m 2017
m
Vy có
2020
giá tr
m
tha mãn yêu cu bài toán.
Chn ý A.
Câu 9: Cho
a
,
x
là các s th
a1
tha mãn
x
a
log x log a
. Tìm giá tr ln
nht ca
a
.
A.
1
B.
e
log 2 1
C.
ln 10
e
e
D.
log e
e
10
Phổ thông năng khiếu – Đại học Quốc Gia TP. HCM lần 1 năm 2017 – 2018
Li gii
Ta có:
x
aa
log x log a log x xlog a
log x
xlog a
log a

2
log x
log a
x

Giá tr ca
a
ln nht khi và ch khi
log a
ln nht.
Xét hàm s
log x
fx
x
vi
x0
. Ta có
2
1 ln x
fx
x ln 10
;
f x 0 x e
Lp bng bin thiên ta d dàng suy ra
2
log a
ln nht là bng
log e
e

2
log e
log a
e
log e
log a
e

log e
e
a 10
Chn ý D.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 116
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 10: Có bao nhiêu giá tr  ng ca tham s
m
  
2
2
2
2x mx 1
log 2x mx 1 x 2
x2





có hai nghim thc phân bit?
A.
3
B.
4
C.
2
D.
1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
u kin:
2
x 2 0
2x mx 1 0


2
2
2
2x mx 1
log 2x mx 1 x 2
x2





22
22
log 2x mx 1 2x mx 1 log x 2 x 2
2
f 2x mx 1 f x 2
1
Xét hàm s
2
f t log t t
vi
t 0; 
có
1
f t 1 0
t ln 2
,
t 0; 
ft
ng bin trên
0;
nên
1
2
2x mx 1 x 2
T 
2
2
2
x2
x2
x m 4 x 3 0 2
2x mx 1 x 2




 có hai nghim thc phân bit thì
2
có hai nghim phân bit
1
x
,
2
x
l
2
2
12
12
m 4 12 0
x 2 x 2 0
x 2 x 2 0
12
1 2 1 2
m
x x 4 0
x x 2 x x 4 0
m
4 m 4 0
3 2 4 m 4 0
m8
9
m
9
2
m
2
mà
*
m m 1; 2; 3; 4
.
Chn ý B.
Câu 11: Có bao nhiêu giá tr ca
m
 giá tr nh nht ca hàm s
2x x
f x e 4e m
n
0 ;ln 4
bng
6
?
A.
3
B.
4
C.
2
D.
1
THPT Chuyên Ngoại ngữ - Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
Xét
x 0 ;ln 4
t
x
t e t 1 ; 4
. t
2
g t t 4t m
vi
t 1; 4
o hàm:
g t 2t 4

. Xét
g t 0 2t 4 0 t 2
Ta có:
g 1 m 3
;
g 2 m 4
;
g 4 m
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
117 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Giá tr nh nht ca
2x x
f x e 4e m
trên
0 ;ln 4
s thuc
A m 3 ; m 4 ; m
Xét
m 10 A 7 ;6 ; 10
m 4 6
m 2 A 5;6 ;2
Ta thy
m 10
tha mãn yêu cu bài toán là
min f x 6
Xét
m 9 A 5 ;6 ; 9
m 3 6
m 3 A 7 ;6 ; 3
(không tha mãn)
Xét
m 6 A 2 ;3 ;6
m6
m 6 A 10 ;9 ;6

Ta thy
m6
tha mãn yêu cu bài toán là
min f x 6
Vy có hai giá tr ca
m
tha mãn yêu cu bài toán.
Chn ý D.
Câu 12: Có bao nhiêu giá tr nguyên thuc khong
9;9
ca tham s
m
 b
trình
2
3log x 2log m x x 1 x 1 x
có nghim thc?
A.
6
B.
7
C.
10
D.
11
Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Nam năm học 2017 – 2018
Li gii
u kin
2
0 x 1
m x x 1 x 1 x 0

0 x 1
m x 1 x 0

0 x 1
1x
m0
x


B:
2
32
log x log m x x 1 x 1 x
2
32
x m x x 1 x 1 x
2
x x m x x 1 x 1 x
2
x x 1 x 1 x
x 1 x
m
1 x x
xx
Áp dng bng thc AM GM ta có :
x 1 x
1 x x 2 x 2 1 x
1 x x
Vì vy
m x 1 x
.
Kho sát hàm s
f x x 1 x
trên
0; 1
c
f x 2 1, 414
.
Vy
m
có th nhc các giá tr
2, 3, 4,5, 6,7,8
.
Chn ý B.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 118
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 13: Tìm tp hp tt c các giá tr thc ca tham s
m
 m
3m m 2 2
e e 2 x 1 x 1 x 1 x
A.
1
0; ln 2
2



B.
1
; ln 2
2



C.
1
0;
e



D.
1
ln 2;
2



Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 – 2018
Li gii
t
2
22
1 t 2
t x 1 x
t 1 2x 1 x

3m m 2
e e t t 1
3m m 3
e e t t
.
Xét hàm
3
f u u u
2
f u 3u 1
. Hàm s ng bin.
3m m 3
e e t t
m
et
m:
m
1
e 2 m ln 2
2
Chn ý B.
Câu 14: rình
2 2 2
2 2017 a
log x x 1 .log x x 1 log x x 1
.
Có bao nhiêu giá tr nguyên thuc khong
1; 2018

a

m l
A. 20
B. 19
C. 18
D. 17
Li gii
y vi
x3
thì
22
x 1 x x
2
x x 1 0

2
x x 1 0
Bi :
2 2 2
2 2017 a
log x x 1 .log x x 1 log x x 1
2 2 2
2 2017 a 2
log x x 1 .log x x 1 log 2.log x x 1
2
2017 a
log x x 1 log 2
1
(vì
2
2
log x x 1 0
,
x3
)
Xét hàm s
2
2017
f x log x x 1

3;
.
Ta có
2
1
f' x
x 1.ln 2017
f ' x 0
,
x3
.
Lp bng bin thiên ta thy phng trình
1
có nghim ln hn 3
2
log a f 3
2 2017
log a log 3 2 2
2
3 2 2
log a log 2017 a 1
3 2 2
log 2017
a 2 19,9
.
Li do
a
ng
1; 2018
nên
a 2;3;...;19
Vy có 18 giá tr nguyên ca tham s a tha mãn yêu c bài
Chn ý C.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
119 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 15: Gi s tn ti s thc
a

xx
e e 2 cos ax 4
có
10
nghim
thc phân bit. S nghim phân bit c
xx
e e 2 cos ax

là:
A. 5
B. 20
C. 10
D. 4
Li gii
Đây là một câu tương tự với câu trong đề thi thử Chuyên Thái Bình lần 3.

xx
e e 2 cos ax 4
2
xx
22
e e 2 cosax 2



2
2
xx
22
ax
e e 2 cos
2






xx
22
xx
22
ax
e e 2 cos 1
2
ax
e e 2 cos 2
2

Nhn thy
x0
không là nghim c
Nu
0
xx
là nghim ca
1
thì
0
xx
là nghim ca
2
.
 nghim ca
1
và
2
bng tht.

1

5
nghim
1
x
;
2
x
;
3
x
;
4
x
;
5
x
.
V
xx
e e 2 cos ax


5
nghim phân bit là
1
x
2
,
2
x
2
;
3
x
2
;
4
x
2
;
5
x
2
.
Chn ý A.
Câu 16: Có bao nhiêu s nguyên
m
 m thc?
ln m 2sin x ln m 3sin x sin x
A. 5
B.
4
C.
3
D.
6
Li gii
u kin:
m 2 sin x ln m 3sin x 0
m 3sin x 0


sin x
m 2 sin x ln m 3sin x e
sinx
m 3sin x ln m 3sin x e sin x
ln m 3sinx
sinx
ln m 3sin x e sin xe

,
1
Xét hàm s
t
f t e t
,
t
. Ta có
t
f t e 1 0
,
t
. Nên hàm s
ft
ng bin
trên . Vy
ln m 3sin x si x1 f f n


ln m 3sin x sin x
.
t
a sin x
,
a 1;1
 thành:
ln m 3a a
a
m e 3a
.
Xét
a
g a e 3a
,
a 1;1
,
a
g a e 3 0
,
a 1;1
.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 120
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
V m thc thì
g 1 m g 1
1
e 3 m 3
e
.
Vy có
4
giá tr nguyên ca tham s
m
là:
0
;
1
;
2
;
3
.
Chn ý B.
Câu 17: Cho
n
là s t nhiên th
xx
3 3 2 cos nx

có
2018
nghim.
Tìm s nghim c
xx
9 9 4 2 cos2nx
.
A.
4036
B.
2018
C.
4035
D.
2019
THPT Quảng Xương 1 – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018
Li gii
Bii gi thi
xx
9 9 4 2 cos2nx
x x x x
9 9 2.3 .3 2 2 cos 2nx

2
x x 2
3 3 4 cos nx
xx
xx
3 3 2 cos nx 1
3 3 2 cosnx 2

u
1
và
2
có nghim chung thì
x x x x
3 3 3 3


xx
33

x0
Thay
x0
vào
1
c
00
3 3 2 cos0
02
, tc là
1
và
2
không có nghim
chung. Mt khác ta thy nu
0
x
là nghim ca
1
thì
0
x
s là nghim ca
2
. Mà
1
có
2018
nghim nên
2
 
2018
nghim. V     
4036
nghim.
Chn ý A.
Câu 18: Gi
S
là tp hp tt c các giá tr thc ca tham s
m
  
22
x 7 x 12 2 x x 10 5x
m.3 3 9.3 m
có ba nghim thc phân bit. Tìm s phn t ca
S
.
A.
3
B. Vô s
C.
1
D.
2
THPT Trần Hưng Đạo – TP. HCM năm học 2017 – 2018
Li gii
Bii gi thic:
22
x 7 x 12 2 x x 10 5x
m.3 3 9.3 m
2 2 2
x 7 x 12 2x x x 7x 12
m 3 1 3 3 1 0
22
x 7 x 12 2x x
3 1 m 3 0
2
2
x 7x 12
2x x
3 1 0
m 3 0



2
3
x3
x4
2x x log m 0 *
m thc phân bing hp sau:
Trng hp 1:
*
có mt nghim
x3
và nghim còn li khác
3
và
4
Thay
x3
vào
*
c
3
1
log m 3 m
27

*
tr thành
2
x1
x 2x 3 0
x3

(Tha yêu cu)
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
121 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
ng hp 2:
*
có mt nghim
x4
và nghim còn li khác
3
và
4
Thay
x4
vào
*
c
8
3
log m 8 m 3

*
tr thành
2
x4
x 2x 8 0
x2

(Tha yêu cu)
ng hp 3:
*
có nghim kép khác
3
và
4
3
3
3
1 log m 0
log m 3
log m 8

m3
Vy có
3
giá tr
m
tha yêu c bài.
Chn ý A.
Câu 19: Có bao nhiêu giá tr nguyên ca tham s
m
 tn ti cp s
x; y
tha mãn
2x y 1 3x 2 y
e e x y 1
ng thi tha mãn
22
22
log 2x y 1 m 4 log x m 4 0
.
A.
3
B.
4
C.
5
D.
6
Sở Giáo dục và đào tạo Bà Rịa Vũng Tàu đề 1 năm 2017 – 2018
Li gii
Bii gi thit ta có
2x y 1 3x 2 y
e e x y 1
2x y 1 3x 2y
e 2x y 1 e 3x 2y
.
Xét hàm s
t
f t e t
trên . Ta có
t
f t e 1 0
nên hàm s ng bin trên .
ng
f 2x y 1 f 3x 2y
2x y 1 3x 2y
y 1 x
.
Th c
22
22
log x m 4 log x m 4 0
.
t
2
t log x
ng
22
t m 4 t m 4 0
.
 m thì
0
2
3m 8m 0
8
0m
3
.

3
s nguyên
m
tha mãn.
Chn ý A.
Câu 20: Bit
a;b
là khong cha tt c các giá tr ca tham s thc
m
 
22
2
xx
x1
7 3 5 m 7 3 5 2
n nghim thc phân bit. Tính
M a b
.
A.
1
M
8
B.
1
M
16
C.
7
M
16
D.
3
M
5
THPT Hồng Lĩnh – Hà Tĩnh lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
Bii gi thit ta có:
22
2
xx
x1
7 3 5 m 7 3 5 2
22
xx
7 3 5 7 3 5 1
m
2 2 2

Vì
22
xx
7 3 5 7 3 5
.1
22

t
2
x
7 3 5
t
2




,
0 t 1
 thành
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 122
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
m1
t
t2

2
2t t 2m 0
2
2m 2t t *
Xét hàm s
2
f t 2t t
,
0 t 1
f t 4t 1
,
1
f t 0 t
4
. V bng bin thiên
ta thy rng  n nghim thc phân bit 
*
phi có hai nghim phân bit tha mãn
0 t 1
.
T c
1
0 2m
8

1
0m
16
1
M0
16
1
16
Chn ý B.
Câu 21: Có bao nhiêu giá tr nguyên ca tham s
m
nh 
10
  
xx
m m e e
có nghim thc?
A.
9
B.
8
C.
10
D.
7
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018
Li gii
u kin:
x
x
m e 0
m m e 0

t
x
t m e
t0
ta suy ra:
2x
2x
m t e
t m e


x
2x 2 x x x
x
e t 0 1
e t t e e t e t 1 0
e t 1 0 2


2
vô nghim vì
x
e t 1 0

1
i
x x x 2x x
e t e m e m e e
3

xx
m m e e
*
có nghim th
3
có nghim thc.
Xét hàm s
2x x
f x e e
vi
x
, ta có:
2x x x
1
f x 2e e 0 e x ln 2
2
. Lp
bng bin thiên ca hàm s
2x x
f x e e
    
3
có nghim khi
1
m
4

.
Kt hp vi gi thit
m
là s nguyên nh 
10
ta suy ra
m 0,1, 2,3, 4,5,6,7,8,9
.
Vy có
10
giá tr tha mãn.
Chn ý C.
Câu 22: Cho hàm s
2 2017 2 2018
f x a 1 ln x 1 x bxsin x 2
vi a,b là các s thc.
Bit rng
log 5
f 7 6
. Tính
log 7
f5
.
A.
log7
f 5 2
B.
log7
f 5 4
C.
log7
f 5 2
D.
log7
f 5 6
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018
Li gii
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
123 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
t
gx
2 2017 2 2018
a 1 ln x 1 x bxsin x
có tnh là ti xng.
Ta có vi mi
x
,
gx
2 2017 2 2018
a 1 ln x 1 x bxsin x
2 2017 2018
2
1
a 1 ln bxsin x
x 1 x




2 2017 2 2018
a 1 ln x 1 x bxsin x g x
Suy ra
gx
là hàm s l, mt khác
log 5 log 7
75
nên
log7 log 7 log 5
g 5 g 5 g 7
Theo gi thit ta có
log 5 log 5 log 5
f 7 g 7 2 g 7 4
.

log 7
f5
=
log7 log 5
g 5 2 g 7 2 4 2 2
Chn ý C.
Câu 23: Cho bt  trình
xx
x1
m.3 3m 2 4 7 4 7 0
, vi
m
là tham
s. Tìm tt c các giá tr ca tham s
m
 bi mi
x ;0 
A.
2 2 3
m
3
B.
2 2 3
m
3
C.
2 2 3
m
3
D.
2 2 3
m
3

Chuyên Đồng bằng sông Hồng lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
Bii gi thi
xx
x1
m.3 3m 2 4 7 4 7 0
xx
4 7 4 7
3m 3m 2 . 0
33

t
x
47
t
3




. Khi
x0
thì
0 t 1
. BPT tr thành:
3m 2
3m t 0,
t
t 0;1
2
t2
3m ,
t1


t 0;1
Xét hàm s
2
t2
f t ,
t1

t 0;1
2
t 2t 2
f t 0 t 3 1
t1
V bng bin thiên ta thy r   b      i mi
x ;0 
thì
2 2 3
3m 2 2 3 m
3
Chn ý B.
Câu 24: Tìm tt c các giá tr thc ca tham s
m
 h
ln m ln m x x
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 124
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
có nhiu nghim nht.
A.
m0
B.
m1
C.
me
D.
m1
THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 4 – năm học 2017 – 2018
Li gii
u kin
m
x e m

t
ln m x y
c
y
e m x
. Thay vào
1
c
ln m y x
x
e m y
Ta có h
x
yy
xx
y
e m y
e e y x e x e y
e m x


Do hàm s
t
f t e t
ng bin trên nên suy ra
xy
x ln x m
x
e x m
Xét hàm s
x
g x e x
;
x
g x e 1

;
g x 0 x 0
.
V bng bin thiên cho hàm
gx
u nht là hai nghim khi
và ch khi
m1
.
Chn ý B.
Câu 25: 
2 1 sin x
m cos x sin x
e e 2 sin x m cosx
vi
m
là tham s thc.
Gi
S
là tp tt c các giá tr ca
m
      
S
có dng
;a b; 
. Tính
T 10a 20b
.
A.
T 10 3
B.
T0
C.
T1
D.
T 3 10
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Li gii
Bi
2 1 sin x
m cos x sin x
e e 2 sin x m cosx
2 1 sin x
m cosx sin x
e m cos x sin x e 2 1 sin x
Xét hàm s
t
f t e t
t
,
t
f t e 1 0
ft
ng bin trên
2 1 sinx
mcosx sin x
e m cosx sin x e 2 1 sin x
m cosx sin x 2 1 sin x m cosx sin x 2
m khi
22
m 1 4 m 3
S ; 3 3;

 

Vy
T 10a 20b
10 3
Chn ý A.
Câu 26: Có bao nhiêu s nguyên
m
 
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
125 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
2
2
2
2
3x 3x m 1
log x 5x 2 m
2x x 1

Có hai nghim phân bit l
1
.
A.
3
B. Vô s
C.
2
D.
4
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Đồng Nai lần 2 năm học 2017 – 2018
Li gii
u kin:
2
3x 3x m 1 0
.
Bii gi thi
2
2
2
2
3x 3x m 1
log 1 x 5x 1 m
2x x 1




2
2
2
2
3x 3x m 1
log x 5x 1 m
4x 2x 2

2 2 2 2
22
log 3x 3x m 1 log 4x 2x 2 4x 2x 2 3x 3x m 1
2 2 2 2
22
log 3x 3x m 1 3x 3x m 1 log 4x 2x 2 4x 2x 2
1
Xét hàm s:
2
f t t log t
trên
0;
, ta có
1
f t 1 0
t.ln 2
,
t 0; 
.

ft
ng bin trên
0;
.

22
1 f 4x 2x 2 f 3x 3x m 1
22
4x 2x 2 3x 3x m 1
2
x 5x m 1
2
i mi
x
.
Xét hàm s:
2
g x x 5x
trên , ta có
5
g x 2x 5 0 x
2
V bng bin thiên ta thy r
2
có hai nghim phân bit l
1
khi
và ch khi
25
m 1 4
4
21
m3
4
. Do
m
nên
m 5; 4
.
Chn ý C.
Câu 27: 
2 2 2
2 5 m
log x x 1 .log x x 1 log x x 1 .
Có bao
nhiêu giá tr 
1
ca
m
m
x
ln

2
?
A. Vô s
B.
3
C.
2
D.
1
THPT Chuyên Đại học Vinh – Nghệ An lần 2 năm học 2017 – 2018
Li gii
u kinh:
2
x x 1
x1
t
2
2
t log x x 1
2
2
x
1
1
x1
t.
ln 2
x x 1


2
22
x 1 x
ln 2 x x 1 x 1

2
1
0
x 1 ln 2

| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 126
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Mt khác ta có
x2
2
t log 2 3
 thành
t
5m
t
1
t.log 2 log
2
5m
t.log 2 log 2
5
1
log m
t
 m
x
l
2
thì ta cn có
5
2
1
log m
log 2 3

2
1
log 2 3
m5

Do
*
m
và
m1
nên
m2
Chn ý D.
Câu 28: Có tt c bao nhiêu giá tr nguyên ca tham s
a
thuc khong
0; 2018
 ta
luôn có
n n 1
n n a
9 3 1
lim
5 9 2187
?
A.
2011
B.
2016
C.
2019
D.
2009
THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu – Đồng Tháp lần 5 năm học 2017 – 2018
Li gii
T gi thit ta luôn có
n n 1
n n a
93
0, n
59

. T 
n n 1 n n 1
n n a n n a
9 3 9 3
lim lim
5 9 5 9




n
n
a
1
1 3.
3
lim
5
9
9






a
1
9
a
1
3
.
 bài ta có
n n 1
n n a
9 3 1
lim
5 9 2187
a
11
3 2187

a7
.
Do
a
là s nguyên thuc khong
0; 2018
nên có
a 7;8; 9;...;2017
nên ta có tt c
2011
giá tr ca
a
.
Chn ý A.
Câu 29: 
x x 1
4 m 1 2 8 0
. Bim
1
x
,
2
x
tha mãn
12
x 1 x 1 6
. Khn kh
A. Không có
m
B.
1 m 3
C.
m3
D.
m2
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Li gii
t
x
t2
t0
 thành
2
t 2 m 1 t 8 0
1
.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
127 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
u ki  g trình có hai nghim
1
x
,
2
x
  
1
có hai nghim
t
1
t
,
2
t
0
S0
P0


2
m 2m 7 0
2 m 1 0
80
m 1 2 2
m 1 2 2
m1

m 1 2 2
.

1
x
2
1
t m 1 m 2m 7 2
,
2
x
2
2
t m 1 m 2m 7 2
Ta có
12
xx
12
t .t 2 8

12
x x 3
,
12
x 1 x 1 6
12
x x 2
22
22
log m 1 m 2m 7 .log m 1 m 2m 7 2
2
22
2
8
log m 1 m 2m 7 log 2
m 1 m 2m 7
22
22
log m 1 m 2m 7 3 log m 1 m 2m 7 2



2
t
2
2
u log m 1 m 2m 7
thì
2
tr thành
2
3u u 2 0
u1
u2
Nu
u1
2
m 1 m 2m 7 2
2
m 2m 7 1 m

nghim do
m 1 2 2
Nu
u2
2
m 1 m 2m 7 4
2
m 2m 7 3 m
m2
(nhn).
Vy
m2
tha mãn yêu cu ca bài toán
Chn ý B.
Câu 30 : Tìm tp hp
S
tt c các giá tr ca tham s
m
 
nghim phân bit .
2
xm
x1
2
22
2 .log x 2x 3 4 .log 2 x m 2
A.
13
S ;1;
22



B.
13
S ; 1;
22




C.
13
S ;1;
22




D.
13
S ;1;
22




THPT Chu Văn Anh – Hà Nội năm học 2017 – 2018
Li gii
Xét hàm s
t
2
f t 2 .log t 2
,
tt
2
1
f t 2 .ln 2.log t 2 2 . 0
t 2 ln 2
,
t0
.
ft
ng bin trên
0;
.
Bii gi thi
2
xm
x1
2
22
2 .log x 2x 3 4 .log 2 x m 2
2
2
2 x m
x1
22
2 .log x 1 2 2 .log 2 x m 2
2
f x 1 f 2 x m



2
x 1 2 x m
1
Khi
xm
, (1)
2
x 4x 1 2m 0
2
Khi
xm
, (1)
2
x 2m 1
3
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 128
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
ng hp 1:
2
có nghim kép
0
x
,
3
có hai nghim phân bit khác
0
x
.

3
m
2
thì
2
có nghim
3
x2
2

,
3
có hai nghim phân bit
3
x2
2
.
ng hp 2:
3
có nghim kép
0
x
,
2
có hai nghim phân bit khác
0
x
.

1
m
2
thì
3
có nghim
1
x0
2

,
2
có hai nghim
1
x 2 2
2
.
ng hp 3:
2
và (3) có chung mt nghim
0
x

0
xm
m1
, th li
m1
tha yêu cu bài toán. Vy
13
S ;1;
22



.
Chn ý B.
Câu 31 : Có bao nhiêu s 
m
n
2018 ;2018
sao cho b
i mi
x 1 ;100
:
11
log x
log x
m
10
10
10x 10
.
A.
2018
B.
4026
C.
2013
D.
4036
Li gii
Bii gi thi
log x
11
m log x 1 log x log x 10m log x 1 11log x 0
10 10



2
10m log x 1 log x 10 log x 0
.
Do
x 1 ;100 log x 0 ; 2
ó
2
2
10log x log x
10m log x 1 log x 10log x 0 10m
log x 1
t
t log x
,
t 0 ; 2
, xét hàm s
2
10t t
ft
t1
Ta có:
2
2
10 2t t
f t 0 t 0 ;2
t1


16
f 0 f t f 2 0 f t
3

2
10log x log x
10m
log x 1
i mi
x 1 ;100
thì
16 8
10m m
3 15

8
m ; 2018
15



hay có
2018
s tha mãn.
Chn ý A.
Câu 32 : Gi
S
là tp các giá tr ca tham s thc m  hàm s
2
y x ln x m 2
ng
bin trên tnh ca nó. Bit
S ;a b

. Tính tng
K a b
là
A.
K5
B.
K5
C.
K0
D.
K2
Li gii
u kinh:
x m 2
.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
129 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Cách 1. Ta có
1
y 2x
x m 2


2
2x 2 m 2 x 1
x m 2

,
2
y 0 2x 2 m 2 x 1 0
ng hp 1.
2
m 4m 2 0
2 2 m 2 2

y0
x m 2; 
.
ng hp 2.
m 2 2
m 2 2

y0
có hai nghim phân bit.
2
1
m 2 m 4m 2
x
2
,
2
2
m 2 m 4m 2
x
2
V bng bic:
y0
x m 2; 
2
x m 2
2
m 2 m 4m 2
m2
2
2
m 4m 2 m 2
22
2
m 4m 2 m 4m 4
m2
m 4m 2 0
m2
m 2 2
m 2 2

m 2 2
.
Vy
S ; 2 2

a2
,
b2
nên
K a b 0
.
Cách 2. Ta có
1
y 2x
x m 2


2
2x 2 m 2 x 1
x m 2

,
2
y 0 2x 2 m 2 x 1 0
ng hp 1.
2
m 4m 2 0
2 2 m 2 2

y0
x m 2; 
.
ng hp 2.
0

m 2 2
m 2 2
,
*
       m
phân bit
1
x
,
2
x
Theo Viet ta có
12
12
x x m 2
1
xx
2

. Hàm s ng bin trên
1
;x
và
2
x;

cn có
12
x x m 2
. Suy ra:
12
12
x x 2 m 2 0
m 2 2
x m 2 x m 2 0
Kt hp
*
và
**
có
m 2 2
. Hng hp có các giá tr cn tìm ca
m
là
100
. Vy
S ; 2 2

a2
,
100
nên
K a b 0
.
Chn ý C.
Câu 33 : Cho hai s thc
a
,
b
a 1, b 1

xx
a b b ax
có nhiu nht
bao nhiêu nghim?
A.
0
B.
1
C.
2
D.
3
Li gii
Xét hàm s
xx
f x a b b ax
. Ta có
xx
f x a ln a b ln b a
.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 130
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Do
x 2 x 2
f '' x a ln a b ln b 0
nên hàm s t cc tr
m. Ta s chn các s  
sau. Chn
a b e
ta có
x
f x 2e e

,
e
f x 0 x ln
2
.
ee
f ln e ln 0
22



;
x
lim f x


.
Vì vm.
Chn ý C.
Câu 34: Tp hp tt c các giá tr thc ca tham s   trình
x 2 x 1 2 x 1 2
27 m.3 m 1 3 m 1 0

Có 3 nghim thc phân bit là khong
a;b
. Tính giá tr ca biu thc
S a b
A.
2
B.
13
C.
22
D.
1 2 3
Li gii
t
x
t 3 t 0
 thành
3 2 2 2
t 3mt 3 m 1 t m 1 0
. Ta cu
ki m phân bi
Xét hàm s
3 2 2 2 2 2
y t 3mt m 1 t m 1 y' 3x 6mx 3 m 1
Ta có
CD
CT
t m 1 x
y' 0
t m 1 x

.  t khi
CD CT
2 2 2
CD CT
2
m 1 0
y .y 0
m 1 0
x 0, x 0 3 m 1 2
m 1 m 3 m 2m 1 0
y 0 0
m 1 0




Chn ý D.
Câu 35: Có bao nhiêu s nguyên
m 2018;2018
 
x1
2
3
2 8 x m
2
m thc phân bit?
A.
2013
B.
2012
C.
4024
D.
2014
Li gii
i
x1
2
3
m 2 8 x
2
. Hàm s
x1
2
3
f x 2 8 x
2
là mt
hàm s ch cn xét trên na khong
0;
 suy ra bng bin thiên ca
hàm s
fx
trên c tp s thc.
Xét hàm s
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
131 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
2
x1
x1
x1
2
2 x 1
x1
3x
2 8 x 2
g x 2 ln 2 3x x 2
3
2
f x 2 8 x f ' x
2
3x 2 ln 2 3x 0 0 x 2
2 8 0 x 2
2


Ta có
x 1 2 2
g' x 2 ln x 3 8ln 2 3 0, x 2,g 2 8ln 2 6 0,g 3 16ln 2 9 0
nên

g x 0
có nghim
0
x 2; 3
.
V bng bin thiên cho hàm s
fx
m thc
khi và ch khi
0
2
x1
0
0
m6
m 7,8,...,2018
3x
m f x 2 8
2

Chn ý B.
Câu 36: Cho b
22
3a 1 3a
7
log 11 log x 3ax 10 4 log x 3ax 12 0



.
Giá tr thc ca tham s a  bm duy nht thuc khong

A.
1; 0
B.
1; 2
C.
0;1
D.
2;
THPT Hàm Rồng – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018
Li gii
u kinh
1
0a
3

.
Bii b
22
3a 1 3a
7
22
3a 7 3a
22
7 3a 3a
log 11 log x 3ax 10 4 log x 3ax 12 0
log 11 log x 3ax 10 4 .log x 3ax 12 0
log x 3ax 10 4 .log x 3ax 12 log 11



t
2 2 2 2
t x 3ax 10 0 x 3ax 12 x 3ax 10 2 t 2

tr thành
2
7 3a
11
1
log t 4 log t 2 *
log 3a
.
Nu
11
1
0 a log 3a 0
3
bnh
*
tr thành
22
7 11 3a 7 11
log t 4 log 3a log t 2 1 log t 4 log t 2 1
Xét hàm s
2
7 11
f t log t 4 log t 2 t 0
ng bing thi
f 3 1
nên
2
f t f 3 t 3 x 3ax 1 0
 m duy nht thì ta có
2
a
3
,
nghim này không tha mãn.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 132
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Nu
11
1
a log 3a 0
3
 ng hp 1 ta s c
2
a
3
Chn ý C.
Câu 37: Có bao nhiêu giá tr   a tham s
m
 tp nghim ca bt

x 2 x
3 3 3 2m 0
cha không quá
9
s nguyên?
A.
3281
B.
3283
C.
3280
D.
3279
Li gii
Ta có
*
3
m 2m 2
9

x 2 x x
3
3 3 3 2m 0 3 2m
9
3
3
x log 2m
2
.
 tp nghim ca ba không quá
9
s nguyên thì
8
3
log 2m 8 2m 3 m 3280,5
.
Mà
m
a có
m 1;2;...;3280
.
Vy có
3280
giá tr a tham s
m
tha mãn yêu cu bài toán.
Chn ý C.
Câu 38: Có bao nhiêu s nguyên
a 2019; 2019
 
x
11
xa
ln x 5 3 1

có hai nghim phân bit?
A.
2017
B.
2022
C.
2014
D.
2015
Li gii
u kinh
x
ln x 5 0
x4
x 5 0 x 5
x0
3 1 0




.
Ta có
xx
1 1 1 1
x a x a
ln x 5 3 1 ln x 5 3 1
t hàm s
x
11
f x x
ln x 5 3 1

có
D 5; 4 4;0 0; 
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
133 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Suy ra
x
2
2
x
1 3 ln 3
f ' x 1 0
x 5 ln x 5
31

nên
fx
nghch bin trên tng khong
nh. Ta có
5
x5
1 243
lim f x 5 5
3 1 242

;
x 4 x 4
lim f x ; lim f x

 
 
x 0 x 0
lim f x ; lim f x


 
;
x
lim f x


Lp bng bin thiên ta d dàng ch ra rng p
f x a
có hai nghim phân bit
khi và ch khi
243
a5
242

Do
a
a
a 2019; 2019
a 4; 2018



.
Vy có
2018 4 1 2015
giá tr ca
a
.
Chn ý D.
Câu 39: Tt c các giá tr ca
m
 b
x x x
3m 1 12 2 m 6 3 0
có
nghivi mi
x0
là:
A.
2;
B.
;2
C.
1
;
3




D.
1
2;
3




Li gii
B
x x x x x
3m 1 12 2 m 6 3 0 3m 1 4 2 m 2 1 0
t
x
2t
. Do
x 0 t 1
.

2
3m 1 t 2 m t 1 0, t 1
2
22
2
t 2t 1
3t t m t 2t 1 t 1 m t 1 *
3t t
.
Xét hàm s
2
2
t 2t 1
ft
3t t
t 1; 
2
2
2
7t 6t 1
f ' t 0 t 1;
3t t


.
Lp bng bin thiên ta d dàng ch ra rng
t1
m lim f t 2

Câu 40: Tìm
m
 b
x x x
2 3 4 3 mx
có tp nghim là .
A. Không tn ti
m
.
B.
ln 26
C.
ln 26
D.
ln 9
Li gii
ng cong
x x x
C : f x 2 3 4
.
p tuyn cng cong
C
tm
M 0; 3
là:
y x ln 24 3.
Ta cn chng minh
x x x
2 3 4 3 x ln 24, x
.
Xét hàm s
x x x
g x 2 3 4 3 xln 24
trên .
Ta có
xxx
g' x 2 .ln 2 3 .ln 3 4 .ln 4 ln 24
.
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tạp chí và tư liệu toán học | 134
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2 2 2
xxx
g'' x 2 . ln 2 3 . ln 3 4 . ln 4 0, x g' x
ng bin trên
.

g' x 0
có nghim duy nht
x0
trên
.
Bng bin thiên ca
gx
trên
Lp bng bin thiên ca
gx
trên
g x 0, x .
.
Câu 41: Vi
a
là tham s th b
xx
2 3 ax 2
có tp nghim là ,

A.
a ;0 
.
B.
a 1 ; 3
C.
a 3 ;
D.
a 0 ;1
Li gii
ng hp
a0
, bn các giá tr âm ca
x
làm nghim.
Tht v
xx
2 3 2
mà
ax 2 2
.
Suy ra loi
a0
.
ng hp
a0
. Ta có
x x x x
2 3 ax 2 2 3 ax 2 0
.
t
xx
f x 2 3 ax 2
,
x
.

xx
f ' x 2 ln 2 3 ln 3 a, x
.
Ta có
xx
f ' x 0 2 ln 2 3 ln 3 a 1
t
xx
g x 2 ln 2 3 ln 3,x
x 2 x 2
g' x 2 ln 2 3 ln 3 0, x
.
Suy ra hàm s
gx
ng bin trên .
Li có
x
lim g x


và
x
lim g x 0

Suy ra vi mi giá tr
a0

1
luôn có nghim duy nht là
o
x
.

f ' x 0
có nghim duy nht là
o
x
.
Mà
x
lim f' x


và
x
lim f ' x a 0

nên
o
f ' x 0, x x
và
o
f ' x 0, x x
.
Da vào bng bin thiên ta thy
fx
t giá tr nh nht ti
o
x
, ta kt hp vu kin
 bài là
f x 0, x
và
f 0 0
nên ta suy ra
o
x0
và
o
x0
là giá tr duy nh
f x 0
.
Suy ra
o
x0
là giá tr duy nh
o
f x 0
f 0 ln 2 ln 3 a 0
.
Suy ra
a ln 2 ln 3 ln 6
.
y
a ln 2 ln 3 ln 6
là giá tr duy nht tha mãn yêu cu bài toán.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
135 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 42: 
2
2 2
x
2 log x 3log x 2 3 m 0
(
m
là tham s thc). Có tt
c bao nhiêu giá tr a tham s
m
 m
phân bit?
A.
80
.
B.
81
C.
79
D. Vô s.
 thi THPT Quc Gia môn toán 2019
Li gii

2
2 2
x
2 log x 3log x 2 3 m 0
1
.
u kin:
x
3
x0
x0
x log m do m 0
3 m 0



.
Ta có
2
22
x
2 log x 3 log x 2 0
1
3 m 0

2
2
x
3
log x 2 x 4
11
log x x .
2
2
3m
x lo mg


1
có hai nghim phân bit
3
1
4
2
3
log m 0
0 m 1
1
log m 4
3 m 3
2




Do
m

m 3; 4;5; ;8
m1
0

.
Vy có tt c
1 80 3 1 79
giá tr
m
 bài.
Chn ý C.
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Tạp chí và tư liệu toán học | 136
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
ồ thị là một dạng toán rất thịnh hành trong 2 năm nay với những dạng toán được
sáng tạo và biến tấu rất đa dạng, trong chương này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
một số bài toán đồ thị đã xuất hiện trong các đề thi thử trong năm vừa rồi cũng
như một số bài toán mà chúng tôi sáng tác. Mấu chốt của các bài toán này gần như các bài
toán tham số, ta sẽ phát hiện các điểm đặc biệt trên đồ thị, kết hợp các kiến thức mà ta đã
học để giải quyết nó.
CÁC BÀI TOÁN
Câu 1. Cho hàm số
fx
liên tục trên và có đồ thị như hình vẽ dưới đây:
Số các giá trị nguyên của tham số
m
không vượt quá
5
để phương trình
2
x
m1
f0
8
có hai nghiệm phân biệt là
A.
5.
B.
4.
C.
7.
D.
6.
Lời giải
Đặt
x
t ,t 0.
Phương trình đã cho trở thành
22
m 1 m 1
f t 0 f t , t 0
88

.
Quan sát đồ thị đã cho của hàm số
y f x
ta thấy rằng
Phương trình trên có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi
2
2
m1
1 1 7 m 9 3 m 3
8
Đ
1
1
1
x
y
3
2
O
2
CHƯƠNG
3
CÁC BÀI TOÁN LIÊN
QUAN TỚI ĐỒ THỊ
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
137 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Mà
m m 2; 1;0;1;2 .
Vậy có tất cả 5 giá trị nguyên của
m
.
Chọn ý A.
Câu 2. Cho hàm số
fx
liên tục trên và có đồ thị như hình vẽ.
Tổng tất cả các giá trị của tham số m để bất phương trình
ff x f x
22
x
9.6 4 f x .9 m 5m .4
Đúng với mọi
x
là?
A.
10.
B.
4.
C.
5
D.
9
Lời giải
Đặt
t f x
. Quan sát đồ thị ta thấy
f x 2 x t 2
Bất phương trình đã cho được viết lại như sau
t 2t
t 2 t 2 t 2 2
33
9.6 4 t .9 m 5m .4 , t 2 9 4 t m 5m
22
Xét hàm số
t 2t
2
33
g t 9 4 t
22
Có
t 2t 2t
2
3 3 3 3 3
g' t 9. ln 2t. 2 4 t ln 0,..t2
2 2 2 2 2
Từ đó suy ra
;2
max g t g 2 4

Yêu cầu bài toán tương đương với
2
m 5m 4 1 m 4
Vì
m m 1; 2; 3; 4
nên tổng tất cả các giá trị của tham số
m
là
10.
Chọn ý A.
O
1
2
1
x
y
2
3
4
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Tạp chí và tư liệu toán học | 138
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 3. Cho hàm số
fx
có đồ thị như hình vẽ
Giá trị nguyên nhỏ nhất của tham số m để phương trình sau có nghiệm là bao nhiêu?
32
f x 2f x 7 f x 5
1
e ln f x m
fx




?
A.
3
B.
4
C.
5
D.
6
Lời giải
Quan sát đồ thị ta thấy rằng
1 f x 5
, đặt
t f x
, giả thiết trở thành
32
t 2 t 7 t 5
1
e ln t m
t



Xét:
3 2 2
g t t 2t 7t 5,g' t 3t 4t 7 0 t 1 g 1 g t g 5 1 g t 145
Mặt khác
2
1 1 26
h t t ,h ' t 1 0 t 1; 5 2 h t
t t 5
Vậy hàm
32
t 2t 7t 5
1
u t e ln t
t



đồng biến với
x 1; 5
Để phương trình đầu có nghiệm thì
145
26
e ln 2 m e ln
5
Vậy giá trị nguyên nhỏ nhất của m là 4.
Chọn ý B.
1
3
5
17
5
y
3
2
y
O
x
y
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
139 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 4. Cho
fx
liên tục trên và có đồ thị hàm số
y f x
như hình vẽ
Bất phương trình sau nghiệm đúng với mọi
x 1; 2
khi và chỉ khi :
f x m f x m
3 4 5f x 2 5m

A.
f 1 m 1 f 2
B.
f 2 m 1 f 1
C.
f 2 m 1 f 1
D.
f 2 m 1 f 1
Lời giải
Từ đồ thị của hàm số suy ra bảng biến thiên
x
1
2
f ' x
fx
f1
f2
Từ bảng biến thiên ta suy ra
f 2 f x f 1 , x 1;2
f 2 m f x m f 1 m, x 1; 2
Đặt
t f x m f 2 m t f 1 m, x 1;2
Giả thiết tương đương
t t t t
3 4 5t 2 3 4 5t 2 0
1
Xét phương trình
tt
t0
3 4 5t 2 0
t1
Dùng phương pháp xét dấu
f 2 m 0
1 0 t 1 f 2 m 1 f 1
f 1 m 1

O
x
y
2
2
4
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Tạp chí và tư liệu toán học | 140
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 5. Cho hàm số
fx
có đồ thị như hình vẽ.
Bất phương trình
xx
f e m 3e 2019
có nghiệm
x 0;1
khi và chỉ khi
A.
4
m
1011

B.
4
m
3e 2019
C.
2
m
1011

D.
fe
m
3e 2019
Lời giải
Đặt
x
e t t 0
. Ta đưa bất phương trình đã cho thành bất phương trình ẩn t. từ đó lập
luận để có phương trình ẩn t có nghiệm thuộc
1; e
Ta chú ý rằng hàm số
y f x
với
y f t
có tính chất giống nhau nên từ đồ thị hàm số
đã cho ta suy ra tính chất hàm
ft
Sử dụng phương pháp hàm số để tìm m sao cho bất phương trình có nghiệm
Bất phương trình
m f x
có nghiệm trong
a;b
khi
a;b
m min f x
Cách giải
Xét bất phương trình
xx
f e m 3e 2019
*
Đặt
x
e t t 0
với
01
x 0;1 t e ;e t 1;e
Ta được bất phương trình
ft
f t m 3t 2019 m 1
3t 2019
Ta xét hàm
ft
gt
3t 2019
trên
t 1;e
2
f' t 3t 2019 3f t
g' x
3t 2019

Thấy đồ thị hàm số
y f t
có tính chất giống với đồ thị hàm số
y f x
nên trên khoảng
đang xét
f t 0
và đồ thị hàm số đi lên từ trái qua phải hay hàm số đồng biến trên
1; e
nên
f ' t 0
Từ đó
g' t 0
với
t 1;e
hay hàm số
gt
đồng biến trên
1; e
Ta có bảng biến thiên của
gt
trên
1; e
O
1
3
4
x
y
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
141 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
t
1
2
g ' t
gt
2
1011
ge
Từ bảng biến thiên ta thấy để
ft
m
3t 2019
có nghiệm
t 1;e
thì
2
m
1011

.
Câu 6. Cho hàm số
y f x
liên tục trên và hàm số
y f ' x
có đồ thị như hình vẽ
Bất phương trình
f x m f x m
2 5 2 27m
fx
27

nghiệm đúng với
x 2;3
A.
f 3 m f 3 1
B.
f 2 1 m f 3
C.
f 2 2 m f 3
D.
f 3 m f 2 2
Lời giải
Ta có với
x 2;3
thì
f ' x 0
Ta có
f 3 f x f 2 , x 2;3
;
f 3 2m f x m f 2 m
Đặt
t f x m
f 3 m t f 2 m
Ta có
f x m f x m
2 5 2 27m
fx
27

f x m f x m
2 5 2 27 f x m 0

tt
2 5 27t 2 0
Vế trái chỉ có 2 nghiệm
t 0;t 2
Ta có
f 3 m 0
0 t 2
f 2 m 2

f 2 2 m f 3
O
2
3
4
x
y
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Tạp chí và tư liệu toán học | 142
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 7. Cho hàm số
y f x
liên tục trên và có đồ thị như hình bên dưới:
Biết rằng trục hoành là tiệm cận ngang của đồ thị. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m để phương trình
4
m 2log 2
f x 4
có hai nghiệm dương phân biệt.
A.
0 m 2.
B.
0 m 1.
C.
1m
D.
m 0.
Lời giải
Ta có
4
m 2log 2
f x 4
2m 1
f x 2

Phương trình (*) có hai nghiệm dương phân biệt
2m 1
22
m 0.
Câu 8. Cho hàm số
y f x
có đồ thị hàm số
y f ' x 1
như hình vẽ. Hỏi đồ thị hàm số
2f( x) 4x
y

đạt cực tiểu tại điểm nào
A.
x1
B.
x0
C.
x1
D.
x2
Lời giải
Xét
2(f(x) 4x)
y

có
2 f x 4x
y' .ln 2f ' x 4
O
1
2
x
2
1
2
y
O
1
2
2
1
x
y
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
143 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Hàm số đạt cực tiểu tại điểm
o
x
thì
y'
phải đổi dấu từ âm sang dương khi
x
đi qua điểm
đó. Dựa vào đồ thị, ta thấy chỉ có điểm
x1
làm
f ' x 2
đổi dấu từ âm sang dương
khi
x
đi qua.
Vậy hàm đạt cực tiểu tại
x1
.
Câu 9. Hình vẽ bên là đồ thị của hai hàm số
a
y log x
và
y f x
. Đồ thị của chúng đối
xứng với nhau qua đường thẳng
y x 1
.Tính
a
f log 2018
A.
a
a
f log 2018 1
2018
B.
a
1
f log 2018 1
2018a
C.
a
a
f log 2018 1
2018
D.
a
1
f log 2018 1
2018a
Lời giải
Gọi
1 a 2
b; c C : y log x; e; f C : y f x .
Ta có hệ điều kiện
e 1 e 1 e 1
a
c f b e 2
b c f e 2 b f 1
b c e f c e 1
1 b e 1 c f 0
e 1 log f 1 f 1 a f 1 a f x 1 a .


Vậy
a
log 2018 1
a
1
f log 2018 1 a 1
2018a

O
1
x
y
y f x
log
a
yx
1yx
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Tạp chí và tư liệu toán học | 144
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 10. Cho hình vẽ của đồ thị các hàm số
a b c
y x ; y x ; y x
có đồ thị như hình bên.
Khi đó hãy tìm tổng của giá trị nhỏ nhất và giá trị lớn nhất của biểu thức
2
2
22
3a 2b a c
T
a 5c 4ac

?
A.
31
B.
32
C.
33
D.
34
Lời giải
Nhận thấy ngay khi
x 
, ta có
cb
2 2 2
a
2
2 clog 1 b log c b log 1
0.5 alog 1
a c b
Đến đây thay vào biểu thức ta được một hàm thuần nhất 2 biến rồi đặt 1 ẩn đưa về khảo
sát hàm 1 biến!
Câu 11. Cho hàm số
y f x
có đồ thị như hình vẽ. Tìm tất cả giá trị thực của tham số m
để bất phương trình
2
2f x x 4x m
có nghiệm đúng với mọi
x 1; 3
A.
m 3.
B.
m 10.
C.
m 2.
D.
m 5.
Lời giải
Bất phương trình đã cho tương đương với
2
2f x x 4x m
.
Dựa vào đồ thị, ta thấy
1;3
min f x 3,

dấu bằng xảy ra khi
x 2.
O
y
x
2
3
O
x
0,5
m
2m
a
x
b
x
c
x
y
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
145 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Lại có
2
2
x 4x x 2 4 4,
dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi
x2
.
Vậy
2
1;3
min 2f x x 4x 2. 3 4 10.
Do đó bất phương trình có nghiệm đúng với mọi
x 1; 3
khi và chỉ khi
m 10.
Câu 12. Cho hàm số
y f x
có đồ thị như hình vẽ.
Tìm số điểm cực trị của hàm số
f x f x
y 2 3
A.
3.
B.
4.
C.
5.
D.
6.
Lời giải
Xét hàm số
f x f x f x f x
g x 2 3 g ' x f ' x 2 .ln 2 f ' x 3 .ln 3; x R.
Ta có
fx
f x f x
2
3
f ' x 0
f ' x 0 1
f ' x 0
g ' x 0
ln 3
2 ln 3
f x log 2
2 .ln 2 3 .ln 3
ln 2
3 ln 2





Dựa vào đồ thị hàm số
y f x
, ta thấy:
Phương trình
1
có ba nghiệm phân biệt (vì hàm số
y f x
có 3 cực trị).
Phương trình
2
vô nghiệm vì đường thẳng
2
3
ln 3
y log 1
ln 2
không cắt đồ thị hàm số.
Vậy phương trình
g' x 0
có ba nghiệm phân biệt hay hàm số đã cho có 3 cực trị.
O
x
1
y
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Tạp chí và tư liệu toán học | 146
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 13. Cho hàm số liên tục trên đoạn
1; 9
và có đồ thị là đường cong trong hình vẽ
dưới đây
Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để bất phương trình
2
f x f x f x
2
16.3 f x 2f x 8 .4 m 3m .6


Nghiệm đúng với mọi giá trị
x 1;9
?
A.
22
B.
31
C.
5
D.
6
Lời giải
Từ đồ thị suy ra
4 f x 2
x 2;9
. Đặt
t f x ,t 4;2
Ta tìm
m
sao cho
t 2 t 2 t
16.3 t 2t 8 .4 m 3m .6


đúng với mọi
t 4; 2
t 2 t 2 t
16.3 t 2t 8 .4 m 3m .6


,
t 4;2
t
22
t
16 2
t 2t 8 . m 3m
23





,
t 4;2
Ta có
t
16
4
2
,
t 4;2
. Dấu bằng xảy ra khi
t2
.
Mà
2
t 2t 8 0
,
t 4;2
. Do đó
t
2
2
t 2t 8 . 0
3





,
t 4;2
.
Dấu bằng xảy ra khi
t2
.
Suy ra
t
2
t
16 2
t 2t 8 . 4
23





,
t 4;2
.
Vậy
t
22
t
16 2
t 2t 8 . m 3m
23





,
t 4;2
2
m 3m
4
1 m 4
Kết quả
m 1;0;1; 2; 3; 4
.
O
1
2
y
4
x
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
147 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Trong đề minh họa THPT Quốc Gia 2018 dạng toán mũ – logarit kết hợp với dãy số đã gây
sốt một thời gian với các bài toán được các trường các sở đưa ra vô cùng phong phú và
phát biểu dưới nhiều hình thức khác nhau. Mặc dù trong năm vừa rồi dạng toán này
không còn được phổ biến nữa, tuy nhiên trong chương này ta vẫn sẽ cùng nhìn lại dạng
toán đã từng thành trào lưu một thời này.
CÁC BÀI TOÁN
Câu 1 : Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
1 1 10 10
log u 2 log u 2log u 2log u
và
n 1 n
u 2u
với mọi
n1
. Giá trị nhỏ nhất để
100
n
u5
bằng
A.
247
B.
248
C.
229
D.
290
Đề tham khảo kỳ thi THPT Quốc Gia 2018 – Bộ Giáo dục và Đào tạo
Câu 2 : Cho biểu thức
A log 2017 log 2016 log 2015 log ... log 3 log 2 ...
Biểu thức
A
có giá trị thuộc khoảng nào trong các khoảng dưới đây?
A.
log 2017;log 2018
B.
log 2019;log 2020
C.
log 2018;log 2019
D.
log 2020;log 2021
Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình năm học 2017 – 2018
Câu 3 : Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
2
6 8 4
ln u ln u ln u 1
và
n 1 n
u u .e n 1
. Tìm
1
u
A.
e
B.
2
e
C.
3
e
D.
4
e
THPT Quảng Xương I – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018
Câu 4: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
18 18
11
uu
4u 4u
e 5 e e e
và
n 1 n
u u 3

với mọi
n1
.
Giá trị lớn nhất của
n
để
3n
log u ln 2018
bằng?
A.
1419
B.
1418
C.
1420
D.
1417
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 5: Cho dãy số
n
a
thỏa mãn
1
a1
và
n 1 n
aa
3
51
3n 2

, với mọi
n1
. Tìm số
nguyên dương
n1
nhỏ nhất để
n
a
là một số nguyên.
A.
n 123
B.
n 41
C.
n 39
D.
n 49
CHƯƠNG
4
CÁC BÀI TOÁN LIÊN
QUAN TỚI DÃY SỐ
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 148
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 6: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
9 9 1 9
11
2u u u u
u 2u
*
n 1 n
4e 2e 4e e e 3
u u 3, n
. Giá trị nhỏ nhất của
số n để
n
u1
?
A. 725
B. 682
C. 681
D. 754
Câu 7: Cho dãy số
n
u
có số hạng đầu tiên
1
u1
thỏa mãn đẳng thức sau :
2 2 2 2
2 1 2 1 2 2
log 5u log 7u log 5 log 7
và
n 1 n
u 7u
với mọi
n1
. Giá trị nhỏ nhất của
n
để
n
u 1111111
bằng
A.
11
B.
8
C.
9
D.
10
Câu 8: Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số a thuộc đoạn
0;2018
sao cho ba số
x 1 1 x x x
a
5 5 ; ; 25 25
2

theo thứ tự đó, lập thành một cấp số cộng?
A.
2008
B.
2006
C.
2018
D.
2007
Câu 9: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
12
2u 1 3 u
2
3 3 1
8
22
1
log u 4u 4
4






và
n 1 n
u 2u
với
mọi
n1
. Giá trị nhỏ nhất của
n
để
n 1 2 n
S u u ... u
100
5
bằng
A.
230
B.
231
C.
233
D.
234
Câu 10: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
3 5 4 n
log 2u 63 2 log u 8 n 8
,
*
n
.
Đặt
n 1 2 n
S u u ... u
. Tìm số nguyên dương lớn nhất
n
thỏa mãn
n 2n
2n n
u .S
148
u .S 75
.
A.
18
B.
17
C.
16
D.
19
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 11: Cho hàm số
22
11
1
x
x1
f x e

. Biết
m
n
f 1 .f 2 .f 3 ...f 2017 e
m,n
với
m
n
là phân số tối giản. Tính
2
P m n
.
A.
2018
B.
2018
C.
1
D.
1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 12: Cho cấp số cộng
n
u
có tất cả các số hạng đều dương thỏa mãn đẳng thức
1 2 2018 1 2 1009
u u ... u 4 u u ... u
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
2 2 2
3 2 3 5 3 14
P log u log u log u
A.
2
B.
3
C. 2
D. 3
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
149 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 13: Cho cấp số cộng
n
a
, cấp số nhân
n
b
thỏa mãn
21
a a 0
và
21
b b 1
; và
hàm số
3
f x x 3x
sao cho
21
f a 2 f a
và
2 2 2 1
f log b 2 f log b
. Số nguyên
dương
n
nhỏ nhất và lớn hơn
1
sao cho
nn
b 2018a
là
A.
16
B.
15
C.
17
D.
18
THPT Lê Xoay – Vĩnh Phúc lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 14: Cho cấp số nhân
n
b
thỏa mãn
21
b b 1
và hàm số
3
f x x 3x
sao cho
2 2 2 1
f log b 2 f log b
. Giá trị nhỏ nhất của
n
để
100
n
b5
bằng
A.
234
B.
229
C.
333
D.
292
THPT Phan Châu Trinh – Đăk Lăk lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 15: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
21
4u 7 6u 6
2
1 1 3 1
3
*
n 1 n
2
11
log u u u e e 3
48
3 n 4
u u , n
2 n 3n 2








Giá trị lớn nhất của số n để
2018
n
3 n 1 2
u
n1

A. 3472
B. 3245
C. 3665
D. 3453
Câu 16: Cho
2
2*
f n n n 1 1 n N
. Đặt
n
f 1 .f 3 ...f 2n 1
u
f 2 .f 4 ...f 2n
.
Tìm số
n
nguyên dương nhỏ nhất sao cho
n
u
thỏa mãn điều kiện
2 n n
10239
log u u
1024

.
A.
n 23
B.
n 29
C.
n 21
D.
n 33
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 17: Cho dãy số
n
u
xác định bởi
22
n
u ln 2n 1 ln n n 1 , n 1
. Tìm số
nguyên n lớn nhất sao cho
nn
2
uu
3

. Biết
a
kí hiệu phần nguyên của số a là số tự
nhiên nhỏ nhất không vượt quá a.
A.
37
B.
36
C.
38
D.
40
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 18: Cho dãy số
n
u
có tất cả số hạng đều dương thỏa mãn
n 1 n
u 2u
và đồng thời
2 2 2 2
1 2 n n 1 n 2
4
u u ... u u u 1 , n 1
3

. Số tự nhiên n nhỏ nhất để
100
n
u5
là?
A.
232
B.
233
C.
234
D.
235
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 150
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Câu 19: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
22
1 2 1 2
ln u u 10 ln 2u 6u
và đồng thời
n 2 n n 1
u u 2u 1, n 1

. Giá trị nhỏ nhất của n để
n
u 5050
A. 100
B. 99
C. 101
D. 102
Câu 20: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
21
n1
*
n
2
2
391 1 39
log u log u 2
40 4 4
2 n 1 u
2n
u , n
n
n n 1 1
.
Giá trị nhỏ nhất của n để
100 2
n
100 3
5 n 1
u
5 n n

.
A. 235
B. 255
C. 233
D. 241
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
151 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1 : Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
1 1 10 10
log u 2 log u 2log u 2log u
và
n 1 n
u 2u
với mọi
n1
. Giá trị nhỏ nhất để
100
n
u5
bằng
A.
247
B.
248
C.
229
D.
290
Đề tham khảo kỳ thi THPT Quốc Gia 2018 – Bộ Giáo dục và Đào tạo
Lời giải
Vì
n 1 n
u 2u
nên dễ thấy dãy số
n
u
là cấp số nhân có công bội
q2
.
Ta có
99
10 1 1
u u .q 2 .u
. Xét
1 1 10 10
log u 2 log u 2log u 2log u
99
1 1 1 1
log u 2 log 2 .u 2 log u 2 log 2 .u 0
1 1 1 1
log u 18log 2 2 log u 2 log u 18log 2 2 log u 0
11
log u 18log 2 2 log u 18log 2 0
Đặt
1
2 log u 18log 2 t t 0
. Phương trình trên trở thành
22
t1
t 2 t 0 t t 2 0
t 2 L

Với
1 1 1
17
5
t 1 2 log u 18log 2 1 2 log u 18log 2 1 u
2
Trong trường hợp này ta có:
n 1 100 n 18 99
n2
17
5
u .2 5 2 5 n 99log 5 18
2

Mà
*
n
nên giá trị nhỏ nhất trong trường hợp này là
n 248
.
Chọn ý B.
Câu 2 : Cho biểu thức
A log 2017 log 2016 log 2015 log ... log 3 log 2 ...
Biểu thức
A
có giá trị thuộc khoảng nào trong các khoảng dưới đây?
A.
log 2017;log 2018
B.
log 2019;log 2020
C.
log 2018;log 2019
D.
log 2020;log 2021
Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình năm học 2017 - 2018
Lời giải
Đặt
n n n 1
A log 2017 log 2016 log 2015 log ... log 3 log 2 ... A nA
Ta có
2
32
98
10 9
0 log 2 1 0 A 1
0 log 3 A log 3 A log 4 1
...
0 log 9 A log 9 A log 10 1
1 log 10 A log 10 A log 11 2
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 152
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
11 10
1 log 12 A log 11 A log 13 2
...
997 996
998 997
999 998
2017 2016
2 log 999 A log 997 A log 1000 3
3 log 1000 A log 998 A log 1001 4
3 log 1002 A log 999 A log 1003 4
...
3 log 2020 A log 2017 A log 2021 4
Vậy
2017
A log 2020;log 2021
Chọn ý D.
Câu 3 : Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
2
6 8 4
ln u ln u ln u 1
và
n 1 n
u u .e n 1
. Tìm
1
u
A.
e
B.
2
e
C.
3
e
D.
4
e
THPT Quảng Xương I – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018
Lời giải
Từ giả thiết suy ra dãy số
n
u
là cấp số nhân với công bội
e
và
n
u 0 n 1
.
Ta có
5 7 3
6 1 8 1 4 1
u u .e ; u u .e ; u u .e
. Do đó ta có:
2 2 5 7 3
6 8 4 1 1 1
22
1 1 1 1 1
4
11
ln u ln u ln u 1 ln u .e ln u .e ln u .e 1
ln u 5 ln u 7 ln u 3 1 ln u 8 ln u 16 0
ln u 4 u e
Chọn ý D.
Câu 4: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
18 18
11
uu
4u 4u
e 5 e e e
và
n 1 n
u u 3

với mọi
n1
.
Giá trị lớn nhất của
n
để
3n
log u ln 2018
bằng?
A.
1419
B.
1418
C.
1420
D.
1417
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Ta có
n 1 n
u u 3

với mọi
n1
nên
n
u
là cấp số cộng có công sai
d3
18 18 18 18
1 1 1 1
u u u u
4u 4u 4u 4u
e 5 e e e 5 e e e e 1
Đặt
18
1
u
4u
t e e t 0
Phương trình
1
trở thành
5 t t t 5 t 0 t t 5 0 t 0 t 0
Với
t0
ta có
18
1
u
4u
18 1 1 1 1
e e u 4u u 51 4u u 17
Vậy
n1
u u n 1 d 17 n 1 3 3n 14
Khi đó ta được
ln 2018
ln 2018 ln2018
3 n n
3 14
log u ln 2018 u 3 3n 14 3 n 141 9,98
3
Vậy giá trị lớn nhất của
n
là
1419
.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
153 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Chọn ý A.
Câu 5: Cho dãy số
n
a
thỏa mãn
1
a1
và
n 1 n
aa
3
51
3n 2

, với mọi
n1
. Tìm số
nguyên dương
n1
nhỏ nhất để
n
a
là một số nguyên.
A.
n 123
B.
n 41
C.
n 39
D.
n 49
Lời giải
Từ giả thiết ta có
n 1 n
aa
3
51
3n 2

n 1 n
aa
3n 5
5
3n 2

n 1 n 5
3n 5
a a log
3n 2
Từ đó suy ra
n n 1 5 n 2 5 5
1 5 5 5 5
5 5 5
3n 2 3n 1 3n 2
a a log a log log
3n 1 3 n 4 3n 1
...
8 11 3n 1 3n 2
a log log ... log log
5 8 3n 4 3n 1
8 11 3n 1 3n 2 3n 2
1 log . ... . 1 log log 3n 2
5 8 3n 4 3n 1 5







Do đó
n5
a log 3n 2
. Vì
n1
nên
n 5 5
a log 3n 2 log 5 1
, đồng thời dễ thấy
n
a
là dãy tăng. Lại có
n
a
n5
52
a log 3n 2 n
3
.
Lần lượt thử các giá trị
n
a 2;3; 4;...
ta có
n
a3
là giá trị nguyên, lớn hơn 1, nhỏ nhất,
cho giá trị tương ứng
n 41
.
Vậy
n 41
.
Chọn ý B.
Câu 6: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
9 9 1 9
11
2u u u u
u 2u
*
n 1 n
4e 2e 4e e e 3
u u 3, n
. Giá trị nhỏ nhất
của số n để
n
u1
?
A. 725
B. 682
C. 681
D. 754
Lời giải
Từ giả thiết ta suy ra
n
u
là CSC có công sai
91
d 3 u u 24
.
Biến đổi giả thiết tương đương
9 9 1 9
11
1 1 1 1 1
11
1
2u u u u
u 2 u
2u 48 u 24 2 u 24 u 2u
2
2u 2u
24 24
2u
24
1
24
4e 2e 4e e e 3
4e 2e 4e e e 3 0
2e 1 e 2e 1 e 3 0
1 13 1 13
2e 1 e u ln
2
2 2 e 1




| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 154
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Ta có
n1
u u 3 n 1 2018 n 681 n 682
Chọn ý B.
Câu 7: Cho dãy số
n
u
có số hạng đầu tiên
1
u1
thỏa mãn đẳng thức sau :
2 2 2 2
2 1 2 1 2 2
log 5u log 7u log 5 log 7
và
n 1 n
u 7u
với mọi
n1
. Giá trị nhỏ nhất của
n
để
n
u 1111111
bằng
A.
11
B.
8
C.
9
D.
10
Lời giải
Vì
n 1 n
u 7u
nên dễ thấy dãy số
n
u
là cấp số nhân có công bội
q7
.
Biến đổi giả thiết tương đương
2 2 2 2
2 1 2 1 2 2
22
22
2 2 1 2 2 1 2 2
2
2 2 1 2 1 2 2 1
21
1
1
2 2 1 2
21
log 5u log 7u log 5 log 7
log 5 log u log 7 log u log 5 log 7
2 log 5.log u 2 log u 2 log 7.log u 0
log u 0
u 1 L
1
u
2 log 5 2 log u 2 log 7 0
35
log 35u 0
Ta có
n1
n1
u u .7
.
n
u 1111111
n1
1
.7 1111111
35

n1
7 35.1111111

7
n log 35.1111111 1
. Mà
*
n
nên giá trị nhỏ nhất trong trương hợp này là
n 10
.
Chọn ý D.
Câu 8: Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số a thuộc đoạn
0;2 018
sao cho ba số
x 1 1 x x x
a
5 5 ; ; 25 25
2

theo thứ tự đó, lập thành một cấp số cộng?
A.
2008
B.
2006
C.
2018
D.
2007
Lời giải
Ba số
x 1 1 x
55

;
a
2
;
xx
25 25
, theo thứ tự đó lập thành cấp số cộng khi và chỉ khi
x 1 1 x x x
a 5 5 25 25
x 1 1 x x x
2 5 5 2 25 25
12
.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
x 1 1 x
xx
55
x0
25 25


.
Như vậy nếu xét
a 0;2018
thì ta nhận
a 12; 2018
. Có
2007
số
a
thoả đề.
Chọn ý D.
Câu 9: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
12
2u 1 3 u
2
3 3 1
8
22
1
log u 4u 4
4






và
n 1 n
u 2u
với
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
155 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
mọi
n1
. Giá trị nhỏ nhất của
n
để
n 1 2 n
S u u ... u
100
5
bằng
A.
230
B.
231
C.
233
D.
234
Lời giải
Theo giả thiết ta có
n 1 n
u 2u
nên
n
u
là một cấp số nhân với công bội
q2
. Suy ra
n1
n1
u u .2
với mọi
*
n
,
n2
. Ta lại có :
12
2u 1 3 u
2
3 3 1
8
22
1
log u 4u 4
4






1
1
u
u
2
3 3 3
88
2.4
1
4
log u u 4
4





1
Mà
1
1
u
u
8
2.4
4
8
và
2
3 3 3
8
1
log u u 4
4




2
33
8
1
log u 1 3
2








8
Nên phương trình
1
tương đương
1
1
u
u
1
2
3 3 3
8
2.4 8
4
1
8
u
8
2
1
log u u 4
4






Khi đó
n 1 2 n
S u u ... u
n
1
12
u
12
n
21
2
Do đó,
100
n
S5
n
21
2
100
5
n
5
21
log 100
2
n 233
Chọn ý D.
Câu 10: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
3 5 4 n
log 2u 63 2 log u 8 n 8
,
*
n
.
Đặt
n 1 2 n
S u u ... u
. Tìm số nguyên dương lớn nhất
n
thỏa mãn
n 2n
2n n
u .S
148
u .S 75
.
A.
18
B.
17
C.
16
D.
19
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 - 2018
Lời giải
Ta có
*
n
,
3 5 4 n
log 2u 63 2 log u 8 n 8
3 5 2 n
log 2u 63 log u 8n 8
.
Đặt
35
t log 2u 63
t
5
t
n
2u 63 3
u 8n 8 2

t
5
t
5
2u 63 3
u 32 2


tt
1 3 2.2
t2
n
u 8n 4
2
n 1 2 n
S u u ... u 4n
Do đó
2
n 2n
2
2n n
8n 4 .16n
u .S
148
u .S 16n 4 .4n 75

n 19
.
Chọn ý A.
Câu 11: Cho hàm số
22
11
1
x
x1
f x e

. Biết
m
n
f 1 .f 2 .f 3 ...f 2017 e
m,n
với
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 156
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
m
n
là phân số tối giản. Tính
2
P m n
.
A.
2018
B.
2018
C.
1
D.
1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 - 2018
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
22
11
1
x
x1
f x e

2
1 1 2
1
x x 1 x x 1
e




2
1 1 1 1
21
x x 1 x x 1
e

2
11
1
x x 1
e




11
1
x x 1
e

11
x x 1
e.e
.
Do đó ta được:
1
1
2
f 1 e.e
;
11
23
f 2 e.e
;
11
34
f 3 e.e
;…;
11
2016 2017
f 2016 e.e
;
11
2017 2018
f 2017 e.e
.
f 1 .f 2 .f 3 ...f 2017
1
1
2017
2018
e .e
2017
2017
2018
e
2
2018 1
2018
e
2
m 2018 1
,
n 2018
. Vậy
P1
.
Chọn ý D.
Câu 12: Cho cấp số cộng
n
u
có tất cả các số hạng đều dương thỏa mãn đẳng thức
1 2 2018 1 2 1009
u u ... u 4 u u ... u
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
2 2 2
3 2 3 5 3 14
P log u log u log u
A.
2
B.
3
C. 2
D. 3
Lời giải
Biến đổi giả thiết tương đương
1
1 2 2018 1 2 1009 1
2018 2u 2017d
u u ... u 4 u u ... u 2.1009 2u 1008d
2
2
222
1 n 5 3 3 3
14
3d
u
2
d d 3d 5d 9d 3d 9d 27d
u u : ; ; ;... u P log log log 2
2 2 2 2 2 2 2 2
27d
u
2
Chọn ý C.
Câu 13: Cho cấp số cộng
n
a
, cấp số nhân
n
b
thỏa mãn
21
a a 0
và
21
b b 1
; và
hàm số
3
f x x 3x
sao cho
21
f a 2 f a
và
2 2 2 1
f log b 2 f log b
. Số nguyên
dương
n
nhỏ nhất và lớn hơn
1
sao cho
nn
b 2018a
là
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
157 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
A.
16
B.
15
C.
17
D.
18
THPT Lê Xoay – Vĩnh Phúc lần 1 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Hàm số
3
f x x 3x
có bảng biến thiên như sau:
x

1
1

y'
0
0
y

2

2
Theo giả thiết
2 1 2 1
2 1 2 1
f a 2 f a f a f a
a a 0 a a 0





Từ đó suy ra
12
12
0 a a 1
0 a 1 a
, hơn nữa
f x 2 0 x 0
. Ta xét các trường hợp:
Nếu
12
0 a a 1
thì
22
2
1
11
f a 2 0 f a 2
a1
a0
f a 0 f a 0






.
Nếu
12
0 a 1 a
thì
2
1
f a 2 0
f a 0

điều này là không thể.
Do đó chỉ xảy ra trường hợp
12
a 0;a 1
.
Từ đó suy ra
n
a n 1 n 1
. Tương tự vì
21
b b 1
nên
2 2 2 1
log b log b 0
, suy ra
2 2 2
n1
n
2 1 1
log b 1 b 1
b 2 n 1
log a 0 b 1





.
Xét hàm số
x
g x 2 2018x
trên nữa khoảng
0; 
, ta có bảng biến thiên:
x

2
2018
log
ln 2

g ' x
0
gx

1
2
2018
g log
ln 2



| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 158
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Ta có
2
2
2018
g log 0
ln 2
2018
log 11
ln 2
g 12 20120
g 13 18042
g 14 11868
g 15 2498 0







nên số nguyên dương nhỏ nhất
n
thỏa
g n 1 0
là
n 1 15 n 16
.
Chọn ý A.
Câu 14: Cho cấp số nhân
n
b
thỏa mãn
21
b b 1
và hàm số
3
f x x 3x
sao cho
2 2 2 1
f log b 2 f log b
. Giá trị nhỏ nhất của
n
để
100
n
b5
bằng
A.
234
B.
229
C.
333
D.
292
THPT Phan Châu Trinh – Đăk Lăk lần 2 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Xét hàm số
3
f x x 3x
.
Có
2
f x 3x 3

,
f x 0
x1
.
x

1
1

y'
0
0
y

2

2
Mặt khác, ta có
12
b b 1
. Đặt
2 2 2 1
a log b log b b 0
. Ta có:
33
a 3a 2 b 3b
1
.
Nếu
b1
a b 1
33
a 3a b 3b
1
vô nghiệm.
Nếu
0 b 1
3
2 b 3b 0
3
a 3a 2 0
2
a 1 a 2 0
.
Suy ra
a1
b0
. Khi đó
0
1
1
2
b 2 1
b 2 2


n 1 100
n
b 2 5
2
n 1 100 log 5
n 234
.
Vậy giá trị nhỏ nhất của
n
là
234
.
Chọn ý A.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
159 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Câu 15: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
21
4u 7 6u 6
2
1 1 3 1
3
*
n 1 n
2
11
log u u u e e 3
48
3 n 4
u u , n
2 n 3n 2








Giá trị lớn nhất của số n để
2018
n
3 n 1 2
u
n1

A. 3472
B. 3245
C. 3665
D. 3453
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
n 1 n n 1 n
3 3 2 3 3 3
u u u u
2 n 1 n 2 n 2 2 n 1

Đặt
n n n 1 n n
33
v u v v v
n 1 2
là CSN với công bội
3
q
2
.
Khi đó
n 1 n 1 n 1
n 1 1 n 1
3 3 3 3 3 3
v v u u u
2 2 2 n 1 2 2
Ta có
3 1 2 1
33 9 13 3
u u , u u
8 4 4 2
, thay vào giả thiết ta được
11
6 6u 6u 6
2
1 1 1
3
log u 2u 4 e e 3

Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
1 1 1 1
6 6u 6u 6 6 6u 6u 6
e e 3 2 e .e 3 1
Mặt khác ta cũng có
2
2
1 1 1 1 1
33
log u 2u 4 log u 1 3 1
Do đó
VT VP
, đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi
n1
1n
3 1 3
u 1 u
n 1 2 2



Để
n1
2018 2018
n
3 n 1 2 3 n 1 2
3 1 3
u n 3453
n 1 n 1 2 2 n 1



Chọn ý D.
Câu 16: Cho
2
2*
f n n n 1 1 n N
. Đặt
n
f 1 .f 3 ...f 2n 1
u
f 2 .f 4 ...f 2n
.
Tìm số
n
nguyên dương nhỏ nhất sao cho
n
u
thỏa mãn điều kiện
2 n n
10239
log u u
1024

.
A.
n 23
B.
n 29
C.
n 21
D.
n 33
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Từ giả thiết ta có
2
2
f n n n 1 1
2
2
n 1 n 1 1


.
Khi đó ta có
2
2 2 2 2 2
n
2
2 2 2 2 2
1 1 2 1 3 1 4 1 ... 2n 1 1 4n 1
u
2 1 3 1 4 1 5 1 ... 4n 1 2n 1 1








| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 160
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
2
2
2n 1 1

2
1
2n 2n 1

Theo đề bài ta có
2 n n
10239
log u u
1024

2
2
2
1 10239
log 2n 2n 1 0
2n 2n 1 1024

.
Xét hàm số
2
2
2
1 10239
g n log 2n 2n 1
2n 2n 1 1024

với
n1
.
Ta có
2
2
2
4n 2 4n 2
g n 0
2n 2n 1 ln 2
2n 2n 1



với
n1
gn
nghịch biến.
Mà
1 2047
g0
2





nên
2
2
2
1 10239
log 2n 2n 1 0
2n 2n 1 1024

1 2047
n
2


. Do
n
nguyên dương nhỏ nhất thỏa mãn nên
n 23
Chọn ý A.
Câu 17: Cho dãy số
n
u
xác định bởi
22
n
u ln 2n 1 ln n n 1 , n 1
. Tìm số
nguyên n lớn nhất sao cho
nn
2
uu
3

. Biết
a
kí hiệu phần nguyên của số a là số tự
nhiên nhỏ nhất không vượt quá a.
A.
37
B.
36
C.
38
D.
40
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018
Lời giải
Ta có
2
nn
2
2n 1
u ln 0;ln 2 u 0
n n 1

22
3
2
n n n
22
2 2 2n 1 2 2n 1
u u u ln e n 37.462
3 3 n n 1 3 n n 1




Chọn ý A.
Câu 18: Cho dãy số
n
u
có tất cả số hạng đều dương thỏa mãn
n 1 n
u 2u
và đồng thời
2 2 2 2
1 2 n n 1 n 2
4
u u ... u u u 1 , n 1
3

. Số tự nhiên n nhỏ nhất để
100
n
u5
là?
A.
232
B.
233
C.
234
D.
235
Lời giải
Ta có
n1
n 1 n n 1
u 2u u 2 u
, đẳng thức đúng với mọi
n1
nên đúng với
n1
nên
2 2 2 2
1 2 3 1 1 1
2
1 1 1 1
44
u u u 1 u 4u 4u 1
33
4 4 1
u 2u 1 u 1 u
3 3 3
Do đó
n1
100 n 1 100
n 2 2
2
u 5 2 3.5 n log 3 100log 5 233
3
.
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
161 | Chinh phục Olympic toán
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Chọn ý C.
Câu 19: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
22
1 2 1 2
ln u u 10 ln 2u 6u
và đồng thời
n 2 n n 1
u u 2u 1, n 1

. Giá trị nhỏ nhất của n để
n
u 5050
A. 100
B. 99
C. 101
D. 102
Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
22
1
22
1 2 1 2 1 2
2
u1
ln u u 10 ln 2u 6u u 1 u 3 0
u3
Mặt khác ta có
n 2 n n 1 n 2 n 1 n 1 n
u u 2u 1 u u u u 1
.
Đặt
n n 1 n n 1 n n
v u u v v 1 v

là CSC có công sai
d1
Khi đó
21
n
32
n n 1 n n 1
i2
n n 1
u u 2
u u 3
n n 1
v n 1 u u n 1 u u i
...................
2
u u n



Vậy để
n
u 5050
n n 1
5050 n 100
2
Chọn ý C.
Câu 20: Cho dãy số
n
u
thỏa mãn
21
n1
*
n
2
2
391 1 39
log u log u 2
40 4 4
2 n 1 u
2n
u , n
n
n n 1 1
.
Giá trị nhỏ nhất của n để
100 2
n
100 3
5 n 1
u
5 n n

.
A. 235
B. 255
C. 233
D. 241
Lời giải
Ta có
22
2
2 2 2 2 2
n n 1 1 n 1 2n n 1 n 1 n 1 n 1 1
Biến đổi giả thiết tương đương
2
2
2
n n 1 n 1
22
22
n n 1 n 1 n
22
22
n 1 2 n 1 1
2n n
nu 2 n 1 u 2 n 1 u
n 1 n 1 1 n 1 n 1 1
1 2 1 1 1
nu 2 n 1 u n 1 u nu
n 1 2 n 1
n 1 1 n 1 1






Đặt
n n n 1 n n
2
11
v nu v v v
n 1 2
là CSN có công bội
1
q
2
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Tạp chí và tư liệu toán học | 162
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Từ đó suy ra
n 1 n 1
n 1 1 n 1
3 n 1
1 1 1 1 1 1
v v u u u
2 2 2 n n 2 n 2

Thay
21
11
uu
40 4
vào giả thiết ta được
1 1 1 n
3n
1 39 1 39 1 1
log u log u 2 u 1 u
4 4 4 4 n n 2 n
Để
100 2
n2
100 3
5 n 1
u n 100log 5 n 233
5 n n

Chọn ý C.
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
HẾT
CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
MỌI NGƯỜI CÓ THỂ TÌM ĐỌC CUỐN “TẠI SAO NGUYÊN HÀM TÍCH
PHÂN LẠI KHÓ” CỦA CÙNG TÁC GIẢ
CHỊU TRÁCH NHIỆM NỘI DUNG VÀ THIẾT KẾ BÌA
NGUYỄN MINH TUẤN
NHÓM CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Mọi ý kiến thắc mắc, góp ý vui lòng gửi về địa chỉ sau
0343763310
tuangenk@gmail.com
Lovetoan.wordpress.com
Đại học FPT Hà Nội
TÀI LIỆU FREE

Preview text:

NHÌN LẠI CÁC BÀI TOÁN VẬN DỤNG CAO MŨ - LOGARIT 2020 CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Hướng tới kỳ thi THPT Quốc Gia 2020
Các bài toán được cập nhật
Định hướng các dạng toán khó
Phong phú và đa dạng
Quan trọng là miễn phí 
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
Copyright © 2019 by Tap chi va tu lieu toan hoc.
All rights reserved. No part of this book may be reproduced or distributed in any form
or by anymeans, or stored in data base or a retrieval system, without the prior written the permission of the author.
NHÌN LẠI CÁC BÀI TOÁN VẬN DỤNG CAO MŨ – LOGARIT
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Ebook toán
NHÌN LẠI CÁC BÀI TOÁN
VẬN DỤNG CAO MŨ - LOGARIT
Biên soạn: Tạp chí và tư liệu toán học
rong đề thi THPT Quốc Gia thì các bài toán về cực trị nói chung luôn là các bài
toán ở mức độ vận dụng và vận dụng cao và đa phần các đều cảm thấy khó vì
T không nắm được những phương pháp, những kiến thức cơ bản về bất đẳng thức
hay các đánh giá thuần túy. Chính vì lí do đó mà mình đã nảy ra ý tưởng viết một số bài
viết có thể giúp được các bạn hiểu được và giải quyết các dạng toán bất đẳng thức và cực
trị trong các đề thi thử và đề thi THPT Quốc Gia. Ở bài viết này mình sẽ giới thiệu cho các C Ọ
bạn dạng toán về cực trị của hàm số mũ – logarit với mong muốn những ai đọc đều có thể H
hiểu và áp dụng cho những bài toán khác phức tạp hơn hoặc có thể phát triển thêm nhiều ÁN
vấn đề khác. Để có thể viết nên được bài viết này không thể không có sự tham khảo từ các
nguồn tài liệu của các các group, các khóa học, tài liệu của các thầy cô mà tiêu biểu là U TOỆ
1. Group Nhóm toán: https://www.facebook.com/groups/nhomtoan/ LI
2. Website Toán học Bắc – Trung – Nam: http://toanhocbactrungnam.vn/ TƯ
3. Website Toanmath: https://toanmath.com/
4. Anh Phạm Minh Tuấn: https://www.facebook.com/phamminhtuan.2810 VÀ Í
5. Thầy Lã Duy Tiến – Gi{o viên trường THPT Bình Minh CH
6. Thầy Lê Phúc Lữ - Công tác tại phòng R&D Công ty Fsoft thuộc tập đo|n FPT. P
7. Thầy Đặng Thành Nam – Giảng viên Vted ẠT
8. Thầy Đặng Việt Đông – Gi{o viên trường Nho Quan A
9. Thầy Nguyễn Đăng Ái – Thuận Thành – Bắc Ninh
Trong bài viết mình có sáng tác và tự sưu tầm nên có thể sẽ có những câu hỏi chưa hay
hoặc chưa phù hợp mong bạn đọc bỏ qua. Trong quá trình biên soạn không thể tránh khỏi
những thiếu sót, mong bạn đọc có thể góp ý trực tiếp với mình qua địa chỉ sau:
Nguyễn Minh Tuấn – Đại học FPT
Facebook: https://www.facebook.com/tuankhmt.fpt
Bản ebook được phát hành miễn phí trên blog CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN, và
fanpage Tạp chí và tư liệu toán học mọi hoạt động sử dụng tài liệu vì mục đích thương
mại đều không được cho phép. Xin chân thành cảm ơn bạn đọc.
1 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit ƯƠNG
1 CÁC BÀI TOÁN CỰC TRỊ CH MŨ – LOGARIT I. MỞ ĐẦU.
hư ta đã biết trong đề thi môn toán của kì thi THPT Quốc Gia 2018 vừa qua có
xuất hiện một câu cực trị logarit tuy không phải l| b|i to{n khó nhưng kh{ l| lạ
N v| đã g}y lúng túng cho nhiều học sinh, thực chất mấu chốt của bài toán là việc
sử dụng bất đẳng thức AM – GM cơ bản để đ{nh gi{. Trong b|i viết này tôi và các bạn sẽ
cùng tìm hiểu và phát triển b|i to{n đó cao hơn v| cùng nhau ôn lại những dạng toán cực
trị đã xuất hiện nhiều trước đ}y! ÁN
Bài toán mở đầu O
Cho 2 số thực a  0, b  0 thỏa mãn log          2 2 16a b 1 log  4a 5b 1 2 4a 5b 1  8ab 1   . Giá IC T
trị của biểu thức a  2b bằng? P A. 9 20 C. 6 27 B. D. YM 3 4 OL
Câu 43 mã đề 105 – Đề thi THPT Quốc Gia môn toán 2018 C
Nhận xét. Với những ai chưa có kiến thức nhiều về bất đẳng thức thì khả năng cao sẽ bỏ Ụ
hoặc một số khác sẽ sử dụng CASIO tìm mối liên hệ giữa x,y bằng cách cho Y  1000 , tuy PH
nhiên chắc chắn rằng phương trình sẽ vô nghiệm. Nếu tinh ý ta có thể nhận thấy đề yêu NH
cầu tìm giá trị của biểu thức a  2b có nghĩa l| a,b đều là một số x{c định rồi, do đó ta phải I
nghĩ ngay tới phương ph{p đ{nh gi{! Chú ý thêm l| c{c cơ số đều lớn hơn 1 do giả thiết CH
và theo bất đẳng thức AM – GM ta lại có thêm 2 2
16a  b  8ab . Đến đ}y b|i to{n gần như
đã coi như được giải quyết!
Lời giải. Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 2 2
16a  b  8ab . Từ đ}y suy ra: VT  log        8ab 1 log  4a 5b 1 2 4a 5b 1   8ab 1   a,b  0  3  a  27
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi 2 2 16a  b   4  a  2b  4  b      3 log   4a 5b 1 1 8ab 1  
Vậy chọn đ{p {n D.
Chú ý. Ngo|i phép đ{nh gi{ đầu ta còn sử dụng thêm đ{nh gi{ sau: 1 1 log b  log a  log b   2 log b  2 a b a a log b log b a a
Tạp chí và tư liệu toán học | 2
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Ta đã cùng tìm hiểu b|i to{n trong đề thi THPT Quốc Gia, trong chuyên đề này sẽ chủ yếu
nhắc tới dạng toán kiểu như vậy, tuy nhiên trước tiên ta sẽ cùng nhắc lại một số dạng toán
và kiến thức lý thuyết cần phải nắm rõ. C Ọ H ÁN U TOỆLI TƯ VÀ Í CH P ẠT
3 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
II. CÁC KIẾN THỨC CẦN NHỚ
Để có thể làm tốt các bài toán ở chuyên đề này chúng ta cần phải nắm chắc được các kiến thức lý
thuyết cơ bản về bất đẳng thức, điều kiện có nghiệm và biến đổi logarit sau.
Đ}y chính l| nội dung chính của chuyên đề mà mình muốn nhắc tới, một dạng toán lấy ý
tưởng từ đề thi THPT Quốc Gia 2018. Trước tiên để làm tốt ta sẽ cần có một số kiến thức
về bất đẳng thức và nhắc lại các kiến thức đã học sau:
Bất đẳng thức AM – GM.
+ Cho 2 số thực dương a,b khi đó a  b  2 ab . Dấu “=” khi v| chỉ khi a  b
+ Cho 3 số thực dương a,b,c khi đó 3
a  b  c  3 abc . Dấu “=” khi v| chỉ khi a  b  c n n
+ Tổng quát với các số thực dương x  nn x x  x  ...  x i
i . Dấu “=” khi v| chỉ khi 1 2 n i1 i1 n 2 1 n ÁN + Dạng cộng mẫu số  
. Dấu “=” khi v| chỉ khi x  x  ...  x O n 1 2 n i1 xi xi i1 IC TP  1 1 4   x x x x YM
Khi cho n  2, n  3 thì ta được 2 bất đẳng thức quen thuộc 1 2 1 2  1 1 1 9     OL x x x x  x   x 1 2 3 1 2 3 C Ụ
Bất đẳng thức Cauchy – Schwarz. PH 2 n n n NH      I
+ Cho 2 bộ số x , x ,..., x y , y ,..., y 2 2 x y      x y 1 2 n  và  1 2 n  khi đó ta có i i i i   i1  i1   i1  CH
Dấu “=” khi v| chỉ khi các số lập thành các bộ số tỉ lệ.
Chú ý khi cho n  2, n  3 ta được 2 bất đẳng thức quen thuộc
+ x  x y  y   x y  x y 2 2 2 2 2 1 2 1 2 1 1 2 2
+ x  x  x y  y  y   x y  x y  x y 2 2 2 2 2 2 2 1 2 3 1 2 3 1 1 2 2 3 3  2 n a n 2   i  a 2 x y x  y2 2 i  i 1 
+ Dạng cộng mẫu Engel tổng quát    . Trong đó dạng   là n  i1 b a b a b i bi i1 dạng ta hay gặp nhất
Bất đẳng thức trên còn có thể gọi là bất đẳng thức Svacxơ. a a a
Dấu “=” xảy ra khi 1  2    n . Riêng dạng cộng mẫu thì cần thêm điều kiện là b b b 1 2 n b , b ,..., b  0 1 2 n
Tạp chí và tư liệu toán học | 4
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Bất đẳng thức Minkowski.
Tổng qu{t: Cho số thực r  1 v| mọi số dương a , a ,..., a , b , b ,..., b 1 2 n 1 2 n thì ta có: 1 1 1 na b a b i i r   n r   n r r r  r        i   i   i1   i1   i1 
Ở đ}y chỉ xét trường hợp cho 2 bộ số a , a ,...,a b , b ,..., b 1 2 n  và  1 2 n  . Khi đó ta có: n n n
a  b  a  b 2 2 i i i i i1 i1 i1 a a a
Dấu “=” xảy ra khi 1  2    n . b b b 1 2 n 2 2 Dạng m| ta hay gặp nhất 2 2 2 2
a  b  c  d  a  c  b  d . Bất đẳng thức n|y còn
gọi l| bất đẳng thức Vector. C
Bất đẳng thức Holder. Ọ H
Cho c{c số dương x i  1,m , j  1,n i ,j . ÁN  n  m  j m  n  
Khi đó với mọi số  ,  ,...,   0 n  1 x x i ,j     j 1 2 n thỏa mãn i ta có:  i ,j  i1 i1 j1 j   1  i1  U TOỆ
Ở đ}y ta chỉ xét trường hợp đơn giản nhất cho 3 dãy số gồm a, b, c ;m, n,p ;x, y,z . Ta LI có: TƯ
              3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 a b c x y z m n p axm byn czp VÀ Í
Dấu “=” xảy ra khi 3 dãy tương ứng tỷ lệ. CH
Một bất đẳng thức ở dạng n|y m| ta hay gặp:           3 3 1 a 1 b 1 c 1 abc P ẠT
Bất đẳng thức trị tuyệt đỉi.
Cho 2 số thực a,b khi đó ta có a  b  a  b  a  b
Dấu “=” thứ nhất khi a,b cùng dấu, dấu “=” thứ 2 khi a,b trái dấu.
Điều kiện có nghiệm của phƢơng trình bậc 2 Cho phương trình 2
ax  bx  c  0a  0 . Khi đó nếu:
+   0 thì phương trình có nghiệm , đồng nghĩa vế trái luôn không âm hoặc không dương
+   0 thì phương trình có 2 nghiệm phân biệt
Ứng dụng của kiến thức này sẽ áp dụng cho những b|i tìm điều kiện có nghiệm để suy ra
min, max. Ngoài ra phải chú ý tới một số phép biến đổi logarit m| ta đã học.
5 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Tính chất hàm đơn điệu
1. Nếu hàm số f x đơn điệu và liên tục trên tập x{c định của nó thì phương trình f x  a có tối đa một nghiệm
2. Nếu hàm số f x đơn điệu và không lien tục trên tập x{c định của nó thì phương trình
f x  a có tối đa n  1 nghiệm ÁN O IC TP YM OL C Ụ PH NH I CH
Tạp chí và tư liệu toán học | 6
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
III. CÁC DẠNG TOÁN CỰC TRỊ MŨ – LOGARIT
1. KỸ THUẬT RÚT THẾ - ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ĐƣA VỀ HÀM 1 BIẾN SỈ.
Đ}y l| một kỹ thuật cơ bản nhất mà khi gặp các bài toán về cực trị mà ta sẽ luôn nghĩ tới,
hầu hết chúng sẽ được giải quyết bằng cách thế một biểu thức từ giả thiết xuống yêu cầu
từ đó sử dụng các công cụ như đạo hàm, bất đẳng thức để giải quyết. Sau đ}y ta sẽ cùng
đi v|o c{c ví dụ minh họa. VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Cho 2 số thực a, b  1 thỏa mãn log a  log b  1 2 3
. Giá trị lớn nhất của biểu thức P  log a  log b 3 2 bằng? 1 2 A. log 3  log 2 B. log 3  log 2 C. log 3  log 2 2 3  D. 2 3 2 3 2 log 3  log 2 2 3 C Ọ
Chuyên KHTN Hà Nội – Lần 1 – 2017 – 2018 H Lời giải ÁN
Biến đổi yêu cầu của b|i to{n ta được: log a log b log a 1  log a 2 3 2 2 P  log a  log b     U TO 3 2 log 3 log 2 log 3 log 2 Ệ 2 3 2 3 LI t 1 log 3 Xét hàm số f t 
 log 3 1  t  f't 2   t  log a 2  2  TƯ log 3 2 t log 3 2 1  t 2 2 1          VÀ Ta có f 't 2 0 1 t log 3 t 1 t t.log 3 t 2 2 2 Í 1  log 3 2 CH    1   f t  f 
  log 3  log 2  min P  log 3  log 2 P 2 2 3 2 3 1   log 3 2  ẠT Chọn ý A. 1 2
Ví dụ 2: Cho 2 số thực dương a,b thỏa mãn log a  log 2 2
. Giá trị nhỏ nhất của biểu 2 b thức 3 3 P  4a  b  4 log  3 3 4a  b x  y log z 2
 được viết dưới dạng 2
với x,y,z đều là các số
thực dương lớn hơn 2. Khi đó tổng x  y  z có giá trị bằng bao nhiêu? A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 Cris Tuấn Lời giải 1 2 4 4
Từ giả thiết ta có log a  log  log a  log  a  2 2 2 2 . 2 2 2 b b b Đặt 3 3
t  4a  b , theo bất đẳng thức AM – GM ta có
7 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 3 3 3 3 3 3 256 3 256 b b 256 b b 3 t  4a  b   b     3 . .  12 6 6 6 b b 2 2 b 2 2 Khi đó 3 3 P  4a  b  4log  3 3
4a  b  f t  t  4log t 2    2 . Ta có   4 4 f ' t  1   1   0 t
  12 . Vậy hàm f t đồng biến trên 12; t ln 2 12 ln 2
 P  f t  f 12  4  4log 3  x  y  4
 ,z  3  x  y  z  3 2 Chọn ý C. 1
Ví dụ 3: Cho 2 số thực dương a,b thỏa mãn log 12  a  b  log a  2 b  2  1 2   2    . Khi 2 3 3 a b 45 m
đó gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức P   
được viết dưới dạng với m,n b  2 a  2 a  b n m
là các số nguyên dương và
tối giản. Hỏi giá trị của m  n bằng bao nhiêu? n A. 62 B. 63 C. 64 D. 65 ÁN Lời giải O 1
Biến đổi giả thiết ta có: log 12  a  b  log a  2 b  2  1 2   2    2 IC TP
 log 12  a  b  log 2 a  2 b  2 2   2    YM
 a  b  2 a  2b  2  12 OL 2 2
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 12  a  b  4a  2b  2  a  b  4  a  b  4 . C Ụ 3 a a  2 3  b a  2 4 4 45 a  b  2 3 3 a  b  45 P     PH
Biến đổi tiếp biểu thức  a  2b  2 a  b a  2b 2 a  b NH  1 4 4 4 I a  b  a  b  8
Chú ý tới 2 bất đẳng thức quen thuộc  CH 1 a  b  a  b3 3 3  4 1   4 1 a b  2. a  b3 45
a  b4  4a  b3 4 3 45 t  4t 45 Từ đó suy ra 8 4 P        a  2b  2 a  b 2 12  a  b2 a  b 212  t2 t Xét hàm số 4 3 3 2 3 2   t  4t 45 t  4 t 2 t  3 t 45 4  4 .4 2 4  3 4 45 f t    f' t        0 2           212  t t 12 t3 12 t2 2 t 12  43 12  42 2 4        61 61 P f t f 4   min P   m  n  65 4 4 Chọn ý D.
Tạp chí và tư liệu toán học | 8
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Ví dụ 4: Cho các số thực dương x,y thỏa mãn log x  2y  log x  log y , khi đó gi{ trị 2 2 x y 4 m
nhỏ nhất của biểu thức 12y x1 P  e e
được viết dưới dạng
với m,n là các số nguyên n m dương v|
tối giản. Hỏi giá trị của 2 2 m  n bằng bao nhiêu? n A. 62 B. 78 C. 9 D. 91
Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Hải Phòng Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có:          x x log x 2y log x log y
log x 2y  log xy  x  2y  xy   y  .y 2 2
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 2  x    y 2 x x  2  x   x  x y .y       y  4  y  0   y      4 C 2 2 4  2   2  2 Ọ H
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz dạng cộng mẫu số Engel ta có: 2 2  x   x  ÁN 2 2 x  y    y 2 2 2  4 12y x y   2  y  2  x 1 P  e e  ln P     
41  2y x  1 2y  1 x  x   U TO 1 2. 2  y   1 2  Ệ  2  LI 2 8 x t 8 Đặt t   yt  4 5  ln P 
 f t  f 4   P  e TƯ 2 2t  1     5 Chọn ý C. VÀ Í 2 2 x 2x 2xyy x CH y 2xy y P
Ví dụ 5: Cho hai số thực x,y thỏa mãn 0  x, y  1 đồng thời 2  4  5.2 . Gọi M, Ạ xy 2 T  y
m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số f x, y x y 2  e  2  x  . 2
Khi đó gi{ trị của biểu thức T  M  m có giá trị bằng bao nhiêu? 1 B. e  1 3 D. Không tồn tại A. e  C. e  2 2 Lời giải 2 2 x 2x 2xyy x x 2x y y  Từ giả thiết ta có y 2xy y y y x x 2  4  5.2  2  4.2  5.2 x y 2 4a Đặt y x
a  2 , b  2 a,b  0 ta được: a 
 5b  a  b4a  5b  0  a  b  x  y b xy 2 2 y x Khi đó f x, y x  e  y 2  x   x 2 e   x  1  g x 2 2
9 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit Ta có    x      x g ' x e x 1,g ' x
e  1  0 vậy khi đó g x  g 0  0 , vậy không tồn tại giá trị nhỏ nhất. Chọn ý D.
Ví dụ 6: Gọi S là tập hợp các cặp số thực x; y thỏa mãn x  1  ;1 đồng thời   x     y 2018 ln x y 2017x ln x y  2017y  e
. Biết rằng giá trị lớn nhất của biểu thức 2018x     2 P e
y 1  2018x với x, y  S đạt tại x ; y 0
0  . Mệnh đề n|o dưới đ}y đúng? A. x  1  ;0 x  1 x  1 x  0;1 0   B. 0 C. 0 D. 0  
THPT Chuyên Quốc Học – Huế năm 2017-2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có
ln x  yx  2017x  ln x  yy 2018  2017y  e
                2018 2018 e x y ln x y 2017 x y e ln x y  2017   0*  ÁN x y O 2018 2018 e 1 e
Xét f t  ln t  2017   f't    0, t
  0  f t đồng biến trên 0; . 2 t t t
IC TP Khi đó phương trình   2018 2018 *  x  y  e  y  x  e YM 2018x    2018    2 P e 1 x e  2018x  g x OL  g 'x 2018x  e  2018 2019  2018x  2018e 4036x C Ụ  g ' x 2018x  e  2 2 2018
2018.2020  2018 x  2018 e 4036 PH 2018x  e  2 2 2018 2018.2020  2018  2018 e 4036  0, x   1  ;1 2  018 2018 NH g ' x 1;1 g ' 1  e
 2018  0,g' 0  2019  2018e I Nên
  nghịch biến trên  . Mà     nên tồn tại x  1  ;0 g ' x  0  maxg x  g x 0    0  0   sao cho   CH  1  ;1 Chọn ý A. 2 2   1
Ví dụ 4: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn x y 2 3 log x  y  1  log 1  xy 2    2   . Giá trị lớn 2
nhất của biểu thức   3 3
P 2 x  y   3xy bằng bao nhiêu? 13 17 A. B. C. 3 D. 7 2 2 Lời giải
Điều kiện x  y; 1  xy . Biến đổi giả thiết ta có 2 2 3   log x  y2 x y 2  log 2  2xy 2 2   2 2 x y 2  3 log  2 2
x  y  2  2  2xy  log 2  2xy 2  2    Nếu 2 2
x  y  2  VT  log 2  2xy  VP 2  
Tạp chí và tư liệu toán học | 10
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  Nếu 2 2
x  y  2  VT  log 2  2xy  VP 2   2  x  y
Vậy x  y  2  x  y  2 2 2 2  2  2xy  xy 
. Do xy  1  x  y 2  ;2 2 Khi đó ta có: 2     3 a  2 3     3     2     
         13 P 2 x y 6xy x y 3xy 2a 3a a 2 f a a x y f 1  2 2 Chọn ý A.
Ví dụ 8: Cho các số thực dương a, x, y, z thỏa mãn 2
4z  y ,a  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2
S  log xy  log  3 3 2 x y  x z 2  4z  y a a 25 21 A. 4 B. C. 2 D.  16 16 Lời giải 2 2 2 2 2 5 y x y x y Từ giả thiết ta có 3 3 2 3 3 3 3 z   x y  x z  x y   2 x y .  xy2 C 4 4 4 Ọ 2 5 H  5  25 25 Khi đó 2
S  log xy  log xy2  log xy     a 2 a 4    16 16 ÁN Chọn ý B. U TO
BÀI TẬP TỰ LUYỆN Ệ LI log 2x 4y 1 2 2   TƯ
Câu 1: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn   . Tính  x P khi biểu thức x y 1 y
S  4x  3y  5 đạt giá trị lớn nhất VÀ Í A.  8 P B.  9 P C.   13 P D.  17 P CH 5 5 4 44 P ẠT
Câu 2: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn xy  4y  1 . Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức 6y  x  2y  S   ln   . x  y  3 A. 24  ln 6 B. 12  ln 4 C.  ln 6 D. 3  ln 4 2 2 2
Câu 3: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn x y 1 2  log x y 1 3 3  2 
2    . Biết giá trị lớn nhất của a 6 a biểu thức    3  3 S x y x y là
với a,b là các số nguyên dương v| là phân số tối b b giản. Tính T  a  2b A. 25 B. 34 C. 32 D. 41
11 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 4: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn    3
log x log y log x  y. Giá trị nhỏ nhất
của biểu thức S  2x  y là? 3 A. 2 2  2 B. 4 4 2 3 2 2 8 C. D.
Câu 5: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn 2  2 a b  1 và log a b 1 2 2 
   . Giá trị lớn nhất của a b
biểu thức P  2a  4b  3 là? 10 1 A. B. 10 C. 2 10 D. 2 10 1
Câu 6: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn xy  4, x 
, y  1. Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất 2 2
và giá trị nhỏ nhất của biểu thức P  2 log x  log y 1 S M 2m 2   2  . Tính   1 10 A. B. 10 C. 2 10 D. 2 10 ÁN O
Câu 7: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn log x  log x  3y  2  2 log y 2 2   2 . Biết giá IC T x  y 2x  3y b P
trị lớn nhất của biểu thức S   là a 
với a,b,c là các số nguyên 2 2 x  xy  2y x  2y c YM b
dương v| là các phân số tối giản. Tính giá trị của biểu thức P  a  b  c OL c C Ụ A. 30 B. 15 C. 17 D. 10 PH
Câu 8: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn log 11x  20y  40  1 2 2   . Gọi a,b lần 2x xy3y NH y I
lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức S  . Tính a  b ? x CH 11 7 A. 10 B. 2 14 C. D. 6 2
Câu 9: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn log x  3y  log x  3y  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức S  x  y 4 5 2 2 1 1 A. B. C. D. 3 3 9 8
Câu 10: : Cho 2 số thực x,y thỏa mãn log x  3y  log x  3y  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của
biểu thức S  x  2 y  1 5 2  3 3  5 2 3  2 5 A. 10  1 B. C. D. 2 3 3
Tạp chí và tư liệu toán học | 12
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 11: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn log x  y  3  1 2 2  
. Tìm giá trị lớn nhất của biểu x y 2 thức S  3x  4y  6 5 6  9 5 6  3 5 3  5 5 6  5 A. B. C. D. 2 2 2 2
Câu 12: : Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn    2
log x log y log x  y  . Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức P  x  3y 3 1 A. 1 B. C. 9 D. 2 2
Câu 13: Cho các số thực dương x,y thỏa mãn log x  log y  log x  y 2 2 2  . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 S  x  y A. 3 2 4 B. 3 C. 2 D. 2 C
Câu 14: Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để tồn tại duy nhất một cặp số thực Ọ x,y thỏa mãn log 4x  4y  4  1      2 2   và 2 2 x y 2x 2y 2 m x y 2 H A.   2 10 2 B.   2 10 2 C. 10  2 D. 10  2 ÁN 2 2 2 x 2y2 x 2y 2yx 2 U TO
Câu 15: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 4  3  4 9 .7
. Tìm giá trị nhỏ nhất Ệ LI
của biểu thức S  x  2y . 9 7 33 1 TƯ A. B. C. D.  4 4 8 4 VÀ Í
Câu 16: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 2 2 x  2y  1 và log 2x  y  1 2 2   . Biết giá trị lớn x 2y CH a  b 6 a P
nhất của P  x  y là
với a,b,c là các số nguyên dương v| là các phân số tối Ạ c c T
giản. Tính giá trị của biểu thức P  a  b  c A. 17 B. 12 C. 11 D. 16
Câu 17[THTT]: Cho 2 số thực dương thay đổi a,b thỏa mãn điều kiện:    2
ln a 1 ln b  ln b 4  ln a
Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của log a  b
. Giá trị của M m bằng? A. 2  2  1 B. 2  2  1 C. 2 1  2  D. 1  2
Câu 18: Cho x,y là hai số thực dương thỏa mãn y  4x , giá trị lớn nhất của biểu thức 2x  5y 2y  5x m P  ln  có dạng ln  n . Tính tổng m  n y x 2
13 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit A. 25 B. 24 C. 29 D. 4
Câu 19: Cho 2 số thực dương thay đổi a,b thỏa mãn log a  1  log b  1  6 2   2   . Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức S  a  b A. 12 B. 14 C. 8 D. 16
Câu 20: Cho số thực x thỏa mãn x 0;16 . Biết rằng giá trị nhỏ nhất của biểu thức   4 4 x  x x 1 x m m f x  8.3  9
 9 đạt được khi x 
với m, n là các số nguyên dương v| là n n
phân số tối giản. Tính m  n A. 17 B. 18 C. 19 D. 20 HƣỚNG DẪN GIẢI
Câu 1. Chọn ý C. ÁN 2 Ta có 2 2
2x  y  x  y  1  x  1  y  22  4 O
Khi đó theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có: IC TP
              2 2 2 S 4 x 1 3 y 2 7 4 3
x 1  y  22  7  3 YM  13 x  1 y  2 x     OL 5
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi  4 3   C 4      Ụ 4x 3y 5 0 y    5 PH
Câu 2. Chọn ý C. 2 NH x 4y  1  1  I
Theo giả thiết ta có t  
   2  4  4 2 y y  y  CH 6y  x  6 Khi đó S 
 ln  2   lnt  2  f t x  y  t
Đến đ}y xét tính đơn điệu của hàm số ta sẽ chỉ ra      3 f t f 4   ln 6 2
Câu 3. Chọn ý B.
Ta sẽ chuyển bài toán về giải phương trình logarit để tìm mối liên hệ giữa x,y. Xét hàm số f t t1  2  log t  1  3 0;  3 
 đ}y l| h|m đồng biến trên   Do đó   2 2
f t  0  t  2  x  y  2  xy  1
 ;1 . Khi đó ta được
         2 2      2 2 2 2 512 16 6 S x y 1 x xy y 2 2xy 3 xy   S  27 9
Câu 4. Chọn ý C.
Áp dụng các tính chất của logarit thì từ giả thiết ta suy ra được:
Tạp chí và tư liệu toán học | 14
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 3 3       3 x xy x y y x 1  x  y  x  1
Vì do x,y dương nên từ điều kiện ta suy ra x  1 3 x
Khi đó ta được 2x  y  2x 
 f x  f  2   4 4 2 x  1
Câu 5. Chọn ý B. 2 2     Theo giả thiết ta có 2 2 2 2 1 1 1
a  b  1  a  b  a  b  a     b    2 2      2
Khi đó theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có: 1 1             2 2       2 2  1   1  P 2 a 4 b 2 4 a     b     10  2   2   2   2   
Câu 6. Chọn ý A. 4 1
Theo giả thiết ta có y 
 1  x  4   x  4  log x 1  ;2 2   x 2 C Ọ  1  1
Khi đó P  log x  1  log x2 2  ;5  S  5  2.  6 2 2   H 2  2
Câu 7. Chọn ý D. ÁN x
Theo giả thiết ta có log  2 x  3xy 2 2 2
 log 4y  x  3xy  4y  0   1 2 2 y U TOỆ
Khi đó chia cả tử và mẫu cho y ta chuyển về b|i to{n xét tính đơn điệu của hàm LI   t  1 2t  3      5  3t 1 2 1 f t f ' t      0 2 2 TƯ 2 t  t  2 t  2
2 t  t  23 t  2 3 2 2 2 t  2 VÀ Í       5 f t f 1  2   P  10 3 CH
Câu 8. Chọn ý C. P Ạ Từ giả thiết ta suy ra 2 2
2x  xy  3y  11x  20y  40  0 T
Thế Sx  y vào giả thiết trên ta được  2   2 4S
2 x  20S  11x  40  0
Sử dụng điều kiện có nghiệm ta có     2 55 2 10 55 2 10 11
  0  240S  440S  199  0  S   ;   a  b  x 60 60 6  
Câu 9. Chọn ý A. x  3y  0 Theo giả thiết ta có   x  0;log  2 2 x  9y  2 2  1  x  9y  10 x  3y   0 Khi đó 2 2
y  x  S  8x  18xS  9S  10  0   0 4 5
Phương trình trên phải có nghiệm dương nên ta có x   S  S   0 3
Câu 10. Chọn ý C.
15 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit Tương tự như c}u trên
Câu 11. Chọn ý D.
L|m tương tự câu 5 ta có 2 2 2 2  1   1  3
x  y  3  x  y  2  x     y    2 2      2  1   1  5               2 2        2 2 1 1 5 5 6 5 S 3 x 4 y 3 4 x     y       2   2  2  2   2    2 2   3 6  1 x   10
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi   4 6  3 y   10
Câu 12. Chọn ý C. Tương tự câu 4
Câu 13. Chọn ý A. ÁN 2 O  x  y  1 2
Từ giả thiết ta có x  y  xy 
 x  y  4  S  x  y    8  2  2
IC TP Câu 14. Chọn ý A. 2
Từ giả thiết thứ nhất ta suy ra x  2  y  22  2 . Đ}y l| một hình tròn C1  có tâm là YM I 2; 2 R  2 2
x  1  y  1  m  m  0 1   OL và 1
. Từ giả thiết thứ 2 ta suy ra    2 , đ}y l| C  Ụ đường tròn C I 1;1 ,R m 2  có tâm là 2   . PH
Do yêu cầu của bài toán nên C , C 1  
2  phải tiếp xúc ngoài với nhau, suy ra I I  R  R  m  10  2 1 2 1 2  2 NH I
Câu 15. Chọn ý A. CH
Ta sẽ đưa về việc giải phương trình từ đó tìm ra mối liên hệ giữa x,y 2    2 2 x 2y x 2y 2  4  3 4  3 Từ giả thiết ta có 2 2 2 
 f x  2y  2  f 2 x  2y  x  2y  2 2 2     x 2y 2 2 x 2y      7 7 2 9
 S  x  x  2   4
Chú ý. Ngoài ra ta có thể đặt 2
t x  2y sau đó dùng máy tính để giải phương trình mũ!
Câu 16. Chọn ý C. Tương tự câu 5.
Câu 17. Chọn ý A. Đặt       2 x ln a, y ln b
x 1 y  y 4  x x2;  2  ln a x x Do 2 log a 
   x  4  x   2  ;2 2  b ln b y y  
Câu 18. Chọn ý B.
Tạp chí và tư liệu toán học | 16
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | y
Theo giả thiết ta có t   4 . Khi đó ta được x 2x  5y 2y  5x  2x  2y  2  11 P  ln   ln  5   5  ln   5   2t  5  ln  13 y x  y  x  t  2
Câu 19. Chọn ý A.
Theo giả thiết ta có a  1b  1  64 . Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta được 2
       a  b  2  64 a 1 b 1 
 a  b  2  14  a  b    12  2 
Câu 20. Chọn ý A. 1
Giá trị nhỏ nhất của hàm số l| 0 đạt được khi x  16 C Ọ H ÁN U TOỆLI TƯ VÀ Í CH P ẠT
17 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2. HÀM ĐẶC TRƣNG.
Dạng to{n n|y đề bài sẽ cho phương trình h|m đặc trưng từ đó ta sẽ đi tìm mối liên hệ
giữa các biến và rút thế vào giả thiết thứ 2 để giải quyết yêu cầu bài toán. Nhìn chung
dạng toán này ta chỉ cần nắm chắc được kỹ năng biến đổi làm xuất hiện được h|m đặc
trưng kết hợp với kiến thức về đạo hàm là sẽ giải quyết được trọn vẹn!
Ta có tính chất sau của hàm số .
Tính chất. Nếu hàm số y  f x đơn điệu 1 chiều trên miền D và tồn tại u, v D thì khi
đó phương trình f u  f v  u  v
Ta sẽ dùng kiến thức n|y để giải quyết các bài toán mục này! VÍ DỤ MINH HỌA  2y 1
Câu 1: Cho 2 số thực không âm x,y thỏa mãn 2 x  2x  y  1  log2 . Tìm giá trị nhỏ x  1 ÁN  O nhất m của biểu thức 2x 1 2 P  e  4x  2y  1 A. m  1 1 1 D. m  e  3 IC T B. m   C. m  P 2 e
Thầy Đặng Thành Nam – Vted.vn YM Lời giải OL C
Mấu chốt của bài toán này sẽ phải làm xuất hiện h|m đặc trưng từ đó rút ra mối liên hệ Ụ
giữa x và y. Biến đổi giả thiết ta có: PH 2y  1 2 2 1 x  2x  y  1  log
 x  2x  y  1  log 2y  1  log x  1 2 2   2   x  1 2 NH I 2
 2x  4x  2  2 log x  1  log 2y  1  2y 2   2   2 2 2 CH
 2x  1  log 2 x  1  log 2y  1  2y  1  f 2 x  1  f 2y  1 1 2   2         
Xét hàm số f t  log t  t 0;     f t 2 trên đoạn   ta có   1 f ' t
1 0 . Do đó   là hàm t ln 2
đồng biến trên 0;  . Vậy phương trình        2 1 2y 1 2 x 1
Thế vào biểu thức cần tìm ta được       2 2x 1 2 1 P e 4x 2 x 1  2   . 2 Chọn ý B. Chú ý:
Phần tìm giá trị nhỏ nhất của hàm 1 biến xin nhường cho bạn đọc!
Để tìm hàm đặc trưng ta phải luôn dựa vào biểu thức mũ hoặc biểu thức trong hàm logarit
Với bài thi trắc nghiệm ta có thể lược bỏ bước xét hàm số đơn điệu để suy ra luôn mối liên hệ
Tạp chí và tư liệu toán học | 18
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  x  y 
Câu 2: Cho 3 số x,y,z thỏa mãn x  y  z  0 đồng thời log    x  z z  x  2y 2   . y   z  2 2 z  4y
Khi đó GTNN của biểu thức P  bằng bao nhiêu? 2 2 4z  2xz  4y 1 2 1 3 A. B. C. D. 2 3 5 7
Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Ý tưởng bài toán không mới, vấn đề là ta phải tìm được mối liên hệ giữa các biến với nhau, và bám
sát vào các biểu thức trong dấu logarit để xây dựng hàm đặc trưng. Biến đổi giả thiết ta được:  x  y  log    x  z z  x  2y 2    y   z 
 log x  y  log y  z 2 2  z  x  2y x  z 2 2  
 log x  y  x  y  log y  z  y  z 2    2 2    2 C Ọ
 x  y  y  z  x  z  2y H
Thế vào giả thiết ta được: ÁN 2 2 2 2 2 z  4y x  2xz  2z t  2t  2  x  P    t    1 2 2 2 2 2 4z 2xz 4y x 4xz 5z t 4t 5 z          U TO 1 Ệ
Từ đ}y dẽ d|ng tìm được min P  . LI 2 Chọn ý A. TƯ 2  1 y 
Câu 3: Cho 2 số x, y  0 thỏa mãn 2 2
x  y  1 v| đồng thời 2 2 x  2y  1  ln  2 2  VÀ x   y Í  x 4y CH
Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức P  
 m n với m,n là 2 số nguyên dương. 2 2 2 P y x  y ẠT
Hỏi có bao nhiêu bộ số m, n thỏa mãn? A. 1 B. 3 C. 0 D. 2
Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Nhìn thấy biểu thức logarit viết dưới dạng phân thức là ta nghĩ ngay tới hàm đặc trưng. Biến đổi
gải thiết ta được. 2    2 2 1 y x  2y  1  ln  2 2  x   y   ln  2 1  y  2  1  y  ln  2 2 x  y  2 2 2 2  x  y  x  2y  1
Tuy nhiên vấn đề khó không nằm ở việc biến đổi mà nằm ở phần sau.
Sử dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
19 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 4 4 4 2  x x x x x 4 2     27x   3 3x 2 2 2 x .y .y    3 4 2 2 2 2 1 y y x y y 27 27 4 4 2  16y 16y 16y 4y 4 2    108y   3 3.2y 2 2y  2 2 x  y  2 2 x  y   2 2 2 2 2
2y  x  x  y  y 3  2 2 x  y 2 2 2 x  y 27
Cộng vế theo vế ta được P  3 3  1. 27
Vậy có 2 bộ số m, n thỏa mãn yêu cầu đề bài. Chọn ý D.
Câu 4: Cho phương trình log  2 2x  2x  2 2 y 2 2  2  y  x  x 2
. Hỏi có bao nhiêu cặp số
nguyên dương x, y ,0  x  500 thỏa mãn phương trình đã cho? A. 4 B. 2 C. 3 D. 1
Nguyễn Minh Tuấn ÁN O Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được: IC T
log 2x  2x  2  2  y  x  x  log x  x  1  x  x  1  2  y 2  2  2 2 2 2  2  2 y 2 y 2 P log2  2 x x1 2 YM  2  log  2 x  x  1 y 2  2  y  log  2 x  x  1 2  y 2 2 OL Do 2
0  x  500  y  log  2
x  x  1  0;18  0  y  5 2   
. Vậy ta có 4 giá trị nguyên của y C Ụ
thỏa mãn yêu cầu đề b|i đồng nghĩa có 4 cặp số x, y thỏa mãn phương trình đã cho. PH Chọn ý A. a  b  c NH       I
Câu 5: Cho 3 số thực a,b,c thỏa mãn log a a 4 b b 4 c c 4 2       . Giá 2 2 2 a  b  c  2 CH a  2b  3c
trị lớn nhất của biểu thức P  a  b  c 12  30 4  30 8  30 6  30 A. B. C. D. 3 3 3 3
Thầy Đặng Thành Nam – Vted.vn Lời giải
Một bài toán phát biểu đơn giản nhưng khá là khó. Trước tiên biến đổi giả thiết ta được a  b  c log
 a a  4  b b  4  c c  4 2       2 2 2 a  b  c  2
 log 4a  b  c  4a  b  c  log  2 2 2 a  b  c  2 2 2 2  a  b  c  2 2 2
 a  b  c  2  4a  b  c  0  a  22  b  22  c  22 2 2 2  10C
Đến đ}y sử dụng đại số thì kh{ l| khó, v| ý tưởng sử dụng yếu tố hình học của tác giả bài
toán rất hay đó l| sử dụng điều kiện tương giao giữa mặt phẳng và mặt cầu trong hình
phẳng Oxyz. Quy đồng giả thiết ta được:
Tạp chí và tư liệu toán học | 20
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | a  2b  3c P 
 aP  1  bP  2  cP  3  0P a  b  c
Điều kiện tương giao của mặt phẳng P và mặt cầu C là:          6P  12 6  30 d I; P R I 2;2;2 ,R 10   10  P  2 3P  12P  14 3 Chọn ý D.
Ví dụ 6: Tìm tất cả các giá trị thực dương của tham số a thỏa mãn bất đẳng thức 2017 a  a 1   2017 1  2     2   a 2017 2 2      A. 0  a  1 B. 1  a  2017 C. a  2017 D. 0  a  2017
THPT Kiến An – Hải Phòng 2017 – 2018 Lời giải C
Lấy logarit cơ số 2 cả 2 vế ta được Ọ 2017 a H  a 1   2017 1   a 1   2017 1  2     2    2017 log 2    alog  2   a 2017 2 a 2 2017 2 2 2 2          ÁN  a 1   2017 1  log 2   log  2  2 a 2 2017 2 2      U TO   Ệ a 2017 LI Xét hàm số :  1 TƯ x  log 2    log  2   x4 1 x  x 1  4 .x.ln 4   x 4  1ln  x 2 x 4  1  2  f x    f 'x     0 2 x VÀ x x ln 2  x  4 1  Í 
Suy ra f x là hàm giảm trên 0;   f a  f 2017 khi 0  a  2017 CH P Chọn ý D. ẠT
Nhận xét. Qua các ví dụ trên ta phần n|o đã hiểu được ý tưởng v| phương ph{p l|m dạng
to{n n|y. Sau đ}y l| c{c b|i tập luyện tập cho các bạn.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN 2  ab
Câu 1: Cho các số thực dương a,b thỏa mãn log  3ab  a  b 7 3 . Tìm giá trị nhỏ a  b
nhất của biểu thức S  a  5b 2 95  6 4 95  15 3 95  16 5 95  21 A. B. C. D. 3 12 3 6
21 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2   x  2018
Câu 2: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn 1 x y 2017 
. Biết rằng giá trị nhỏ 2 y  2y  2019 a
nhất của biểu thức   2   2 S 4x
3y 4y  3x  25xy là với a,b là các số nguyên dương v| b
a tối giản. Tính T  a b . b A. T  27 B. T  17 C. T  195 D. T  207 1  ab
Câu 3: Cho các số thực dương a,b thỏa mãn log  2ab  a  b  3 2 . Tìm giá trị nhỏ a  b
nhất của biểu thức P  a  2b . 2 10  3 2 10  1 2 10  5 3 10  7 A. B. C. D. 2 2 2 2 2 2 2 2 
Câu 4: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn x4y 1x y  1x y x e  e  y 
. Biết giá trị lớn nhất của 4 a a biểu thức 3 2 2
P  x  2y  2x  8y  x  2 là với a,b là các số nguyên dương v| tối giản. ÁN b b O Tính T  a  b . IC T A. T  85 B. T  31 C. T  75 D. T  41 P x2y  
Câu 5: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn xy1 1 3   2  2xy  2x    4y . Tìm giá trị nhỏ YM  3  OL
nhất của biểu thức P  2x  3y C Ụ 10 2  1 3 2  4 A. 6 2  7 B. C. 15 2  20 D. 10 2 PH 3 x  y 3
Câu 6: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn x  y  x  y  log  8 1  xy  2xy  3 2   . NH 1  xy I
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức P  x  3y . CH 1  15 3  15 3  2 15 A. B. C. 15  2 D. 2 2 6 y
Câu 7: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn 2 log
 y  3y  x  3 x  1 2 . Tìm giá trị 2 x  1
nhỏ nhất của biểu thức P  x  100y . A. 2499 B. 2501 C. 2500 D. 2490 x  y
Câu 8: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn log
 xx  3  y y  3  xy . Tìm giá 3 2 2   x  y  xy  2 x  2y  3
trị lớn nhất của biểu thức P  . x  y  6 69  249 43  3 249 37  249 69  249 A. B. C. D. 94 94 21 94
Tạp chí và tư liệu toán học | 22
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | x  y
Câu 9: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn log
 xx  3  y y  3  xy . Tìm giá 3 2 2   x  y  xy  2 x  2y  3
trị nhỏ nhất của biểu thức P  . x  y  6 69  249 43  3 249 37  249 69  249 A. B. C. D. 94 94 21 94 2x  y  1
Câu 10: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn log  x  2y 3
. Tìm giá trị nhỏ nhất của x  y 1 2 biểu thức S   . x y A. 6 B. 3  2 3 C. 4 D. 3  3 x  y
Câu 11: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn log
 x x  4  y y  4  xy 2   . Biết giá 2 2   x  y  xy  2 x  2y  1 a  b a C
trị lớn nhất của biểu thức P  
, với a,b,c là các số nguyên dương v| x  y  2 c c Ọ H
tối giản . Tính S  a  b  c . A. 221 B. 231 C. 195 D. 196 ÁN y  y  1
Câu 12: Cho 2 số x,y thỏa mãn x  yx  xy  y  2 2 2 2  2ln . Tìm giá trị nhỏ 2 U TO x  x  1 Ệ 1 1 LI
nhất của biểu thức P    xy 2 2 x  y 2xy TƯ A. 0 B. 1 C. 2 D. 3  VÀ    Í
Câu 13: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn 2xy 4x 2y 2 2x y 2018 
. Tìm giá trị nhỏ nhất của xy  1 CH biểu thức S  x  4y P Ạ A. 6  4 3 B. 1  2 3 C. 6  4 3 D. 9  4 3 T y
Câu 14: Cho x,y là các số thực thỏa mãn log  3y  x  1 2  y  x 2 . Tìm giá trị 2 x  1
nhỏ nhất của biểu thức P  x  y 3 5 A. B.    4 4 C. 2 D. 1 6x  6y  23
Câu 15: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn 2 2 log
 9x  9y  6x  6y  21 3 . Biết 2 2 x  y a
giá trị lớn nhất của biểu thức       2 2 P x y 50 9xy  39x  6y là với a,b là các số b a
nguyên dương v| tối giản. Tính T  a  b . b A. 188 B. 191 C. 202 D. 179
23 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit y1
Câu 16: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn x, y  1 và log  x  1 y  1   9  x  1 y  1 3      .
Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức 3 3
P  x  y  57 x  y là số thực có dạng a  b 7 với a,b
là các số nguyên. Tính T  a  b . A. 28 B. 29 C. 30 D. 31 2 2 x  y
Câu 17: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 2 2 log  x  2y  1  3xy 2
. Tìm giá trị nhỏ nhất 2 3xy  x 2 2 2x  xy  2y của biểu thức P  2 2xy  y 3 5 1 7 A. B. C. D. 2 2 2 2  4a  2b  5 
Câu 18: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn log  a  3b    4 5
. Tìm giá trị nhỏ nhất của  a  b    biểu thức 2 2 P a b 3 5 1 7 ÁN A. B. C. D. 2 2 2 2 O  x  4y 
Câu 19: Cho x,y là các số thực dương thỏa mãn log 
  2x  4y  1 . Tìm giá trị nhỏ IC T 2 x   y  P 4 2 2 2 2x  2x y  6x YM
nhất của biểu thức P   x  y3 OL 9 16 25 C A. B. C. 4 D. Ụ 4 9 9 xy PH  3 5
Câu 20: Cho x,y là các số thực dương thỏa mãn x 2y x2y 5   x  1   3  y x  2 . xy   3 3 NH I
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức T  x  2y CH A. 6  2 3 B. 4  2 6 C. 4  2 6 D. 6  2 3 HƣỚNG DẪN GIẢI
Câu 1. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta được
log 2  ab  log a  b  3 ab  2  a  b  1 3   3      
 log 3 2  ab  3 2  ab  log a  b  a  b 3      3    
          6  a 3 2 ab a b b 3a 1  6  a  b  0  a  6 3a  1      1   95  2 95  6 S f a  f     3  3  
Câu 2. Chọn ý D
Biến đổi giả thiết ta được
Tạp chí và tư liệu toán học | 24
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  2x 2018 x
2017   1 y2  2018 1y 2017  x  1  y     2 2   2   191 S 16 x x 2 x x  12  16
Câu 3. Chọn ý A Tương tự câu 1.
Câu 4. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta được 2 2 2 x4y x 1 y  1x 2 4e  4e  y  x  4y 2 2 2 2 x4y 1x 2 2 y  1x
 x  4y  1  x  4e  y  1  x  4e 2 2 2 2
 x  4y  1  x  y  1  x  x  y  4y
Đến đ}y thế vào giả thiết còn lại và khảo sát hàm số trên đoạn 1;1 ta sẽ tìm được giá trị 58 lớn nhất của P  27 C
Câu 5. Chọn ý A Ọ
Biến đổi giả thiết ta có H 1xy x2y  1   1  ÁN  21  xy 
 2 x  2y  1  xy  x      2y  3   3   1  x   3 2  4  U TO
 P  f x  2x  3    f    6 2  7 Ệ  x 2   2     LI
Câu 6. Chọn ý C TƯ
Biến đổi giả thiết ta có 3 3            VÀ x y x y log x y 2 1 xy 2 1 xy log 2 1 xy 2        2    Í 2  x 3 2  x CH
 x  y  21 xy  y  x0;2    P  x   2   15 2x  1 2x  1 P Ạ
Câu 7. Chọn ý B T
Biến đổi giả thiết ta có 2 log y  y  3y  log
x  1  x  1  3 x  1  y  x  1 2 2  
 P  x  100 x  1   x  1  502  2501  250  1
Câu 8. Chọn ý A
Biến đổi giả thiết ta có log x  y  log
x  y  xy  2  x  y  xy  3 x  y 3 3  2 2  2 2  
 log 3x  y  3x  y  log  2 2 x  y  xy  2 2 2  x  y  xy  2 3 3 2 2     2 2  y  3y  y  3y
3 x y  x  y  xy  2  x    3 x        2  2  4  2  2
25 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2 2  y 3   y 3 3  2 2  x      
  1  a  b  11 2 2  2 2      a b Khi đó ta được b 2b x  a  , y 
 1  P x  y  6  x  2y  3 3 3  b  3b           1 P a 8 a 6 P 1 a  P  3b  8P 6    0 2  3  3 3
Coi 1 l| phương trình đường tròn C có tâm là gốc tọa độ và R  1 và 2 l| phương
trình đường thẳng d . Để C và d có điểm chung thì ta có điều kiện:   8P  6 69  249 69  249 d O;d  R   1   P    2 1 P 1  P  32 94 94 3
Câu 9. Chọn ý D ÁN Tương tự câu 8. O
Câu 10. Chọn ý A IC T
Biến đổi giả thiết ta có P
log 2x  y  1  log x  y  x  2y 3   3   YM
 log 2x  y  1  2x  y  1  log 3 x  y  3 x  y 3     3      OL 1 2  1  C
 x  2y  1  S  f x    f    6 Ụ x 1  x  2  PH 2
Câu 11. Chọn ý A NH I Tương tự câu 8. CH
Câu 12. Chọn ý C
Biến đổi giả thiết ta có 2    x  y y y 1 2 2
x  xy  y  2  2 ln 2 x  x  1 3 3
 x  y  2 x  y  2 ln  2 y  y  1  2ln 2 x  x  1   2 ln  2 x  x  1  3  x  2x  2 ln  2 y  y  1  3  y  2y 1 2  x  y  P   x  2 2 x
Câu 13. Chọn ý D
Câu 14. Chọn ý B
Đề thi HKI – Chuyên Amsterdam – Hà Nội – 2017 – 2018
Câu 15. Chọn ý A
Câu 16. Chọn ý B
Tạp chí và tư liệu toán học | 26
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Nguyễn Đăng Đạo – Bắc Ninh – Lần 2 – 2017 – 2018
Biến đổi giả thiết ta có
log x  1y  1y1  9  x  1 y  1  y  1 log x  1 y  1  9  x  1 y  1 3      3       9 9  log x  1 y  1 
 x  1  log x  1  log y  1   x  1 3      3   3     y  1 y  1 9 9 9
 log x  1  x  1  log   x  1 
 x  y  8  xy  2  1  xy  6 3   3 y  1 y  1 y  1   3 a 83
Khi đó P  8  xy  3xy8  xy  57 8  xy  f xy  f 9  2 7    b  1   12
Câu 17. Chọn ý B
Biến đổi giả thiết ta có 2 2 2 2 x  y  2 2 2 2x 2y 2 2 2 log
 2x  2y  1  3xy  x  log  2x  2y  3xy  x 2 2 2 2 3xy  x 3xy  x  log  2 2 2x  2y  2 2  2x  2y  log  2 3xy  x  2  3xy  x 2 2 C Ọ 2 2 2 2 2 x
 2x  2y  3xy  x  x  3xy  2y  0  1   2 H y 2 ÁN  x  x 2     2  y  y  x   3  5  P   f    f    U TO 2x   y   2  2 Ệ 1 y LI
Câu 18. Chọn ý C TƯ
Câu 19. Chọn ý B VÀ
Câu 20. Chọn ý B Í
Biến đổi giả thiết ta được CH xy x2y 3 5 x2y P 5   x  1   3  y x  2 xy   Ạ 3 3 T x2y x2y xy1 1xy  5  3  x  2y  5  3  xy  1          x  1 1 xy x y 0
y x 2  x  1  0  y  x  2 x  2   S  f x 2 x 1  x 
 f 2  6  4  2 6 x  2
27 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
3. CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN TỚI ĐỊNH LÝ VIET.
Phương ph{p chung của các bài toán ở dạng này hầu hết sẽ l| đưa giả thiết phương trình
logarit về dạng một tam thức, sau đó sử dụng định lý viet và các phép biến đổi logarit để
giải quyết b|i to{n. Để hiểu rõ hơn ta cùng đi v|o c{c ví dụ. VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Cho các số nguyên dương a, b  1 thỏa mãn phương trình:
11log x log x  8log x  20 log x  11  0 a b a b
Biết rằng phương trình trên có tích 2 nghiệm là số tự nhiên nhỏ nhất. Tính S  2a  3b A. 28 B. 10 C. 22 D. 15
Đề minh họa học sinh giỏi tỉnh cấp THPT tỉnh Phú Thọ Lời giải
Ta đưa phương trình về phương trình bậc 2 theo ẩn là log x a ta được: ÁN 2 O
11log a log x  4 2  5log a log x  11  0 b  a   b  a
Để phương trình có 2 nghiệm thì   0  400 log a  164 log a  64  0 b 2 luôn đúng IC T b P Gọi x , x 1
2 là 2 nghiệm của phương trình thì khi đó theo định lý Viet thì ta có YM 42  5log a b  8 20 log x  log x   log b  a 1 a 2 a OL 11log a 11 11 b C 8 20 Ụ  log x x  8 20 11 11  log b   x x  b a a 1 2 a 1 2 11 11 PH
Do a,b là các số nguyên dương đồng thời tích 2 nghiệm là số tự nhiên nhỏ nhất nên ta sẽ NH 8 20 1 1 1 I
có 1 đ{nh gi{ sau x x  b a   20 18 a b    20 8 2 .b   2 9 8 11 11 11 11 2 b 11 1 2 CH Để * 9 8 11 9 8 x x 
 2 .b  n  2 .2  n  3  1 2 , mặt khác 11 n 2 n 2 . Đến đ}y ta xét c{c trường hợp sau  Nếu 8
n  4  b  8192  b   Nếu 8
n  6  b  708588  b   Nếu 8
n  8  b  708588  b  8 Vậy a  2, b  8 . Chọn ý A.
Ví dụ 2: Xét các số nguyên dương a,b sao cho phương trình 2
a ln x  b ln x  5  0 có 2 nghiệm phân biệt x , x    x , x 1 2 v| phương trình 2
5log x blog x a 0 có 2 nghiệm 3 4 thỏa mãn x x  x x   1 2
3 4 . Khi đó gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức S 2a 3b bằng A. 30 B. 25 C. 3 D. 17
Câu 46 mã đề 104, đề thi THPT Quốc Gia môn toán 2017 Lời giải
Tạp chí và tư liệu toán học | 28
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Điều kiện để cả hai phương trình có hai nghiệm phân biệt là 2
x  0, b  20a  0 v| a,b đồng
thời là các số tự nhiên lớn hơn 0. Xét phương trình 2
a ln x  b ln x  5  0 , đặt t  ln x phương trình trở thành 2 at  bt  5  0 ,
giả sử t  ln x , t  ln x 1 1 2
2 là 2 nghiệm của phương trình thì theo Viet ta có: b 
t  t  ln x  ln x  ln x x  b a    x x  e 1 2 1 2 1 2 1 2 a b 
Tương tự đối với phương trình 2
5log x  blog x  a  0 ta có 5 x x  10 3 4
Mặt khác theo giả thiết ta có: b b b   b  b b 1 ln 10 5 a 5 5
x x  x x  e  10    ln 10   ln 10    a   2 1 2 3 4 a a 5 a 5 ln 10
Đồng thời ta lại có a là số nguyên dương nên suy ra a  3 và 2 * b  20a  0, b  b  8
Vậy S  2a  3b  2.3  3.8  30. Chọn ý A. C Ọ
Ví dụ 3: Cho các số thực a, b  1 v| phương trình log ax log bx  2018 a   b   có 2 nghiệm H
phân biệt m,n. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức   2 2   2 2 P 4a 9b 36m n  1 ÁN A. 144 B. 72 C. 68 D. 216 U TO Lời giải Ệ
Ta đưa phương trình về phương trình bậc 2 theo ẩn là log x a ta được: LI
log ax log bx  2018  1  log x 1  log x  2018 a   b    a  b  TƯ
 log xlog x  log x  log x  1  2018  log a log x2  1  log a log x  2017 a b a b b a  b  a VÀ Í Theo định lý viet ta có 1  log a 1 1 CH b log m  log n    log b  1  log  log mn  mn  a a a a a   P log a ab ab b ẠT
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có   2 2   36  2 2 36 P 4a 9b  1  2 4a .9b .2    144 2 2 2 2  a b  a b 2 2 4a  9b 
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi  36  a  3,b  2   1 2 2 a b Chọn ý A.
29 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Ví dụ 4: Cho 3 số thực a,b,c thay đổi lớn hơn 1, thỏa mãn a  b  c  100 . Gọi m,n lần lượt 2
là 2 nghiệm của phương trình log x  1  2 log b  3log c log x  1  0 a   a a  a . Tính giá trị
của biểu thức S  a  2b  3c khi mn đạt giá trị lớn nhất. 500 700 600 A. B. C. 00 D. 3 3 3 Lời giải
Với bài toán này giả thiết đã được đưa về một tam thức bậc 2 sẵn rồi nên ta chỉ cần sử
dụng tới định lý viet, ta được
log m  log n  1  2 log b  3log c  log  2 3 ab c  2 3  mn  ab c a a a a a
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có      3 2 3 2 4  3b 3b  mn ab c ab 100 a b  3a. .
100 a  b100 a  b100 a   b 27 2 2    6  3b  3a  2   3  100 a  b 8 4  625.10 2     ÁN 27 6 27   O   3b 50 100 150 700 IC T
Dấu “=” xảy ra tại 3a   100 a  b  a  ,b  ,c   S  P 2 3 3 3 3 YM Chọn ý B. OL C
Ví dụ 5: Cho 2 phương trình 2         2 ln x
m 1 ln x n 0 1 ,ln x  n  1ln x  m  0 2 . Biết Ụ
phương trình 1 ,2 có 2 nghiệm phân biệt đồng thời có chung một nghiệm và x1 là PH
nghiệm của phương trình 1 , x 2
2 là nghiệm của phương trình   . Tìm giá trị nhỏ nhất NH I của biểu thức 2 2 S  x  x 1 2 CH A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Đề thử nghiệm môn toán kì thi THPT Quốc Gia 2018 – Bộ GD&ĐT Lời giải Điều kiện m  n
Gọi x0 là nghiệm chung của 2 phương trình khi đó ta có 2
ln x  m 1 ln x  n  0 0   0 
 n  1ln x  m  1 ln x  n  m 0   ln x   n 1 0 2 ln x  m  0 0 0
 n  mln x  m  n  ln x  1   m  n  0 0 0
Áp dụng định lý viet cho 2 phương trình ta có ln x  ln x  m  1  0 1   ln x  ln x  m  n 1 2 ln x  ln x  n   1 0 2 ln x .ln x  n  ln x n 1 0 1     mln x  n ln x 1 2 ln x ln x   m ln x m 2 0 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 30
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | n  n  ln x  m 2 
ln x  ln x  m  n  ln x   1   m  n  2 2 2  m  m  ln x  n 1 Khi đó 2 2 2  m 2m S  x  x  e  e 1 2
. Theo bất đẳng thức AM – GM ta có: 2 2 2  m 2m 2  m 2m S  x  x  e  e  2 e .e  2 1 2 Chọn ý B.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN 2
Câu 1: Cho 2 số thực a, b  1 . Biết phương trình x x 1 a b
 1 có 2 nghiệm phân biệt x ,x 1 2 . 2  x x 
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 1 2 S     4x  x 1 2  . x   x 1 2  A. 4 B. 3 3 2 C. 3 3 4 D. 3 4
Câu 2: Cho 2 số nguyên dương a, b  1 . Biết phương trình x1 x a
 b có 2 nghiệm phân biệt 2  x x 1 C x , x b  9a x , x 1 2 v| phương trình
  có 2 nghiệm phân biệt 3 4 thỏa mãn điều kiện Ọ x  x x  x  3   1 2   3 4 
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức S 3a 2b H A. 12 B. 46 C. 44 D. 22 ÁN
Câu 3: Xét các số nguyên dương a,b sao cho phương trình x x
a.4  b.2  50  0 có 2 nghiệm
phân biệt x , x v| phương trình x x
9  b.3  50a  0 có 2 nghiệm phân biệt x , x thỏa mãn U TO 1 2 3 4 Ệ
điều kiện x  x  x  x   3 4 1
2 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức S 2a 3b LI A. 49 B. 51 C. 78 D. 81 TƯ
Câu 4: Cho 2 số thực a, b  1 thay đổi thỏa mãn a  b  10 . Gọi m,n là 2 nghiệm của      VÀ phương trình log x log x 2 log x 3 0 a  b  a
. Tìm giá trị nhỏ nhất của P mn 9a Í 279 81 45 CH A. B. 90 C. D. 4 4 2 P Ạ
Câu 5: : Cho 2 số thực a, b  1 thay đổi thỏa mãn a  b  10 . Gọi m,n là 2 nghiệm của T
phương trình log x log x  2 log x  3log x  1  0  a  b  a b
. Tìm giá trị nhỏ nhất của P mn 16875 4000 A. B. C. 15625 D. 3456 16 27
Câu 6: Biết rằng khi m,n là các số nguyên dương thay đổi và lớn hơn 1 thì phương trình
8log x log x  7 log x  6 log x  2017   m n m n
luôn có 2 nghiệm phân biệt a,b. Tính S m n
để tích ab là một số nguyên dương nhỏ nhất A. 20 B. 12 C. 24 D. 48
Câu 7: Biết rằng khi m,n là các số dương thay đổi khác 1 thỏa mãn m  n  2017 thì
phương trình 8 log x log x  7 log x  6 log x  2017  0 m n m n
luôn có 2 nghiệm phân biệt a,b . 3  c  7  d 
Biết rằng giá trị lớn nhất của biểu thức ln ab là ln    ln với c,d là các số 4 13 18  13     
nguyên dương. Tính S  2c  3d
31 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit A. 2017 B. 66561 C. 64544 D. 26221 2
Câu 8: Cho 2 số thực a, b  1 . Biết phương trình x x1 a b
 1 có nghiệm thực. Tìm giá trị 4
nhỏ nhất của biểu thức P  log ab  a   log b a A. 2017 B. 66561 C. 64544 D. 26221
Câu 9: Cho các số nguyên dương a, b  1 thỏa mãn phương trình:
13log x log x  8log x  20 log x  11  0 a b a b
Biết rằng phương trình trên có tích 2 nghiệm là số tự nhiên nhỏ nhất. Tính S  3a  4b A. 52 B. 34 C. 70 D. 56
Câu 10[Minh Tuấn]: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn a  b  c  6 . Gọi m,n lần lượt là
2 nghiệm của phương trình log x.log xabc  712 b b  
. Biết rằng giá trị nhỏ nhất của biểu  10  1 1 1   thức P  log 3mn       108 i  log j 4
được viết dưới dạng với i,j là các số  mn a b c     4
nguyên dương. Khi đó gi{ trị của biểu thức T  i  j bằng? ÁN O A. 4 B. 5 C. 6 D. 7 IC T HƣỚNG DẪN GIẢI P YM
Câu 1. Chọn ý C.
Biến đổi giả thiết đồng thời áp dụng định lý viet ta được OL C x  x  log a Ụ 2 1 2 b x  1  xlog a  0  b  x x  1   1 2 PH
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 2 2 NH I  1   1  3 S     4 log a  
  2 log a  2 log a  3 4 b b b  log a   log a  CH b b
Câu 2. Chọn ý B.
Với phương trình đầu ta lấy logarit 2 vế ta được 2 x  x log b  1  0 a
Phương trình n|y có 2 nghiệm thì   log b2 2  4  0  b  a a
Tương tự với phương trình 2 ta cũng có x  x log 9a  1    log 9a2 2  4  0 b b x  x  log b 1 2 a Theo viet ta được 
 log b.log 9a  3  log 9a  3 a  4 x  x  log 9a  3 4 b   a b   a  
Khi đó ta được b  16  b  17  S  46
Câu 3. Chọn ý D.   0;S  0;P  0
Điều kiện để 2 phương trình đều có 2 nghiệm dương l| 1 1 1 2   b  200a   0;S  0;P   0 2 2 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 32
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  x 50 50 1 x2 2 .2   x  x  log Theo viet ta có 1 2 2  a a x  3 x4
3 .3  50a  x  x  log 50a  3 4 3    50 
Theo giả thiết ta có x  x  x  x  log 50a  log
 a  3  b  25  S    81 3 4 1 2 3   2  a 
Câu 4. Chọn ý A.
Biến đổi phương trình đầu ta được phương trình tương đương
log alog x2  2 log x  3  0 b a a 2 279 Theo viet ta có 2 2 2 log n  log n 
 log b  mn  b  P  b  9b  90  a a a log a 4 b
Câu 5. Chọn ý D.
Biến đổi phương trình đầu ta được phương trình tương đương
log alog x2  2  3log a log x  1  0 b a  b  a 2  3log a C Theo Viet ta có b 3 2 log m  log n 
 2 log b  3  mn  a b a a a Ọ log a b H     2 3
S a 10 a  f a  f 6  3456 ÁN
Câu 6. Chọn ý B.
L|m tương tự ví dụ minh họa 1 U TOỆ
Câu 7. Chọn ý B. LI
Biến đổi phương trình tương đương 2 TƯ
8log m log x  6 log m  7 log x  2017  0 n  m   n  m Theo viet ta có VÀ Í 6 7 6log m  7 3 7 n 7 8 log a  log b 
 ab  m .n  ln ab  ln m  ln 2017 m  f m m m       CH 8log m 4 8 n P Ạ     12102  3 12102 7 14119 f m  f  ln  ln  S    66561 T  13  4 13 8 13
Câu 8. Chọn ý C. Ta có log b  0 a
Lấy logarit 2 vế ta được 2 x  x log b  log b  0 a a
Điều kiện có nghiệm của phương trình trên l|   log b2  4 log b  0  log b  4 a a a 4  P  log b 
 1  f log b  f 4  6 a  a    log b a
Câu 9. Chọn ý C.
Tương tự ví dụ minh họa 1
Câu 10. Chọn ý A. Nguyễn Minh Tuấn
Biến đổi giả thiết tương đương với
33 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
log x.log xabc  712  log x log x  log a  log c  1  712 b b   b  b b b 
 log x2  1  log a  log c log x 712  0 b  b b  b
Theo định lý viet ta có log m  log n  log abc  mn  abc b b b
Khi đó ta cần tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức  10  1 1 1   P  log 3mn     108 
 log 3abc  10 ab  bc  ca    108 4 4      mn  a b c  
Theo bất đẳng thức Schur bậc 3 ta có
          2 3 a b c 4 ab bc ca a b c  3abc 
 24ab  bc  ca  36 9
 3abc  10ab  bc  ca  2
 ab  bc  ca 72
Theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có 1
ab  bc  ca  a  b  c2  12  2
 ab  bc  ca 72  9  6 3  P  log 96
  108  log 12  1  log 3 4   ÁN 4 4 O IC TP YM OL C Ụ PH NH I CH
Tạp chí và tư liệu toán học | 34
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
4. CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN TỚI BIỂU THỨC LOG A B
Vấn đề được đề cập tới ở đ}y thực chất chỉ là những bài toán biến đổi giả thiết theo ẩn log a b
v| đưa về khảo sát hàm số 1 biến đơn giản. Sau đ}y l| c{c ví dụ minh họa. VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Cho a,b là các số thực thay đổi thỏa mãn 1  a  b . Biết rằng giá trị nhỏ nhất 2 2  b  của biểu thức P   2 log b  6 log    a  là 3 3 m n
p là các số nguyên . Tính giá trị b  a   a  của T  m  n  p ? A. 1 B. 0 C. 14 D. 10 Vted.vn Lời giải C Ọ
Biến đổi giả thiết ta được 2 2 H        2 b P 4 log b  6 log
. a   4log b2  6 1  log a  a b a b ÁN  a     a a  2   2 U TO   2 1 2  1  Ệ  4log b  6 1    4 log b  61 a   a   LI  b   log b  2 a log   a a    TƯ 2  t  1   1 
Đặt t  log b 0  t  1  S  f t 2  4t  6  min f t  f 1   2    3 3 1  2    4 0;1 3  a       VÀ t 2   2  Í Chọn ý C. CH P  1 
Ví dụ 2: Cho các số thực x , x ,..., x thuộc khoảng 0;
. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu Ạ 1 2 n 4    T  1   1   1  thức S  log  x    log  x    ...  log  x  x  1 2 x2 3 xn 1  4   4   4  A. 2n B. 1 C. n D. 2 Lời giải 2 1  1 
Trước tiên ta sẽ xét tới bất đẳng thức phụ 2 x   x  x     0 k k k 4  2 
Bất đẳng thức trên luôn đúng, {p dụng vào bài toán ta có: 2 2 2
P  log x  log x  ...  log x  2 log x  log x  ...  log x x 1 2 x2 3 xn 1  x1 2 x2 3 xn 1 
Théo bất đẳng thức AM – GM ta có:
2 log x  log x ... log x  2n log x .log x ...log x  2n x 1 2 x2 3 xn 1  x1 2 x2 3 xn 1 Chọn ý A.
35 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 1
Ví dụ 3: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn
 b  a  1. Biết giá trị nhỏ nhất của biểu 3  3b  1  thức 2 P  log    12 log a   a l| M đạt được khi m a b . Tính M m ? 3 b  4a  a 37 28 A. 15 B. 12 C. D. 3 3 Lời giải 3 2 3b  1 b
Ta có bất đẳng thức phụ sau 3
3b  1  4b  2b  1 b  1  0   3 3 4a a 1
Mặt kh{c Khi đó ta được  b  a  1 nên ta được 3 2   3 b  1  12 P  log  12   3log b  3  a 3 a a b   log b1 log a 2 a  a  ÁN
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có O 12 3 3 12 3log b  3   log b  1  log b  1   3.3  9 a 2  a   a  log b1 2 2 log b  1 a   a 2 IC TP 1 3 12
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi log b  1 
 log b  3  b  a  a  b a  3 3 YM 2 log b1 a 2 a OL Chọn ý D. C Ụ
Ví dụ 4: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn 2 điều kiện 3a  4  b  0 v| đồng thời biểu thức 2 PH 3  a  3   P  log    log a   a 3a
 đạt giá trị nhỏ nhất. Tính tổng S 3a b  4b  16  b4  NH I 13 25 A. 8 B. C. D. 14 CH 2 2
Đề thi thử trường THPT Kim Sơn A – Ninh Bình lần 2 Lời giải
Ý tưởng của bài toán này không còn như bài toán trước vì dồn về log b a
là một điều rất khó, thay 3 a
vào đó nếu tinh ý thì ta sẽ dồn biến về theo ẩn loga
bằng bất đẳng thức AM – GM. 4b
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có: 2   2 3 3  a  3    a  3  1  P  log    log a   log    a 3a a    4b  16     4b  16 3a b 4  log  a  b  2  2  2 2     3   3  a  3 1  a  3  3   log       log      a a 3  4b  16 a    4b  16  a  log  a   log  3 a  4b   4b 
Tạp chí và tư liệu toán học | 36
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Sử dụng bất đẳng thức AM – GM lần nữa ta được 2 2     3     3 3 a 3 3 1  a  1  a  3  3  log       log    log      a 3 a a 3  4b  16  a  2  4b  2  4b  16  a log   log   a a   4b   4b  2   3 3 1  a  1  a  3  3  9  33 log  . log  .    a a 3 2  4b  2  4b  16  a  4  loga   4b 
Dấu “=” xảy ra khi a  b  2 Chọn ý A.
Ví dụ 5: Cho 3 số thực a, b, c 1; 2. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: P  log  2
2a  8a  8  log  2
4b  16b  16  log  2 c  4c  4 bc ca ab  289 11 A. log  log 8 C 3 9 2 B. C. 4 D. 6 2 Ọ 4 H
Đề thi thử chuyên Lê Hồng Phong
Lời giải ÁN
Xét bất đẳng thức phụ 2 3        2 x 4x 4 x
x 1 x  4  0 luôn đúng khi x1;2 . U TO
Áp dụng v|o b|i to{n ta được: Ệ 2 2 2 LI P  log 2a  8a  8  log 4b  16b  16  log c  4c  4 bc   ca   ab   3 3 3
 log 2a  log 4b  log c  log 2  log 4  3 log a  log b  log c bc ac ab bc ca  bc ac ab  TƯ
Mặt khác do a, b, c 1; 2 nên ta có VÀ Í 1 1 1 1 3 log 2  log 4      bc ca CH log bc log ca log 2.2 log 2.2 2 2 4 2   4   P
Lại theo bất đẳng thức Nesbit ta có: ẠT     a,b,c ln a 3 3 log a log b log c  3.  3. bc ac ab  cyc ln b ln c 2
Vậy giá trị nhỏ nhất của P bằng 6 Chọn ý D.
Chú ý: Cách chứng minh bất đẳng thức Nesbit
Đ}y l| một bất đẳng thức rất nổi tiếng, hiện đã có hơn 20 c{ch chứng minh cho bất đẳng
thức n|y, sau đ}y mình xin trình b|y một cách xét hiệu nhanh nhất cho mọi người tham khảo. a b c 3
Xét 3 số thực dương a,b,c thay đổi, khi đó ta có    b  c c  a a  b 2 a b c 3 a  b2 Chứng minh: Ta có       0 b  c c  a a  b 2   cyc 2 a cb c
37 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Bất đẳng thức trên luôn đúng nên ta có điều phải chứng minh!
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Cho 2 số thực a  1, b  1 . Tính giá trị của biểu thức S  log ab a khi biểu thức 2 P  log b  8log a a b
đạt giá trị nhỏ nhất? 3 1  4 3 A. 3 6 2 B. C. 3 4 D. 2 1  4  2
Câu 2: Cho 2 số thực b  a  1 . Tính giá trị của biểu thức 3 S  log ab a khi biểu thức log b a P   log ab a
đạt giá trị nhỏ nhất ? 2  a  loga  b   11 4 A. S  4 B. S  C. S  D. S  3 4 3   1 1 S   ÁN
Câu 3: Cho 2 số thực a 1, b 1 . Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức là log a log b O 4 ab ab m m
với m,n là các số nguyên dương v|
là phân số tối giản. Tính P  2m  3n IC T n n P A. 30 B. 42 C. 24 D. 35 YM
Câu 4: Cho 2 số thực a, b 1; 2 thỏa mãn a  b . Biết giá trị nhỏ nhất của biểu thức OL
P  log b  4b  4  log a    a  2  2 C b là 3
m 3 n với m,n là các số nguyên dương. Tính S m n Ụ a A. 9 B. 18 C. 54 D. 15 PH 4  a 
Câu 5: : Cho 2 số thực a  b  1 , biết rằng 2 P  log    log a b
đạt giá trị nhỏ nhất bằng 4 b NH  b I  M khi m b  a . Tính m  M ? CH 7 37 17 35 A. B. C. D. 2 10 2 2 1 a
Câu 6: Cho 2 số thực a  b  1 . Biết rằng biểu thức P 
 loga đạt giá trị lớn nhất log a b ab khi có số thực k sao cho k
b  a . Mệnh đề n|o sau đ}y đúng? 1 1 1 1 A. 0  k  B.  k  1 C. 1   k   D.   k  0 2 2 2 2 2  a   b 
Câu 7: Cho 2 số thực b  a  1 . Tìm giá trị lớn nhất của 3 P  log    log a ? 3 2   2 b  b   a  23  16 2 23  16 2 23  8 2 23  8 2 A. B. C. D. 2 2 2 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 38
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 2 a
Câu 8: Cho 2 số thực a  b  1 . Biết rằng biểu thức P 
 loga đạt giá trị lớn nhất log a b ab
là M khi có số thực m sao cho m b  a . Tính M  m 81 23 19 49 A. B. C. D. 16 8 8 16 1
Câu 9: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn
 b  a  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu 4  1  thức P  log b     log b a a ?  4  b A. 0,5 B. 1,5 C. 4,5 D. 3,5
Câu 10: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn điều kiện a  b  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2   2  a  P log a  3log a  b  ? b    b A. 19 B. 13 C. 14 D. 15 C 1
Câu 11: Cho 2 số thực thay đổi a,b thỏa mãn
 b  a  1. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu Ọ 6 H 1  6b  1  thức 3 3 P  log    4log a a b ÁN 8  9  a 23 25 A. 9 B. 12 C. D. U TO 2 2 Ệ
Câu 12: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn a  b  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức LI 2  a   b  TƯ P  log    3log a b ? b  a      VÀ A. 5 B. 5  6 C. 5  2 6 D. 4  6 Í
Câu 13: Cho 2 số thực a,b thay đổi thỏa mãn 3
a  b  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức CH log ab .log a 3   P a b Ạ b P  ? T 3log b 12  8 a 1 1 1 1 A. 8 e B. 8 C. 4 e D. 4
Câu 14: Cho 2 số thực a,b lớn hơn 1 . Tìm gi{ trị nhỏ nhất của 2 2  a  4b  1 S  log    a  4  4log b ab 5 9 13 7 A. B. C. D. 4 4 4 4
Câu 15: Cho 2 số thực a  1  b  0 . Tìm giá trị lớn nhất của 2 3 P  log a b  log a 2 a   b A. 1  2 3 B. 1  2 2 C. 1  2 3 D. 1  2 2
39 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 16: Cho 2 số thực dương a,b nhỏ hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức  4ab  P  log    log ab a b    a  4b  1  2 2 2  2 3  2 2 5  2 A. B. C. D. 2 2 2 2 ÁN O IC TP YM OL C Ụ PH NH I CH
Tạp chí và tư liệu toán học | 40
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
5. SỬ DỤNG PHƣƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ BẤT ĐẲNG THỨC
Đ}y chính l| nội dung chính của chuyên đề mà mình muốn nhắc tới, một dạng toán lấy ý
tưởng từ đề thi THPT Quốc Gia 2018. Ví dụ minh họa đã được đưa ra ở phần mở đầu của
chuyên đề, sau đ}y sẽ là các bài toán của dạng này mà mình muốn đề cập tới. CÁC BÀI TOÁN
Câu 1: Cho x, y  0 thỏa mãn điều kiện 2 4log 2x.log 2y  log 4xy 2 2 2 . Gọi M,m lần lượt là 1 1
giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức sin x cosy P  2  2 . Biết b M.n  a.2 với
a,b  0 . Tính giá trị của biểu thức 3 3 a  b A. 31 B. 32 C. 33 D. 35 8 x
Câu 2: Cho x  2, y  1 thỏa mãn 2 log .log .log 2y  4 x P  2  2 2 2 2 . Đặt y . Mệnh đề nào x y C sau đ}y đúng? Ọ A. P  19 B. P  19 C. P  19 D. Không tồn tại H
Câu 3: Cho x, y  0 thỏa mãn điều kiện: ÁN 9
1  log 3y  6log 3y  2 log 3y log 3xy  log 2 2 2 2 2 x . 2 U TO Đặt 2 2
P  x  xy  y . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? Ệ LI A. P 11;12 B. P 12;13 C. P 10;11 D. min P  10 TƯ 2
Câu 4: Cho hai số thực x,y thỏa mãn x  2, y  đồng thời: 3 VÀ 5 2 Í
log x log 3y log 3y12log x4log xlog 3xy  80 2 2  2 2 2 2  CH
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá x  3y ? P A. 7 B. 8 C. 5 D. 11 ẠT
Câu 5: Cho hai số thực x,y thỏa mãn x, y  1 đồng thời:    2 8 6 3 4 log x  log y  log log x  log y  log   8 2 2 2 3 3 2 2 2 2 2  x y  x y  Hỏi BCNN của 2 a b và 4 bằng bao nhiêu? A. 4 B. 8 C. 12 D. 16
Câu 6: Cho hai số thực x, y  1 thỏa mãn điều kiện: 2 x  y log 2 x  y  log  log 4xy  1 2     2 2 2 2   x  4y  1
Giá trị lớn nhất của biểu thức   2 2
f x, y  2xy  x  2y  x  4y bằng? 1 2 3 3 A. B. C. D. 2 3 4 7
41 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 3  x  27
Câu 7: Cho hai số thực x,y thỏa mãn  đồng thời 2  y   16 27 16 36 log log  3 2 x  y
y  2x  1 log x  y2  log y  2x  13 3 2 Đặt 2 y
P  x  1  2  log 1 xy . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A. P  4 B. P  4 C. P  4 D. P  3 3
Câu 8: Cho hai số thực x 
 y  0 thỏa mãn điều kiện 2 log 3x  y  2   2x3y1 3x y 4  1  log  log 3x  y 2x3y1 2 2   4 2
Khi đó biểu thức P  4xy có bao nhiêu ước số nguyên? A. 2 B. 4 C. 5 D. 8 
Câu 9: Cho hai số thực x,y thỏa mãn x 2y đồng thời x2y4 1 ÁN x2y2 xy O  2      2 2 e e x y 2  4e
Đặt P  a  b . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? IC TP A. P 5 B. min P  1 C. P  3 D. max P  4 YM
Câu 10: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn 2 OL  2  log x  y  1 2 2 x2y   y yx x C 2  1 Ụ
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức P  log     y x 2x 4y .2  x y 1 PH 1 1 1 1 A. B. C. D. 2 4 8 16 NH I 1 1 1 5 5
Câu 11: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn    ln xy  2 2 2 2 CH x y x  y 2 2
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá a  b ? A. 0 B. 1 C. 2 D. 3   2 2 0  x  y 
Câu 12: Cho 2 số x,y thỏa mãn  2 và x,y   0 1 sin   2 2 x y  tan 2 2 x y  x y  2.2  4  2  2   x y 2   4.4  16 2018    
Tính giá trị của biểu thức P  sin x  y  cos x  y   1  2    A. 1 B. 0 C. D. 2
Câu 13: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn x x1    x    x 4 2 2 2
1 sin 2  y  1  2  0 Đặt 2018     2018 P sin y 1  x
. Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng?
Tạp chí và tư liệu toán học | 42
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | A. P  1 B. P  2 C. P  3 D. P 4; 5
Câu 14: Cho hai số thực x, y  1 thỏa mãn 2 2 log 2x  2 log  2 y  1 2 log x  1 2 2 2 
Tính giá trị của biểu thức P  log x  y 2   A. log 3 log 5 2 B. 2 C. 1 D. 2
Câu 15: Cho hai số thực dương x  y  1 thỏa mãn
4log x  y  12   xy 2  1log x y 2  5  2 log x  y  2 2 2 2    Đặt 3 3
P  a  b . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A. P  2 B. P  3 C. P  1 D. P  1
Câu 16: Cho 2 số thực x,y dương thỏa mãn điều kiện     3 2 2 11 log 2x log 4y 1 log xy  2 2 2 2 Đặt 3 3
P  x  y . Hỏi P có bao nhiêu ước số nguyên? C A. 1 B. 2 C. 5 D. 0 Ọ x, y  0 H
Câu 17: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn  đồng thời x  y   1 ÁN xy 2y2x 2  xy 2  2  9.2
Đặt P  x  y . Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá P ? U TOỆ A. 1 B. 2 C. 5 D. 0 LI x  1  y
Câu 18: Cho 2 số x,y thỏa mãn  thoả mãn TƯ y   0  VÀ        x 1 ln x y ln 1 y  2 ln Í 2 CH
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 P  x  xy  y là? P 1 1 1 1 Ạ A. B. C. D. T 5 3 6 4 2 y
Câu 19: Cho 2 số x, y  0 thỏa mãn 2 2 2
log x  log y  log x  2  log 2 4 2 2 x
Có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá 8xy ? A. 2 B. 4 C. 6 D. 8
Câu 20: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn              3 x y x 2y x 3y x 1 2 1 2 1 2 1 2 . 2 2 2  2 Đặt x y 2 y P  e  x 
 x  2y . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? 4 A. P  e  1 B. P  e C. 2 max P  e D. P  e  2
Câu 21: Cho 2 số x, y  0 thỏa mãn điều kiện  xy1 x2y1   3x4y3 1xy   2x3y 2 2 2 2  2
43 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2 2 x  y a a Biết rằng biểu thức
 với là phân số tối giản. Tổng a  b bằng? 4 b b A. 5 B. 6 C. 4 D. 7 xy3 1 1 x  y  e
Câu 22: Cho 2 số x, y  0 thỏa mãn   2x y y 2x 2  3.4 4  3.2 2 x1 y1 2  2  m m Khi đó 3 4
x  y được viết dưới dạng
với m,n là các số nguyên dương v| là phân số n n
tối giản. Hỏi T  m  n có giá trị là bao nhiêu? A. 149 B. 147 C. 160 D. 151
Câu 23: Cho các số thực a,b,c thỏa mãn 0  a, b, c  1 . 1 1 1
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: 2
P  log b  log c  log a a b c 2 2 4 3 5 7 9 A. B. C. D. 4 4 4 4 y 1 1 x   ÁN
Câu 24: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 4 y 4x 2  2  4 . O
Đặt P  x  y . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? IC T A. P  1 B. 2 3 5 P C. D. 2 2 YM b loga 4 3
Câu 25: Cho 2 số a,b thỏa mãn b  a  1 và logb a a 2  16  4 . OL C  a 
Giá trị của biểu thức P  log ? Ụ 2  b    PH A. 0 B. 2 C. 3 D. 1 NH 1 I
Câu 26: Cho 2 số thực x, y  0 thỏa mãn
 y  2x v| đồng thời điều kiện x CH 2 2x 9 log log log xy  2 2 2 . x y 16 Đặt x y
P  2 .2 . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A. P 4; 5 B. P 1; 2 C. P 2; 3 D. P 6;7 2  x  3
Câu 27: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 
. Hỏi có bao nhiêu bộ số x, y thỏa mãn 2  y   5   
phương trình log 3  sin xy  cos  x   2   ? 6    A. 4 B. 2 C. 3 D. 1
Câu 28: Tìm tổng các số  5;16 để phương trình sau có nghiệm trên đoạn 1; 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 44
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | cos x  sin x     2 x 3   1  1  cos    2 8   3      17 34 63 51 A. B. C. D. 5 5 5 5
Câu 29: Tìm tổng các số  2;7 để phương trình sau có nghiệm trên đoạn 1; 2      2 5 log 1 sin x    cosx    1 3   2 2  17 18 19 20 A. B. C. D. 7 7 7 7
Câu 30: Biết rằng tồn tại duy nhất một a để phương trình sinx 2 2
 sin x  cos x  sin x  a có
nghiệm duy nhất, hỏi a có tất cả bao nhiêu ước số nguyên A. 2 số B. 8 số C. Không có D. Vô số
Câu 31: Cho 2 số thực dương x,y thõa mãn điều kiện C 2 2  xy  xy   x y 4 2    2  Ọ 2 1    1 log x 2 log y  1      1 xy   2 2 x    4      4 H    ÁN
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá 4 4 a b A. 13 B. 14 C. 15 D. 16 U TOỆ
Câu 32: Cho 2 số thực x,y thay đổi thỏa mãn x  y  1  2  x  2  y  3  . Giá trị lớn nhất LI xy4 7xy 2 2 a S  3  x  y  1 2  3 x  y TƯ của biểu thức   
 là với a,b là các số nguyên dương b a VÀ
và tối giản. Tính P  a  b Í b CH A. P  8 B. P  141 C. P  148 D. P  151 P Ạ
Câu 33: Cho x,y là 2 số tự nhiên khác 0. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức x y P  36  5 T A. P  8 B. 9 C. 10 D. 11 c c
Câu 34: Cho các số thực dương a,b,c kh{c 1 thỏa mãn 2 2 log b  log c  log  2 log  3 a b a b . b b
Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức P  log b  log c a b . Tính S  2m  3M 2 1 C. S  3 D. S  2 A. S  B. S  3 3
Câu 35: Cho các số thực a,b,c khác 0 thỏa mãn a b c 3 5 15  
. Hỏi giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
P  a  b  c  4 a  b  c là? A. 3   log 3    2   log 5 5 B. 4 C. 2 3 D. 3
45 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 36: Cho a,b là hai số thực thay đổi thỏa mãn b  0 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức    2   a P a b 10  log b2  1  1   1  1  A. 2   log B. 2   log    ln 10  ln10     ln 10  ln 10   1  1 
C. 2 log ln 10 D. 2   ln  ln 10  ln10   
Câu 37: Cho các số thực a,b,c lớn hơn 1 thỏa mãn log a  1  log b log c log 2 2  2 2  bc . Tìm giá
trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
S  10log a  10log b log c 2 2 2 A. 3   log 3    2   log 5 5 B. 4 C. 2 3 D. 3
Câu 38: Với a,b,c lớn hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của P  log bc  log ca  4 log ab a b c A. 6 B. 12 C. 11 D. 10
Câu 39: Với a,b,c lớn hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của P  log bc  3 log ca  4 log ab a b c ÁN O A. 16 B. 6  4 3 C. 4  6 3 D. 8  4 3 IC T
Câu 40 [Lê Phúc Lữ]: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c P lớn hơn 1 v| thỏa mãn x y z
abc  a  b  c . Tìm giá trị nhỏ nhất của 2 P  x  y  2z YM A. 4 2 B. 4 C. 6 D. 10 OL C
Câu 41: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c lớn hơn 1 v| Ụ x z    16 16    PH thỏa mãn y abc a b
c . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 P z x y 3 3 NH A. 20 C. 24 I B. 20  D. 24  3 4 3 4 CH
Câu 42: Cho các số thực a,b,c thỏa mãn 0  a, b, c  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
S  log b  log c  log a a b c 5 2 3 A. 2 2 B. 3 C. D. 3 2
Câu 43: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn 2 2 2
log a  2 log b  3log c  6 . Biết giá trị lớn 3
nhất của biểu thức là T  log a log b  log b log c  log c log a là
. Mệnh đề n|o dưới đ}y k đúng? 1 A. k  1 B. 3 2 k  3k  3 C. 3 k  3k  3 D. k  2
Tạp chí và tư liệu toán học | 46
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 44: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn log a log b  log b log c  3 log c log a  1 . Biết m  n
giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
P  log a  log b  log c là
với m,n,p lần lượt là p m các số nguyên dương v|
là phân số tối giản. Tính m  n  p ? p A. 64 B. 16 C. 102 D. 22   
Câu 45: Với n là số nguyên dương, biết rằng  log  log  ... 2018   2017 2 2    mà biểu   
thức trong dấu ngoặc có tất cả n dấu căn. Tìm giá trị nhỏ nhất của n? A. 2021 B. 2014 C. 2013 D. 2020
Câu 46: Cho a,b là các số nguyên dương thỏa mãn log log log 2  0 2  1000 a . Giá trị lớn 2  b 2    C nhất của ab là? Ọ H A. 500 B. 375 C. 125 D. 250 ÁN
Câu 47: Cho số thực dương a  1 , biết khi a  a  0 thì bất đẳng thức a x x a đúng với mọi số
thực x lớn hơn 1. Hỏi mệnh đề n|o dưới đ}y đúng? U TOỆ A. 1  a  2 B. 2 e  a  e C. 2  a  3 D. 2 3 e  a  e LI 0 0 0 0 x TƯ
Câu 48: Cho hàm số f x  e a sin x  b cos x với a,b là các số thực thay đổi v| phương trình      x f ' x
f ' x  10e có nghiệm. Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức 2 2 S  a  2ab  3b VÀ Í A. 10  10 2 B. 20  10 2 C. 10  20 2 D. 20  2 CH P an bn  1   1  Ạ
Câu 49: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn 1    e  1
với mọi số n nguyên dương. T n n     
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức a  b ? 1 3 1 1 A. B. 1 C.  1 D.  3 ln 2 2 ln 2 ln 2
Câu 50: Cho các số thực dương x,y,z bất kì thỏa mãn xyz  10 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
P  log x  1  log y  4  log z  4 A. 29 B. 23 C. 26 D. 27
Câu 51[Minh Tuấn]: Cho 2 số thực x,y sao cho tổng của chúng không }m v| đồng thời        2   4 x y x y 2x 2y 1 2 1 2 2x2y xy2     2  2  4 x y 1  4 1   4 
47 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit m
Biết rằng giá trị của biểu thức 3 4 m P  x  y 
với m,n là các số nguyên dương v| là n n
phân số tối giản. Hỏi biểu thức 2
m  n có tất cả bao nhiêu ước số nguyên? A. 2 B. 4 C. 6 D. 8
Câu 52: Cho các số thực a, b, c 2; 3 . Biết giá trị lớn nhất của biểu thức        3 a b c 1 m m S 4 4 4 a b c là
với m,n là các số nguyên dương v| là phân số tối 4 n n giản. Tính P  m  2n A. P  257 B. P  258 C. P  17 D. P  18 3 2 3 2 3 2  x y z 2 .4 .16   128
Câu 53: Có tất cả bao nhiêu bộ số thực x; y;z thỏa mãn   xy  z  2  4xy z 2 2 4 2 4 A. 3 B. 4 C. 1 D. 2 ÁN O
THPT Chuyên Quốc học Huế - Năm học 2017 – 2018 2 m x f x  log IC T
Câu 54: Cho hàm số   3
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m  P 1 x
sao f a  f b  3 với mọi số thực a,b thỏa mãn ab e
 ea  b . Tính tích các phần tử của YM tập hợp S OL C A. 27 B. 3 3 C. 3 3 D. 27 Ụ 2 2 9x  4y  5 PH
Câu 55: Cho hệ phương trình 
có nghiệm x; y thỏa
log 3x  2y  log 3x  2y  1  m   3   NH I
mãn 3x  2y  5 . Tìm giá trị lớn nhất của m? CH A. 5  B. log 5 log 3 3 C. 5 D. 5
THPT Chuyên Lương Văn Tụy – Ninh Bình lần 1 năm 2017 – 2018 x 9
Câu 56: Cho hàm số f x 
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m x 2 9  m
sao cho f a  f b  1 với mọi số thực a,b thỏa mãn ab 2 e
 e a  b  1. Tính tích các phần tử của S A. 81 B. 3  C. 3 D. 9 
Câu 57: Cho phương trình x x 3  a.3 cos x
   9 . Có bao nhiêu giá trị thực của tham số a thuộc đoạn  2018 
; 2018 để phương trình đã cho có đúng một nghiệm thực? A. 1 B. 2018 C. 0 D. 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 48
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 2 2 2
Câu 58 : Cho các số thực x,y,z không âm thỏa mãn 0  x  y  y  z  x  z  2 . Biết 3 a
giá trị lớn nhất của biểu thức x z
P  4  4  4  ln  4 4 4
x  y  z  x  y  z4 y là với a,b là 4 b a
các số nguyên dương v| tối giản. Tính S  2a  3b b A. 13 B. 42 C. 54 D. 71 2
Câu 59: Cho 2 hàm số f x  m  1 x 6   2m  1,h x   1x x  6 . Tìm tham số m để x  6
hàm số g x  h x.f x có giá trị nhỏ nhất là 0 với mọi x 0;1 1  1  A. m  1 B. m  C. m  ;1 D. m  1 2 2   
Câu 60 : Số thực a nhỏ nhất để bất đẳng thức    2
ln x 1  x  ax đúng với mọi số thực x là m m  
với m,n là các số nguyên dương v|
là phân số tối giản. Tính T 2m 3n n n C Ọ A. T  5 B. T  8 C. T  7 D. T  11 H
Câu 61: Cho các số thực a, b, c 1; 2 thỏa mãn 3 3 3
log a  log b  log c  1 2 2 2 . Tính giá trị biểu ÁN
thức S  a  b  c khi biểu thức 3 3 3 P  a  b  c  3 a b c log a  log b  log c 2 2 2  đạt giá trị lớn U TO nhất? Ệ 1 LI A. 5 B. 3 3 3.2 C. 6 D. 4 TƯ
THPT Chuyên Thái Bình lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 62: Cho 2 số thực x,y phân biệt thỏa mãn x, y 0; 2018 . VÀ Í 1  y x     CH Đặt S ln ln
 . Mệnh đề n|o dưới đ}y đúng? y  x 2018  y 2018   x  P Ạ 2 2 4 4 T A. S  B. S  C. S  D. S  1009 1009 1009 1009
Câu 63: Cho 3 số a, b, c là các số thực lớn hơn 1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: 4 1 8 P    3 log a log b 3log c bc ac ab A. 20 B. 10 C. 18 D. 12
THPT Chuyên Hùng Vương – Gia Lai – Lần 2 năm 2017 – 2018
Câu 64: Cho a,b,c,d là các số thực dương có tổng bằng 1. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức   2 2 2 2     2 2 2 2 P 1 a b a b 1  c d  c d  17 4  17  17 A. 2 B. 4 ln C. D. ln 16  16    16
49 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 65: Cho 3 số thực x,y,z không âm thỏa mãn x y z
2  4  8  4 . Tìm giá trị nhỏ nhất của x y z biểu thức S    6 3 2 1 4 1 A. B. C. D. 1  log 3 12 3 6 4
Câu 66: Cho các số thực a, b, c  1 thỏa mãn a  b  c  5 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu
thức P  log a  2 log b  3 log c 3 9 27 5 A. log 5 log 15 log 3 B. 1 C. 3 D. 3 3
Câu 67: Biết a là số thực dương bất kì để bất đẳng thức x
a  9x  1 nghiệm đúng với mọi
x  . Mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A.  3 4 a 10 ;10  4  B.  2 3 a 10 ;10  C.  2 a 0;10 
D. a 10 ; 
THPT Chuyên ĐH Vinh – lần 1 - năm 2017 – 2018 n log i ÁN 3 i2 O
Câu 68: Gọi a là giá trị nhỏ nhất của f n 
với n  , n  2 . Có bao nhiêu số tự n 9  IC T nhiên n để f n a ? P A. 2 B. Vô số C. 1 D. 4 YM 1 x OL
Câu 69: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn x 2  log 14  y  2 y  1 2    . Tính giá trị C Ụ của biểu thức 2 2 P  x  y  xy  1 ? PH A. 3 B. 1 C. 2 D. 4 NH I
THPT Quãng Xương – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 70: Cho x,y,z là các số thực thỏa mãn điều kiện x y z x y z
4  9  16  2  3  4 . Tìm giá trị CH
lớn nhất của biểu thức x1 y1 z1 P  2  3  4 9  87 7  87 5  87 3  87 A. B. C. D. 2 2 2 2 ln x  1
Câu 71: Giá trị lớn nhất của hàm số y   m trên đoạn 2 1;e    đạt giá trị nhỏ 2 ln x  1 nhất là bao nhiêu? 1  2 1   2 1   2 1  2 A. B. C. D. 2 4 2 4 n  1  
Câu 72: Biết  là số thực lớn nhất thỏa mãn bất đẳng thức 1    e, n     . Hỏi  n 
mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A.  0;1 B.  1; 2 C.   1  ;0 D.  2; 3
Tạp chí và tư liệu toán học | 50
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 73: Cho 2 số thực a,b không âm thỏa mãn log ab  0; 1 2   đồng thời   log ab a b 1 log  2
2 ab  1  log ab1 log2 ab  1  2 2 2a2b 2  1 Biết rằng 4 10
x y được viết dưới dạng m n với a,b là các số nguyên dương. Hỏi có tất cả
bao nhiêu bộ số m; n như vậy? A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Câu 74: Có bao nhiêu cặp số nguyên a; b thỏa mãn 0  a, b  100 sao cho đồ thị của 2 1 1 1 1 hàm số y   và y 
 cắt nhau tại đúng 2 điểm phân biệt? x a b x b a A. 9704 B. 9702 C. 9698 D. 9700
Câu 75: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn đẳng thức sau: log log  2 2
x  9y  6xy  2x  6y  2  log log  2 2
9x  y  6xy  6x  2y  3 2 3 3 2  C m m Ọ Biết rằng 2
xy được viết dưới dạng
với m,n là các số nguyên không âm và là phân n n H
số tối giản. Hỏi m  n có giá trị bằng bao nhiêu ÁN A. 8 B. 9 C. 10 D. 11 U TO 
Câu 76: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 0  x  y  v| đồng thời Ệ 2 LI
tanxysinxy cotxycosxy  log  2 2 4  x y 2  TƯ   
Tính giá trị của biểu thức 2 2 sin x y  x  y    ? VÀ  4  Í 2 3 CH A. B. 0 C. 1 D. 2 2 P Ạ
Câu 77: Cho các số thực a,b,c có tổng bằng 3. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau T a b c a b c a b c
P  4  9  16  9  16  4  16  4  9 A. 2 3 B. 3 3 C. 4 3 D. 6 3
Câu 78: Cho 3 số thực thỏa mãn x 2; 4; y 0; 4;z 1; 5. Khi đó gi{ trị lớn nhất của 2
biểu thức T   x  y  z   5log x 1  2log y 1  4log z 3   5   5  bằng? A. 10 B. 11 C. 8 5  14 D. 12
Câu 79: Cho các số thực x,y,z. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau xy2z yz2x zx2y P  3  2011  3  2011  3  2011 A. 4 B. 5 C. 6 D. 7
Câu 80: Cho hai các số thực a, b, c, d, e dương thỏa mãn a  b  c  d  e  1000 và
51 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
a  b  c  d  e  0 a bcde  0
abcde0
a  b  cd e  0  
 a  b  c  d  e  0
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức  b d M a c    A. 499 499 B. 500 500 C. 499 500 D. 500 499
Câu 81: Giá trị nhỏ nhất của m để hệ phương trình sau có nghiệm :
log x  y  log xy  2  2 2   3    3 3 x  y  2xy  m A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Câu 82: Cho các số thực x,y thỏa mãn
log x  3  2 log 2  y  3  log y  3  2 log x  3  2 . 2 2     2   2 ÁN
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức   2 2 P 4 x  y   15xy là? O A. min P  8  0 B. min P  9  1 C. min P  8  3 D. min P  6  3 IC T
Câu 83 : Có tất cả bao nhiêu cặp số thực x; y thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện P 2 x 2x3 log  3 5 y4 YM 3  5  ? 4 y  y  1   y  32  8 OL C Ụ A. 3 B. 2 C. 1 D. 0
Câu 84: Cho 3 số thực dương x,y,z thỏa mãn 2
2z  y . Khi biểu thức sau đạt giá trị nhỏ PH nhất, hãy tính log xyz 2 ? NH I 2 P  log xy  log  3 3 3 3 x y  x z  4 2 2
 y  xy  2zy  2xz 2 2 CH A. 3 B. 2 C. 1 D. 0 1 1 k
Câu 85: Giả sử k là số thực lớn nhất sao cho bất đẳng thức   1 đúng với 2 2 2 sin x x     x  0;
. Khi đó gi{ trị của k là? 2    A. 5 B. 2 C. 4 D. 6
Câu 86: Cho 4 số thực a, b, c,d sao cho c  d  0 đồng thời thỏa mãn log  2 2
1  a  b   1  log a  b   4  c d cd 2 .2 .2  ln   2 2
c  d  2cd  4c  4d  5  16 2 2
Gọi M và m lần lượt là GTNN và GTLN của biểu thức P  a  c  b  d . Tính giá trị của S  M  n ? A. 6 2 B. 8 2 C. 10 2 D. 12 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 52
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
LỜI GIẢI CHI TIẾT
Câu 1: Cho 2 số x, y  0 thỏa mãn điều kiện 2 4 log 2x.log 2y  log 4xy 2 2 2 . Gọi M,m lần 1 1
lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức sin x cosy P  2  2 . Biết b M.n  a.2
với a,b là các số nguyên dương v| a, b  0 . Tính giá trị của biểu thức 3 3 a  b A. 31 B. 32 C. 33 D. 35 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có:
4 log 2x.log 2y  log 4xy  4 log 2x.log 2y  log 2x  log 2y2 2 2 2 2 2 2 2 2
 log 2x  log 2y2  0  log 2x  log 2y  x  y 2 2 2 2
Thế vào giả thiết ta được    sin x cosx P h x  2  2
t0;1. Đặt t  sinx khi đó ta được 2  t 2 t 1 t t 1t C f t  2  2  f't  2 ln 2  2 ln 2 2 Ọ 1  t H t 0;1 t 2  t 1t 2     t 1t ÁN Ta có f 't 0 2 ln 2 2 ln 2 2 2 . 2 1  t   2  t 1  t U TO a a 2 aln 2  1 Ệ 2 Xét hàm số g a 
trên khoảng 0; 1 ta có g'a     0 a  0;1 . 2 LI a a TƯ
Do đó g a nghịch biến trên 0; 1 vì vậy ta được 2 1 t  1  t  t  2 VÀ 1 min P  3 Í 1  1   
Mặt khác ta lại có f 0  f 1 2  3; y  2  1    1  2   2 CH maxP   2 P Ạ Chọn ý D. T 8 x
Câu 2: Cho x  2, y  1 thỏa mãn 2 log .log .log 2y  4 x P  2  2 2 2 2 . Đặt y . Mệnh đề nào x y sau đ}y đúng? A. P  19 B. P  19 C. P  19 D. Không tồn tại Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Nhìn thoáng qua thì nhiều bạn sẽ cho rằng đây là dạng toán rút thế để tìm min, max, tuy nhiên ở
bài này ta phải sử dụng đến kiến thức của bất đẳng thức. Biến đổi giả thiết ta có: 8 x log .log
.log 2y  4  3 log xlog x log ylog y 12 2  4 2 2 2 2 2 2 2 x y
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có:
53 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit   
3  log xlog x  log ylog y  12  4 3  log xlog x log y log y 1 log y 1 2 2  2 2 2 2 2 2 2 2 2 4  log y  1 log y  1  2 2       3 log x log x log y AM GM  2 2 2 2 2   4   4  VP 4    
3  log x  log x  log y 2 2 2  log x  2 x  4
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi 2  log y  1     2 3  log x   log y  1 y  1 2 2  2
Từ đó suy ra P  18  19 Chọn ý A.
Câu 3: Cho 2 số thực x, y  1 thỏa mãn điều kiện: 9
1  log 3y  2 log 3y 3  log 3xy  log 2 2 2  2  x . 2 Đặt 2 2
P  x  xy  y . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? ÁN     O A. P 11;12 B. P 12;13 C. P 10;11 D. min P 10 Nguyễn Minh Tuấn IC TP Lời giải
Ý tưởng của mình ở bài này là sẽ kiếm một điều kiện ràng buộc giữa x,y rồi sau đó chỉ ra giả thiết YM
chỉ nhận duy nhất 1 bộ nghiệm. Vậy l|m sao để tìm được mối liên hệ n|y? Dưới đ}y l| c{ch giải OL C quyết của mình. Ụ
Biến đổi giả thiết ta được: PH 9
1  log 3y  2 log 3y 3  log 3xy  log 2 2 2  2  x 2 NH I 8 9
 log x  log xlog 3y  2 log 3ylog xlog  2 2 2 2 2 2 3xy 2 CH 8
Ta nhận thấy rằng log x  log 3y  log  3 2 2 2 . 3xy  log x  a 2  a  b  c  3  
Để đơn giản ta đặt log 3y  b 2
Lúc này ta có 2 giả thiết  9 .  a  ab  2abc  8    log  c 2 2  3xy
Thế b  3  a  c vào giả thiết dưới ta được:
   2  2    9 2c 1 a 2c 5c 4 a   0 2
Coi vế trái là tam thức bậc 2 theo biến a với c là tham số ta có:    
 2        2 2  2 2c 5c 4 18 2c 1 2c 1 c  4c  2
Chú ý với điều kiện x, y  1 ta sẽ có a, b, c  0 . Mặt khác a  b  c  3  c  3
Tạp chí và tư liệu toán học | 54
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Suy ra   0 , điều n|y đồng nghĩa VT  0 3   3 a  log x   2 2 2 x   2 2   
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi b  1  log 3y  1  2  2   y  1 8 1  3 c  log  2  2  3xy 2 76  12 2 Từ đ}y suy ra P  . 9 Chọn ý C. 2
Câu 4: Cho hai số thực x,y thỏa mãn x  2, y  đồng thời: 3  5 log x  log 3y 2
log 3y  12 log x  4log xlog 3xy  80 2 2 2 2 2 2 
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá x  3y ? A. 7 B. 8 C. 5 D. 11 C Ọ Nguyễn Minh Tuấn H Lời giải ÁN
Giống với b|i trên ý tưởng vẫn sẽ l| đi tìm mối liên hệ giữa x,y tuy nhiên nếu không tinh ý thì sẽ a
khá vất vả. Chú ý như với b|i trước ta sẽ cần làm xuất hiện một biểu thức có dạng như log2 . . b xy U TOỆ
Dễ thấy ở bên trong biểu thức thứ 2 nếu đặt nhân tử chung ta sẽ tìm được 1 biểu thức như vậy. LI
Lời giải của b|i to{n như sau. TƯ
Biến đổi giả thiết ta được:  5 log x  log 3y 2
log 3y  12 log x  4 log x log 3xy  80 2 2 2 2 2 2  VÀ Í  5log x  log 3y 2
log 3y  4 log x 3  log 3xy  80 2 2 2 2  2  CH P   2 8       Ạ
5log x log 3y log 3y 4log xlog 80 2 2  2 2 2 T  3xy   8  Đặt log x,log 3y,log
  a, b, c  a b c  3 2 2 2   .  3xy 
Giả thiết lúc này trở thành    2 5a b b  4ac  80 2  b 
Với điều kiện x  2, y 
 a,b,c  0 từ đó ta có 5a  b  5a  v| đồng thời 3 2    2 2        b  b  b 4ac b
2 ab bc  4ac  4 a  c   2 2     2 3  b   2a  2b  2c 
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có P  10 a  2c b  10      80  2   3 
55 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit  a 2   log x  2 2 x  4    
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi b  0  log 3y  0  2  1 y   c 1  8    3 log  1 2  3xy
Do đó x  3y  5 . Vậy có tất cả 5 số nguyên dương không vượt quá x  3y Chọn ý C.
Câu 5: Cho hai số thực x,y thỏa mãn x, y  1 đồng thời:    2 8 6 3 4 log x  log y  log log x  log y  log   8 2 2 2 3 3 2 2 2 2 2  x y  x y  Hỏi BCNN của 2 x y và 4 bằng bao nhiêu? A. 4 B. 8 C. 12 D. 16 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải ÁN O
Sau khi đã tìm hiểu ý tưởng ở 2 bài toán trên thì bài toán này chắc hẳn đã đơn giản hơn với các bạn
rồi. Biến đổi giả thiết ta được: IC TP    2 8 6 3 4 log x  log y  log log x  log y  log   8 2 2 2 3 3 2 2 2 2 2  x y  x y YM   2  2  OL
 log x  2log y  3log
6 log x  3log y  2 log   8 2 2 2 2 2 2 C  xy  xy  Ụ 2 2        PH
Đặt chú ý rằng log x log y log 1 log 1 log x log y 2 2 2 2 2 2 xy xy NH
Thế vào giả thiết ta được: I   log y 
3  2 log x  log y 2  4log x  log y  2 3  2 log x  log y 1 2log x  2 2  2 2   2 2  2 CH 2 2   
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có: 2  log y  2 4      log y    2 2
2 3 2 log x log y 1  2log x    2    8 log y  0 2 2 2  2   2  2      1 log x  x  2
Dấu “=” khi v| chỉ khi 2  2      y  1 log y 0 2 Chọn ý A.
Tạp chí và tư liệu toán học | 56
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 6: Cho hai số thực x, y  1 thỏa mãn điều kiện: 2 x  y log 2 x  y  log  log 4xy  1 2     2 2 2 2   x  4y  1
Giá trị lớn nhất của biểu thức   2 2
f x, y  2xy  x  2y  x  4y bằng? 1 2 3 3 A. B. C. D. 2 3 4 7 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Nhìn hình thức bài toán khá cồng kềnh, thấy rằng bài toán có chứa dấu trị tuyệt đối nên ta sẽ nghĩ
ngay tới bất đẳng thức liên quan tới nó.
Áp dụng bất đẳng thức trị tuyệt đối ta có: 2 2 2 x  y x  4y  1 log 2 x  y  log
 log x  y  1  1  log 2     2 2 2 2   2 x  4y  1 x  y 2 2 C x  4y  1 2 2 2 2 Ọ  log x  y  1  log
 1  log x  4y  1  log x  4y  1 2   2 2   2   x  y H
Mặt khác theo bất đẳng thức AM – GM ta lại có log  2 2
x  4y  1  log 4xy  1  VP 2  2   ÁN 2 2  x  4y  1  1  log  log x  y  1 2  2    U TO
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi  x  y  Ệ x   2y LI
Thế vào f x, y ta được      2 f x, y g x  2x  x TƯ 1 1  1  3 Ta có g 'x  0 
 2x  x   maxg x  g    VÀ 1; 2x 2  2  4 Í Chọn ý C. CH P 3  x  27 Ạ
Câu 7: Cho hai số thực x,y thỏa mãn  đồng thời T 2  y   16 27 16 36 log log  3 2 x  y
y  2x  1 log x  y2  log y  2x  13 3 2 Đặt 2 y
P  x  1  2  log 1  xy . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A. P  4 B. P  4 C. P  4 D. P  3 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Sau khi đã l|m quen với hướng giải thì bài này có lẽ kh{ l| đơn giản với các bạn rồi, chỉ cần sử
dụng bất đẳng thức AM – GM để triệt tiêu các biểu thức chứa biến là sẽ ra.
Biến đổi giả thiết ta có: 27 16 36 log log  3 2 x  y
y  2x  1 log x  y2  log y  2x  13 3 2
57 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
 3  log x  y 4  log y  2x  1 2log x  y  3log y  2x  1  36 3   2   3   2  
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có:
3log x y 4log y2x1 2log x y 3log y2x1 3   2   3   2   1
 6  2log x  y 12  3log y  2x  1 2log x  y  3log y  2x  1 3   2   3   2   6 
1  6  2 log x  y  12  3log y  2x  1  2 log x  y  3log y  2x  1 3 AM GM  3 2 3 2     36 6 3    2 x log x  y  0       3   x y 1  3
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi      log y  2x  1  2  y  2x  1  4 5 2   y   3 Từ đó suy ra P  4 . Chọn ý A. 3
Câu 8: Cho hai số thực x 
 y  0 thỏa mãn điều kiện ÁN 2 O log 3x  y  2   2x3y1 3x y 4  1  log  log 3x  y 2x3y1 2 2   IC T 4 2 P
Khi đó biểu thức P  4xy có bao nhiêu ước số nguyên? YM A. 2 B. 4 C. 5 D. 8 OL Nguyễn Minh Tuấn C Ụ Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được: PH log 3x  y  2   2x3y1 3x y 4  1  log  log 3x  y 2x3y1 2 2   NH I 4 2
 log 3x  y 4    1  4   log 3x  y  1  log 3x  y .4   2   2x 3y 1 2x 3y 1 2   2   2x 3y 1 CH
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có: 2x3y1 2x3y1      4 1 1 4 log 3x y  log 3x  y 2x 3y 1 4  1  log 3x  y .  2 2   2   2 2 2x3y1         log 3x y 1 1 4 log 3x y  2x 3y 1 4 log 3x  y  1  4 .  2   2x 3y 1 2   2   2 2
Cộng 2 vế bất đẳng thức ta được VT  VP  3 2x3y1  3 x 4  2  2x  3y   2
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi    2   log 3x  y  2 1  2   3x  y  4 y   2
Vậy P  4xy  3 có tất cả 4 ước số nguyên là 1, 3 Chọn ý B.
Tạp chí và tư liệu toán học | 58
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | x2y4 1 1 x2y2
Câu 9: Cho hai số x, y 
thỏa mãn x  2y đồng thời  xy 2      2 2 e e x y 2  4e 2
Đặt P  x  y . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A. P  5 B. min P  1 C. P  3 D. max P  4 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Đ}y l| một câu khá là hay chắc hẳn nhiều bạn sẽ nghĩ tới phương ph{p đ{nh gi{ đầu tiên, ý tưởng
đó l| đúng nhưng trước tiên ta cần phải biết tới 1 bất đẳng thức phụ sau.
Bất đẳng thức phụ hay gặp: x e  x  1
Chứng minh: Xét hàm số   x       x f x e x 1
f ' x  e  1, f 'x  0  x  0       x min f x f 0  0  e  x  1 x 
Biến đổi giả thiết ta được: x2y4 1 x2y4 1 2 2    C x 2y 2  x y 2 e  e x  y  2 2 x 2y  4e  2  xy2 e
 x  y  2  4 Ọ xy2 H
Áp dụng bất đẳng thức phụ trên ta có: e  x  y  2  1 x2y4 1 2 1 ÁN x2y  x2y2 x2y2
Mặt kh{c cũng theo AM – GM ta có 2 2  2  2  4 U TO    2 x 2y  1 Ệ
Vậy VT  4 . Dấu “=” khi v| chỉ khi   x  y  1    LI x y 2 Chọn ý C. TƯ
Câu 10: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn điều kiện VÀ 2 Í  2  log x  y  1 2 2 x2y   y yx x 2  1 CH
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức P  log    y x .2  x y 1   2x 4y P ẠT 1 1 1 1 A. B. C. D. 2 4 8 16 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Đến bài này sẽ không còn dễ như những bài to{n trước nữa, ta cần một chút kỹ năng biến đổi để có
thể có thêm định hướng giải bài toán này.
Biến đổi giả thiết ta được: 2 2 1  2  log x  y  1   2  2 2 x2y   y yx x x2y 2  1 2  1 log      x y 1 y x x y 1    2 1 2 1   2     2 x2y 2  1 log         y x x2y 1 2 1 log   y x 1 x y 1 x y 1  
Khi đó P viết lại thành P  log y x.2    2 x 2y x y 1
59 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit a  log    y x x y 1   2 1 b  1
Để đơn giản ta đặt     2  a   1 x2 y b  2 b  1 a  1 2b 2
b 1  b b1  b 1 Thế v|o ta được P    2b 2 8 Chọn ý C. 1 1 1 5 5
Câu 11: Cho hai số thực dương x,y thỏa mãn    ln xy  2 2 2 2 x y x  y 2 2
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá x  y ? A. 0 B. 1 C. 2 D. 3 Lời giải
Với bài này ta sẽ sử dụng cách dồn biến về đại lượng xy. Có thể thấy là vế tr{i l| đa thức đối xứng 1 1 1 5 5
nên ta cho x y     
. Vậy bài toán sẽ thêm bớt như sau: 2 2 2 2 2 x y x y 2x 2xy 1 1 1 5 5 ÁN    ln xy  2 2 2 2  O x y x y 2 2 1 1 1 5 5 5 5      ln xy   IC T 2 2 2 2 x y x  y 2xy 2 2xy 2 P 1 1 2 1 1 5 5 5       ln xy   YM 2 2 2 2 x y xy x  y 2xy 2 2xy 2 2 2 OL x  y x  y 5 5 5 C    ln xy   2 2 2 2 Ụ x y 2xy x  y  2 2xy 2 2 PH x  y  2 2 2x  xy  2y  5  1  1  5     ln    2 2 2x y  2 2 x y  2  xy xy      2  NH I 5  1  5
Xét hàm số f t  t  ln t t  0  f 't  1   ,f 't  0  t  1  f t  f 1  CH 2  t  2
Vậy VT  VP . Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi x  y  1 Chọn ý C.
Câu 12: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện 2 2
0  x  y  ,x, y  0 và 2 1 sin   2 2 x y  tan 2 2 x y  x y  2.2  4  2  2   x y 2   4.4  16 2018    
Tính giá trị của biểu thức P  sin x  y  cos x  y   1  2    A. 1 B. 0 C. D. 2 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải  2 2    2 2    2 2    2 2 sin x y tan x y sin x y tan x y 
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có 2  2  2 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 60
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |    1  
Xét hàm số f t  sin t  tan t 0  t   f't  cost   0 t     0; 2 2 cos t  2      f t  f 0  2 2    2 2 sin x y tan x y   0  2 2  2
Mặt khác theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có: x x 2  2.2  4 2.2  4 4. x y y 2 2  y 4 2     2 x y 4.4  16 4. x 2 2  4 2 4. x 2 2 y   y 4 2
Từ đó suy ra VT  2  VP 2 2 x  y  0 x  y
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi     x  y  1  P  0 x y 2.2  4 x  1  2y Chọn ý B.
Câu 13: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn x x1    x    x 4 2 2 2
1 sin 2  y  1  2  0 2018 2018 C Đặt P  sin
y 1 x . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? Ọ A. P  1 B. P  2 C. P  3 D. P 4; 5 H Lời giải ÁN
Biến đổi giả thiết ta được: x x1 4  2  2 x 2  1sin  x 2  y  1  2  0 U TOỆ   2x x 2  2.2  1  2 x 2  1sin  x 2  y  1  1  0 LI   2x x 2  2.2  1  2 x 2  1sin  x 2  y  1 2  sin  x 2  y  1 2  cos  x 2  y  1  0 TƯ x x  2 2  sin 2  y  1  1 x x 2 x  VÀ
 2 1 sin2  y 1  cos 2  y 1    0   Í 2 cos   x2  y1  0 CH Vì 2  x       x cos 2 y 1 0 sin 2  y  1  1  . P Ạ x x T
 Nếu sin 2  y  1  1  2  0 - Phương trình vô nghiệm  Nếu  x    x sin 2 y 1  1
  2  2  x  1  sin y  1  1 
Vậy giá trị của biểu thức P  2 . Chọn ý B.
Câu 14: Cho hai số thực x, y  1 thỏa mãn 2 2 log 2x  2 log  2 y  1 2 log x  1 2 2 2 
Tính giá trị của biểu thức P  log x  y 2   A. log 3 log 5 2 B. 2 C. 1 D. 2 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Ý tưởng bài này giống với b|i 12, nhưng hình thức đã đơn giản hơn rất nhiều.
Biến đổi giả thiết ta có:
61 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2 log x  1 2 2 log 2x  2 log  2 y  1 2 log x  1  2    2   2log y  1 2  2 2 2 2 2  log x  1 2 2 2 t  1 2  t  2 Xét hàm f t   
t  0  f't 
, f ' t  0  t  1  f t  f 1  2 2 2       t  1  2t 1 log x 1 2   2 Từ đó suy ra
 2 . Mặt khác theo giả thiết ta có: 2 log x  1 2 2 2 log  2
y  1  2 log 1  1  2 2  2  
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi x  y  1 . Chọn ý C.
Câu 15: Cho hai số thực dương x  y  1 thỏa mãn điều kiện:
4log x  y  12   xy 2  1log x y 2  5  2 log x  y  2 2 2 2    Đặt 3 3
P  a  b . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? ÁN     O A. P 2 B. P 3 C. P 1 D. P 1 Nguyễn Minh Tuấn IC TP Lời giải
Vẫn l| ý tưởng của bài toán 12 và 14 tuy nhiên với bài này cần một chút kiến thức về bất đẳng YM
thức thì sẽ giải nhanh hơn rất nhiều thay vì c{ch đạo hàm truyền thống. OL
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có: C Ụ
log x  y  5  log x  y  1 log x  y  5  2 2 log x  y  1 2 2  log x  y  3   2   2   2       PH 2 2 4 log x  y  12 2   NH I   2
log x  y  5  2  2 log x  y  1 2 2    CH
Mặt khác theo giả thiết ta lại có xy 0 2  1  2  1  2
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi x  y  1 Chọn ý A.
Câu 16: Cho 2 số thực x,y dương thỏa mãn điều kiện     3 2 2 11 log 2x log 4y 1 log xy  2 2 2 2 Đặt 3 3
P  x  y . Hỏi P có bao nhiêu ước số nguyên? A. 1 B. 2 C. 5 D. 0 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Đ}y l| dạng toán quen thuộc m| ta đã có hướng giải ở c{c b|i to{n trước.  2  Đặt log 2x,log 4y,log
  a, b, c  a b c  4 2 2 2    xy 
Tạp chí và tư liệu toán học | 62
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 11 Giả thiết trở thành
. Nhận thấy 2 giả thiết đều l| đa thức đối xứng theo 2 biến a, b nên 2
dấu “=” sẽ xảy ra tại a  b  x, c  y đến đ}y ta sẽ tham số hóa để tìm điểm rơi.
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có: 2 2 a  x  2ax  2 2 2 2 3 b  x  2bx
 a  b  c  2xa  b 2 3 2  3y c  2y  2x  3 3 3 2 c  y  y  3y c    2 y 1 2x  3y 
Đến đ}y ta cần tìm x, y thỏa mãn   
3 . Vậy P không phải là số nguyên 2x  y  4 x    2
nên không có ước nguyên dương. Chọn ý D.
Câu 17: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn điều kiện x  y  1 đồng thời xy 2y2x 2  xy 2  2  9.2 C Ọ
Đặt P  x  y . Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá P ? H A. 1 B. 2 C. 5 D. 0 ÁN Nguyễn Minh Tuấn Lời giải U TO
Đ}y l| một b|i to{n với c{ch ph{t biểu đơn giản nhưng tuy nhiên một số bạn sẽ rất dễ bị nhầm khi Ệ LI
{p dụng bất đẳng thức AM – GM. Sau đ}y mình sẽ chỉ ra một lỗi có thể một v|i bạn mắc phải.
Với ý tưởng của c{c b|i to{n cũ thì chúng ta thường sẽ có đ{nh gi{ sau: TƯ xy 2y2x xy 1 1 xy 1 xy 1 3 2  2  2   .2  .2   2 2   3 x y x y VÀ 2 2 2 2 4 Í     CH
Sau khi có đ{nh gi{ trên thì tiếp theo ta sẽ đ{nh gi{ vế tr{i để chỉ ra dấu “=”, nhưng tuy P
nhiên điều n|y l| không thể do điểm rơi của b|i to{n không phải như thế. Để giải quyết ẠT
được ta phải chú ý thêm tới điều kiện m| đề b|i đã cho l| x  y  1 từ đ}y ta sẽ suy ra xy 2
 2 . Sử dụng bất đẳng thức AM  GM ta có: xy xy xy xy xy 2y2x xy 1 2 2 1 3.2 3 3.2 9 2  2  2           2 8 8   2 x y x y 4 4 4 4 2 2 Mặt kh{c ta lại có 2  xy 2  yy2 y2 2  1 x  y  1  2  2  2  2  4 x  1
Vậy VT  VP . Dấu “=” xảy ra khi v| chỉ khi  y   0 Chọn ý A.
Nhận xét. Ngo|i mắc phải lỗi như trên thì một số ít khi lần đầu gặp sẽ bị nhầm rằng đ}y l| dạng
to{n tìm mối liên hệ x,y, nhưng ta phải tinh ý nhận ra yêu cầu của đề b|i l| hỏi có bao nhiêu số
nguyên dương để nhận ra phải sử dụng tới phương ph{p đ{nh gi{!
63 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit x  1  y
Câu 18: Cho 2 số x,y thỏa mãn  thoả mãn điều kiện: y   0        x  1 ln x y ln 1 y  2 ln 2
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 P  x  xy  y là? 1 1 1 1 A. B. C. D. 5 3 6 4 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Thực chất đ}y l| một b|i to{n kh{ l| đơn giản, để ý tới yêu cầu của b|i to{n l| tìm gi{ trị nhỏ nhất
nên chắc chắn từ giả thiết ta sẽ phải tìm được mối liên hệ giữa x v| y. x  y  a x  1 a  b a  b Đặt   
. Giả thiết trở th|nh ln a  ln b  2 ln 1  y   b 2 2 2
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có: ÁN O          2 ln a ln b 2 ln a.ln b 2 ln a ln b ln a ln b IC T 2 a  b 1 1 1 a  b P Mặt kh{c ln
 ln ab  ln a  ln b   lna  ln b   lna  ln b  ln 2 2 4 2 2 YM
Vậy VT  VP . Dấu “=” xảy ra khi v| chỉ khi a  b  x  y  1  y  x  1  2y OL 1 Khi đó P  . C min 4 Ụ Chọn ý D. PH
Câu 19: Cho 2 số thực x, y  0 thỏa mãn điều kiện NH 2 I 2 2 2 y
log x  log y  log x  2  log 2 4 2 2 x CH
Có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá 8xy ? A. 2 B. 4 C. 6 D. 8 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được: 2 2 2 2 y
log x  log y  log x  2  log 2 4 2 2 x 2 2
 log x  log y  log x  2  2 log y  log x 2 2 2 2 2 2 2 2 2
 log x  log y  2 log y  log x  2  log x  2 log x  log y log x  2  0 2 2 2 2 2 2 2 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 64
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
 log x  12  log y  12 2 2
 2 log x  log y log x  2  0 2 2 2 2 2 log x  1  2  1  x   log y  1  2  2  2 y     2 log x log y 0 2 2
Khi đó 8xy  8 , vậy có tất cả 8 số nguyên dương thỏa mãn yêu cầu b|i to{n Chọn ý D.
Câu 20: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn              3 x y x 2y x 3y x 1 2 1 2 1 2 1 2 . 2 2 2  2 Đặt x y 2 y P  e  x 
 x  2y . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? 4 A. P  e  1 B. P  e C. 2 max P  e D. P  e  2 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Thực chất c}u n|y chỉ để giới thiệu cho c{c bạn một bất đẳng thức quen thuộc, chứ đề thi chắc sẽ C Ọ
không ra dạng kiểu n|y. Chú ý tới bất đẳng thức Holder m| mình đã giới thiệu ở đầu. H
Một bất đẳng thức m| ta hay gặp:           3 3 1 a 1 b 1 c 1 abc ÁN
Có bổ đề sau: Cho các số thực dương a, b, c, x, y, z, m, n, p khi đó ta luôn có:
              3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 a b c x y z m n p axm byn czp U TO Ệ
Chứng minh: Theo AM  GM ta có: LI 3 3 3 a m x 3axm 1.    TƯ 3 3 3 3 3 3 3 3 3 a  b  c m  n  p x  y  z  3 3 3 a  b  c  3 3 3 m  n  p  3 3 3 3 x  y  z  3 3 3 VÀ b n y 3byn Í 2.    3 3 3 3 3 3 3 3 3 a  b  c m  n  p x  y  z  3 3 3 a  b  c  3 3 3 m  n  p  3 3 3 3 x  y  z  CH P 3 3 3 c p z 3cpz Ạ 3.    3 3 3 3 3 3 3 3 3 T a  b  c m  n  p x  y  z  3 3 3 a  b  c  3 3 3 m  n  p  3 3 3 3 x  y  z 
Cộng 3 bất đẳng thức trên có điều phải chứng minh.
Quay lại b|i khi đó phương trình trở thành:           3 3 1 a 1 b 1 c 1 abc 3 3  3  3  1   1 
Theo bất đẳng thức Holder ta có         3 a   3 1  abc 3 3  cyc  2   2   
Với bài toán này nếu đặt xy x2 y x3y 3 x 2  a, 2  b, 2
 c  abc  2 , đ}y chính l| dạng trên.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi xy x2y x3y 2  2  2  x  y  0 Vậy khi đó P  e . Chọn ý B.
65 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 21: Cho 2 số thực x, y  0 thỏa mãn điều kiện  xy1 x2y1   3x4y3 1xy   2x3y 2 2 2 2  2 2 2 x  y a a Biết rằng biểu thức
 với là phân số tối giản. Tổng a  b bằng? 4 b b A. 5 B. 6 C. 4 D. 7 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Nhìn chung bài toán nhìn rất cồng kềnh, ta sẽ tư duy theo hướng m| ta hay nghĩ tới nhất đó l| quy
đồng. Biến đổi giả thiết ta được:  xy1 x2y1 2  2  3x4y3 1xy 2  2  2x3y  2 4x5y4 4x6y4 y 2x3y  2  2  2  1  2 2x2y4 2x3y4 2  x2y 2  x3y  2  2  2  2  1
Đến đ}y mọi việc trở nên rất đơn giản phải không nào? Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ÁN ta có: O 2x2y4 2  x2y 2  x3y 2x3y4 2x2y4 2  x2y 2  x3y 2x3y4 2  2  2  2  2 2 .2  2 2 .2  1  VP 2 2 IC T x  1 x  y 1 P
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi    y   0 4 4 YM Chọn ý A. OL xy3 1 1 x  y  e C
Câu 22: Cho 2 số thực dương x, y thỏa mãn   2x y y 2x 2  3.4 4  3.2 2 x1 y1 2  2  Ụ PH m m Khi đó 3 4
x  y được viết dưới dạng
với m,n là các số nguyên dương v| là phân số n n NH I
tối giản. Hỏi T  m  n có giá trị là bao nhiêu? A. 149 B. 147 C. 160 D. 151 CH Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Nhìn hình thức rất cồng kềnh, nhưng hãy chú ý tới đại lượng x y 3 x y e    
, điều n|y l|m ta liên
tưởng tới bất đẳng thức phụ x
e x  1 , đến đ}y hướng đi của b|i to{n sẽ như sau:
Biến đổi giả thiết ta được: xy3 x y x y 1 1 x  y  e 2  2 2  2 xy3      x  y  e 2x y y 2x 2  3.4 4  3.2 2 x1 y1 2  2  2x 2y 2y 2x 2  3.2 2  3.2 Đặt x y
2  a, 2  b thì theo bất đẳng thức AM – GM ta có: 2 a a a  b 2 b 1 2b a  b 3 a   ;      a  3b a  b a  3b a  3b 2 a  3b a  3b 4 2 a  b 2 b b a  b 2 a 1 2a a  b 3 b   ;      b  3a a  b b  3a b  3a 2 b  3a b  3a 4 2a  b
Tạp chí và tư liệu toán học | 66
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | x y x y 2  2 2  2
Cộng hai bất đẳng thức trên với nhau ta có   2 2x 2y 2y 2x 2  3.2 2  3.2
Mặt khác theo một bất đẳng thức phụ quen thuộc ta có: xy3 xy3 x  y  e  x  y  3  e  3  3  1  2 x y 2  2 3
Vậy VT  2  VP . Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi   x  y  x  y  3  0 2 Khi đó 3 4 135 x  y  . 16 Chọn ý D.
Câu 23 Cho các số thực a,b,c thỏa mãn 0  a, b, c  1 . Khi đó trị nhỏ nhất của biểu thức 1 1 1 2 m
P  log b  log c  log a a b c
được viết dưới dạng
, với m,n là các số nguyên dương 2 2 4 n m và
là phân số tối giản. Hỏi 3 3
T  m  n có giá trị là bao nhiêu? n C A. 171 B. 89 C. 195 D. 163 Ọ Nguyễn Minh Tuấn H Lời giải ÁN
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có: 1 1 1 1 1 U TO  2 2 2
P  log b  log c  log a  log blog c  log a  log c  log a a b c a b c a c Ệ 2 2 4 4 4 LI  1 1 1 1 1 1 2 2 log c  log a  log c  log c  log c  log c  log a a c a a a a c 4 4 4 4 4 4 TƯ 1 1 1 1 1 2 5  5 5 log c. log c. log c. log c. log a  a a a a c VÀ Í 4 4 4 4 4 4 5 CH
Vậy gi{ trị nhỏ nhất của P  , khi đó T  189 4 P Ạ Chọn ý B. T y 1 1 x  
Câu 24: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 4 y 4x 2  2
 4 . Đặt P  x  y . Hỏi mệnh đề nào sau đ}y đúng? A. P  1 B. 2 3 5 C. D. 2 2 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có: y 1 y 1 1 1  2 . x 2 x. 4 y 4 y 4x 4x 2  2  2  2  4  VP  1 x  5
Dấu “=” xảy ra khi v| chỉ khi  2  P  . 2 y   2
67 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit Chọn ý D. b loga 4 3
Câu 25: Cho 2 số a,b thực a,b thỏa mãn b  a  1 và logb a a 2  16
 4 . Giá trị của biểu  a  thức P  log2  ? b    A. 0 B. 2 C. 3 D. 1 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có: b  3   1 3 log  a 4log b  4  4 3 a log   b a a logb a  4 2 16 2 2  f t t  t 4 2 2        t  log a 0;1 b    1 3  4 4     3 4  Suy ra f 't t  t 4  t t  2 ln 2  .2
ln 2  2  4.2 ln 2  2  4.2  ln 2  0 2  4 3  t    1 3    4  t   t 4  f t 2 2    
 f 1  4  VT  VP ÁN O  a 
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi a  b  P  log    0 2  b  IC TP Chọn ý A. YM 1 2 2x 9
Câu 26: Cho 2 số thực x, y  0 thỏa mãn  y  2x và log log log xy  . Đặt x 2 2 2 x y 16 OL C x y
P  2 .2 . Hỏi mệnh đề n|o sau đ}y đúng? Ụ A. P 4; 5 B. P 1; 2 C. P 2; 3 D. P 6;7 PH Nguyễn Minh Tuấn NH I Lời giải CH
Biến đổi giả thiết ta được 2 2x 9 log log log xy  2 2 2 x y 16   9 1  log x
log x  log y  1 log  log y  2   2 2  2 2  16 a  log x 9 Để đơn giản ta đặt 2 
 1 a a  b  1a  b  b   log y 16 2
Nếu a  1  VT  0 , vô lý 1 1 1 Để ý thấy
 y  2x  log 2x  log
 a  1  a  a   2 2 . x x 2 1 Nếu   a  1 thì ta có: 2 2
         1
             1  1  1  9 1 a a b 1 a b 1 a a b 1 a b 1 a a    1  a  a   2 2 4 2      16
Tạp chí và tư liệu toán học | 68
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  1  1 1 a  log x     2 4   x  2 4 4
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi       P  6,07725 1 1 1      2 b log y 2 y     2 2  2 Chọn ý D. 2  x  3
Câu 27: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 
. Hỏi có bao nhiêu bộ số x, y thỏa mãn 2  y   5   
phương trình log 3  sin xy  cos  x   2   ? 6    A. 4 B. 2 C. 3 D. 1 Lời giải
Thực chất đ}y l| một c}u kh{ đơn giản nếu như ta đã l|m quen với phương ph{p đ{nh gi{ rồi, các
câu 28, 29 sẽ l|m tương tự nên mình sẽ chỉ trình bày mỗi lời giải câu 27.    C
Ta có 3  sin xy  2  log 3  sin xy  1    2 
 , mặt khác cos x  1. Do đó phương trình Ọ  6  H
thỏa mãn khi và chỉ khi: ÁN  1     x   2k cos x      1  6   6    k,n   U TO  sin xy  1 xy   n  Ệ  2 LI   
Với giả thiết 2  x  3 nên k  1 . Với k  13 6 1  x   y   n   TƯ 6 13  2   9 y  VÀ    Í 6  13 Do 2  y  5  2    n   5  n 1;  2   13  2   15 CH y   13 P Ạ
Vậy có 2 bộ số thỏa mãn yêu cầu đề bài. Chọn ý B. T  9 17
Câu 28.   5; ;   5 5  6 12 Câu 29.    ;   7 7 
Câu 30: Biết rằng tồn tại duy nhất một a để phương trình sinx 2 2
 sin x  cos x  sin x  a
có nghiệm duy nhất, hỏi a có tất cả bao nhiêu ước số nguyên A. 2 số B. 8 số C. Không có D. Vô số Lời giải 2 2
Do sin x  sin x ,sin x  sin x nên nếu phương trình có 1 nghiệm l| x thì cũng có nghiệm là x
 . Nên để phương trình có nghiệm duy nhất thì đồng nghĩa với x  0 . Thế
ngược lại ta giải ra được a  0 .
69 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit Chọn ý D.
Câu 31: Cho 2 số thực dương x,y thỏa mãn điều kiện 2  2             2 xy 2 2 xy x y 4    2 2 1 1 log x 2 log y  1     1 xy x    4      4   
Hỏi có bao nhiêu số nguyên dương không vượt quá 4 4 a b A. 13 B. 14 C. 15 D. 16 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được: 2  2             2 xy 2 2 xy x y 4    2 2 1 1 log x 2 log y  1     1 xy x    4      4    2 2 2 x y 4   2    1 xy 2 2  1 2 log x 2 log y  1  2  1 xy   x   xy 2    ÁN 1  2   12 xy 2 2 O log x xy 1    2   12    2  2 2 x y 4 xy 2 log y  1 IC T x P 1 2 1   log x  2 xy 2 2    YM 2 1  2x y 4 xy 2 log y  1 x OL 1 1 1 C      Ụ  xy2 2  1 log y  1  2 2 2 2 2 x y 4 x log y  1 x PH
Đến đ}y ta có một bổ đề khá quen thuộc cần phải nhớ. 1 1 1 NH I
Bổ đề. Với 2 số thực không âm a,b ta luôn có    .
a  12 b  12 1  ab CH 1 1 1
aba  b2  1  ab2
Ta có đẳng thức sau đ}y:      0 . Vậy bất
a  12 b  12 1  ab a  12 b  12 1  ab
đẳng thức đã được chứng minh.
Ta cũng có thể dùng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz chứng minh được. Ta có:   1 b a 2  ab 1   1 a 1        2   b  a  1 a  bab  1      b 1 a ab  1   1  b  2   1    a     2 b  1 a  bab  1
Cộng lại có điều cần chứng minh! 1 1 1
Áp dụng v|o b|i to{n ta được    
2   12 log y  12 xy 2 xy 2 2 log y  1 x x
Mặt khác theo bất đẳng thức AM – GM ta có
Tạp chí và tư liệu toán học | 70
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 1 1 1        2  2 2 x y 4 log y  1  2xy 4 xy 2 2 log y  1 2 log y  1 x x x
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi x  y  2 . Khi đó có tất cả 16 số nguyên dương không vượt quá 4 4 a b . Chọn ý D.
Câu 32: Cho 2 số thực x,y thay đổi thỏa mãn x  y  1  2  x  2  y  3  . Giá trị lớn nhất a của biểu thức xy4 
     7xy   2 2 S 3 x y 1 2
3 x  y  là với a,b là các số nguyên dương b a
và tối giản. Tính P  a  b b A. P  8 B. P  141 C. P  148 D. P  151 Lời giải
Đ}y chính l| đề thi THPT Quốc Gia 2016 đã được biến tấu để trở thành 1 câu hỏi trắc nghiệm! C Ọ 2 2
Từ giả thiết ta có x  y  1  4 x  2  y  3  4x  y  1  2 x  2 y  3  H
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM cho 2 số thực không âm ta có: ÁN 
        2 2 x 2 y 3 x y 1
x y 1  8x  y  1  1   x  y  7 U TO Mặt khác ta lại có: Ệ x  y  3 3  x  y  7 LI
x y 12  4x y12 x2 y3  4x y1   x y 1     x  y  1    TƯ  x  2 y  3  0 x  2 9746 Nếu x  y  1       S   VÀ x  y  1  y  3  243 Í       CH Nếu 3 x y 7 . Đặt t x yt 3;7 P t4 7t     Ạ Xét hàm số f t 3 t 1.2 t 3;7 T  f 't t4 7t
 3 ln 3  2  t  1 7t 2 ln 2  f ' t t4 2 7t
 3 ln 3  2 ln 2  ln 2  7t 2  t  1 7t 2 ln 2 t4 2
 3 ln 3   t  1 2 ln 2  2 ln 2 7t 2  0 t  3;7
Vì f '3  0, f '7  0 nên tồn tại số a 3;7 sao cho f 'a  0 . Suy ra f t nghịch biến trên  193 193
3;a v| đồng biến trên a;7 . Mặt khác f 3 
;f 7  35  f t  f 3  t  3;7 3 3 Ta sẽ đi chứng minh 2 2
x  y  5 với x  y  3,x  2 . Nhận thấy rằng khi: +   2 2 2 2 2 x
2; 3  y  3  x  0  y  x  6x  9  x  y  2x  6x  9  2 x  2x  1  5  5 + 2 2 x  3  x  y  9
71 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit Vậy 2 2 x  y  148 5  S  . 3 Chọn ý D.
Câu 33: Cho x,y là 2 số tự nhiên khác 0. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức x y P  36  5 A. P  8 B. 9 C. 10 D. 11 Lời giải
Đ}y l| một câu phát biểu vô cùng đơn giản, nhưng thực chất là một bài toán nếu làm tự luận sẽ rất
khó đòi hỏi tới kiến thức số học. Ta có m 36 tận cùng bằng 6, n 5 tận cùng bằng 5. Nếu m n
36  5 thì P có tận cùng bằng 1, nếu m n
36  5 thì P có tận cùng bằng 9 Xét P  1 ta có m n m n
36  5  1  36  1  5 . Đẳng thức này không thể xảy ra vì vế trái chia
hết cho 35 nên chia hết cho 7, còn vế phải không chia hết cho 7 Xét P  9 ta có n m 5  36  9 n
 5 chia hết cho 9, vô lí. ÁN
Xét A  11 , xảy ra khả năng n|y chẳng hạn khi m  1, n  2 . Vậy min P  11 . O Chọn ý D. IC T c c     P
Câu 34: Cho các số thực dương a,b,c kh{c 1 thỏa mãn 2 2 log b log c log 2 log 3 a b a b . b b YM
Gọi M,m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức P  log b  log c a b .   OL Tính S 2m 3M C 2 1 C. S  3 D. S  2 Ụ A. S  B. S  3 3 PH
Thầy Đặng Thành Nam – Vted.vn NH Lời giải I
Đặt x  log b, y  log c  P  x  y      a b
, khi đó giả thiết viết lại thành 2 2 x y xy x 2y 1 CH
Thế y  x  P vào giả thiết trên ta được      
       2 2 2 2 x y xy x 2y 1 x 3 P x P 1  0 2 2 5
Phương trình trên có nghiệm khi và chỉ khi   3  P  4P  1  0  1   P  3 Chọn ý C.
Câu 35: Cho các số thực a,b,c khác 0 thỏa mãn a b c 3 5 15  
. Hỏi giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
P  a  b  c  4a  b  c là? A. 3   log 3    2   log 5 5 B. 4 C. 2 3 D. 3 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có a b c
3  5  15  t  a  log t, b  log t, c  log t 3 5 15 1 1 1 ab  c      ab  bc  ca  0 log 15 log 3  log 5 1 1 a  b t t t  a b
Tạp chí và tư liệu toán học | 72
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 2 2
Khi đó ta có P  a  b  c  2 ab  bc  ca  4 a  b  c  a  b  c  4 a  b  c  4  Chọn ý B.
Câu 36: Cho a,b là hai số thực thay đổi thỏa mãn b  0 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức    2   a P a b 10  log b2  1  1   1  1  A. 2   log B. 2   log    ln 10  ln10     ln 10  ln 10   1  1 
C. 2 log ln 10 D. 2   ln  ln 10  ln10    Lời giải Xét 2 điểm  a
A a;10 ,Bb;log b , do đồ thị của 2 hàm số x
y  10 , y  logx đối xứng qua
đường thẳng y  x do đó khoảng cách giữa 2 điểm A v| B chính l| P v| đạt giá trị nhỏ
nhất khi A, B đối xứng với nhau qua đường thẳng y  x , do đó 2 điểm A,B cùng nằm trên C
đường thẳng y  x  m . Ọ Vì vậy ta có H       a a a 1 1 1 ÁN
Aa;10 ,Ba;10   AB  P  2 10 a  f a  f log   2     log  ln 10   ln 10  ln10      Chọn ý B. U TOỆ
Câu 37: Cho các số thực a,b,c lớn hơn 1 thỏa mãn log a  1  log b log c log 2 2  2 2  bc . Tìm LI
giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
S  10 log a  10 log b  log c 2 2 2 TƯ A. 3   log 3    2   log 5 5 B. 4 C. 2 3 D. 3 VÀ Í Lời giải CH
Biến đổi giả thiết ta được P
log a  1  log blog c log 2 2  2 2  Ạ bc T
 log a. log b  log c  1  log blog c 2  2 2  2 2
 log alog b  log alog c  log blog c  1 2 2 2 2 2 2
Đặt log a; log b; log c  x, y, z    2 2 2  
 ta cần tìm giá trị nhỏ nhất của 2 2 2 S 10x 10y z
Bây giờ ta cần tìm số k dương sao cho 2 2 2
10x  10y  z  2k xy  yz  xz 2 2 2
 10x  10y  z  k  2 2 2 x  y  z   k  2 2 2
x  y  z   2k xy  yz  xz
 k  10x  k  10 y  k  1z  k x  y  z2 2 2 2 2 2 2 x y z     k x  y  z2 1 1 1 k  10 k  10 k  1
Sử dụng bất đẳng thức Cauchy – Schwarz dạng cộng mẫu Engel ta có
73 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2 2 x y z x  y  z2 2    1 1 1 1 1 1   k  10 k  10 k  1 k  10 k  10 k  1 1
Đến đ}y sử dụng được giả thiết ta sẽ chọn k sao cho  k  k  2 1 1 1   k  10 k  10 k  1 Chọn ý B.
Câu 38: Với a,b,c lớn hơn 1. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của P  log bc  log ca  4 log ab a b c A. 6 B. 12 C. 11 D. 10 Lời giải
Đ}y l| một câu sử dụng bất đẳng thức AM – GM kh{ l| cơ bản
Biến đổi giả thiết và áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có
P  log bc  log ca  4log ab  log b  log a  log c  4log a  log c  4log b a b c a b a c b c
 2 log b.log a  2 4log c.log a  2 4log c.log b  10 a b a c b c ÁN O Chọn ý D.
Tương tự với câu 39. Chọn ý C.
IC TP Câu 40: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c lớn hơn 1 v| x z YM thỏa mãn y
abc  a  b  c . Tìm giá trị nhỏ nhất của 2 P  x  y  2z OL A. 4 2 B. 4 C. 6 D. 10 C Ụ Lê Phúc Lữ PH Lời giải 1 1 1 NH Từ giả thiết ta có x a  abc  2 log a  tương tự  2 log b,  2 log c I abc x abc abc y z CH 1 1 1
    2log a  log b  log c  2. abc abc abc  x y z
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có : 4 1 1 1 4z 4z 2
   2   x  y   T 
 2z  f z  f 1  6 x  y x y z 2z  1 2z  1 Chọn ý C.
Câu 41: Xét các số thực dương x,y,z thay đổi sao cho tồn tại các số thực a,b,c lớn hơn 1 v| 16 16 thỏa mãn x y z
abc  a  b  c . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 P    z x y A. 20 3 C. 24 3 B. 20  D. 24  3 4 3 4 Lời giải
Tạp chí và tư liệu toán học | 74
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 1 1 1
Tương tự với câu 40 ta có 
   2log a  log b  log c  2. abc abc abc  x y z  1 1  2  1  2 16 2
 P  16    z  162    z  32 
 z  f z  f 2  20  x y   z  z Chọn ý A.
Câu 42: Cho các số thực a,b,c thỏa mãn 0  a, b, c  1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
S  log b  log c  log a a b c 5 2 3 A. 2 2 B. 3 C. D. 3 2 Lời giải
Đ}y l| một c}u tương tự câu 23 ta sẽ phải dùng tới bất đẳng thức AM – GM để triệt tiêu các biến
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có
S  log b  log c  log a  2 log b.log c  log a  2 log c  log a a b c a b c a c C
 2 2 log c. log a  2 2 log c.log a  2 2 a c a c Ọ H Chọn ý A.
Câu 43: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn 2 2 2
log a  2 log b  3log c  6 . Biết giá trị lớn ÁN 3
nhất của biểu thức là T  log a log b  log b log c  log c log a là
. Mệnh đề nào dưới đ}y k U TOỆ đúng? LI 1 A. k  1 B. 3 2 k  3k  3 C. 3 k  3k  3 D. k  TƯ 2 Lời giải VÀ Í
Một c}u ho|n to|n tương tự với câu 37, ta sẽ dùng phương ph{p tham số hóa kết hợp bất đẳng CH
thức Cauchy – Schwarz. Đặt a b
c  x y z 2 2 2 log ;log ;log
, ,  x  2y  3z  6 P 2 2 2 Ạ x y z 2 Ta có đ{nh gi{ 2 2 2
6  x  2y  3z  2k xy  yz  xz     k x  y  z T 1 1 1 k  1 k  2 k  3 1 Khi đó cần tìm k sao cho 3 2 k   k  3k  3 1 1 1   k  1 k  2 k  3 Chọn ý C.
75 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 44: Cho 3 số thực dương a,b,c thỏa mãn log a log b  log b log c  3 log c log a  1 . Biết m  n
giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
P  log a  log b  log c là
với m,n,p lần lượt là p m các số nguyên dương v|
là phân số tối giản. Tính m  n  p ? p A. 64 B. 16 C. 102 D. 22 Lời giải
Với bài toán này nếu đặt log a; log b; logc  x ,y ,z  xy yz  3xz  1 thì ta sẽ không thể áp
dụng phương ph{p l|m của b|i trên, khi đó ta sẽ cần phải nghĩ ra c{ch đặt khác.
Đặt log a; log b; log c   ix, j y, k 
z  ijxy jkyz 3kixz  1 j
Tìm m,n,p thỏa mãn ij  kj  3ki  i  k 
. Chọn j  3  i  k  1 3 1
Khi đó ta được 3xy  3yz  3xz  1  xy  yz  xz 
. Bài toán lại quay trở về các bài toán ÁN 3 O trên. IC T 3   17 P
Với c{ch l|m tương tự c{c b|i to{n trên ta tìm được min P  2 YM Chọn ý D. OL
Cách 2. Chú ý rằng ở giả thiết và yêu cầu của bài toán vai trò của 2 biến a,c l| như nhau nên dấu C
“=” sẽ xảy ra tại a c . Khi đó ta có: Ụ 2 2 P  2x  y PH   P 2 3x  2xy 2 2
 2x  y  3P  2 2 2 x  2Pyx  y  0 2 3x  2xy  1 NH I
Sử dụng điều kiện có nghiệm của phương trình bậc 2 ta sẽ tìm được đ{p {n của bài toán. CH   
Câu 45: Với n là số nguyên dương, biết rằng  log  log  ... 2018   2017 2 2    mà biểu   
thức trong dấu ngoặc có tất cả n dấu căn. Tìm giá trị nhỏ nhất của n? A. 2021 B. 2014 C. 2013 D. 2020 Lê Phúc Lữ Lời giải 1   2 Từ giả thiết ta có
... 2018  2018  2018 n n n 2  log  ... 2018   2 log 2018 2 2        n  log log 
... 2018   2017  log 2  log log 2018  2017 2 2 2 2  2       
 n log 2  2020, 4  n  2020, 4  n  2021 2
Vậy giá trị nhỏ nhất của n là 2021
Tạp chí và tư liệu toán học | 76
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | Chọn ý A.
Câu 46: Cho a,b là các số nguyên dương thỏa mãn log log log 2  0 2  1000 a . Giá trị 2  b 2    lớn nhất của ab là? A. 50 B. 375 C. 125 D. 250 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được: log log log 2  0  log log 2  1 2  1000 1000 a 2  b 2    a 2  b 2    log 2  2  2  2  2 b  1000 2  1000  a a 1000 2 .b a b
Do a,b là các số nguyên dương nên ta có a
1000 2 . Mặt khác ta lại có 3 3 1000  2 .5  a  3
 Nếu a  3  b  125  ab  375
 Nếu a  2  b  250  ab  500
 Nếu a  1  b  500  ab  500 C Ọ
Vậy giá trị lớn nhất của ab bằng 500 H Chọn ý A. ÁN
Câu 47: Cho số thực dương a  1 , biết khi a  a  0 thì bất đẳng thức a x x a đúng với mọi
số thực x lớn hơn 1. Hỏi mệnh đề n|o dưới đ}y đúng? U TOỆ A. 1  a  2 e  a  e 2  a  3 e  a  e 0 B. 2 0 C. 0 D. 2 3 0 LI Lời giải TƯ ln a ln x
Lấy logarit tự nhiên 2 vế ta được ln  a x   ln x a   aln x  xln a   VÀ a x Í ln x 1  ln x ln e Ta xét f x   f 'x 
,f 'x  0  x  e  f x  f e  CH 2 x x e P Ạ Từ đó ta suy ra a  e . T Chọn ý C.
Câu 48: Cho hàm số   x
f x  e asin x  b cos x với a,b là các số thực thay đổi v| phương trình      x f ' x
f ' x  10e có nghiệm. Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức 2 2 S  a  2ab  3b A. 10  10 2 B. 20  10 2 C. 10  20 2 D. 20  2 Lời giải Do   x
f x  e asin x  b cos x nên phương trình      x f ' x
f ' x  10e tương đương x           x e a b sin x
a b cos x 2bsin x 2a cos x  10e
 a  3bsin x  3a  bcosx  10 2 2
Phương trình trên có nghiệm khi và chỉ khi       2 2 a 3b
3a b  100  a  b  10 Khi đó ta có:
77 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 10 2 2 a  2ab  3b  10 2 2
a  2ab  3b  10 2t  2t  3 2 2           a  S a 2ab 3b f t t  2 2 2 10 a b t 1 b     
Khảo sát hàm số f t  f t  f 1  2   20  10 2 Chọn ý B. an bn  1   1 
Câu 49: Cho 2 số thực a,b thỏa mãn 1    e  1  với mọi số n nguyên n n     
dương. Tìm gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức a  b ? 1 3 1 1 A. B. 1 C.  1 D.  3 ln 2 2 ln 2 ln 2 Lời giải
Đ}y l| một câu rất khó không phù hợp với kì thi THPT Quốc Gia nên chúng ta chỉ tham khảo. 1
Lấy logarit tự nhiên 2 vế ta có * a   n  b, n    1  ln 1   n    ÁN O Xét hàm số   1 f x 
 x,x  1 khi đó ta có min a  b  max f x  min f x  1  x1 x1 ln 1  IC T x    P 1 f ' x   1  0, x   1 YM Mặt khác   , do đó ta được xx  1 OL   C   Ụ          1 1 max f x min f x f 1 lim f x   1  lim   x  x1 x1 x x ln 2    1   PH ln 1     x      NH  1   1  1 I 1  x ln 1    ln 1   1  x  1  x  x  1   1  lim   1  lim CH x x ln 2  1  ln 2  1 ln 1    x  xx  1 1 1  1 xx  1 x  12 1 xx  1 2  x   1 3 1  lim   1  lim   x ln 2  2x  1 ln 2 x 2x  1 ln 2 2 x x  12 2 1 3 Vậy min a  b   ln 2 2 Chọn ý A.
Chú ý: Ở đ}y ta dùng tới quy tắc. Trong giải tích, Quy tắc l'Hôpital (ph{t }m như Lô-pi-tan)
(cũng được gọi là quy tắc Bernoulli) là quy tắc sử dụng đạo hàm để tính toán các giới hạn có dạng
vô định. Ứng dụng của quy tắc n|y l| đưa dạng vô định trở thành dạng hữu hạn, cho phép tính
toán giới hạn một cách dễ dàng.
Dạng đơn giản nhất của quy tắc l'Hôpital được phát biểu như sau:
Tạp chí và tư liệu toán học | 78
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | f x
Cho hai hàm số f x ,g x nếu lim f x  lim g x  0 hoặc  và lim tồn tại thì ta xc xc xc g x f x f 'x luôn có lim  lim
. Việc lấy đạo hàm của tử số và mẫu số thường l|m đơn giản xc g x xc g 'x
thương số, hoặc làm khử dạng vô định.
Câu 50: Cho các số thực dương x,y,z bất kì thỏa mãn xyz  10 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức 2 2 2
P  log x  1  log y  4  log z  4 A. 29 B. 23 C. 26 D. 27 Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức Mincowsky ta có
P  log x  1  log y  4  log z  4  log x  1  log y  log z2 2 2 2 2  16 C 2 Ọ    2 2 2  10   log x 1
log yz  16  log x  1  log    16 H  x  2 2 2 2 ÁN
 log x  1  1  log x  16  log x  1  log x  1  4  26    U TO
Đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi 5 5 x 10 , y z 100 Ệ LI Chọn ý C. TƯ
Câu 51: Cho 2 số thực x,y sao cho tổng của chúng không }m v| đồng thời  1 2  1  2       VÀ 2  4 x y x y 2x 2y 2x 2y x y 2     2  2  4 Í x y 1  4 1   4  CH m
Biết rằng giá trị của biểu thức 3 4 m P  x  y 
với m,n là các số nguyên dương v| là P n n ẠT
phân số tối giản. Hỏi biểu thức 2
m  n có tất cả bao nhiêu ước số nguyên? A. 2 B. 4 C. 6 D. 8 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải a a  m mb  a a a  m Ta có T   
khi 0  m  a  b . Nên  1      0 b b m b b m b b  m Theo giả thiết ta có xy x  y  0  4  1. Ta có đ{nh gi{ sau: x y xy1 x y x y xy 0  4  4  2
 1  4  4  1  1  4  4  4
Khi đó sử dụng kết quả 1 ta có: x y x y   1 1 1  4  4  1 2  4  4   x y x y 1 4  4  2     x y x y xy x y xy 1  4 1  4 1  4  4  4 1  4  4  4   x y xy1 4  4  2 
79 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2  xy 1  2  2           xy 1 1 1 2   2 2 x y   xy   x y 1  2  1  4 1  4 1 2    2   2    4 2 2 x y x y 2x 2y x y 2 xy  4.2  4 4.2 Mặt khác   1  2x2y 2  4 2  2  4 2  2 x y x y  4 xy xy 4.2 4.2
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có 1    1   2 xy 2 2  4 2 4. xy 2 2  1 x x  y  0   2 3
Vậy VT  VP . Dấu “=” xảy ra khi 2     P   m  n  25 x  y   1 1 16 y    2 Chọn ý C.
Câu 52 : Cho các số thực a, b, c 2; 3 . Biết giá trị lớn nhất của biểu thức m m ÁN        3 a b c 1 S 4 4 4 a b c là
với m,n là các số nguyên dương v| là phân số tối O 4 n n giản. Tính P  m  2n IC TP A. P  257 B. P  258 C. P  17 D. P  18 YM Lời giải OL
Với dạng toán này ta sẽ xét tới bất đẳng thức phụ t 4  mt  n, t  2;3 C Ụ 16  2m  n m   48
Thay t  2, t  3 ta được hệ phương trình    PH 64  3m  n n  8    0
Giờ ta cần chỉ ra bất đẳng thức t
4  48t  80 đúng với mọi t 2;3 là bài toán sẽ được giải NH I 48 quyết. Ta xét f t t
 4  48t  80  f 't t
 4 ln 4  48;f 't  0  t  log4 . CH ln 4  48 
Nhận thấy rằng f 2  f 3  0; f log    0 4
nên bất đẳng thức luôn đúng.  ln 4 
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi t 2;  3 . Khi đó ta được        3 a b c 1 1 S 4 4 4
a b c  48a  a3  240  16 4 4 Chọn ý D.
Bài tập tương tự
Cho 3 số thực x, y, z 1; 2 . Tìm giá trị lớn nhất của x z 3
S  3  3  3  x  y  z2 y 5 A. 5 B. 15 C. 8 D. 12
Ta xét bất đẳng thức phụ t 3  6t  3 Chọn ý D.
Tạp chí và tư liệu toán học | 80
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 3 2 3 2 3 2  x y z 2 .4 .16   128
Câu 53: Có tất cả bao nhiêu bộ số thực x; y; z thỏa mãn   xy  z  2  4xy z 2 2 4 2 4 A. 3 B. 4 C. 1 D. 2
THPT Chuyên Quốc học Huế - Năm học 2017 – 2018 Lời giải Từ giá thiết ta có:  3 2 3 2 3 2 3 2 3 2 3 2 x y z x y z 7 3 2 2 3 2 3 2 .4 .16  128  2 .4 .16
 2  x  2 y  4 z  7 1  2 2  2 4      2 4   2 4 3 2 3 4 3 xy z 4 xy z
 xy z  1  x y z  12 Đặt  3 3 3
x ; y ; z   a,b,c. Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 7 2 4 8
7  a  2b  4c  a  b  b  c  c  c  c  7 a b c  7 2 2 2 3 2 2 2 3 Dấu “=” xảy ra khi 3
a  b  c  x  y  z  1 C Ọ
Vì x  0 nên có tất cả 4 bộ số thỏa mãn yêu cầu đề bài. H Chọn ý B. 2 ÁN m x
Câu 54: Cho hàm số f x  log3
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số 1  x ab U TO
m sao f a  f b  3 với mọi số thực a,b thỏa mãn e
 ea  b . Tính tích các phần tử Ệ LI của tập hợp S TƯ A. 27 B. 3 3 C. 3 3 D. 27 Lời giải VÀ Í
Theo giả thiết ta có ab1 ab1 e  a  b  e  1  a  b  1 CH
Mặt khác theo một bất đẳng thức phụ m| ta đã chứng minh được ở các bài tập trước thì ta P ab2 Ạ luôn có e
 1  a  b  1. Do đó dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi a  b  1 T Khi đó ta có 2 2 
f a  f b  3  f a  f 1  a m a m 1 a 4  log  log  3  m  27 3 3 1  a 1  1  a
Do đó tích c{c phần tử của S bằng 3 3 Chọn ý C.
81 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2 2 9x  4y  5
Câu 55: Cho hệ phương trình 
có nghiệm x; y thỏa
log 3x  2y  log 3x  2y  1  m   3  
mãn 3x  2y  5 . Tìm giá trị lớn nhất của m? A. 5  B. log 5 log 3 3 C. 5 D. 5
THPT Chuyên Lương Văn Tụy – Ninh Bình lần 1 năm 2017 – 2018 Lời giải
Từ phương trình 1 của hệ ta có      5
3x 2y 3x 2y  5  0  3x  2y  3x  2y
Từ phương trình 2 của hệ ta có  5  log 3log 3x  2y  log    1 m 3   3 2x   2y 
 log 3x  2y log 3  1  log 5  1 3   m  3 1  log 5 1  log 5  log 3x  2y   log 5 3x  2y  5   0 3   3 3   m ÁN 1  log 3 1  log 3 O m m  1 
Giải bất phương trình trên ta được m  ;5 \  1 IC T 3    P 
 3x  2y3x  2y  5  5     YM 3x 2y
Khi đó hệ phương trình đầu có dạng  1log   M nên luôn có 3 5 1log  m 3    OL 3x 2y 3 3x  2y    M C Ụ
nghiệm. Vậy giá trị lớn nhất của m để hệ có nghiệm là 5 PH Chọn ý C. x 9
Câu 56: Cho hàm số f x 
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m NH x 2 I 9  m
sao cho f a  f b  1 với mọi số thực a,b thỏa mãn ab 2 e
 e a  b  1. Tính tích các CH phần tử của S A. 81 B. 3  C. 3 D. 9  Lời giải
Theo giả thiết ta có ab2 ab2 e  a  b  1  e
 1  a  b  2.
Mặt khác theo một bất đẳng thức phụ m| ta đã chứng minh được ở các bài tập trước thì ta luôn có ab2 e
 1  a  b  2 . Do đó dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi a  b  2 Khi đó ta có: 2 9 9  162  m  a 2a a 2 a 9  9  f a  f b     1 a 2 2a 2 2 9  m 9  m 81  m  2a a 9  9  4  m 4 4
 m  81  162  m  81  m  3  Chọn ý D.
Bài tập tương tự
Tạp chí và tư liệu toán học | 82
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | t 4
1. Cho hàm số f t 
với m  0 là tham số thực. Biết rằng f x  f y  1 với mọi t 4  m 1 1 1  1 
x,y thỏa mãn x  y2  x  y  . Tìm giá trị của f t trên đoạn ;1 2 2 2    3 1 1 5 A. B. C. D. 4 2 4 4 Hướng dẫn. 1 1 1
Chú ý từ giả thiết áp dụng bất đẳng thức AM – GM  x  y2  x  y   x  y  1 2 2
Đến đ}y b|i to{n sẽ quay về bài toán ở trên Chọn ý B. t 16
2. Cho hàm số f t 
. Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m sao t 2 16  m
cho f a  f b  1 với mọi số thực a,b thỏa mãn ab 2 e
 e a  b  1. Hỏi S có bao nhiêu C phần tử? Ọ A. 8 B. 20 C. 11 D. 34 H Chọn ý B. ÁN
Câu 57: Cho phương trình x x 3  a.3 cos x
   9 . Có bao nhiêu giá trị thực của tham số a U TO thuộc đoạn  2018 
; 2018 để phương trình đã cho có đúng một nghiệm thực? Ệ LI A. 1 B. 2018 C. 0 D. 2 TƯ Lời giải VÀ
Biến đổi giả thiết ta có : Í x x 3  a.3 cos x    9 x x      x 9 a.3 cos x 9 3  0 x 2x  3  3  a.cos x   * CH P
Điều kiện cần. Nếu phương trình * có nghiệm duy nhất x 2  x 0 thì ta thấy rằng 0 cũng l| ẠT
nghiệm của * do đó x  2  x  x  1 *   0 0 0
. Thay vào   ta được a 6.
Điều kiện đủ. Ngược lại nếu a  6 thì phương trình * trở thành x 2x 3  3  6  .cos x  
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có x 2x x 2x 3  3  2. 3 .3  6 mà 6  .cos x    6 x 2x 3  3  6 x 2x 3  3 Do đó x 2x 3  3  6  .cos x        x  1  6  cos   x    6 cos   x    1  Chọn ý A.
83 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 2 2 2
Câu 58 : Cho các số thực x,y,z không âm thỏa mãn 0  x  y  y  z  x  z  2 . Biết 3 a
giá trị lớn nhất của biểu thức x z
P  4  4  4  ln  4 4 4
x  y  z   x  y  z4 y là với a,b 4 b a
là các số nguyên dương v| tối giản. Tính S  2a  3b b A. 13 B. 42 C. 54 D. 71 Lời giải 2 2 2 Theo giả thiết
            2 0 x y y z
x z  2  2x  2  x  1 . Tương tự ta cũng sẽ
được 0  x, y, z  1 . Khi đó ta có:  2 2 2      2 2 2         2 2 2 2 x y z 2 x y z
2 xy yz xz  2  x  y  z  1 Đồng thời 4 4 4 2 2 2        4 4 4     2 2 2 x y z x y z ln x y z ln x  y z  0
Xét bất đẳng thức phụ t
4  mt  n . Khi đó ta cần bất đẳng thức trên đúng với mọi t 0;1 ÁN
nên thay t  0, t  1 vào giải hệ ta sẽ tìm được m  3, n  1 . Xét hàm số   t f t  4  3t  1 O 3
trên 0;1 ta có f 't t
 0  4 ln 4  3  0  t  log4
. Lập bảng biến thiên ta dễ chỉ ra IC T ln 4 P
được bất đẳng thức trên luôn đúng. YM
Dấu “=” xảy ra khi t  0  t  1 . Áp dụng vào bài toán ta có 3 21 OL
P  3x  y  z  x  y  z4  3  C 4 4 Ụ Chọn ý C. PH
Bài tập tương tự. 2 2 2
0  x  y  y  z  x  z  18 NH
Cho các số thực x,y,z không âm thỏa mãn       . Biết giá trị I x y z 1 4 a CH
lớn nhất của biểu thức 3 3 3 P  4  4  4 
x y z là với a,b là các số nguyên 108 b a
dương v| tối giản. Tính S  2a  3b b A. 13 B. 42 C. 54 D. 71
Ta giả thiết ta cũng tìm điều kiện của 3 biến x,y,z và áp dụng y nguyên cách làm của c}u trên để
giải quyết bài toán này Chọn ý C. 2
Câu 59: Cho 2 hàm số f x  m  1 x 6   2m  1,h x   1x x  6 . Tìm tham số m để x  6
hàm số g x  h x.f x có giá trị nhỏ nhất là 0 với mọi x 0; 1 1  1  A. m  1 B. m  C. m  ;1  2 2    D. m 1 Lời giải
Tạp chí và tư liệu toán học | 84
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Ta thấy rằng với mọi m, ta luôn có h 1 f 1  0 nên bài toán trở th|nh tìm m để cho hàm
số g x  h x.f x  0 x
 0;1 . Dễ thấy với x  1 thì bất đẳng thức luôn đúng, do đó ta sẽ xét trên 0; 1 .
Ta dễ thấy h x l| h|m đồng biến trên 0;1 , h 1  0  h x  0 x
 0;1 . Đến đ}y lại
rút gọn bài toán trở th|nh tìm m để f x  0 x  0;1 . Đặt x
t  6 t1;6 ta có 2          x 2         2 t t 2 f x 0 m 1 6 2m 1 0
m 1 t  2mt  2  t  0  m  x 2 6 t  2t 2 t  t  2 1
Đến đ}y b|i to{n trở thành bài toán rất đơn giản, ta cần m  min    2 1;6 t  2t 2 Chọn ý B.
Câu 60 : Số thực a nhỏ nhất để bất đẳng thức    2
ln x 1  x  ax đúng với mọi số thực x là m m
với m,n là các số nguyên dương v|
là phân số tối giản. Tính T  2m  3n n n C Ọ A. T  5 B. T  8 C. T  7 D. T  11 H Lời giải ÁN
Đ}y l| một c}u kh{ cơ bản trong việc ứng dụng đạo h|m tìm điều kiện có nghiệm. x  ln x  1
Biến đổi giả thiết ta có a  , x   0 . U TO 2 x Ệ LI    x 2 ln x 1  x x ln x 1     Xét hàm số         x 1 f x f ' x  TƯ 2 3 x x 2 x x VÀ
Xét h x  2 ln x  1  x   h'x    0, x
  0  h x  h 0  0 2     Í x  1 x 1 CH 1 1 P
Vậy f 'x  0  f x  lim f x   a  . x 0  Ạ 2 2 T Chọn ý B.
Bài tập tương tự. 2 x m
Số thực a nhỏ nhất để bất đẳng thức ln x  1 3  x 
 ax đúng với mọi số thực x là 2 n m
với m,n là các số nguyên dương v|
là phân số tối giản. Tính T  2m  3n n A. 8 B. 20 C. 11 D. 34
Tương tự như c}u trên thì đ}y cũng l| một c}u kh{ cơ bản trong việc ứng dụng đạo h|m tìm điều kiện có nghiệm. Chọn ý C.
85 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 61: Cho các số thực a, b, c 1; 2 thỏa mãn 3 3 3
log a  log b  log c  1 2 2 2 . Tính giá trị
biểu thức S  a  b  c khi biểu thức 3 3 3 P  a  b  c  3 a b c log a  log b  log c 2 2 2  đạt giá trị lớn nhất? 1 A. 5 B. 3 3 3.2 C. 6 D. 4
THPT Chuyên Thái Bình lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải
Ý tưởng vẫn sẽ như b|i trước ta phải sử dụng tới bất đẳng thức phụ. Ta sẽ có đ{nh gi{ 3 3 t  3t log t  log t  1 log t  x 2 2
. Để chứng minh đơn giản ta sẽ đặt 2 . Khi đó ta cần chứng minh 3 3
t  3tx  x  1 . Xét hàm số   1 1 f t  t  log t, t
  1;2  f ' t  1  ;f ' t  0  t   f t  1 2         t ln 2 ln 2 Khi đó 3 3
        
      2     2 t x 1 t x 1 0 t 3tx x 1 t x 1 t
t x 1  x  x  1  0
Vậy bất đẳng thức cần chứng minh luôn đúng. ÁN O
Áp dụng vào bài toán ta có 3
P  a  3alog a 3
 log a  3  1 3  4 2 2 IC T Chọn ý D. P
Bài tập tương tự. YM
Cho các số thực a, b, c 1; 2 thỏa mãn 3 3 3
log a  log b  log c  2 2 2 2
. Tìm giá trị lớn nhất của 3 3 3 a b c OL
biểu thức P  a  b  c  3 log a  log b  log c 2 2 2 ? C Ụ A. 3 B. 6 C. 3 3 4 D. 5 PH Chọn ý D.
Câu 62: Cho 2 số thực x,y phân biệt thỏa mãn x, y 0; 2018 . NH I 1  y x  Đặt S  ln  ln
 . Mệnh đề n|o dưới đ}y đúng? CH y  x 2018  y 2018   x  2 2 4 4 A. S  B. S  C. S  D. S  1009 1009 1009 1009 Lời giải
Một bài toán chỉ nên tham khảo vì có sử dụng tới kiến thức không trong chương trình phổ thông cơ bản.   Xét hàm số   t f t  ln 
và tham số u nằm giữa x v| y. Theo định lý Lagrange ta có  2018 t    f y f x     AM  GM 2018 2018 2 S f ' u    y  x u2018  u 2  u  2018  u  1009  2    Chọn ý A.
Tạp chí và tư liệu toán học | 86
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Định lí Lagrange - Lagrange's Mean Value Theorem.
Nếu f x là hàm liên tục trên đoạn a; b v| đồng thời có đạo hàm trên khoảng a; b thì f b  f a tồn tại c a; b f ' c  sao cho  
    b  a f b  f a
Chứng minh: Xét hàm số F x  f x     
x . Ta có Fx là hàm liên tục trên đoạn b  a
a;b, có đạo hàm trên khoảng a;b F a  F b c a;b và  
 . Theo định lí Rolle tồn tại   f b  f a f b  f a
sao cho F'c  0 . Mà F'x  f 'x       f'c      b  a b  a
Định lí Rolle là một hệ quả của định lí Lagrange trong trường hợp f a  f b
Câu 63: Cho 3 số a, b, c là các số thực lớn hơn 1 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: 4 1 8 P    3 log a log b 3log c bc ac ab C A. 20 B. 10 C. 18 D. 12 Ọ H
THPT Chuyên Hùng Vương – Gia Lai – Lần 2 năm 2017 – 2018 Lời giải ÁN
Biến đổi giả thiết ta có 4 1 8 U TO P   
 2 log bc  2 log ac  8log ab a b c Ệ 2 log a 1 log c bc ab log b LI ac 2
 2 log b  2 log c  2 log a  2 log c  8log a  8log b TƯ a a b b c c
 2log b  2log a  2log c  8log a  2log c  8log b a b   a c   b c  . VÀ Í
Vì a, b, c là các số thực lớn hơn 1 nên: log b, log a, log c, log a, log c, log b  0 a b a c b c . CH
Do đó {p dụng bất đẳng thức AM – GM , ta có: P Ạ
P  2 2 log b.2 log a  2 2 log c.8log a  2 2 log c.8log b  4  8  8  20 a b a c b c . T log b  log a a  b a b  
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi 2
log c  4log a  c  a  a  b  c  1 a c   2 log c  4log b b c c  b Chọn ý A.
Câu 64: Cho a,b,c,d là các số thực dương có tổng bằng 1. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức   2 2 2 2     2 2 2 2 P 1 a b a b 1  c  d  c d  17 4  17  17 A. 2 B. 4 ln C. D. ln 16  16    16 Lời giải Từ giả thiết ta có:   2 2 2 2     2 2 2 2       2      2 P 1 a b a b 1 c d c d a 1 ln P ln a  1
87 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit Ta có đ{nh gi{ sau  2
ln t  1  mt  n , để tìm được hai số m,n ta sẽ sử dụng tới bất đẳng
thức tiếp tuyến, đ}y l| một phương ph{p rất hay để chứng minh các bất đẳng thức đối
xứng với các biến độc lập nhau.
Cơ sở của phương pháp
 Nếu đường thẳng y  ax  b là tiếp tuyến của đồ thị hàm số y  f x tại điểm A x ; y x 0
0  , A không phải điểm uốn thì khi đó tồn tại một khoảng D chứa 0 sao cho
f x  ax  b hoặc f x  ax  b . Đẳng thức xảy ra khi x  x0
 Nếu đường thẳng y  ax  b là tiếp tuyến của đồ thị hàm số y  f x tại điểm A x ; y k f x  ax  b  x  x g x ,k  2 0
0  thì ta luôn ph}n tích được      0   
Sau đ}y ta {p dụng lý thuyết trên vào bài toán trên. Chú ý ta có   2
ln a  1 là một biểu
thức đối xứng theo bốn biến a,b,c,d đồng thời giả thiết cũng l| đối xứng nên ta sẽ dự đo{n 1
dấu “=” xảy ra khi a  b  c  d 
. Quay lại bất đẳng thức phụ m| ta đang đi tìm hệ số 4 ÁN O  2
ln t  1  mt  n , ta sẽ tìm m,n sao cho hai đồ thị hàm số   2
y ln t  1, y  mt  n tiếp  8 IC T m  P 1  17
xúc nhau tại điểm có ho|nh độ t  ta được 
. Vậy ta có bất đẳng thức 4 2 17  YM n    ln  17 16 OL 2 8 2 17 C phụ là ln t  1  t   ln
, dễ thấy bất đẳng thức n|y luôn đúng, khi đó {p dụng Ụ 17 17 16 vào bài toán ta có: PH      4 2 8  2 17  17  17  ln P ln a 1  a 4  ln  4ln  P      NH I 17  17 16  16  16  Chọn ý C. CH
Câu 65: Cho 3 số thực x,y,z không âm thỏa mãn x y z
2  4  8  4 . Tìm giá trị nhỏ nhất của x y z biểu thức S    6 3 2 1 4 1 A. B. C. D. 1  log 3 12 3 6 4 Lời giải
Chú ý với điều kiện x,y,z không âm thì ta luôn có x y z 2 , 4 ,8  1 .
Theo nguyên lý Dirichlet ta có  x2 1 y4 1 x y x y
 0  2 .4  2  4  1 x y z  2 .4 .8   x y 2  4  1 z x z y z z .8  2 .8  4 .8  8 x z y z z x y z
 2  8  1  4  8  1  8  2  4  8  2 Chú ý rằng khi x y z 2 , 4 ,8  1 thì z 8  2
Tạp chí và tư liệu toán học | 88
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | x y z x y z 1
 2 .4 .8  2  4  8  2  2  x  2y  3z  1  S  6 Chọn ý C.
Nguyên lí Dirichlet
Nguyên lý những cái lồng và các chú thỏ đã được biết đến từ rất l}u. Ngay trong chương
trình phổ thông cơ sở chúng ta cũng đã l|m quen với phương ph{p giải toán này. Thực ra
nguyên lý này mang tên nhà bác học người Đức Pête Gutxtap Legien Đirichlê (1805-1859).
Nguyên lý phát biểu rất đơn giản: Nếu chúng ta nhốt thỏ vào các lồng mà số lồng ít hơn số thỏ,
thì thể n|o cũng có một lồng nhốt ít nhất hai con thỏ. Nguyên lí Dirichlet có rất nhiều ứng
dụng trong Toán Học, điển hình là bất đẳng thức. Chúng thường được áp dụng để giải
một số bài toán bất đẳng thức không thuần nhất. Hôm nay tôi sẽ đưa ra một số ví dụ để
các bạn hiểu hơn về vấn đề này. Trong 3 số a,b,c luôn có 2 số nằm cùng phía với số m bất
kỳ (Hay lớn hơn bằng m hoặc bé hơn bằng m). Đ}y chính l| cơ sở lời giải của bài toán trên.
Câu 66: Cho các số thực a, b, c  1 thỏa mãn a  b  c  5 . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu C
thức P  log a  2 log b  3 log c 3 9 27 Ọ 5 H A. log 5 log 15 log 3 B. 1 C. 3 D. 3 3 ÁN Lời giải
Giả thiết tương đương P  log a  2 log b  3 log c  log a  log b  log c  log abc 3 9 27 3 3 3 3   U TOỆ
Theo nguyên lý Dirichlet ta có LI
a 1b 1  0  ab  a  b 1  abc  ca  b 1  ac bc  c TƯ
 a  c  1  b  c  1  c  a  b  c  2  3
 P  log abc  log 3  1 3   VÀ 3 Í Chọn ý B. CH
Câu 67: Biết a là số thực dương bất kì để bất đẳng thức x
a  9x  1 nghiệm đúng với mọi P Ạ
x  . Mệnh đề n|o sau đ}y đúng? T A.  3 4 a 10 ;10  4  B.  2 3 a 10 ;10  C.  2 a 0;10 
D. a 10 ; 
THPT Chuyên ĐH Vinh – lần 1 - năm 2017 – 2018 Lời giải Bất đẳng thức x
a  9x  1 đúng với mọi x  thì nó phải đúng với x  1  a  10 . Do a  1 nên hàm số x
y  a đồng biến trên , đồ thị hàm số có bề lõm quay lên trên.
Hay hàm số là hàm số lõm trên Do hai đồ thị hàm số x
y  a và y  9x  1 luôn đi qua điểm A 0;1 ất đẳng thức x
a  9x  1 nghiệm đúng với mọi x khi đường thẳng y  9x  1 là tiếp tuyến của đồ thị hàm số tại điểm        x   9 A 0;1 y' 0
9 y' a ln a  ln a  9  a  e Chọn ý A.
89 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit n log i3
Câu 68: Gọi a là giá trị nhỏ nhất của f n i2 
với n  , n  2 . Có bao nhiêu số tự n 9
nhiên n để f n  a ? A. 2 B. Vô số C. 1 D. 4 Lời giải f n log n  1 f n  1 log n
Từ giả thiết ta có f n  1   3    ,f n   3  9 9
fn  f n  1
Để f n đạt giá trị nhỏ nhất thì ta có  f
 n  f n  1   f n f nlog n 1 3     log n  1  9 9 3   9 9   
 3  1  n  3 f  n  1log n log n  9 3  f n  1 3  9 ÁN O
Vậy có 2 giá trị của n thỏa mãn yêu cầu đề bài. IC T Chọn ý A. P 1 x x 2  log 14  y  2 y  1 2   YM
Câu 69: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn   . Tính giá trị     OL của biểu thức 2 2 P x y xy 1 ? C Ụ A. 3 B. 1 C. 2 D. 4 PH
THPT Quãng Xương – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018 NH Lời giải I
Khi đã l|m quen với các dạng toán ở dạng 5 này thì bài toán này trở nên vô cùng bình thường. CH 1 1 x 2 x.
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có x x 2  2  4
Mặt khác ta có 14  y  2 y  1  14  y  1 y  1  3 y  1 . Đặt t  y  1  0 . Xét hàm số f t 3
 t  3t  14,f 't  0  t  1  f t  16  log 14  y  2 y  1  4 2     x  1
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi   P  2 y   0 Chọn ý C.
Bài tập tương tự
Tính giá trị của biểu thức 2 2
P  x  y  xy  1 biết rằng: 2 1 x  1 2  13  x 4
 log 14  y  2 y  1   x  0, 1   y  2    2  A. 3 B. 4 C. 1 D. 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 90
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
THPT Chuyên Lương Văn Ch{nh – Phú Yên năm học 2017 – 2018 Chọn ý D.
Câu 70: Cho x,y,z là các số thực thỏa mãn điều kiện x y z x y z
4  9  16  2  3  4 . Tìm giá trị
lớn nhất của biểu thức x1 y1 z1 P  2  3  4 9  87 7  87 5  87 3  87 A. B. C. D. 2 2 2 2 Lời giải a  ,b,c  0 Đặt  x y z
2 ,3 , 4   a,b,c   2 2 2 a  b  c  a  b   c  1   1   1  9
Khi đó ta có P  2a  3b  4c  2 a    3b    4c    2 2 2        2
Theo bất đẳng thức Cauchy – Schwarz ta có                              2 2 2 2 2 2 1 1 1 9 9 87 P 2 3 4 a b c  2   2   2    2 2 C  Ọ Chọn ý A. H ln x  1     ÁN
Câu 71: Giá trị lớn nhất của hàm số y m trên đoạn 2 1;e   đạt giá trị nhỏ 2 ln x  1 nhất là bao nhiêu? U TOỆ 1  2 1   2 1   2 1  2 LI A. B. C. D. 2 4 2 4 TƯ Lời giải t  1 t  1 1  t VÀ Ta có max y  max  m . Xét f t   m,f 't   0  t  1 Í 2 1;e  0;2 2   t  1 t  1  t 12 2 2 CH P Mặt khác ta có ẠT
          3 5 f 0 m 1, f 1 m 2 , f 2  m  5 1 1   2
 min y  min m  1 ; m  2  m  1  m  2  2       1;e   2 2 Chọn ý C. n  1  
Câu 72: Biết  là số thực lớn nhất thỏa mãn bất đẳng thức 1    e, n     . Hỏi  n 
mệnh đề n|o sau đ}y đúng? A.  0;1 B.  1; 2 C.   1  ;0 D.  2; 3 Lời giải
Gọi f n là số thực thỏa mãn đẳng thức
91 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit nfn  1      1           1 1 e n f n ln 1 1 f n       n  n   n   1  ln 1   n    1
Trên khoảng 1;  ta xét hàm số   1 f x   x ta có f 'x   1  1   1  ln 1   xx  1 2 ln 1  x      x  Mặt khác    t ln t 1  t
  0 . Thật vậy ta có: t  1 t 2 t 1     2 1 t 1
g t  ln t  1   g 't     t  1 2 t  1 t  1  2 t  1 t  1 0 t 1
Nên suy ra           t g t g 0 0 ln 1 t  . Do đó ta được t  1 2  1  1         2  1  ln 1 x x 1 ln 1   1  f 'x  x 0  x  2  1   x x 1     ÁN  x  O
Vậy hàm số f x đồng biến trên 1;  . Do đó ta suy ra          1 f n f 1   1 ln 2 IC TP Chọn ý C. YM
Câu 73: Cho 2 số thực a,b không âm thỏa mãn log ab  0; 1 2   đồng thời ab1 OL   2 log ab  1  log ab  1  2 log2ab  2 1 log2ab C 2a2b 2  1 Ụ Biết rằng 4 10
x y được viết dưới dạng m n với a,b là các số nguyên dương. Hỏi có tất cả PH
bao nhiêu bộ số m; n như vậy? NH I A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 CH Lời giải
Một bài toán rất khó nên mình chỉ đưa ra để các bạn tham khảo thôi nhé, trong đề thi sẽ không gặp
những bài toán loại này.
Trước tiên ta sẽ đặt log ab  x, 1  log ab  y  x  y  1 x x  y 2 2 . Vế trái viết lại là y . f x  f y  x  y  Ta có bất đẳng thức  f 
* - Bất đẳng thức Jensen 2  2 
Thật vậy ta có thể giả thiết 0  a  b  1 và viết bất đẳng thức dưới dạng   x  y             x  y  f f x f y  f      0   2     2  y  x y  x y  x
Vế trái của bất đẳng thức này có dạng f '  f'
 f'   2 2 2 x  y Trong đó x   
   y,     . Vì ln f x  xln x 2
Tạp chí và tư liệu toán học | 92
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |      
        2 1   f' x f x 1 ln x f ' x f x 1 ln x   0, x     0;1  x   Suy ra   y x f '
 0 . Vậy bất đẳng thức * đúng. Khi đó {p dụng ta có 2 x y x  
   1x         1  x y x 1 x f x f 1 x  2f    2  2  ab1 ab 2 2.2
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 1   1  2 . 2a2b 2a2b 2  1 2 2
Vậy VT  VP . Dấu “=” xảy ra khi 4 4 10
x  y  2  x y  128  2 32  4 8  8 2 Chọn ý D.
Bất đẳng thức Jensen và tính chất của hàm lồi
Ở b|i to{n trên ta đã sử dụng tới một tính chất có lẽ là ít gặp cũng như một bất đẳng thức
khá lạ, ở phần này mình sẽ giới thiệu cho bạn nào có quan tâm tới nó.
Cho hàm số f x liên tục trên đoạn a; b v| n điểm tùy ý nên a; b . Ta có C n Ọ      x x ... x 
Nếu f ' x  0 thì f x  1 2 n  nf i   H i1  n  n  x  x  ...  x ÁN  
Nếu f ' x  0 thì f x  1 2 n  nf i   i1  n  U TO Ngoài ra cần chú ý thêm Ệ
 Nếu hàm số f x có f' x  0, x
 a;b thì f x làm hàm lồi trên a;b LI
 Nếu hàm số f x có f' x  0, x
 a;b thì f x làm hàm lõm trên a;b TƯ
Câu 74: Có bao nhiêu cặp số nguyên a; b thỏa mãn 0  a, b  100 sao cho đồ thị của 2 VÀ Í 1 1 1 1 hàm số y   và y 
 cắt nhau tại đúng 2 điểm phân biệt? x a b x b a CH P A. 9704 B. 9702 C. 9698 D. 9700 Ạ T Lời giải
Ta thấy a  1; b  1 , nếu a  b 2 đường cong trùng nhau nên có vô số điểm chung, loại.
Vì vai trò của a,b như nhau nên ta chỉ cần tìm cặp số nguyên a; b với a  b  1 sao cho 1 1 1 1 1 1 1 1 phương trình     
   0 có 2 nghiệm phân biệt. x x x x a b b a a b a b x x 1 1 1 1  1   1  Xét hàm số f x      f'x   ln a  , f 1      0 x x a b a b  a   b   ln b 
Ta có f 'x  0  x  x  log f ' x  0 x  x f ' x  0 x  x 0 b  ,   khi ,   khi . lna    0 0 a  ln b  ln a lnb Nếu x  1  log  1    a;b    4;2 0 b     .  lna  a b a
93 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Chú ý xét hàm số   lnt ln 3 ln 2 ln 4 ln 5 ln 100 f t       ...  t 3 2 4 5 100
Khi đó f x  f x  f 1  0  f x x  1 0   
  có đúng 1 nghiệm 0 Nếu x  1 f x  0 0
, khi đó vẽ bảng biến thiên cho hàm số ta thấy phương trình   luôn có 2 nghiệm phân biệt.
Với mỗi b  k 2, 3,...,99 a k 1,...,100  tức có 100  k cách chọn a. 99
Vậy có 100  k  4851 cặp a;ba  b  1 và loại đi cặp 4;2 ta có 4850 cặp. k2
Xét tương tự với trường hợp b  a  1 ta có tất cả 9700 cách chọn. Chọn ý D.
Câu 75: Cho 2 số thực x,y không âm thỏa mãn đẳng thức sau: log log  2 2
x  9y  6xy  2x  6y  2  log log  2 2
9x  y  6xy  6x  2y  3 2 3 3 2  m m Biết rằng 2
xy được viết dưới dạng
với m,n là các số nguyên không âm và là phân n n ÁN O
số tối giản. Hỏi m  n có giá trị bằng bao nhiêu IC T A. 8 B. 9 C. 10 D. 11 P Lời giải YM
Biến đổi giả thiết tương đương OL log log  2 2
x  9y  6xy  2x  6y  1  log log  2 2
9x  y  6xy  6x  2y  3 2 3 3 2  C Ụ
 log log 3x3y 12   log log  3x  y 12  2 2 3 3 2  PH log 
log 3x3y12 log log 3 0 2 3  2  3  NH Ta thấy rằng . Do đó VT  VP . I  log 
log  3xy12 2 log log 2 0 3 2  3  2  CH x  3y  1  0 1 1
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi 2   x  y   xy  3x  y  1   0 2 8 Chọn ý A.
Câu 76: Cho 2 số thực x,y thỏa mãn 0  x  y  v| đồng thời 2
tanxysinxy cotxycosxy  log  2 2 4  x y 2    
Tính giá trị của biểu thức 2 2 sin x y  x  y   ? 4    2 3 A. B. 0 C. 1 D. 2 2 Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Tạp chí và tư liệu toán học | 94
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  + Nếu 0  x  y 
, áp dụng tính chất của lượng giác và bất đẳng thức AM – GM ta có 4
tanxysinxy cotxycosxy  tanxysinxy cotxysinxy  2   + Nếu
 x  y  , , áp dụng tính chất của lượng giác và bất đẳng thức AM – GM ta có 4 2
tanxysinxy cotxycosxy  tanxycosxy cotxycosxy  2 sin xy cos xy
Vậy tan x  y    cotx  y    2 . Mặt khác log  2 2 4  x y  log 4  2 2  2   . xy  0    
Nên dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi 2 2 
  sin  x y  x  y    1 x  y    4   4 Chọn ý C.
Câu 77: Cho các số thực a,b,c có tổng bằng 3. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau a b c a b c a b c
P  4  9  16  9  16  4  16  4  9 C Ọ A. 2 3 B. 3 3 C. 4 3 D. 6 3 H Lời giải ÁN
Áp dụng bất đẳng thức AM – GM ta có   a b c    a b c    a b c 6 P 3 4 9 16 9 16 4 16  4  9  U TOỆ
Theo bất đẳng thức Holder ta có LI  a b c 4  9  16  a b c 9  16  4  a b c
16  4  9    abc abc abc 4  9  16 3 3 3 3 TƯ  4  9  163 9 6 9  3  P  3 3  3 3 VÀ Í Chọn ý B. CH
Câu 78: Cho 3 số thực thỏa mãn x 2; 4; y 0; 4;z 1; 5. Khi đó gi{ trị lớn nhất của P 2 Ạ
biểu thức T   x  y  z   5log x  1  2 log y  1  4log z 3   5   5  bằng? T A. 10 B. 11 C. 8 5  14 D. 12 Lời giải
Theo Cauchy – Schwarz , ta có:   2 2  1   1                5 x y z 1 x 1 y 2z 1 1 x y 2z  x  y    2z  2   2  2
Dấu "  " xảy ra khi: x  y  2 z  x  y  4z 1 5
Suy ra T  x  y  2z  5log x  1  2 log y  1  4log z 3   5   5  2 5
 T  x  y  2z  2log x 1  4 log y  1 8log z 3   5   5  2
95 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit 5
 T  x  y  2z  2log x 1  4 log y  1 8log z 3   5   5  2 5    5 T x  2 log x  1 
y  4 log y  1  5 z  4log z 3    5    5  2 2
Áp dụng kết quả quan trọng x  a  1log x  1  0, x   1;a  a
 . Dấu “=” xảy ra khi x 1
x  log x  1  x  1  2log x  1  1  2  2 3     3    
hoặc x  a  y  4 log y  1  y  1  4 log y  1  1  0  T  10 5     5   
z4log z  z4log z1 1  1  5  5  
Dấu “=” xảy ra khi x  y  4z  4 .
Câu 79: Cho các số thực x,y,z. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức sau xy2z yz2x zx2y P  3  2011  3  2011  3  2011 A. 4 B. 5 C. 6 D. 7 ÁN O Lời giải
Áp dụng bất đẳng thức Mincowsky và bất đẳng thức AM – GM ta có: IC TP            2 xy2z yz2x zx2y 2 x y 2z 2 2 2 3 2011 3 3 3   2011  2011  2011  YM   2 OL 
xy2z yz2x zx2y  3   C 2 2 2  27  3. 2011   6 Ụ     PH Chọn ý C.
Câu 80: Cho hai các số thực a, b, c, d, e dương thỏa mãn a  b  c  d  e  1000 và NH I
a  b  c  d  e  0  CH
a  b  c  d  e  0
abcde0
a  b  cd e  0  
 a  b  c  d  e  0
Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức  b d M a c    A. 499 499 B. 500 500 C. 499 500 D. 500 499 Lời giải
Một câu chỉ mang tính tham khảo cho những bạn có tìm tòi thôi nhé.
Tạp chí và tư liệu toán học | 96
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
a  b  c  d  e  h a bcde  k 
Đặt a  b  c  d  e  l ta thấy rằng h  k  n  m  l  a  b  c  d  e  1000 v| đồng thời
a  b  c d e  m  
 a  b  c  d  e  n
2a  h  k,2b  k l,2c l m,2d m n,2e n h . Từ đó suy ra h, k, l, m, n đều là các số 1 1 1
chẵn. Bên cạnh đó ta suy ra được a  c  h  k  l  m  1000  n , b  d  1000  h  . 2 2 2 Để  b d M a c   
đạt giá trị lớn nhất thì n và h có giá trị nhỏ nhất, mà n,h chia hết cho 2 nên 499
h  n  2  max M  499 . k  9974  2t  l  2, 4,..., 2t
Đẳng thức xảy ra khi  t  1,496 l  m  2  2t   k  l  m   996 C Ọ Chọn ý A. H
Câu 81: Giá trị nhỏ nhất của m để hệ phương trình sau có nghiệm : ÁN
log x  y  log xy  2  2 2   3    3 3 x  y  2xy  m U TO A. 1. B. 2. C. 3. D. 4. Ệ LI Lời giải       TƯ Đặt log x y a, log xy 2 b 2   3   khi đó a b 2 2 Lại có:   2
x y  4xy   a    b     2a   a a 2 4 3 2 4 3 2  12  8.3  36  0 VÀ Í Xét hàm   a a
g a  12  8.3  36 đồng biến trên , g 1  0  a  1 CH 3 3 a 2a a 2a P
m  x  y  3xyx  y  2xy  2   33  2.2  23  2  f a ẠT
H|m f đồng biến trên 1;  suy ra m  f(1)  1
Vậy hệ phương trình có nghiệm khi và chỉ khi phương trình thứ 2 có nghiệm a  1  m  1
Câu 82: Cho các số thực x,y thỏa mãn
log x  3  2 log 2  y  3  log y  3  2 log x  3  2 . 2 2     2   2
Giá trị nhỏ nhất của biểu thức   2 2 P 4 x  y   15xy là? A. min P  8  0 B. min P  9  1 C. min P  8  3 D. min P  6  3 Lời giải 1 1
Giả thiết tương đương log x  3  log 2  y  3  log y  3  log x  3  2 2 2     2   2 2 2
97 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit  log          2
x 3 log  x 3 2 log y 3 log 2 y 3 2   2 2
 x  3  x  3  2   y  3  y  3  2
 x  3  2 x  3  y  3  2 y  3  x  y  2 x  3  y  3    2 x y 4
Ta có x  y  2  x  3  y  3  x  y  4x  y  8 x  3. y  3  4x  y   x  y   0
Mặt khác x  y  2  x  3  y  3  2 2x  y  x  y  8  x  y4;8 2 Xét biểu thức   2 2
P 4 x  y   15xy  4x  y  7xy  16x  y  7xy  7xy  3  16y  5x . y  3  0 Mà 
 P  164  x  5x  64 21x y  4   x
Kết hợp với x  y  4  x  3;7  64  21x  83  
Vậy gi{ trị nhỏ nhất của biểu thức P là 83 .
Câu 83: Có tất cả bao nhiêu cặp số thực x; y thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện ÁN O 2 x 2x3 log  3 5 y4 3  5  ? IC T 4 y  y  1   y  32  8 P A. 3 B. 2 C. 1 D. 0 YM Lời giải OL 2 2 x 2x3 x 2x3 C 3 y4 3 y4 2 x 2x3 y3 Ụ Từ giả thiết ta suy ra  5   5  3  5  1  y  3  log3 5 3 5 PH
 4 y  y  1  y  32  4
 y  1  y  y  32  3
 y  1  y  32  8y  3   2 2 2 NH
 4 y  y  1  y  3  4
 y  1  y  y  3  3
 y  1  y  3  8 I x  1  CH
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi y  3 . Thế vào giả thiết ta được 2 x  2x  3  0   x   3
Vậy tồn tại 2 bộ số thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Câu 84: Cho 3 số thực dương x,y,z thỏa mãn 2
2z  y . Khi biểu thức sau đạt giá trị nhỏ nhất, hãy tính log xyz 2 ? 2 P  log xy  log  3 3 3 3 x y  x z  4 2 2
 y  xy  2zy  2xz 2 2 A. 3 B. 2 C. 1 D. 0 Lời giải Ta có 2 P  log xy  log  3 3 3 3 x y  x z  4 2 2
 y  xy  2zy  2xz 2 2 2  log xy  log  3 3 3 3 x y  x z    2 2z  y x  y 2  log xy  log  3 3 3 3 x y  x z 2 2 2 2 
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 3 3 3 3 3 3 3 x y  z x  2x y z
Tạp chí và tư liệu toán học | 98
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |       3  2 2 2 3
P log xy log 2 x yz   log xy  log  2 2 x yz  1 2 2 2 2    2  5
Trường hợp 1: 2
y  z  P  log xy  3log xy  1   2 2 4  5
Trường hợp 2: 2
y  z  P  log xz  3log xz  1   2 2 4 5 2
Vậy min P   , dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi x  , y  z  4  log xyz  1  4 2 16 1 1 k
Câu 85: Giả sử k là số thực lớn nhất sao cho bất đẳng thức   1  đúng với 2 2 2 sin x x     x  0;
. Khi đó gi{ trị của k là? 2    A. 5 B. 2 C. 4 D. 6 Lời giải 1 1 k 1 1 k C Ta có   1     1 . Ọ 2 2 2 2 2 2 sin x x  sin x x  H 1 1    Xét f x   , x  0; . 2 2 sin x x  2  ÁN  2 cos x 2   
Ta sẽ chứng minh f 'x     0 , x  0; . 3 3  U TO sin x x  2  Ệ 3 3 2 sin x  2x cos x LI Thật vậy f 'x   0 3 3 x sin x TƯ   3 3   sin x  x cos x  0 , x  0; 2    VÀ Í    sin x    3  sin x  x cos x , x
 0;   gx   x  0 , x  0;  . 3 CH  2  cos x  2  P 6 4 3 3 Ạ 2 2 
 cosx 3 cosx 1 2 cos x 1 T Ta có gx   1  3 3 3 cos x. cos x 3 cos x. cos x  cosx 2 2 1 2  cosx 2 3 3 1            0 , x  0;  . 3 3 cos x. cos x  2    
Do đó g x  g 0  0 . Suy ra fx  0 , x  0; . 2    k    4 k
Vẽ bảng biến thiên ta suy ra f x  1  , x  0;  1   1   k  4 . 2  2    2 2  
99 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán cực trị mũ – logarit
Câu 86: Cho 4 số thực a, b, c,d sao cho c  d  0 đồng thời thỏa mãn log  2 2
1  a  b   1  log a  b   4  c d cd 2 .2 .2  ln   2 2
c  d  2cd  4c  4d  5  16 2 2
Gọi M và m lần lượt là GTNN và GTLN của biểu thức P  a  c  b  d . Tính giá trị của S  M  n ? A. 6 2 B. 8 2 C. 10 2 D. 12 2
Nguyễn Minh Tuấn Lời giải
Biến đổi giả thiết đầu tiên ta có
                   2   2 2 2 2 2 log 1 a b 1 log a b a b 1 10 a b a 5 b 5  49
Giả thiết 2 tương đương 4       cd          4 c d cd 2 .2 .2 ln c d 2cd 4c 4d 5  16  2  ln  c d  22 c d 2 2  1  16 ÁN O 4 cd
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có cd 2 4 4 2  2  2  16 IC T 2 P
Mặt khác ln  c  d  2  1  0  VT  16 . Dấu “=” xảy ra khi c  d  2 YM
Ta sẽ sử dụng phương ph{p hình học cho bài này. I 5; 5      OL Xét đường tròn tâm 
 bán kính R 7 , v| đường thẳng   : x y 2 0 . Gọi điểm C A a;b,Bc;d Ụ
. Ta có hình vẽ dưới đ}y. PH B NH I CH I A A
 B  d 0;  R  6 2 7 min   2 2
Ta có P  a  c  b  d  AB   A  B  AB  2R  6 2  7 max min
Tạp chí và tư liệu toán học | 100
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | ƯƠNG
2 CÁC BÀI TOÁN LIÊN CH QUAN TỚI THAM SỐ
Ta có thể thấy rằng các bài toán chứa tham số luôn là một câu hỏi rất quan trọng trong đề
thi, nó trải dài ở các chương như hàm số và mũ – logarit, thực chất các bài toán này bản
chất đều giống nhau, chỉ khác nhau ở các phép biến đổi, và tính chất của từng phép biến
đổi. Trong chương này chúng ta sẽ tìm hiểu các bài toán chứa tham số liên quan tới mũ –
logarit, sau đây chúng ta sẽ đi vào các kiến thức cần nhớ! I. MỞ ĐẦU. C
Ứng dụng tam thức bậc hai Ọ t tam thức c hai   2       2 f x ax
bx c, a 0 ,   b  4ac . H  b ÁN S  x  x    1 2  a
ọi , là tổng và t ch của hai nghi m x , x 1 2 . thức i t  . c P  x x  U TO 1 2  a Ệ LI
 iều ki n f x  0 c hai nghi m trái ấu là P  0 . TƯ   0
 iều ki n f x  0 c hai nghi m phân i t c ng ấu là  . P   0 VÀ Í   0  CH
 iều ki n f x  0 c hai nghi m phân i t ương là S  0 . P P   0 ẠT   0  
iều ki n f x  0 c hai nghi m phân i t âm là S  0 . P   0
 hi so sánh hai nghi m với số   0, ta thư ng đ t t  x   để chuyển về so sánh
với số 0, c thể như sau x   x    0 x  x  2  0 1 1 1 2 1. x  x        2 1  . x   x    0  x   x    0 2 2   1  2  x   x    0 x  x  2  0 1 1 1 2 2. x  x        1 2  . x   x    0  x   x    0 2 2   1  2 
3. x    x  x   x    0 1 2  1  2  .
101 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số       0 f x  0, x    a    0       0 f x  0, x      a  0  ấu của f x :       0 f x  0, x      a   0        0 f x  0, x    a    0
Ứng dụng của đạo hàm
ài to n . T m m để phương tr nh f x;m  0 c nghi m tr n
ộc l p m ra khỏi iến số và đưa về ng f x  Am.
p ảng iến thi n của hàm số f x trên D.
ựa vào ảng iến thi n ác đ nh giá tr của tham số m để đư ng th ng y  A m  ÁN
nằm ngang c t đ th hàm số y f x . O
ết lu n nh ng giá tr cần t m của m để phương tr nh f x  Am c IC T nghi m tr n . P . YM
 ếu hàm số y  f x c T và T tr n th giá tr m cần t m là nh ng m OL min f x  A m  max f x C thỏa m n       . D D Ụ
 ếu ài toán y u cầu t m t m tham số để phương tr nh c k nghi m phân i t, ta PH
chỉ cần ựa vào ảng iến thi n để ác đ nh sao cho đư ng th ng y  A m nằm NH  I ngang c t đ th hàm số y
f x t i k điểm phân i t. f x;m  0 f x;m  0 CH
ài to n . T m m để ất phương tr nh   ho c   c nghi m tr n
c 1. ộc l p m ra khỏi iến số và đưa về ng f x  Am ho c f x  Am .
p ảng iến thi n của hàm số f x trên D.
ựa vào ảng iến thi n ác đ nh giá tr của tham số m để ất phương tr nh c nghi m
ới ất phương tr nh f x  A m đ là nh ng m sao cho t n t i phần đ th nằm
tr n đư ng th ng y  A m , tức là A m  max f x khi maxf x  . D  D
ới ất phương tr nh f x  A m đ là nh ng m sao cho t n t i phần đ th nằm
ưới đư ng th ng y  A m , tức là A m  min f x khi min f x  . D  D
ài to n 3. T m tham số m để ất phương tr nh f x  A m ho c f x  A m nghi m đúng x  D ?
Tạp chí và tư liệu toán học | 102
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
 ất phương tr nh f x  Am nghi m đúng x
 D  min f x  Am . D
 ất phương tr nh f x  Am nghi m đúng x
 D  max f x  Am . D
 ác ài toán li n quan h phương tr nh, h ất phương tr nh th ta cần iến đổi
chuyển về các phương tr nh và ất phương tr nh.
 hi đổi iến, cần quan tâm đến điều ki n của iến mới. C Ọ H ÁN U TOỆLI TƯ VÀ Í CH P ẠT
103 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số II. CÁC BÀI TOÁN
Câu 1: Tìm số các giá tr nguyên của tham số m để phương tr nh x1 1x      2x 2x 4 4 m 1 2
 2   16  8m có nghi m trên 0;1 ? A. 2 B. 5 C. 4 D. 3
THPT Lê Hồng Phong – Nam Định lần 1 năm 2017-2018 2x x1 2 x1 3  3  2017x  2017
Câu 2: Tìm tất cả các giá tr của m để h sau có nghi m  . 2 x  
m  2x  2m  3  0 A. m  3 B. m  3 C. m  2 D. m  2
THPT Chuyên Vĩnh Phúc – lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 3: Có bao nhiêu số nguy n ương a để phương tr nh sau c nghi m duy nhất?        2  9   x   2  x  3a 12a 15 log
2x x   a  3a  1log 1   2log 2x  x  log 11   2 2 2 2 2 27 9 11   ÁN  2   2   2  O A. 2 B. 0 C. Vô số D. 1 IC TP
THPT Cổ Loa – Hà Nội lần 1 năm 2017 – 2018
Câu 4: Gọi S là t p hợp tất cả các giá tr của m sao cho 10m  và phương tr nh YM 2 log        2 2x 5x 4 log
có nghi m duy nhất. Tìm số phần tử của S.   2 x 2x 6 mx 5 mx 5  OL C Ụ A. 15. B. 14. C. 13. D. 16. PH
THTT số 3 – 486 tháng 12 năm 2017
Câu 5: Cho tham số thực a . Biết phương tr nh x x
e  e  2 cos ax có 5 nghi m thực phân NH I bi t. Hỏi phương tr nh x x
e  e  2 cos ax  4 có bao nhiêu nghi m thực phân bi t. CH A. 5 B. 6 C. 10 D. 11
THPT Chuyên Thái Bình – Lần 3 năm học 2017 – 2018 x x
Câu 6: Cho bất phương tr nh x1 m.3
 3m  2.4  7  4  7   0 , với m là tham số.
Tìm tất cả các giá tr của tham số m để bất phương tr nh đ cho nghi m đúng với mọi x ;0. 2  2 3 2  2 3 2  2 3 2  2 3 A. m  B. m  C. m  D. m   3 3 3 3
THPT Hậu Lộc 2 – Thanh Hóa năm 2017 – 2018 3
Câu 7: hương tr nh x2 m3x   3 2     x2 x1 2 x 6x 9x m 2  2
 1 có 3 nghi m phân bi t khi
và chỉ khi m a; b đ t 2 2 T  b  a thì: A. T  36 B. T  48 C. T  64 D. T  72
Tạp chí và tư liệu toán học | 104
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
THPT Trần Nhân Tông – Quảng Ninh lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 8: Số các giá tr nguyên nhỏ hơn 2018 của tham số m để phương tr nh log 2018x  m  log 1009x 6   4   có nghi m là? A. 2020 B. 2017 C. 2019 D. 2018
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 9: Cho a , x là các số thực ương, a  1 thỏa mãn log x  log  x a a . Tìm giá tr lớn nhất của a . e ln 10 log e A. 1 B. log 2  1 C. e e D. e 10
Phổ thông năng khiếu – Đại học Quốc Gia TP. HCM lần 1 năm 2017 – 2018
Câu 10: Có bao nhiêu giá tr nguy n ương của tham số m để phương tr nh  2 2x mx 1    2 log 
  2x  mx  1  x  2 2 
có hai nghi m thực phân bi t? x  2    C Ọ A. 3 B. 4 C. 2 D. 1 H
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 – 2018 ÁN
Câu 11: Có bao nhiêu giá tr của m để giá tr nhỏ nhất của hàm số   2x x f x  e  4e  m
tr n đo n 0 ;ln 4 bằng 6 ? U TOỆLI A. 3 B. 4 C. 2 D. 1 TƯ
THPT Chuyên Ngoại ngữ - Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 12: Có bao nhiêu giá tr nguyên thuộc khoảng 9; 9 của tham số m để bất phương VÀ Í trình   2
3log x 2 log m x  x  1  x 1  x  có nghi m thực? CH P A. 6 B. 7 C. 10 D. 11 ẠT
Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Nam năm học 2017 – 2018
Câu 13: Tìm t p hợp tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh sau c nghi m 3m m    2    2 e e 2 x 1 x 1  x 1  x   1   1   1   1  A. 0; ln 2 B.   ; ln 2 C.  0; D. ln 2;  2       2     e  2 
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 14: ho phương trình log  2 x  x  1.log  2 x  x  1  log  2 x  x  1 2 2017 a .
Có bao nhiêu giá tr nguyên thuộc khoảng 1; 2018 của tham số a sao cho phương tr nh đ cho c nghi m lớn hơn 3 A. 20 B. 19 C. 18 D. 17
105 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số
Câu 15: Giả sử t n t i số thực a sao cho phương tr nh x x
e  e  2 cos ax  4 có 10 nghi m
thực phân bi t. Số nghi m phân bi t của phương tr nh x x e  e  2 cos ax là: A. 5 B. 20 C. 10 D. 4
Câu 16: Có bao nhiêu số nguyên m để phương tr nh sau c nghi m thực?
ln m  2 sin x  ln m  3sin x  sin x A. 5 B. 4 C. 3 D. 6
Câu 17: Cho n là số tự nhiên thỏa m n phương tr nh x x
3  3  2 cos nx có 2018 nghi m.
Tìm số nghi m của phương tr nh x x 9  9  4  2 cos 2nx . A. 4036 B. 2018 C. 4035 D. 2019
THPT Quảng Xương 1 – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018
Câu 18: Gọi S là t p hợp tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh 2 2 x 7 x12 2xx 105x m.3  3  9.3
 m có ba nghi m thực phân bi t. Tìm số phần tử của S . ÁN O A. 3 B. Vô số C. 1 D. 2
THPT Trần Hưng Đạo – TP. HCM năm học 2017 – 2018
IC TP Câu 19: Có bao nhiêu giá tr nguyên của tham số m để t n t i c p số x;y thỏa mãn YM 2xy1 3x2y e  e
 x  y  1, đ ng th i thỏa mãn 2
log 2x  y  1  m  4 2 log x  m  4  0 2 2 . OL C A. 3 B. 4 C. 5 D. 6 Ụ
Sở Giáo dục và đào tạo Bà Rịa Vũng Tàu đề 1 năm 2017 – 2018 PH
Câu 20: Biết a; b là khoảng chứa tất cả các giá tr của tham số thực m để phương tr nh 2 2 NH x x 2 I     x 1 7 3 5 m 7 3 5 2     
c đúng ốn nghi m thực phân bi t. Tính M  a  b . CH 1 1 7  3 A. M  B. M  C. M  D. M  8 16 16 5
THPT Hồng Lĩnh – Hà Tĩnh lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 21: Có bao nhiêu giá tr nguyên của tham số m nhỏ hơn 10 để phương tr nh x x
m  m  e  e có nghi m thực? A. 9 B. 8 C. 10 D. 7
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018
Câu 22: Cho hàm số     2   2017  2    2018 f x a 1 ln x 1 x  bxsin
x  2 với a,b là các số thực. Biết rằng  log5 f 7   6. Tính  log7 f 5 . A.  log7 f 5    2 B.  log7 f 5    4 C.  log7 f 5    2  D.  log7 f 5    6
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018
Tạp chí và tư liệu toán học | 106
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | x x
Câu 23: Cho bất phương trình x1 m.3
 3m  24  7  4  7   0 , với m là tham số.
Tìm tất cả các giá tr của tham số m để bất phương tr nh đ cho nghi m đúng với mọi x ;0 2  2 3 2  2 3 2  2 3 2  2 3 A. m  B. m  C. m  D. m   3 3 3 3
Chuyên Đồng bằng sông Hồng lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 24: Tìm tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh ln m  ln m  x  x có nhiều nghi m nhất. A. m  0 B. m  1 C. m  e D. m  1
THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 4 – năm học 2017 – 2018 m cosxsin x 21sin x
Câu 25: ho phương tr nh e  e
 2  sin x  m cos x với m là tham số thực.
Gọi S là t p tất cả các giá tr của m để phương tr nh c nghi m. Khi đ S có d ng
;ab; . Tính T  10a  20b . C Ọ A. T  10 3 B. T  0 C. T  1 D. T  3 10 H ÁN
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018 2 3x  3x  m  1
Câu 26: Có bao nhiêu số nguyên m để phương tr nh 2 log  x  5x  2  m 2 2 U TO 2x  x  1 Ệ
Có hai nghi m phân bi t lớn hơn 1 . LI A. 3 B. Vô số C. 2 D. 4 TƯ
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Đồng Nai lần 2 năm học 2017 – 2018 VÀ Í
Câu 27: ho phương tr nh log  2 x  x  1.log  2 x  x  1  log  2 x  x  1 . 2 5 m  Có bao CH
nhiêu giá tr nguy n ương khác 1 của m sao cho phương tr nh đ cho c nghi m x lớn P Ạ hơn 2 ? T A. Vô số B. 3 C. 2 D. 1
THPT Chuyên Đại học Vinh – Nghệ An lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 28: Có tất cả bao nhiêu giá tr nguyên của tham số a thuộc khoảng 0; 2018 để ta n n1 9  3 1 luôn có lim  ? n na 5  9 2187 A. 2011 B. 2016 C. 2019 D. 2009
THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu – Đồng Tháp lần 5 năm học 2017 – 2018
Câu 29: ho phương tr nh x     x1 4 m 1 2
 8  0 . Biết phương tr nh c hai nghi m x x 1 , 2
thỏa mãn x  1 x  1  6 1  2 
. Kh ng đ nh đúng trong ốn kh ng đ nh ưới đây là
107 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số A. Không có m B. 1  m  3 C. m  3 D. m  2
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 30 : Tìm t p hợp S tất cả các giá tr của tham số m để phương tr nh sau c đúng a nghi m phân bi t . x12 2 .log  2
x  2x  3  4  .log 2 x  m  2 2  x m 2   1 3  1 3   1 3  1 3  A. S   ;1;  B. S   ; 1  ; 
C. S   ;1; 
D. S   ;1;   2 2  2 2   2 2  2 2 
THPT Chu Văn Anh – Hà Nội năm học 2017 – 2018
Câu 31 : Có bao nhiêu số nguy n ương m trong đo n  2018 
; 2018 sao cho bất phương 11 log x  log x m
tr nh sau đúng với mọi x 1 ;100 :   10 10 10x  10 . A. 2018 B. 4026 C. 2013 D. 4036
Câu 32 : Gọi S là t p các giá tr của tham số thực m để hàm số 2
y  x  ln x  m  2 đ ng ÁN O
biến trên t p ác đ nh của nó. Biết S  ;a  b . Tính tổng K  a  b là IC T A. K  5 B. K  5 C. K  0 D. K  2 P
Câu 33 : Cho hai số thực a , b a  1, b  1 . hương tr nh x x
a  b  b  ax có nhiều nhất YM bao nhiêu nghi m? OL C Ụ A. 0 B. 1 C. 2 D. 3 PH
Câu 34: T p hợp tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh x 2x1 
  2   x1  2 27 m.3 m 1 3 m  1  0 NH I
Có 3 nghi m thực phân bi t là khoảng a; b . Tính giá tr của biểu thức S  a  b CH A. 2 B. 1  3 C. 2  2 D. 1  2  3  3
Câu 35: Có bao nhiêu số nguyên m  20
 18;2018 để phương tr nh x 1 2 2  8  x  m có 2
đúng 2 nghi m thực phân bi t? A. 2013 B. 2012 C. 4024 D. 2014  
Câu 36: Cho bất phương tr nh log 11  log  2
x  3ax  10  4log  2 x  3ax  12  0 3a 1 3a  .  7 
Giá tr thực của tham số a để bất phương tr nh tr n c nghi m duy nhất thuộc khoảng nào sau đây A. 1; 0 B. 1; 2 C. 0; 1 D. 2; 
THPT Hàm Rồng – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018
Tạp chí và tư liệu toán học | 108
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 37: Có bao nhiêu giá tr nguy n ương của tham số m để t p nghi m của bất phương trình  x2   x 3
3 3  2m  0 chứa không quá 9 số nguyên? A. 3281 B. 3283 C. 3280 D. 3279
Câu 38: Có bao nhiêu số nguyên a  20
 19;2019 để phương tr nh 1 1    ln x  5 x a x 3  1 có hai nghi m phân bi t? A. 2017 B. 2022 C. 2014 D. 2015
Câu 39: Tất cả các giá tr của m để bất phương tr nh    x     x x 3m 1 12 2 m 6  3  0 có
nghi m đúng với mọi x  0 là:  1   1  A. 2;  B. ; 2 C. ;   D.  2;   3      3  C
Câu 40: Tìm m để bất phương tr nh x x x
2  3  4  3  mx có t p nghi m là . Ọ H
A. Không t n t i m . B. ln 26 C. ln 26 D. ln 9 ÁN
Câu 41: Với a là tham số thực để bất phương tr nh x x
2  3  ax  2 có t p nghi m là , khi đ U TOỆ
A. a  ;0 . B. a 1 ; 3
C. a 3 ;   D. a 0 ;1 LI
Câu 42: ho phương tr nh  2 x 2 log x  3log x  2 3  m  0 2 2 
( m là tham số thực). Có tất TƯ
cả bao nhiêu giá tr nguy n ương của tham số m để phương tr nh đ cho c hai nghi m VÀ Í phân bi t? CH A. 80 . B. 81 C. 79 D. Vô số. P Ạ T
109 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số
III. HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1: Tìm số các giá tr nguyên của tham số m để phương tr nh x1 1x      2x 2x 4 4 m 1 2
 2   16  8m có nghi m trên 0;1 ? A. 2 B. 5 C. 4 D. 3
THPT Lê Hồng Phong – Nam Định lần 1 năm 2017-2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có: x1 1x      2x 2x 4 4 m 1 2
 2   16  8m   x x       x x 4 4 4
4 m 1 2  2   16  8m t   x x t u x 2 2   
, x 0; 1    x x u x  2  2  0 x
 0;1. Suy ra u0  t  u1 hay  3  t  0; 2 x x x x x x 2 
 t  4  4  2.2 .2  4  4  t  2 . hương tr nh trở thành : 2   
4 2t  2  4tm  1  16  8m ÁN O 2
 t  2  t m  1  4  2m 2
 t  t m  1  2m  2  0 IC TP  m t  2 2  t  t  2 YM
 m t  2  t  2t  1     OL 3  m  t  1 t 0; C    2     Ụ  t  m  1 PH
ể phương tr nh đ cho c nghi m trên 0; 1 th phương tr nh t  m  1 phải có nghi m NH  3 3  5 I t   0;  . Suy ra m 1    0; , hay m   1; . 2     2    2    CH Chọn ý A. 2x x1 2 x1 3  3  2017x  2017
Câu 2: Tìm tất cả các giá tr của m để h sau có nghi m  . 2 x  
m  2x  2m  3  0 A. m  3 B. m  3 C. m  2 D. m  2
THPT Chuyên Vĩnh Phúc – lần 2 năm học 2017 – 2018 Lời giải iều ki n x  1 . Xét 2x x1 2 x1 3  3  2017x  2017 2x x1 2 x1  3 .3  3 .3  2017  2017x   x   x1 9 9 3
 2017 1  x . Dễ thấy x  1 là một nghi m.  Nếu x  1 thì   x   x1 VT 9 9 3
 0 , VP  2017 1  x  0 Suy ra  x   x1 9 9 3
 2017 1  x vô nghi m.
Tạp chí và tư liệu toán học | 110
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |  Nếu 1   x  1 thì   x   x1 VT 9 9 3
 0 , VP  2017 1  x  0 Suy ra  x   x1 9 9 3
 2017 1  x có nghi m với 1   x  1 . V y bpt 2x x1 2 x1 3  3
 2017x  2017 có nghi m với 1   x  1 . Cách 1 Xét:   2
f x  x  m  2x  2m  3  0 . Ta có 2
  m  4m  8 , để bpt có nghi m 1   x  1 thì:
Tr ờng hợp 1.   0  2 
3  2  m  2 3  2 , bpt có nghi m 1   x  1 1 m  2 3  2
Tr ờng hợp 2.   0  
, nghi m của bpt là ; x  x ;  1   2  . m  2 3  2 f 1    0 3m  6  0 Ta có  1  ;1  x ;x      m  2  1 2  f  1  0 m  2  0
o đ ất phương tr nh có nghi m 1
  x  1 khi m  2 C
Kết hợp điều ki n ta được m  2 3  2 và 2   m  2  3  2 2 Ọ H
Từ 1 và 2 suy ra h đ cho c nghi m khi m  2 . 2         ÁN
Cách 2. Bài toán trở thành tìm m để bpt x
m 2x 2m 3 0 có nghi m 1 x 1
Bất phương tr nh tương đương U TO 2 x  2x  3 Ệ    2
m x 2  x  2x  3  m   f x * (Do 1   x  1 ) LI x  2 2 x  4x  1 TƯ Ta có f 'x 
f ' x  0  x  2  3  1  ;1  . Xét     x  22 VÀ  Í
ể bất phương tr nh * có nghi m thì m min f x. L p bảng biến thiên của hàm số x   1  ;1 CH
f x trên 1;1 ta có m  f 1  f  1    2  .V y m  2 . P Ạ Chọn ý C. T
Câu 3: Có bao nhiêu số nguy n ương a để phương tr nh sau c nghi m duy nhất?        2  9   x   2  x  3a 12a 15 log
2x x   a  3a  1log 1   2log 2x  x  log 11   2 2 2 2 2 27 9 11    2   2   2  A. 2 B. 0 C. Vô số D. 1
THPT Cổ Loa – Hà Nội lần 1 năm 2017 – 2018 Lời giải iều ki n 0  x  2.
Biến đổi phương tr nh an đầu tương đương
111 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số           2  2  x        2    2 2 2 2 2 x a 4a 5 log 2x x 9a 6a 2 log log 2x x  log 3 11 3 11    2   2             2    2 2 2 2 x a 4a 4 log 2x x 9a 6a 1 log    0 3 11  2  2 2  2  x   3a  1  log 2x  x 2 2 2 3  2 
 a  2 log 2x  x  3a  1 log    0     * 3     11    2   a  2   2  log11  2  2 x   
Mà vế trái của * luôn ương với mọi a nguy n ương. 2  2  Vì 0  x  2 nên 2 2  x  2   1  log    0 2 11 2 2  x  2  x 
o đ từ * suy ra log  2 2x  x  0 2 2
 2x  x  1  x  2x  1  0  3  không t n t i x .
y không có giá tr của tham số a thỏa mãn yêu cầu đề bài họn ý B. ÁN
Câu 4: Gọi S là t p hợp tất cả các giá tr của m sao cho 10m  và phương tr nh O 2 log        2 2x 5x 4 log
có nghi m duy nhất. Tìm số phần tử của S.   2 x 2x 6 mx 5 mx 5  IC TP A. 15. B. 14. C. 13. D. 16. YM
THTT số 3 – 486 tháng 12 năm 2017 Lời giải OL C Ta có: 2
2x  5x  4  0 với mọi x n n phương tr nh an đầu tương đương với Ụ  PH mx  5  0   mx  5 mx 5 1        mx  6 NH I 2 2x  5x  4  0  x  2  2 2       CH 2x 5x 4 x 2x 6   x   5
hương tr nh c nghi m duy nhất tương đương với ta nh n nghi m x  2 và lo i x  5
ho c nh n nghi m x  5 và lo i x  2 .
 Trư ng hợp 1: Nh n nghi m x  2 và lo i x  5 .      5 m 2m 5     2  
iều này tương đương với 2m  6  m   3 (vô lí). 5m 5   m   1   5m   6    6 m   5
 Trư ng hợp 2: Nh n nghi m x  5 và lo i x  2 .
Tạp chí và tư liệu toán học | 112
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |     m  3  m   1 5m  5     5   6  1  m 
iều này tương đương với 5m  6  m     2 . 5    2m 5   6   5   m   m 2m  6    5 2  m  3 10m  30  Suy ra: 10  10m  25 
. Vì 10m  nên 10m 11;13;14...;  25   30 .   m   12
Trong t p hợp này có 15 phần tử nên t p hợp S cũng c 15 phần tử. 11 13 14 25 30  Chú ý: m   ; ; ...;     . 10 10 10 10  10  Chọn ý A. C Ọ
Câu 5: Cho tham số thực a . Biết phương tr nh x x
e  e  2 cos ax có 5 nghi m thực phân H bi t. Hỏi phương tr nh x x
e  e  2 cos ax  4 có bao nhiêu nghi m thực phân bi t. ÁN A. 5 B. 6 C. 10 D. 11 U TO
THPT Chuyên Thái Bình – Lần 3 năm học 2017 – 2018 Ệ Lời giải LI
Ta thấy rằng phương tr nh x x
e  e  2 cos ax c đúng 5 nghi m TƯ x x  x uy ra phương tr nh 2 2
e  e  2 cosa c đúng 5 nghi m * 2 VÀ Í x x e  e  2 cos ax  4 x x
 e  e  2  2cosax  1 CH x x  ax P 2 2 2 e  e   2 cos 1 x x Ạ   2 ax 2 2      2   T e e 4 cos   2 x x  ax 2 2 e  e  2  cos  2  2  ax
hương tr nh 1 và phương trình 2 nếu có nghi m chung x cos  0 0 thì 0 và 2 x0 x0 x  0 2 2 e  e 0  
- vô lý. V y 1 ,2 có nghi m khác nhau. cos0   0
 hương tr nh 1 có 5 nghi m ( theo * ). x0 x0 ax x0 x0  x  Nếu x 1 x  0 2 2 0 e  e  2 cos 2 2 0  e  e  2  cosa 
0 là 1 nghi m của   thì 0 và 2  2    hi đ x 2
0 là 1 nghi m của   .
V y phương tr nh 2 có 5 nghi m phân bi t ( và khác 5 nghi m của phương tr nh 1 ).
hương tr nh đ cho c đúng 10 nghi m.
113 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số Chọn ý C. x x
Câu 6: Cho bất phương tr nh x1 m.3
 3m  2.4  7  4  7   0 , với m là tham số.
Tìm tất cả các giá tr của tham số m để bất phương tr nh đ cho nghi m đúng với mọi x ;0. 2  2 3 2  2 3 2  2 3 2  2 3 A. m  B. m  C. m  D. m   3 3 3 3
THPT Hậu Lộc 2 – Thanh Hóa năm 2017 – 2018 Lời giải
Bất phương tr nh tương đương x x         
    x   x x 1 4 7 4 7 m.3 3m 2 . 4 7 4 7  0     3m  2   3m  0  3   3      x  4  7  t t    
, do x  0 nên 0  t  1 3    ÁN O
Ta cần tìm tham số m sao cho 2
t  3mt  3m  2  0 , đúng với mọi 0  t  1 2 t  2 2 t  2 2 t  2 IC T Ta có m   m  max
. Ta tìm GTLN của hàm số f t   trên 0  t  1 P 3t  3 0;1 3t  3 3t  2 2 1 t  2t  2 t  1   3 YM Ta có ft   .    3 t  1 0 2 t  1   3 OL C 2 t  2 2  2 3 Ụ
L p bảng biến thi n ta được max  f  1   3  0;  1 3t  3 3 PH Chọn ý A. 3 x2 m3x 3 2 x2 x1 NH Câu 7: hương tr nh 2
 x  6x  9x  m2  2  1 có 3 nghi m phân bi t I
khi và chỉ khi m a; b đ t 2 2 T  b  a thì: CH A. T  36 B. T  48 C. T  64 D. T  72
THPT Trần Nhân Tông – Quảng Ninh lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết tương đương 3 x2 m3x   3 2     x2 x1 2 x 6x 9x m 2  2  1 3      3 m 3x 3 2x 2
x 2  8  m  3x  2  2 3          3 m 3x 2 x 2 m 3x 2 2 x 1 Xét hàm số   t 3 f t  2  t trên có   t 2
f t  2 .ln 2  3t  0, t
  nên hàm số liên t c và đ ng biến trên . o đ từ 1 suy ra     3 m 3x 2 x 2 3
 m  8  9x  6x  x
Tạp chí và tư liệu toán học | 114
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |   Xét hàm số   3 2
f x  x  6x  9x  8 trên . có   2 f x  3
 x  12x  9 ;   x 3 f x  0   . x   1
L p bảng biến thiên ta thấy phương tr nh c 3 nghi m phân bi t khi 4  m  8 . Suy ra a  4; b  8 2 2  T  b  a  48 . Chọn ý B.
Câu 8: Số các giá tr nguyên nhỏ hơn 2018 của tham số m để phương tr nh log 2018x  m  log 1009x 6   4   có nghi m là? A. 2020 B. 2017 C. 2019 D. 2018
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải t 2018x  m  6
t log 2018x  m  log 1009x  t  t t  2.4  m  6 t t  m  2.  4  6 6   4    . t 1009x  4 t   t t f t  2
 .4  6 . Ta có:   t t
f t  6 ln 6  2.4 .ln 4 . C Ọ t  3  2 ln 4  H Xét f t  0      log 16  t  log log 16 3  6  6 .  2  ln 6 2 ÁN
L p bảng biến thiên ta thấy rằng phương tr nh f t  m có nghi m khi và chỉ khi   m  2018  2   m  2017 U TO
m  f log log 16   2  ,01 3  6  . Mà  nên ta có:  Ệ  m  m  2  LI
V y có 2020 giá tr m thỏa mãn yêu cầu bài toán. TƯ Chọn ý A.
Câu 9: Cho a , x là các số thực ương, a  1 thỏa mãn log x  log  x a a . Tìm giá tr lớn VÀ Í nhất của a . CH e ln 10 log e P A. 1 B. log 2  1 C. e e D. e 10 ẠT
Phổ thông năng khiếu – Đại học Quốc Gia TP. HCM lần 1 năm 2017 – 2018 Lời giải log x Ta có: log x  log  x a  log x  log x xlog a   xlog a   log a2 a  a log a x
Giá tr của a lớn nhất khi và chỉ khi log a lớn nhất. 1  ln x Xét hàm số   log x f x 
với x  0 . Ta có fx 
; fx  0  x  e x 2 x ln 10 log e
L p bảng biến thiên ta dễ dàng suy ra  2 log a lớn nhất là bằng e log e hi đ  2 loge log a  log e  log a  e  a  10 e e Chọn ý D.
115 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số
Câu 10: Có bao nhiêu giá tr nguy n ương của tham số m để phương tr nh  2 2x mx 1    2 log 
  2x  mx  1  x  2 2 
có hai nghi m thực phân bi t? x  2    A. 3 B. 4 C. 2 D. 1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải x  2  0 iều ki n:  2 2x  mx  1   0
hương tr nh an đầu tương đương  2 2x mx 1    2 log 
  2x  mx  1  x  2 2  x  2    2 2  log
2x  mx  1  2x  mx  1  log x  2  x  2 2
 f 2x  mx  1  f x  2 1 2 2       ÁN O
Xét hàm số f t  log t  t t  0;      t   0; 2 với   có   1 f t 1 0 ,   t ln 2 IC T
 f t đ ng biến trên 0; nên 1 2
 2x  mx  1  x  2 P x  2   x  2  YM Từ đ    2 2x  mx  1   x  22 2 x  
m  4x  3  02 OL C
ể có hai nghi m thực phân bi t thì 2 có hai nghi m phân bi t x x  1 , 2 lớn hơn 2 Ụ
  m  42  12  0 m  m  PH   
  x  2  x  2  0  x  x  4  0  4  m  4  0 1   2  1 2 NH    I x  2 x  2  0  x x  2 x  x  4  0  3   2  4 m 4  0 1 2  1 2  1  2   CH m  8  9   9  m  mà * m   m 1;2;3;  4 . m  2  2 Chọn ý B.
Câu 11: Có bao nhiêu giá tr của m để giá tr nhỏ nhất của hàm số   2x x f x  e  4e  m
tr n đo n 0 ; ln 4 bằng 6 ? A. 3 B. 4 C. 2 D. 1
THPT Chuyên Ngoại ngữ - Hà Nội lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải Xét x 0 ;ln 4 . t x
t  e  t 1; 4 . t   2
g t  t  4t  m với t 1; 4
o hàm: gt  2t  4 . Xét gt  0  2t  4  0  t  2
Ta có: g 1  m  3 ; g 2  m  4 ; g 4  m
Tạp chí và tư liệu toán học | 116
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Giá tr nhỏ nhất của   2x x
f x  e  4e  m trên 0 ;ln 4 sẽ thuộc A   m  3 ; m  4 ; m 
m  10  A  7 ;6 ;1  0  Xét m  4  6   m  2  A   5;6;  2
Ta thấy m  10 thỏa mãn yêu cầu bài toán là min f x  6
m  9  A  5 ;6 ;  9  Xét m  3  6   (không thỏa mãn) m  3  A   7 ;6;  3
m  6  A  2 ;3 ;  6  Xét m  6   m  6  A   10;9;  6
Ta thấy m  6 thỏa mãn yêu cầu bài toán là min f x  6
V y có hai giá tr của m thỏa mãn yêu cầu bài toán. Chọn ý D.
Câu 12: Có bao nhiêu giá tr nguyên thuộc khoảng 9; 9 của tham số m để bất phương C 2 Ọ
trình 3 log x  2 log m x  x 1 x 1 x  có nghi m thực? H A. 6 B. 7 C. 10 D. 11 ÁN
Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Nam năm học 2017 – 2018 U TO Lời giải Ệ 0  x  1 LI 0  x  1  0  x  1   iều ki n      1 x 2 TƯ m x  x   1 x 1x  0 m x   1 x  0 m   0   x VÀ
Bất phương tr nh đ cho tương đương: Í 
      2 3 2 log x log m x x 1 x 1 x          2 3 2 x m x x 1 x 1 x CH P    Ạ x x 1 x 1 x     2 x 1 x x x
m x  x  1  x 1  x     T  m 2 x  x 1  x x  x   1  x 
Áp d ng bất đ ng thức AM – GM ta có :  1  x   x  2 x  2 1      x  1  x   x  Vì v y m  x  1  x .
Khảo sát hàm số f x  x  1  x trên 0; 1 ta được f x  2  1, 414 .
V y m có thể nh n được các giá tr 2, 3, 4, 5, 6,7, 8 . Chọn ý B.
117 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số
Câu 13: Tìm t p hợp tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh sau c nghi m 3m m    2    2 e e 2 x 1 x 1  x 1  x   1   1   1   1  A. 0; ln 2 B.   ; ln 2 C.  0; D. ln 2;  2       2     e  2 
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 – 2018 Lời giải  1   t  2 t 2 t  x  1  x   . hi đ 3m m    2 e e t t  1 3m m 3  e  e  t  t . 2 2 t  1  2x 1  x Xét hàm   3 f u  u  u    2
f u  3u  1 . Hàm số luôn đ ng biến.  3m m 3 e  e  t  t m
 e  t . hương tr nh c nghi m: m 1 e  2  m  ln 2 2 Chọn ý B. ÁN 2 2 2 O
Câu 14: ho phương trình log x  x  1 .log
x  x  1  log x  x  1 2   2017  a . 1; 2018 IC T
Có bao nhiêu giá tr nguyên thuộc khoảng 
 của tham số a sao cho phương tr nh P đ cho c nghi m lớn hơn 3 YM A. 20 B. 19 C. 18 D. 17 OL C Lời giải Ụ
h n thấy với x  3 thì 2 2 x  1  x  x 2  x  x  1  0 và 2 x  x  1  0 PH
Biến đổi phương tr nh tương ương : NH log  2 x  x  1.log  2 x  x  1  log  2 x  x  1 2 2017 a  I CH  log  2 x  x  1.log  2
x  x  1  log 2.log  2 x  x  1 2 2017 a 2   log  2 x  x  1  log 2 1 2
log x  x  1  0   2017  a   (vì 2  , x 3)
Xét hàm số f x  log  2 x  x  1 3;  2017  tr n khoảng  . 1 Ta có f 'x 
 f 'x  0 , x  3 . 2 x  1.ln 2017
L p bảng biến thiên ta thấy phương trình 1 có nghi m lớn hơn 3  log a  f 3 2    log a  log 3  2 2  log a  log 2017 a  1 log 2017 a 2     19,9 2 2017   2   3 2 2 . 32 2
L i do a nguy n thuộc khoảng 1; 2018 nên a 2; 3;...;1  9
V y có 18 giá tr nguyên của tham số a thỏa mãn yêu cầu đề bài Chọn ý C.
Tạp chí và tư liệu toán học | 118
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 15: Giả sử t n t i số thực a sao cho phương tr nh x x
e  e  2 cos ax  4 có 10 nghi m
thực phân bi t. Số nghi m phân bi t của phương tr nh x x e  e  2 cos ax là: A. 5 B. 20 C. 10 D. 4 Lời giải
Đây là một câu tương tự với câu trong đề thi thử Chuyên Thái Bình lần 3.
hương tr nh đầu tương đương 2 x x   x x  e  e  2 cos ax  4 2 2
 e  e   2 cosax  2   x x   ax 2 2 2 e  e   2 cos 1 x x 2     ax  2 2  e  e   2  2 cos     2    x x   ax 2 2 e  e  2  cos  2  2
Nh n thấy x  0 không là nghi m của phương tr nh đ cho. C Nếu x  x 1 x  x 2
0 là nghi m của   thì 0 là nghi m của   . Ọ
o đ số nghi m của 1 và 2 bằng nhau và đ ng th i khác nhau đôi một. H
uy ra phương tr nh 1 c đúng 5 nghi m x ; x ; x ; x ; x . ÁN 1 2 3 4 5 x x x x x V y phương tr nh x x
e  e  2 cos ax c đúng 5 nghi m phân bi t là 1 , 2 ; 3 ; 4 ; 5 . U TO 2 2 2 2 2 Ệ Chọn ý A. LI
Câu 16: Có bao nhiêu số nguyên m để phương tr nh sau c nghi m thực? TƯ
ln m  2 sin x  ln m  3sin x  sin x VÀ Í A. 5 B. 4 C. 3 D. 6 CH Lời giải P      Ạ m 2 sin x ln m 3sin x 0 T iều ki n:  m  3sin x  0
hương tr nh đ cho tương đương      sinx m 2 sin x ln m 3sin x  e       sinx m 3sin x ln m 3sin x  e  sin x lnm 3sin x e       sinx ln m 3sin x  e  sin x , 1 Xét hàm số   t
f t  e  t , t  . Ta có   t
f t  e  1  0 , t  . Nên hàm số f t đ ng biến trên . V y 1  f ln
 m  3sin x  f 
sin x  lnm  3sin x  sin x . t a  sin x , a  1
 ;1 . hương tr nh trở thành: ln m  3a  a a  m  e  3a . Xét   a g a  e  3a , a  1  ;1 ,   a g a  e  3  0 , a   1  ;1.
119 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số 1
V y để phương tr nh c nghi m thực thì g 1  m  g  1
   e  3  m   3. e
V y có 4 giá tr nguyên của tham số m là: 0 ; 1 ; 2 ; 3 . Chọn ý B.
Câu 17: Cho n là số tự nhiên thỏa m n phương tr nh x x
3  3  2 cos nx có 2018 nghi m.
Tìm số nghi m của phương tr nh x x 9  9  4  2 cos 2nx . A. 4036 B. 2018 C. 4035 D. 2019
THPT Quảng Xương 1 – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết tương đương x x 9  9  4  2 cos 2nx x x x x
 9  9  2.3 .3  2  2 cos 2nx   x x
3  3  2 cos nx 1    2 x x 2 3 3  4 cos nx   x x 3  3  2  cos nx  2   x x ÁN
hi đ nếu 1 và 2 có nghi m chung thì x x x x 3  3  3  3 3 3    x  0 O
Thay x  0 vào 1 ta được 0 0
3  3  2 cos 0  0  2 , tức là 1 và 2 không có nghi m IC T x 1 x 2 1 P
chung. M t khác ta thấy nếu 0 là nghi m của   thì
0 sẽ là nghi m của   . Mà  
có 2018 nghi m nên 2 cũng c 2018 nghi m. V y phương tr nh đ cho c 4036 YM nghi m. OL C Chọn ý A. Ụ
Câu 18: Gọi S là t p hợp tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh PH 2 2 x 7 x12 2xx 105x m.3  3  9.3
 m có ba nghi m thực phân bi t. Tìm số phần tử của S . NH I A. 3 B. Vô số C. 1 D. 2 CH
THPT Trần Hưng Đạo – TP. HCM năm học 2017 – 2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta được: 2 2 x 7 x12 2xx 105x m.3  3  9.3  m   2    2    2 x 7x 12 2x x x 7x12 m 3 1 3 3  1  0   2 x 3 x 7 x12 3  1  0    2    2 x 7x 12 2xx 3 1 m  3 0    x   4 2 2xx m  3   0  2 2x  x  log m  0 *  3  
hương tr nh đ cho c a nghi m thực phân bi t, ta c các trư ng hợp sau:
Tr ờng hợp 1: * có một nghi m x  3 và nghi m còn l i khác 3 và 4 1
Thay x  3 vào * ta được log m  3   m  3 27 x  1  hi đ * trở thành 2
x  2x  3  0   (Thỏa yêu cầu) x   3
Tạp chí và tư liệu toán học | 120
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Tr ờng hợp 2: * có một nghi m x  4 và nghi m còn l i khác 3 và 4
Thay x  4 vào * ta được 8 log m 8 m 3     3 x  4 hi đ * trở thành 2
x  2x  8  0   (Thỏa yêu cầu) x  2  
  1  log m  0 3  
Tr ờng hợp 3: * có nghi m kép khác 3 và 4  log m  3   m  3 3 log m  8   3
V y có 3 giá tr m thỏa yêu cầu đề bài. Chọn ý A.
Câu 19: Có bao nhiêu giá tr nguyên của tham số m để t n t i c p số x; y thỏa mãn 2xy1 3x2y e  e
 x  y  1, đ ng th i thỏa mãn 2
log 2x  y  1  m  4 2 log x  m  4  0 2 2 . A. 3 B. 4 C. 5 D. 6 C
Sở Giáo dục và đào tạo Bà Rịa Vũng Tàu đề 1 năm 2017 – 2018 Ọ Lời giải H
Biến đổi giả thiết ta có 2xy1 3x2y e  e  x  y  1 2xy1       3x2y e 2x y 1  e  3x  2y . ÁN Xét hàm số   t
f t  e  t trên . Ta có   t
f t  e  1  0 nên hàm số đ ng biến trên .
f 2x  y  1  f 3x  2y  2x  y  1  3x  2y  y  1  x U TO o đ phương tr nh c ng     . Ệ
Thế vào phương tr nh còn l i ta được 2
log x  m  4 log x  m  4  0 2   2 . LI 2 t t  log x 2 2
t  m  4 t  m  4  0 2 , phương tr nh c ng   . TƯ
ể phương tr nh c nghi m thì   0 2  3m  8m  8 0  0  m  . VÀ 3 Í
o đ c 3 số nguyên m thỏa mãn. CH Chọn ý A. P Ạ
Câu 20: Biết a; b là khoảng chứa tất cả các giá tr của tham số thực m để phương tr nh T   2x   2x 2x 1 7 3 5 m 7 3 5 2     
c đúng ốn nghi m thực phân bi t. Tính M  a  b . 1 1 7  3 A. M  B. M  C. M  D. M  8 16 16 5
THPT Hồng Lĩnh – Hà Tĩnh lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có: 2 2   x x 2 x   2x       2 x 1 7 3 5 7 3 5 1 7 3 5 m 7 3 5 2          m     2   2  2     2 2 x x 2  x
7  3 5   7  3 5   7  3 5  Vì   .   1  n n đ t t  
 , 0  t  1 phương tr nh trở thành 2   2        2  
121 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số m 1 t   2  2t  t  2m  0 2  2m  2  t  t * t 2 Xét hàm số   2 f t  2
 t  t , 0  t  1  ft  4  t  1 ,   1
f t  0  t  . Vẽ bảng biến thiên 4
ta thấy rằng để phương tr nh đ cho c đúng ốn nghi m thực phân bi t th phương tr nh
* phải có hai nghi m phân bi t thỏa mãn 0  t  1. 1 1 1
Từ đ ta được 0  2m   0  m  1  M  0   8 16 16 16 Chọn ý B.
Câu 21: Có bao nhiêu giá tr nguyên của tham số m nhỏ hơn 10 để phương tr nh x x
m  m  e  e có nghi m thực? A. 9 B. 8 C. 10 D. 7
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018 Lời giải ÁN O x m  e   0 2x m  t  e iều ki n:  . t x
t  m  e t  0 ta suy ra:  x  2 x m  m  e  0 t  m  e IC TP e  t  0 1 2x 2 x
 e  t  t  e   x e  t x e  t  1 x    0   YM x e  t  1  0  2 OL
hương tr nh 2 vô nghi m vì x e  t  1  0 C Ụ
hương tr nh 1 tương đương với x x x 2x x
e  t  e  m  e  m  e  e 3 PH hương tr nh x x
m  m  e  e * có nghi m thực khi phương tr nh 3 có nghi m thực. NH I Xét hàm số   2x x
f x  e  e với x  , ta có:   2x x x 1
f x  2e  e  0  e   x  ln 2 . L p 2 CH
bảng biến thiên của hàm số   2x x
f x  e  e ta suy ra phương tr nh 3 có nghi m khi 1 m   . 4
Kết hợp với giả thiết m là số nguyên nhỏ hơn 10 ta suy ra m 0,1, 2, 3, 4, 5,6,7,8,  9 .
V y có 10 giá tr thỏa mãn. Chọn ý C.
Câu 22: Cho hàm số     2   2017  2    2018 f x a 1 ln x 1 x  bxsin
x  2 với a,b là các số thực. Biết rằng  log5 f 7   6. Tính  log7 f 5 . A.  log7 f 5    2 B.  log7 f 5    4 C.  log7 f 5    2  D.  log7 f 5    6
Sở Giáo dục và đào tạo Bắc Giang năm học 2017 – 2018 Lời giải
Tạp chí và tư liệu toán học | 122
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
t g x   2   2017  2    2018 a 1 ln x 1 x  bxsin
x có t p ác đ nh là t p đối xứng. Ta có với mọi x 
, g x   2   2017  2     2018 a 1 ln x 1 x  bxsin x     2 a  1 2017 1 2018 ln    bxsin x 2  x  1  x    2   2017  2    2018 a 1 ln x 1 x  bxsin x  g  x
Suy ra g x là hàm số lẻ, m t khác log5 log7 7  5 nên  log7 
    log7    log5 g 5 g 5 g 7 
Theo giả thiết ta có  log5    log5     log5 f 7 g 7 2 g 7   4. o đ  log7 f 5 =  log7      log5 g 5 2 g 7 2  4   2  2  Chọn ý C. x x
Câu 23: Cho bất phương trình x1 m.3
 3m  24  7  4  7   0 , với m là tham C
số. Tìm tất cả các giá tr của tham số m để bất phương tr nh đ cho nghi m đúng với mọi Ọ x ;0 H 2  2 3 2  2 3 2  2 3 2  2 3 m  m  m  m   ÁN A. B. C. D. 3 3 3 3
Chuyên Đồng bằng sông Hồng lần 1 năm học 2017 – 2018 U TOỆ Lời giải LI
Biến đổi giả thiết tương đương x x TƯ         
   x   x x 1 4 7 4 7 m.3 3m 2 4 7 4
7  0  3m  3m  2.      0  3   3      VÀ Í x  4  7      CH t t    . Khi x 0 thì 0 t 1. BPT trở thành: 3    P Ạ 3m  2 2 t  2 T 3m   t  0, t  0;1  3m  , t  0;1 t t  1 2 t  2 2 t  2t  2 Xét hàm số f t  , t
 0;1  ft   0  t  3  1 t  1 t  1
Vẽ bảng biến thiên ta thấy rằng để để bất phương tr nh đ cho nghi m đúng với mọi 2  2 3
x ;0 thì 3m  2  2 3  m  3 Chọn ý B.
Câu 24: Tìm tất cả các giá tr thực của tham số m để phương tr nh ln m  ln m  x  x
123 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số có nhiều nghi m nhất. A. m  0 B. m  1 C. m  e D. m  1
THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 4 – năm học 2017 – 2018 Lời giải iều ki n m x  e  m
t ln m  x  y ta được y
e  m  x . Thay vào 1 ta được ln m  y  x x  e  m  y x e m  y Ta có h x y x y 
 e  e  y  x  e  x  e  y y e  m  x Do hàm số   t
f t  e  t đ ng biến trên nên suy ra x  y  x  ln x  m x  e  x  m Xét hàm số   x g x  e  x ;   x
g x  e  1 ; gx  0  x  0 .
Vẽ bảng biến thiên cho hàm g x ta suy ra phương tr nh c nhiều nhất là hai nghi m khi và chỉ khi m  1 . ÁN Chọn ý B. O m cosxsin x 21sin x
Câu 25: ho phương tr nh e  e
 2  sin x  m cos x với m là tham số thực. IC T
Gọi S là t p tất cả các giá tr của m để phương tr nh c nghi m. hi đ S có d ng P
;ab; . Tính T  10a  20b . YM A. T  10 3 B. T  0 C. T  1 D. T  3 10 OL C
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018 Ụ Lời giải PH
Biến đổi phương tr nh đầu tương đương m cosxsin x 21sin x e  e  2  sin x  m cos x NH I m cosxsin x 21sin x  e  m cos x  sin x  e  2 1  sin x CH Xét hàm số   t
f t  e  t t   ,   t
f t  e  1  0  f t đ ng biến trên mcosxsin x 21sin x  e  m cosx  sin x  e  21 sin x
 m cosx  sin x  21 sin x  m cosx  sin x  2 hương tr nh c nghi m khi 2 2
m  1  4  m  3  S  ; 3   3;   
V y T  10a  20b  10 3 Chọn ý A.
Câu 26: Có bao nhiêu số nguyên m để phương tr nh
Tạp chí và tư liệu toán học | 124
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 2 3x  3x  m  1 2 log  x  5x  2  m 2 2 2x  x  1
Có hai nghi m phân bi t lớn hơn 1 . A. 3 B. Vô số C. 2 D. 4
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Đồng Nai lần 2 năm học 2017 – 2018 Lời giải iều ki n: 2 3x  3x  m  1  0 .
Biến đổi giả thiết tương đương 2  3x  3x  m  1  2    2  3x 3x m 1 log 
  1  x  5x  1  m 2  log  x  5x  1  m 2 2  2x  x  1  2 2 4x  2x  2  log  2
3x  3x  m  1  log  2 4x  2x  2   2 4x  2x  2   2 3x  3x  m  1 2 2   log  2
3x  3x  m  1   2
3x  3x  m  1  log  2 4x  2x  2   2 4x  2x  2 1 2 2    C
Xét hàm số: f t  t  log t 0;      t   0; 2 trên  , ta có   1 f t 1 0 ,   . Ọ t.ln 2 H
o đ hàm số f t đ ng biến trên 0;  . 2 2 ÁN
hi đ phương tr nh 1  f 4x  2x  2  f 3x  3x  m  1 2 2
 4x  2x  2  3x  3x  m  1 2
 x  5x  m  1 2 U TOỆ
iều này đúng với mọi x  . LI Xét hàm số:   2
g x  x  5x trên , ta có   5
g x  2x  5  0  x  TƯ 2
Vẽ bảng biến thiên ta thấy rằng phương tr nh 2 có hai nghi m phân bi t lớn hơn 1 khi VÀ Í 25 và chỉ khi   m  1  4  21    m  3  . Do m  nên m  5  ;  4 . 4 4 CH P Chọn ý C. ẠT
Câu 27: ho phương tr nh log  2 x  x  1.log  2 x  x  1  log  2 x  x  1 . 2 5 m  Có bao
nhiêu giá tr nguy n ương khác 1 của m sao cho phương tr nh đ cho c nghi m x lớn hơn 2 ? A. Vô số B. 3 C. 2 D. 1
THPT Chuyên Đại học Vinh – Nghệ An lần 2 năm học 2017 – 2018 Lời giải iều ki n ác đ nh: 2 x  x  1  x  1 x 1  2 x  1 1 2 x  1  x 1  t t  log  2 x  x  1  t  .    0 2  2 x  x  1 ln 2 ln 2  2 x  x  1  2 x  1 2 x  1 ln 2
125 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số
M t khác ta có x  2  t  log 2  3 2   hương tr nh trở thành t 1 1 t.log 2  log
 t.log 2  log 2  log m   5 m t 2 5 m 5 t
ể cho phương tr nh đ cho c nghi m x lớn hơn 2 thì ta cần có 1 1  log m   log2 2 3  m  5 5 log 2  3 2   Do * m  và m  1 nên m  2 Chọn ý D.
Câu 28: Có tất cả bao nhiêu giá tr nguyên của tham số a thuộc khoảng 0; 2018 để ta n n1 9  3 1 luôn có lim  ? n na 5  9 2187 A. 2011 B. 2016 C. 2019 D. 2009 ÁN O
THPT Chuyên Nguyễn Quang Diêu – Đồng Tháp lần 5 năm học 2017 – 2018 Lời giải IC TP n n1 9  3
Từ giả thiết ta luôn có  0, n  . Từ đ suy ra n na YM 5  9 n OL  1  1  3.  C n n1 n n1 9  3 9  3  3  1 1 Ụ lim  lim  lim   . n na n na 5  9 5  9 n  5  a 9 a 3 a    9 PH  9  n n1 NH 9  3 1 1 1 I Theo đề bài ta có lim     a  7 . n na 5  9 2187 a 3 2187 CH
Do a là số nguyên thuộc khoảng 0; 2018 nên có a 7;8;9;...; 
2017 nên ta có tất cả 2011 giá tr của a . Chọn ý A.
Câu 29: ho phương tr nh x     x1 4 m 1 2
 8  0 . Biết phương tr nh c hai nghi m x x 1 , 2
thỏa mãn x  1 x  1  6 1  2 
. Kh ng đ nh đúng trong ốn kh ng đ nh ưới đây là A. Không có m B. 1  m  3 C. m  3 D. m  2
THPT Chuyên Lương Thế Vinh – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018 Lời giải t x
t  2 t  0 th phương tr nh đ cho trở thành 2
t  2 m  1 t  8  0 1 .
Tạp chí và tư liệu toán học | 126
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
iều ki n để phương trình có hai nghi m x x 1 1 ,
2 là phương tr nh   có hai nghi m   0 2 m  2m  7  0 m  1   2 2    ương phân i t t
t  S  0  2m  1  0   m  1   2 2 1 , 2 m  1   2 2 . P     0 8  0  m  1   hi đ 2 x1
t  m  1  m  2m  7  2 2 x
t  m  1  m  2m  7  2 1 , 2 2 Ta có x1 x2 t .t  2
 8  x  x  3 x  1 x  1  6  x x  2 1 2 1 2 ,  1  2  1 2  log  2
m  1  m  2m  7 .log  2
m  1  m  2m  7  2 2 2    2 8
log m  1  m  2m  7 log  2 2  2 2 m  1  m  2m  7 log  2 m 1 m 2m 7 3 log  2   2 m 1 m 2m 7             2 2 2    u  1 t u  log  2 m  1  m  2m  7 2     2  thì   trở thành 2 3u u 2 0  u   2 C Ọ  Nếu u  1 2
 m  1  m  2m  7  2 2
 m  2m  7  1  m th phương tr nh vô H nghi m do m  1  2 2 ÁN  Nếu u  2 2
 m  1  m  2m  7  4 2
 m  2m  7  3  m  m  2 (nh n).
V y m  2 thỏa mãn yêu cầu của bài toán U TOỆ Chọn ý B. LI
Câu 30 : Tìm t p hợp S tất cả các giá tr của tham số m để phương tr nh sau c đúng a TƯ nghi m phân bi t . x12 2 .log  2
x  2x  3  4  .log 2 x  m  2 2  x m 2   VÀ Í 1 3  1 3   1 3  1 3  A. S   ;1;  B. S   ; 1  ; 
C. S   ;1; 
D. S   ;1;   CH 2 2  2 2   2 2  2 2  P Ạ
THPT Chu Văn Anh – Hà Nội năm học 2017 – 2018 T Lời giải 1 Xét hàm số f t t  2 .log t  2 t t
f t  2 .ln 2.log t  2  2 .  0   2  ,   2    , t 0 . t  2ln 2
 f t đ ng biến trên 0;.
Biến đổi giả thiết tương đương x12 2 .log  2
x  2x  3  4  .log 2 x  m  2 2  x m 2   x12  2 .log
x  1  2  2  .log 2 x  m  2 2  2  2x m 2     2
f x 1   f 2 x  m         2 x 1  2 x  m 1 Khi x  m , (1) 2
 x  4x  1  2m  0 2 Khi x  m , (1) 2  x  2m  1 3
127 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số
Tr ờng hợp 1: 2 có nghi m kép x 3 x
0 ,   có hai nghi m phân bi t khác 0 . 3 3 3 hi đ m 
thì 2 có nghi m x  2 
, 3 có hai nghi m phân bi t x   2  . 2 2 2
Tr ờng hợp 2: 3 có nghi m kép x 2 x
0 ,   có hai nghi m phân bi t khác 0 . 1 1 1 hi đ m 
thì 3 có nghi m x  0  , 2 có hai nghi m x  2  2  . 2 2 2
Tr ờng hợp 3: 2 và (3) có chung một nghi m x0 1 3  hi đ x  m  m  1  S   ;1; 0 , thử l i m
1 thỏa yêu cầu bài toán. V y  . 2 2  Chọn ý B.
Câu 31 : Có bao nhiêu số nguy n ương m trong đo n  2018 
; 2018 sao cho bất phương 11 log x  log x m
tr nh sau đúng với mọi x 1 ;100 :   10 10 10x  10 . A. 2018 B. 4026 C. 2013 D. 4036 ÁN O Lời giải
Biến đổi giả thiết tương đương IC TP  log x      11 m log x 1 
log x  log x  10mlog x  1 11log x    0  10  10 YM     2
10m log x 1  log x  10log x  0 . OL C
Do x 1 ;100  log x 0 ; 2 . o đ ta có Ụ 2  10mlog x  1 2 10log x log x      PH log x 10log x 0 10m log x  1 2 NH 10t  t I
t t  log x , t 0 ; 2 , xét hàm số f t  t  1 CH 2 10  2t  t Ta có: ft   0 t
  0 ;2 . o đ             16 f 0 f t f 2 0 f t  2   t 1 3 2 10log x  log x 16 8 ể 10m 
đúng với mọi x 1 ;100  thì 10m   m  log x  1 3 15  8  o đ m  ;2018 
hay có 2018 số thỏa mãn. 15    Chọn ý A.
Câu 32 : Gọi S là t p các giá tr của tham số thực m để hàm số 2
y  x  ln x  m  2 đ ng
biến trên t p ác đ nh của nó. Biết S  ;a  b . Tính tổng K  a  b là A. K  5 B. K  5 C. K  0 D. K  2 Lời giải
iều ki n ác đ nh: x  m  2 .
Tạp chí và tư liệu toán học | 128
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 1 2 2x  2m  2x  1
Cách 1. Ta có y  2x   , 2
y  0  2x  2 m  2x  1  0 x  m  2 x  m  2  Trư ng hợp 1. 2
  m  4m  2  0  2   2  m  2   2 hi đ y  0 x
 m  2; . m  2  2  Trư ng hợp 2. 
, khi đ y  0 có hai nghi m phân bi t. m  2  2 m  2 2  m  4m  2 m  2 2  m  4m  2 x  x  1 , 2 2 2
Vẽ bảng biến thi n ta suy ra được:    2 m 2  m  4m  2 y  0 x
 m  2;  x  m  2   m  2 2 2 2 2
m  4m  2  m  4m  4 m  2    2
 m  4m  2  m  2  m  2     m  2   2  m  2   2 .    2 m  4m  2   0  m  2   2 C Ọ V y S  ; 2   2   a  2
 , b  2 nên K  a  b  0 . H 1 2 2x  2m  2x  1 2 ÁN
Cách 2. Ta có y  2x  
, y  0  2x  2 m  2 x  1  0 x  m  2 x  m  2  Trư ng hợp 1. 2
  m  4m  2  0  2   2  m  2   2 , khi đ U TOỆ y  0 x
 m  2; . LI m  2  2  TƯ  Trư ng hợp 2.  0  
, * . hi đ phương tr nh c hai nghi m m  2  2 VÀ phân bi t x , x Í 1 2 x  x   m  2 1 2   CH  Theo Viet ta có
. Hàm số đ ng biến trên ; x x ;  1  và  2  khi đ ta P  1 x  x  Ạ 1 2  2 T
x  x  2 m  2  0 1 2  
cần có x  x   m  2   m  2   2 1 2   . Suy ra: 
 x  m  2 x  m  2  0  1  2 
Kết hợp * và * * có m  2
  2 . Hợp hai trư ng hợp có các giá tr cần tìm của m là 100 . V y S  ; 2   2   a  2
 , 100 nên K  a  b  0 . Chọn ý C.
Câu 33 : Cho hai số thực a , b a  1, b  1 . hương tr nh x x
a  b  b  ax có nhiều nhất bao nhiêu nghi m? A. 0 B. 1 C. 2 D. 3 Lời giải Xét hàm số   x x
f x  a  b  b  ax . Ta có   x x
f x  a ln a  b ln b  a .
129 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số Do   x 2 x 2
f ' x  a ln a  b ln b  0 nên hàm số đ cho c tối đa một cực tr . o đ phương
tr nh đ cho c tối đa hai nghi m. Ta sẽ chọn các số để phương tr nh tr n c 2 nghi m như
sau. Chọn a  b  e ta có   x f x  2e  e ,   e f x  0  x  ln . 2  e  e f ln  eln   
0 ; lim f x   .  2  2 x
Vì v y phương tr nh đ cho c tối đa 2 nghi m. Chọn ý C.
Câu 34: T p hợp tất cả các giá tr thực của tham số m để phương trình x 2x1 
  2   x1  2 27 m.3 m 1 3 m  1  0
Có 3 nghi m thực phân bi t là khoảng a; b . Tính giá tr của biểu thức S  a  b A. 2 B. 1  3 C. 2  2 D. 1  2  3 Lời giải ÁN t x
t  3 t  0 phương tr nh trở thành 3 2    2   2 t 3mt 3 m
1 t  m  1  0 . Ta cần t m điều O
ki n để phương tr nh c 3 nghi m phân bi t ương. IC T 3 2 2 2 2 2 P
Xét hàm số y  t  3mt  m  1t  m  1  y'  3x  6mx  3m  1 YM t  m  1  x Ta có CD y'  0  
. ể phương tr nh c 3 nghi m ương phân i t khi t  m  1   x OL CT C m  1  0 Ụ y .y  0  CD CT m  1  0   PH x  0,x  0   2     m  1 2 m  3 2 3 m 1 2 CD CT m  2m  1   0 y0 0    NH    2 m  1  I 0 CH Chọn ý D.  3
Câu 35: Có bao nhiêu số nguyên m  20
 18;2018 để phương tr nh x 1 2 2  8  x  m 2
c đúng 2 nghi m thực phân bi t? A. 2013 B. 2012 C. 4024 D. 2014 Lời giải  3  3
hương tr nh tương đương với x 1 2 m  2
 8  x . Hàm số f x x 1 2  2  8  x là một 2 2
hàm số chẵn o đ ta chỉ cần xét trên nửa khoảng 0;  để suy ra bảng biến thiên của
hàm số f x trên cả t p số thực. Xét hàm số
Tạp chí và tư liệu toán học | 130
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | 2  x1 3x 2  8  x   2        3 g x x1 2 ln 2 3x x 2 x 1     2 2 f x  2  8  x    f 'x   2 x1 2       x1 3x 2   8  0  x  2 2 ln 2 3x 0  0 x 2  2 Ta có   x1 2 2 g ' x  2
ln x  3  8ln 2  3  0, x
  2,g 2  8ln 2  6  0,g 3  16ln 2  9  0 nên
phương tr nh g x  0 có nghi m x  2; 3 0   .
Vẽ bảng biến thiên cho hàm số f x ta suy ra được phương tr nh c đúng 2 nghi m thực m  6  khi và chỉ khi 2    3x m 7,8,...,201  m  fx  8 x0 1 0  2  8   0  2 Chọn ý B.  
Câu 36: Cho bất phương tr nh log 11  log  2
x  3ax  10  4log  2 x  3ax  12  0 3a 1 3a  .  7 
Giá tr thực của tham số a để bất phương tr nh tr n c nghi m duy nhất thuộc khoảng C Ọ nào sau đây H A. 1; 0 B. 1; 2 C. 0; 1 D. 2;  ÁN
THPT Hàm Rồng – Thanh Hóa lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải U TOỆ 1 LI
iều ki n ác đ nh 0  a  . 3 TƯ
Biến đổi bất phương tr nh tương đương   2 2 VÀ log 11  log
x  3ax  10  4 log x  3ax  12  0 3a 1   3a  Í  7  CH
 log 11  log  2x  3ax 10  4.log  2 x  3ax  12  0 3a 7 3a  P Ạ 2 2 T  log x  3ax  10  4 .log x  3ax  12  log 11 7   3a  3a t 2 2 2 2
t  x  3ax  10  0  x  3ax  12  x  3ax  10  2  t  2. hi đ ất phương tr nh 1
trở thành log t  4log  2 t  2  * 7 3a   . log 3a 11  1 Nếu 0  a   log 3a  0 * 11
bất phương tr nh   trở thành 3
log t  4log 3alog  2t  2  1  log t  4log  2 t  2  1 7 11 3a 7 11 
Xét hàm số f t  log t  4log  2 t  2 t  0 f 3  1 7 11 
 là hàm đ ng biến đ ng th i   nên      2 2 f t
f 3  t  3  x  3ax  1  0 . ể phương tr nh c nghi m duy nhất thì ta có a  , 3
nghi m này không thỏa mãn.
131 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số  1 2 Nếu a   log 3a  0 a  11
. ến đây t tương tự trư ng hợp 1 ta sẽ t m được 3 3 Chọn ý C.
Câu 37: Có bao nhiêu giá tr nguy n ương của tham số m để t p nghi m của bất phương tr nh  x2   x 3
3 3  2m  0 chứa không quá 9 số nguyên? A. 3281 B. 3283 C. 3280 D. 3279 Lời giải Ta có * 3 m   2m  2  . hi đ 9  x2 3 3  3 x 3  2m 3 x  0 
 3  2m    x  log 2m 3  . 9 2
ể t p nghi m của bất phương tr nh chứa không quá 9 số nguyên thì log 2m 8
 8  2m  3  m  3280,5 3 . ÁN
Mà m nguy n ương n n ta có m 1; 2;...; 32  80 . O
V y có 3280 giá tr nguy n ương của tham số m thỏa mãn yêu cầu bài toán. IC T Chọn ý C. P YM OL C Ụ PH
Câu 38: Có bao nhiêu số nguyên a  20
 19;2019 để phương tr nh NH I 1 1    ln x  5 x a x 3  1 CH có hai nghi m phân bi t? A. 2017 B. 2022 C. 2014 D. 2015 Lời giải ln x  5  0 x  4   
iều ki n ác đ nh x  5  0  x  5  .  x 3  1  0  x  0 1 1 1 1 Ta có        ln x  5 x a x a x 3  1 ln x  5 x 3  1 1 1 t hàm số f x    D  5  ; 4   4  ;0  0; ln x  5 x x 3  có       1
Tạp chí và tư liệu toán học | 132
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | x 1  3 ln 3 Suy ra f 'x   
  nên f x ngh ch biến trên từng khoảng x  5 1 0 2 ln x  5  x 3  12 1 243
ác đ nh. Ta có lim f x   5  5 
; lim f x  ; lim f x    5  x 5  3  1 242 x 4 x 4  
lim f x  ; lim f x   ; lim f x   x 0 x 0   x
L p bảng biến thiên ta dễ dàng chỉ ra rằng phương tr nh f x  a có hai nghi m phân bi t 243 khi và chỉ khi a  5  242 a a Do    . a   2  019;2019 a  4;2018
V y có 2018  4  1  2015 giá tr của a . Chọn ý D.
Câu 39: Tất cả các giá tr của m để bất phương tr nh    x     x x 3m 1 12 2 m 6  3  0 có C
nghi m đúng với mọi x  0 là: Ọ  1   1  H A. 2;  B. ; 2 C. ;   D.  2;   3      3  ÁN Lời giải
Bất phương tr nh đầu tương đương U TO x x x x x Ệ
3m  112 2 m6  3  0  3m  14 2 m2  1  0 LI t x
2  t . Do x  0  t  1 . TƯ hi đ ta c    2
3m 1 t  2  mt  1  0, t   1 VÀ Í     2    2 2 t 2t 1 3t t m  t  2t  1 t   1  m  t   1*. CH 2 3t  t P 2 2 Ạ t  2t  1 7t  6t  1 f t  t
 1;  f 't   0 t   1; 2   T Xét hàm số   . 2 3t  t  2 3t  t
L p bảng biến thiên ta dễ dàng chỉ ra rằng m  lim f t  2
 là điều ki n cần t m. t 1 
Câu 40: Tìm m để bất phương tr nh x x x
2  3  4  3  mx có t p nghi m là .
A. Không t n t i m . B. ln 26 C. ln 26 D. ln 9 Lời giải t đư ng cong     x x x C : f x  2  3  4 .
hương tr nh tiếp tuyến của đư ng cong C t i điểm M 0; 3 là: y  x ln 24  3. Ta cần chứng minh x x x
2  3  4  3  x ln 24, x   . Xét hàm số   x x x
g x  2  3  4  3  x ln 24 trên . Ta có   x x x
g' x  2 .ln 2  3 .ln 3  4 .ln 4  ln 24 .
133 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới tham số     2   2   2 x x x g ' x 2 . ln 2 3 . ln 3 4 . ln 4  0, x
   g'x đ ng biến trên .
hương tr nh g 'x  0 có nghi m duy nhất x  0 trên .
Bảng biến thiên của g x trên
L p bảng biến thiên của g x trên  g x  0, x   ..
Câu 41: Với a là tham số thực để bất phương tr nh x x
2  3  ax  2 có t p nghi m là , khi đ
A. a  ;0 . B. a 1 ; 3
C. a 3 ;   D. a 0 ;1 Lời giải
t trư ng hợp a  0 , bất phương tr nh không nh n các giá tr âm của x làm nghi m. Th t v y, khi đ x x
2  3  2 mà ax  2  2 . Suy ra lo i a  0 .
t trư ng hợp a  0 . Ta có x x x x
2  3  ax  2  2  3  ax  2  0 . t   x x
f x  2  3  ax  2 , x  . ÁN O hi đ   x x
f ' x  2 ln 2  3 ln 3  a, x   . x x IC T
Ta có f 'x  0  2 ln 2  3 ln 3  a 1 P t   x x
g x  2 ln 2  3 ln 3, x     x 2 x 2
g ' x  2 ln 2  3 ln 3  0,x . YM
Suy ra hàm số g x đ ng biến trên . OL C
L i có lim g x   và lim g x  0   Ụ x x
Suy ra với mỗi giá tr a  0 th phương tr nh 1 luôn có nghi m duy nhất là xo . PH
Ta c phương tr nh f 'x  0 có nghi m duy nhất là xo . NH I
Mà lim f 'x   và lim f 'x  a  0 nên f 'x  0, x
  x và f 'x  0, x   x . x x o o CH
Dựa vào bảng biến thiên ta thấy f x đ t giá tr nhỏ nhất t i xo , ta kết hợp với điều ki n
đề bài là f x  0, x
  và f 0  0 nên ta suy ra x  0 x  0 o và o là giá tr duy nhất để f x  0. Suy ra x  0 f x  0
f 0  ln 2  ln 3  a  0 o
là giá tr duy nhất để  o     .
Suy ra a  ln 2  ln 3  ln 6 .
hư v y a  ln 2  ln 3  ln 6 là giá tr duy nhất thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Tạp chí và tư liệu toán học | 134
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 42: ho phương tr nh  2 x 2 log x  3log x  2 3  m  0 2 2 
( m là tham số thực). Có tất
cả bao nhiêu giá tr nguy n ương của tham số m để phương tr nh đ cho c hai nghi m phân bi t? A. 80 . B. 81 C. 79 D. Vô số.
Đề thi THPT Quốc Gia môn toán 2019 Lời giải t phương tr nh  2 x 2 log x  3log x  2 3  m  0 1 2 2  . x  0 x  0 iều ki n:   x  . 3  m   0 x  log m do m  0  3   log x  2 x  4 2 2
2 log x  3log x  2  0   2 2 1 1 Ta có 1    log x    x  . x  2  3  m  0  2  2 x 3 m    x   log m C 3 Ọ log m  0 3 0  m  1 H 
hương tr nh 1 có hai nghi m phân bi t    1 1   log m  4  2 4 3 3  m    3 ÁN 2 m  1 Do m . U TO nguy n ương  m  3;4;5;;8  0 Ệ LI
V y có tất cả 1  80  3  1  79 giá tr m nguy n ương thỏa m n đề bài. TƯ Chọn ý C. VÀ Í CH P ẠT
135 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới đồ thị ƯƠNG
3 CÁC BÀI TOÁN LIÊN CH QUAN TỚI ĐỒ THỊ
ồ thị là một dạng toán rất thịnh hành trong 2 năm nay với những dạng toán được
sáng tạo và biến tấu rất đa dạng, trong chương này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
Đ một số bài toán đồ thị đã xuất hiện trong các đề thi thử trong năm vừa rồi cũng
như một số bài toán mà chúng tôi sáng tác. Mấu chốt của các bài toán này gần như các bài
toán tham số, ta sẽ phát hiện các điểm đặc biệt trên đồ thị, kết hợp các kiến thức mà ta đã
học để giải quyết nó. CÁC BÀI TOÁN ÁN O
Câu 1. Cho hàm số f x liên tục trên
và có đồ thị như hình vẽ dưới đây: y IC TP 3 YM OL C Ụ 1 PH 2 1 O 2 x NH I 1 CH
Số các giá trị nguyên của tham số m không vượt quá 5 để phương trình   2  x m 1 f 
 0 có hai nghiệm phân biệt là 8 A. 5. B. 4. C. 7. D. 6. Lời giải Đặt x
t   , t  0. Phương trình đã cho trở thành 2 2   m 1      m  1 f t 0 f t  ,t  0 . 8 8
Quan sát đồ thị đã cho của hàm số y  f x ta thấy rằng
Phương trình trên có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi 2 m  1 2 1    1  7   m  9  3   m  3 8
Tạp chí và tư liệu toán học | 136
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | Mà m   m  2  ; 1  ;0;1;  2 .
Vậy có tất cả 5 giá trị nguyên của m . Chọn ý A.
Câu 2. Cho hàm số f x liên tục trên và có đồ thị như hình vẽ. y 1 O 1 2 x 2 3  C 4 Ọ H ÁN
Tổng tất cả các giá trị của tham số m để bất phương trình U TO fx 2 f x 2 f x Ệ 9.6
 4  f x   .9  m  5m   .4 LI Đúng với mọi x  là? TƯ A. 10. B. 4. C. 5 D. 9 Lời giải VÀ Í
Đặt t  f x . Quan sát đồ thị ta thấy f x  2  x    t  2  CH
Bất phương trình đã cho được viết lại như sau P t 2t Ạ  3   3  T t 9.6   2 4  t  t .9   2 m  5m t .4 , t   2   9   2 4  t  2  m      5m  2   2  t 2t  3   3 
Xét hàm số g t  9    2 4    t  2  2      t 2t 2t  3   3   3   3  3 Có g 't  9.  .ln    2t.    2  2
4  t   .ln  0, t   2    2   2   2   2  2
Từ đó suy ra max g t  g  2    4 ; 2  
Yêu cầu bài toán tương đương với 2
m  5m  4  1  m  4
Vì m   m 1; 2; 3; 
4 nên tổng tất cả các giá trị của tham số m là 10. Chọn ý A.
137 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Câu 3. Cho hàm số f x có đồ thị như hình vẽ y 5 y  17 5 3 y  32 1 O x
Giá trị nguyên nhỏ nhất của tham số m để phương trình sau có nghiệm là bao nhiêu?   3   2
f x 2f x7fx5 e  lnf x 1 ÁN   ?      m f x  O  A. 3 B. 4 C. 5 D. 6 IC T P Lời giải 1  f x  5 t  f x YM
Quan sát đồ thị ta thấy rằng   , đặt
  , giả thiết trở thành 3 2   OL t 2t 7t5 1 e  ln t     m C  t  Ụ Xét:   3 2       2 g t t 2t
7t 5,g ' t  3t  4t  7  0 t
  1  g 1  g t  g 5  1  g t  145 PH 1 1 26
Mặt khác h t  t  , h 't  1   0 t
 1;5  2  h t  2 NH t t 5 I   Vậy hàm   3 2 t 2t 7t5 1 u t  e  ln t  
 đồng biến với x 1; 5 CH  t 
Để phương trình đầu có nghiệm thì 145 26 e  ln 2  m  e  ln 5
Vậy giá trị nguyên nhỏ nhất của m là 4. Chọn ý B.
Tạp chí và tư liệu toán học | 138
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 4. Cho f x liên tục trên và có đồ thị hàm số y  fx như hình vẽ y 2 O 2 x 4
Bất phương trình sau nghiệm đúng với mọi x  1  ;2 khi và chỉ khi : fxm fxm 3  4  5f x  2  5m C A. f  1
   m  1 f 2
B. f 2  m  1  f  1   Ọ
C. f 2  m  1  f  1  
D. f 2  m  1  f  1   H Lời giải ÁN
Từ đồ thị của hàm số suy ra bảng biến thiên x  U TO 1 2 Ệ f 'x  LI f  1   TƯ f x VÀ Í f 2 CH       P
Từ bảng biến thiên ta suy ra f 2 f x f  1 , x  1; 2 ẠT
 f 2  m  f x  m  f  1    m, x   1  ;2
Đặt t  f x  m  f 2  m  t  f  1    m, x   1  ;2
Giả thiết tương đương t t t t
3  4  5t  2  3  4  5t  2  0 1 t  0 Xét phương trình t t
3  4  5t  2  0   t   1 f 2  m  0
Dùng phương pháp xét dấu 1    0  t  1         f   1   f 2 m 1 f  1  m  1
139 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Câu 5. Cho hàm số f x có đồ thị như hình vẽ. y 1 3 O x 4
Bất phương trình  x    x f e
m 3e  2019 có nghiệm x0;1 khi và chỉ khi 4 4 2 f e A. m   B. m  C. m   D. m  1011 3e  2019 1011 3e  2019 Lời giải x ÁN
Đặt e  t t  0 . Ta đưa bất phương trình đã cho thành bất phương trình ẩn t. từ đó lập O
luận để có phương trình ẩn t có nghiệm thuộc 1; e IC T
Ta chú ý rằng hàm số y  f x với y  f t  có tính chất giống nhau nên từ đồ thị hàm số P
đã cho ta suy ra tính chất hàm f t YM
Sử dụng phương pháp hàm số để tìm m sao cho bất phương trình có nghiệm OL C
Bất phương trình m  f x có nghiệm trong a; b khi m  min f x a;b Ụ Cách giải PH
Xét bất phương trình  x    x f e m 3e  2019 * NH I Đặt x
e  t t  0 với     0 1 x 0;1 t e ;e   t 1;e CH f t
Ta được bất phương trình f t  m 3t  2019    m  1 3t  2019 f t f ' t 3t  2019  3f t Ta xét hàm g t   
trên t  1; e  g 'x       3t  2019 3t  20192
Thấy đồ thị hàm số y  f t có tính chất giống với đồ thị hàm số y  f x nên trên khoảng
đang xét f t  0 và đồ thị hàm số đi lên từ trái qua phải hay hàm số đồng biến trên 1; e nên f 't  0
Từ đó g 't  0 với t  1;e  hay hàm số g t đồng biến trên 1; e
Ta có bảng biến thiên của g t trên 1; e
Tạp chí và tư liệu toán học | 140
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | t 1 2 g 't  g e g t 2  1011 f t 2
Từ bảng biến thiên ta thấy để m 
có nghiệm t  1; e thì m   . 3t  2019 1011
Câu 6. Cho hàm số y  f x liên tục trên
và hàm số y  f 'x có đồ thị như hình vẽ y 2 3 4 x C Ọ O H ÁN U TOỆLI TƯ VÀ Í fxm fxm 2  5  2  27m
Bất phương trình f x 
nghiệm đúng với x  2  ;3 CH 27 P
A. f 3  m  f 3  1 B. f  2
   1  m  f 3 ẠT C. f  2
   2  m  f 3
D. f 3  m  f  2    2 Lời giải Ta có với x  2
 ;3 thì f 'x  0
Ta có f 3  f x  f  2  , x   2
 ;3 ; f 3  2m  f x  m  f  2    m
Đặt t  f x  m  f 3  m  t  f  2    m fxm fxm 2  5  2  27m Ta có f x  27  fxm fxm 2  5
 2  27 f x  m  0  t t 2  5  27t  2  0
Vế trái chỉ có 2 nghiệm t  0; t  2 f 3 m  0 Ta có 0  t  2    f  2
   2  m  f 3 f   2    m  2
141 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Câu 7. Cho hàm số y  f x liên tục trên
và có đồ thị như hình bên dưới: y 2 1 O x 1 2
Biết rằng trục hoành là tiệm cận ngang của đồ thị. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m 2log 2 f x 4  
m để phương trình   4
có hai nghiệm dương phân biệt.
A. 0  m  2.
B. 0  m  1. C. 1  m D. m  0. ÁN O Lời giải m 2log 2 IC T Ta có f x 4 4     2m 1 f x 2    P
Phương trình (*) có hai nghiệm dương phân biệt  2m1 2  2  m  0. YM OL
Câu 8. Cho hàm số y  f x có đồ thị hàm số y  f 'x  1 như hình vẽ. Hỏi đồ thị hàm số C Ụ 2f(x) 4x y   
đạt cực tiểu tại điểm nào PH y NH I CH 2 1 O 1 2 x 2 A. x  1 B. x  0 C. x  1 D. x  2 Lời giải 2fx4x Xét 2(f(x) 4x) y    có y'   .ln 2f'x  4
Tạp chí và tư liệu toán học | 142
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Hàm số đạt cực tiểu tại điểm xo thì y ' phải đổi dấu từ âm sang dương khi x đi qua điểm
đó. Dựa vào đồ thị, ta thấy chỉ có điểm x  1 làm f 'x  2 đổi dấu từ âm sang dương khi x đi qua.
Vậy hàm đạt cực tiểu tại x  1 .
Câu 9. Hình vẽ bên là đồ thị của hai hàm số y  log x y  f x a và
  . Đồ thị của chúng đối
xứng với nhau qua đường thẳng y  x  1 .Tính f log 2018 a  y y  log x a O 1 x C Ọ y  x  1 H
y f x ÁN a 1 A. f log 2018  1   f log 2018  1   a  B.  a  U TO 2018 2018a Ệ a 1 LI C. f log 2018  1   f log 2018  1   a  D.  a  2018 2018a TƯ Lời giải
Gọi b; c C : y  log x; e; f  C : y f x . 1  a    2    VÀ Í Ta có hệ điều kiện CH
c  f  b  e  2
b  c  f  e  2 b  f  1 P     Ạ 1
 b  e  1c  f  0 b  c  e  f c  e  1 T
 e  1  log f  1 e1 e1  f  1  a  f  1   a  f x e1  1   a . a   1 Vậy f log 2018 loga 2018 1  1 a  1 a 2018a
143 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Câu 10. Cho hình vẽ của đồ thị các hàm số a b c
y  x ; y  x ; y  x có đồ thị như hình bên.
Khi đó hãy tìm tổng của giá trị nhỏ nhất và giá trị lớn nhất của biểu thức 3a  2b  a  c2 2 T  ? 2 2 a  5c  4ac y c x 2m b x m 0, 5 a x Ox A. 31 B. 32 C. 33 D. 34 Lời giải ÁN O
Nhận thấy ngay khi x   , ta có c b
  2  clog   1  blog   c  b log   1 2 2   2 IC T a P   0.5  alog   1  2  a  c  b YM
Đến đây thay vào biểu thức ta được một hàm thuần nhất 2 biến rồi đặt 1 ẩn đưa về khảo OL sát hàm 1 biến! C Ụ
Câu 11. Cho hàm số y  f x có đồ thị như hình vẽ. Tìm tất cả giá trị thực của tham số m PH để bất phương trình   2
2f x  x  4x  m có nghiệm đúng với mọi x 1  ;3 y NH I CH O 2 x 3 A. m  3. B. m  10.  C. m  2. D. m  5. Lời giải
Bất phương trình đã cho tương đương với   2 2f x  x  4x  m .
Dựa vào đồ thị, ta thấy min f x  3
 , dấu bằng xảy ra khi x  2.  1  ;3
Tạp chí và tư liệu toán học | 144
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | Lại có     2 2 x 4x x 2  4  4
 , dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi x  2 . Vậy min 2f x 2  x  4x  2. 3     4    1  0.  1  ;3
Do đó bất phương trình có nghiệm đúng với mọi x  1
 ;3 khi và chỉ khi m  10. 
Câu 12. Cho hàm số y  f x có đồ thị như hình vẽ. fx fx
Tìm số điểm cực trị của hàm số y  2  3 y O x C Ọ 1 H ÁN A. 3. B. 4. C. 5. D. 6. Lời giải U TO Xét hàm số g x fx fx  2  3
 g'x  f'x fx
2 .ln 2  f 'x fx 3 .ln 3; x  R. Ệ LI     f 'x f 'x 0 f 'x 0 1  0   fx TƯ
Ta có g 'x  0     2  ln 3  ln 3 fx fx 2 .ln 2  3 .ln 3   f x  log 2 2     3  ln 2  ln 2 3 VÀ Í
Dựa vào đồ thị hàm số y  f x , ta thấy: CH
Phương trình 1 có ba nghiệm phân biệt (vì hàm số y  f x có 3 cực trị). P Ạ ln 3 T
Phương trình 2 vô nghiệm vì đường thẳng y  log  1  2
không cắt đồ thị hàm số. ln 2 3
Vậy phương trình g 'x  0 có ba nghiệm phân biệt hay hàm số đã cho có 3 cực trị.
145 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới đồ thị
Câu 13. Cho hàm số liên tục trên đoạn 1; 9 và có đồ thị là đường cong trong hình vẽ dưới đây y 2 O x 1 4
Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình ÁN
fx    2    fx     2 16.3 f x 2f x 8 .4 m  3m fx .6 O  
Nghiệm đúng với mọi giá trị x  1  ;9? IC TP A. 22 B. 31 C. 5 D. 6 YM Lời giải Từ đồ thị suy ra 4   f x  2 x   2
 ;9. Đặt t  f x ,t4;2 OL C t 2 t 2 t          Ụ Ta tìm m sao cho 16.3 t 2t 8 .4  
m 3m.6 đúng với mọi t  4;2 t 2 t 2 t PH
16.3  t  2t  8.4    m 3m.6 , t   4  ;2 t 16  2  NH 2   t  2t  8.     2 m    3m , t   4  ;2 t  I 2  3  CH 16 Ta có  4 , t   4
 ;2. Dấu bằng xảy ra khi t  2 . t 2 t   Mà 2 t  2t  8  0 , t   4  ;2. Do đó 2 2 t  2t  8.      0 , t   4  ;2.  3 
Dấu bằng xảy ra khi t  2 . t 16  2  Suy ra 2  t  2t  8.      4 , t   4  ;2. t 2  3  t 16  2  Vậy 2  t  2t  8.     2 m    3m , t   4  ;2  2
m  3m  4  1  m  4 t  2  3  Kết quả m   1  ;0;1;2;3;  4 .
Tạp chí và tư liệu toán học | 146
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | ƯƠNG
4 CÁC BÀI TOÁN LIÊN CH QUAN TỚI DÃY SỐ
Trong đề minh họa THPT Quốc Gia 2018 dạng toán mũ – logarit kết hợp với dãy số đã gây
sốt một thời gian với các bài toán được các trường các sở đưa ra vô cùng phong phú và
phát biểu dưới nhiều hình thức khác nhau. Mặc dù trong năm vừa rồi dạng toán này
không còn được phổ biến nữa, tuy nhiên trong chương này ta vẫn sẽ cùng nhìn lại dạng
toán đã từng thành trào lưu một thời này. CÁC BÀI TOÁN C
Câu 1 : Cho dãy số u
log u  2  log u  2 log u  2 log u u   2u n  thỏa mãn 1 1 10 10 và n 1 n Ọ H
với mọi n  1 . Giá trị nhỏ nhất để 100 u  5 n bằng ÁN A. 247 B. 248 C. 229 D. 290
Đề tham khảo kỳ thi THPT Quốc Gia 2018 – Bộ Giáo dục và Đào tạo U TOỆ
Câu 2 : Cho biểu thức A  log 2017 log 2016 log 2015 log ... log 3 log 2 ...   LI
Biểu thức A có giá trị thuộc khoảng nào trong các khoảng dưới đây? TƯ
A. log 2017;log 2018
B. log 2019;log 2020 VÀ Í
C. log 2018;log 2019
D. log 2020;log 2021 CH
Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình năm học 2017 – 2018 P
Câu 3 : Cho dãy số u ln u  ln u  ln u  1 u     u .e n 1 u n  thỏa mãn 2 6 8 4 và n 1 n . Tìm 1 ẠT A. e B. 2 e C. 3 e D. 4 e
THPT Quảng Xương I – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018
Câu 4: Cho dãy số u u u 4u 4u e  5 e  e  e u     u 3 n  thỏa mãn 18 18 1 1 và n 1 n với mọi n 1 .
Giá trị lớn nhất của n để log u  ln 2018 3 n bằng? A. 1419 B. 1418 C. 1420 D. 1417
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018
Câu 5: Cho dãy số a a  1 a  a 3 5  1   n  thỏa mãn 1 và n 1 n . Tìm số 3n  , với mọi n 1 2
nguyên dương n  1 nhỏ nhất để an là một số nguyên. A. n  123 B. n  41 C. n  39 D. n  49
147 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số 2u9 u9 u1 u9 u1 2u1 4e  2e  4e  e  e  3
Câu 6: Cho dãy số un  thỏa mãn 
. Giá trị nhỏ nhất của * u      u 3, n n 1 n số n để u  1 n ? A. 725 B. 682 C. 681 D. 754
Câu 7: Cho dãy số u u  1
n  có số hạng đầu tiên 1
thỏa mãn đẳng thức sau : 2 log 5u  2  log 7u  2 2  log 5  log 7 u    7u 2 1 2 1 2 2 và n 1 n với mọi n
1 . Giá trị nhỏ nhất của n để u  1111111 n bằng A. 11 B. 8 C. 9 D. 10
Câu 8: Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số a thuộc đoạn 0; 2018 sao cho ba số x1 1x a x x 5
 5 ; ;25  25 theo thứ tự đó, lập thành một cấp số cộng? 2 A. 2008 B. 2006 C. 2018 D. 2007 ÁN O   8
Câu 9: Cho dãy số u 2u 1 3 u 2  2  u   2u n  thỏa mãn 1 2 và với  1 n 1 n 2  IC T log u  4u   4 3 3 1  P  4 
mọi n  1 . Giá trị nhỏ nhất của n để S  u  u  ...  u 100  5 bằng YM n 1 2 n OL A. 230 B. 231 C. 233 D. 234 C Ụ
Câu 10: Cho dãy số u
log 2u  63  2 log u  8n  8   n  thỏa mãn 3  5  4  n , * n . PH u .S 148
Đặt S  u  u  ...  u  n 1 2
n . Tìm số nguyên dương lớn nhất n thỏa mãn n 2n . u .S 75 2n n NH I A. 18 B. 17 C. 16 D. 19 CH
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 – 2018 1 1 1  m 2 2 x x1 m
Câu 11: Cho hàm số f x    e
. Biết         n
f 1 .f 2 .f 3 ...f 2017  e m,n   với n
là phân số tối giản. Tính 2 P  m  n . A. 2018 B. 2018 C. 1 D. 1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 12: Cho cấp số cộng un  có tất cả các số hạng đều dương thỏa mãn đẳng thức u  u  ...  u  4 u  u ...  u 1 2 2018  1 2
1009  . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: 2 2 2
P  log u  log u  log u 3 2 3 5 3 14 A. 2 B. 3  C. 2 D. 3
Tạp chí và tư liệu toán học | 148
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
Câu 13: Cho cấp số cộng a b a  a  0 b  b  1
n  , cấp số nhân  n  thỏa mãn 2 1 và 2 1 ; và hàm số   3
f x  x  3x sao cho f a  2  f a f log b  2  f log b 2   1 và  2 2   2 1. Số nguyên
dương n nhỏ nhất và lớn hơn 1 sao cho b  2018a n n là A. 16 B. 15 C. 17 D. 18
THPT Lê Xoay – Vĩnh Phúc lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 14: Cho cấp số nhân b b  b  1   n  thỏa mãn 2 1 và hàm số   3 f x x 3x sao cho f log b  2  f log b b  5 2  2 
 2  1 . Giá trị nhỏ nhất của n để 100 n bằng A. 234 B. 229 C. 333 D. 292
THPT Phan Châu Trinh – Đăk Lăk lần 2 năm học 2017 – 2018   2 1 1  4u2 7 6u1 6 log u  u  u   e  e     3 1 1 3 1   4 8 
Câu 15: Cho dãy số u 3 n  thỏa mãn   3  n  4  * C u       u  , n n 1 n 2     Ọ 2 n 3n 2  H 3  n  1 2018 2
Giá trị lớn nhất của số n để u  n n  1 ÁN A. 3472 B. 3245 C. 3665 D. 3453 U TOỆ
f 1.f 3...f2n   1
Câu 16: Cho       2 2 * f n n n 1  1 n  N . Đặt u  . LI n
f 2.f 4...f2n TƯ 10239 
Tìm số n nguyên dương nhỏ nhất sao cho u log u  u  n thỏa mãn điều kiện 2 n n . 1024 VÀ Í A. n  23 B. n  29 C. n  21 D. n  33 CH
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018 P 2 2 Ạ
Câu 17: Cho dãy số u
u  ln 2n  1  ln n  n  1 , n   1 n  xác định bởi n     . Tìm số T 2
nguyên n lớn nhất sao cho u  u  a n  n
. Biết   kí hiệu phần nguyên của số a là số tự 3
nhiên nhỏ nhất không vượt quá a. A. 37 B. 36 C. 38 D. 40
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018
Câu 18: Cho dãy số u u   2u
n  có tất cả số hạng đều dương thỏa mãn n 1 n và đồng thời 2 2 2 2 4 u  u . .  u  u      u  5  u  1 , n 1 1 2 n n 1 n 2
. Số tự nhiên n nhỏ nhất để 100 là? 3 n A. 232 B. 233 C. 234 D. 235
149 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Câu 19: Cho dãy số u 2 2
ln u  u  10  ln 2u  6u n  thỏa mãn  1 2   1 2  và đồng thời u        u 2u  1, n 1 u 5050 n 2 n n 1
. Giá trị nhỏ nhất của n để n A. 100 B. 99 C. 101 D. 102   391   1 39  log u    log  u    2 2 1   40   4 4 
Câu 20: Cho dãy số un  thỏa mãn  2 n  1u  . n1 2 n * u   , n   n  n  n n 12 2  1 100 2 5  n  1
Giá trị nhỏ nhất của n để u  n . 100 5  3 n  n A. 235 B. 255 C. 233 D. 241 ÁN O IC T P YM OL C Ụ PH NH I CH
Tạp chí và tư liệu toán học | 150
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1 : Cho dãy số u
log u  2  log u  2 log u  2 log u u   2u n  thỏa mãn 1 1 10 10 và n 1 n
với mọi n  1 . Giá trị nhỏ nhất để 100 u  5 n bằng A. 247 B. 248 C. 229 D. 290
Đề tham khảo kỳ thi THPT Quốc Gia 2018 – Bộ Giáo dục và Đào tạo Lời giải Vì u    2u u n 1
n nên dễ thấy dãy số 
n  là cấp số nhân có công bội q 2 . Ta có 9 9 u  u .q  2 .u
log u  2  log u  2 log u  2 log u 10 1 1 . Xét 1 1 10 10  log u  2 log  9
2 .u   2  log u  2log  9 2 .u  0 1 1 1 1 
 log u  18log 2  2 log u  2  log u  18log 2  2 log u  0 1 1 1 1
 log u  18log 2  2  log u  18log 2  0 1 1 C Ọ
Đặt 2  log u  18 log 2  t t  0 1 
 . Phương trình trên trở thành H t  1 2 2 ÁN
t  2  t  0  t  t  2  0   t  2   L 5 U TO
Với t  1  2  log u  18log 2  1  2  log u  18log 2  1  u  1 1 1 17 Ệ 2 LI 5
Trong trường hợp này ta có: n1 100 n18 99 u  .2  5  2  5  n  99log 5  18 n 17 2 TƯ 2 Mà * n 
nên giá trị nhỏ nhất trong trường hợp này là n  248 . VÀ Í Chọn ý B. CH
Câu 2 : Cho biểu thức A  log 2017  log 2016  log 2015  log ... log 3  log 2...  P Ạ
Biểu thức A có giá trị thuộc khoảng nào trong các khoảng dưới đây? T
A. log 2017;log 2018
B. log 2019;log 2020
C. log 2018;log 2019
D. log 2020;log 2021
Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình năm học 2017 - 2018 Lời giải
Đặt A  log 2017  log 2016  log 2015 log ... log 3 log 2 ...  A  n  A n         n  n1  Ta có
0  log 2  1  0  A  1 2
 0  log 3  A  log 3  A  log 4  1 3  2  ...
 0  log 9  A  log 9  A  log 10  1 9  8 
 1  log 10  A  log 10  A  log 11  2 10  9 
151 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số
 1  log 12  A  log 11  A  log 13  2 11  10  ...  2  log 999  A  log 997  A  log 1000  3 997  996 
 3  log 1000  A  log 998  A  log 1001  4 998  997 
 3  log 1002  A  log 999  A  log 1003  4 999  998  ...  3  log 2020  A  log 2017  A  log 2021  4 2017  2016  Vậy A  log 2020;log 2021 2017   Chọn ý D.
Câu 3 : Cho dãy số u ln u  ln u  ln u  1 u     u .e n 1 u n  thỏa mãn 2 6 8 4 và n 1 n . Tìm 1 A. e B. 2 e C. 3 e D. 4 e
THPT Quảng Xương I – Thanh Hóa năm học 2017 – 2018 Lời giải ÁN u u  0 n   1 O
Từ giả thiết suy ra dãy số  n  là cấp số nhân với công bội e và n . Ta có 5 7 3
u  u .e ; u  u .e ; u  u .e 6 1 8 1 4 1 . Do đó ta có: IC TP 2 2
ln u  ln u  ln u  1  ln  5 u .e   ln  7 u .e   ln  3 u .e  1 6 8 4 1 1 1  YM
 ln u  52  ln u  7  ln u  3  1  ln u 2  8 ln u  16  0 1 1 1 1  1  4 OL  ln u  4   u  e 1 1 C Ụ Chọn ý D. u u 4u 4u PH
Câu 4: Cho dãy số u e  5 e  e  e u     u 3 n  thỏa mãn 18 18 1 1 và n 1 n với mọi n 1 .
Giá trị lớn nhất của n để log u  ln 2018 bằng? NH 3 n I A. 1419 B. 1418 C. 1420 D. 1417 CH
THPT Kim Liên – Hà Nội lần 2 năm học 2017 – 2018 Lời giải Ta có u      u 3 u n 1 n với mọi n
1 nên  n  là cấp số cộng có công sai d 3 u18 u18 4u1 4u1 u18 4u1 4u1 u18 e  5 e  e  e  5 e  e  e  e 1 Đặt u18 4u1 t  e  e
t  0 Phương trình 1 trở thành
5 t  t  t  5 t  0  t  t  5  0  t  0  t  0 Với t  0 ta có u18 4u1 e  e
 u  4u  u  51  4u  u  17 18 1 1 1 1
Vậy u  u  n  1 d  17  n  1 3  3n  14 n 1     ln 2018 3  14 Khi đó ta được ln 2018 ln 2018 log u  ln 2018  u  3  3n 14  3  n   1419,98 3 n n 3
Vậy giá trị lớn nhất của n là 1419 .
Tạp chí và tư liệu toán học | 152
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | Chọn ý A.
Câu 5: Cho dãy số a a  1 a  a 3 5  1   n  thỏa mãn 1 và n 1 n , với mọi n 1 . Tìm số 3n  2
nguyên dương n  1 nhỏ nhất để an là một số nguyên. A. n  123 B. n  41 C. n  39 D. n  49 Lời giải 3n  5
Từ giả thiết ta có an1a 3 n 5  1  an1   a 3n 5 n  5   a    a log 3n  2 3n  2 n 1 n 5 3n  2 Từ đó suy ra 3n  2 3n  1 3n  2 a  a      log a  log log n n 1 5 n 2 5 5 3n  1 3n  4 3n  1 ...   8 11 3n 1 3n 2  a  log  log  ... log  log C 1 5 5 5 5 5 8 3n  4 3n  1 Ọ  8 11 3n  1 3n  2  3n  2 H  1  log . ... .  1  log  log 3n    2 5 5 5    5 8 3n  4 3n  1  5 ÁN Do đó a  log 3n  2 
a  log 3n  2  log 5  1 n 5  . Vì n 1 nên n 5   5 , đồng thời dễ thấy a 5  2 U TO a a  log 3n  2  n 
n  là dãy tăng. Lại có n 5   n . Ệ 3 LI
Lần lượt thử các giá trị a  2; 3; 4;... a  3 n ta có n
là giá trị nguyên, lớn hơn 1, nhỏ nhất, TƯ
cho giá trị tương ứng n  41 . Vậy n  41 . VÀ Í Chọn ý B. 2u u u u u 2u CH 9 9 1 9 1 1 4e  2e  4e  e  e  3 u P
Câu 6: Cho dãy số  n  thỏa mãn  . Giá trị nhỏ nhất * u      u 3, n Ạ n 1 n T của số n để u  1 n ? A. 725 B. 682 C. 681 D. 754 Lời giải
Từ giả thiết ta suy ra u d  3  u  u  24 n  là CSC có công sai 9 1 .
Biến đổi giả thiết tương đương 2u9 u9 u1 u9 u1 2u1 4e  2e  4e  e  e  3 2u1 48 u1 24 2u1 24 u1 2u1  4e  2e  4e  e  e  3  0   24 2e  1 2 2u1 e    24 2e  1 2u1 e 3 0         24 2e  1 2u 1 13 1 13 1 e   u  ln   1 2 2  24 2e  1  
153 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số
Ta có u  u  3 n  1  2018  n  681  n  682 n 1   Chọn ý B.
Câu 7: Cho dãy số u u  1
n  có số hạng đầu tiên 1
thỏa mãn đẳng thức sau : 2 log 5u  2  log 7u  2 2  log 5  log 7 u    7u 2 1 2 1 2 2 và n 1 n với mọi n
1 . Giá trị nhỏ nhất của n để u  1111111 n bằng A. 11 B. 8 C. 9 D. 10 Lời giải Vì u    7u u n 1
n nên dễ thấy dãy số 
n  là cấp số nhân có công bội q 7 .
Biến đổi giả thiết tương đương 2 log 5u  2  log 7u  2 2  log 5  log 7 2 1 2 1 2 2
 log 5  log u 2  log 7  log u 2 2 2  log 5  log 7 2 2 1 2 2 1 2 2 2 ÁN
 2 log 5.log u  2 log u  2 log 7.log u  0 2 2 1 2 1 2 2 1 O log u  0 u  1 L 2 1 1   1      u  1 IC T
2 log 5  2 log u  2 log 7  0 log 35u  0 35 2 2 1 2 2 1 P 1 Ta có n 1 u u .7   . u  1111111 n1  .7  1111111 n1  7  35.1111111 YM n 1 n 35  n  log 35.1111111  1 7   OL . Mà * n 
nên giá trị nhỏ nhất trong trương hợp này là C Ụ n  10 . Chọn ý D. PH
Câu 8: Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số a thuộc đoạn 0; 2018 sao cho ba số NH I x1 1x a x x 5
 5 ; ;25  25 theo thứ tự đó, lập thành một cấp số cộng? CH 2 A. 2008 B. 2006 C. 2018 D. 2007 Lời giải a Ba số x1 1x 5  5 ; ; x x 25 25 
, theo thứ tự đó lập thành cấp số cộng khi và chỉ khi 2   x1 1x   x x a 5 5 25  25  x1 1x x x  2 5 5  2 25 25  12 . x1 1x 5  5
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi   x  0 . x x 25  25
Như vậy nếu xét a 0; 2018 thì ta nhận a 12; 2018 . Có 2007 số a thoả đề. Chọn ý D.   8
Câu 9: Cho dãy số u 2u 1 3 u 2  2  u   2u n  thỏa mãn 1 2 và với  1 n 1 n 2  log u  4u   4 3 3 1 4   
Tạp chí và tư liệu toán học | 154
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |
mọi n  1 . Giá trị nhỏ nhất của n để S  u  u  ...  u 100  5 n 1 2 n bằng A. 230 B. 231 C. 233 D. 234 Lời giải Theo giả thiết ta có u    2u u n 1 n nên 
n  là một cấp số nhân với công bội q 2 . Suy ra n 1 u u .2    n 1 với mọi * n  , n 2 . Ta lại có : 2u   8 8 8 1 1 3 u2 2  2   u1 2.4   1  1 u1 2  4  1  log u  4u   4 2 log u  u   4 3 3 1 4     3 3 3  4  8 8 8 Mà u1 2.4   8 và   8 u1 4  1 2 2  log u  u     4  1  3 3 3 4    log  u  1   3 3 3   2     u 8 1 2.4   8  u1 4  1 C
Nên phương trình 1 tương đương  8  u  1 Ọ  8 2   1 2  log  u  u  4 H 3 3 3  4    ÁN n 1  2 n 2  1
Khi đó S  u  u  ...  u  u  n 1 2 n 1 1  2 2 U TO n 2  1 n  100 2 1 Ệ Do đó, 100 S  5   5  log  100  n  233 n 5 LI 2 2 Chọn ý D. TƯ
Câu 10: Cho dãy số u
log 2u  63  2 log u  8n  8   n  thỏa mãn 3  5  4  n , * n . VÀ Í u .S 148
Đặt S  u  u  ...  u  n 1 2
n . Tìm số nguyên dương lớn nhất n thỏa mãn n 2n . u .S 75 2n n CH P A. 18 B. 17 C. 16 D. 19 ẠT
Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh lần 2 năm học 2017 - 2018 Lời giải Ta có * n 
, log 2u  63  2 log u  8n  8  log 2u  63  log u  8n  8 3  5  2  n  3  5  4  n  . t 2u 63  3 t 2u 63  3 Đặt t  log 2u  63 5  5  t t
 1  3  2.2  t  2 3  5    t u  8n  8  2 t u  32  2 n 5  u  8n  4 2
 S  u  u  ... u  4n n n 1 2 n u .S 8n  4 2 .16n 148 Do đó n 2n    n  19 . u .S 16n  4 2 .4n 75 2n n Chọn ý A. 1 1 1  m 2 2 x x1
Câu 11: Cho hàm số f x    e
. Biết         n
f 1 .f 2 .f 3 ...f 2017  e m,n   với
155 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số
m là phân số tối giản. Tính 2 P  m  n . n A. 2018 B. 2018 C. 1 D. 1
Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ lần 1 năm học 2017 - 2018 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có 1 1 2 2 2 1   1 1  2     1 1   1 1   1 1    1  2       1    1 1 1   1 1 1  f x 2 x x12  e  x x1  xx1  e  x x1   x x1 e    x x1 e   x x1  e x x1  e.e . Do đó ta được: 1 1 1 1 1 1 1 1 1   1     2 f 1  e.e ;   2 3 f 2  e.e ;   3 4 f 3  e.e ;…;   2016 2017 f 2016  e.e ;   2017 2018 f 2017  e.e . 1 2  2017  2018 1  1 2017
f 1.f 2.f 3...f 2017 2017 2018  e .e 2018  e 2018  e 2
 m  2018  1, n  2018 . Vậy P  1 . ÁN Chọn ý D. O
Câu 12: Cho cấp số cộng un  có tất cả các số hạng đều dương thỏa mãn đẳng thức IC T u  u  ...  u  4 u  u  ... u 1 2 2018  1 2
1009  . Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: P 2 2 2
P  log u  log u  log u 3 2 3 5 3 14 YM A. 2 B. 3  C. 2 D. 3 OL C Ụ Lời giải
Biến đổi giả thiết tương đương PH 2018 2u  2017d u  u  ...  u  4 u  u ... u   2.1009 2u  1008d 1 2 2018  1 2 1009   1   1  NH I 2  3d CH u   2 2  d      d 3d 5d  9d 2 3d 2 9d 2 27d u u : ; ; ;...  u   P  log  log  log  2 1 n 5 3 3 3 2 2 2 2 2 2 2 2   27d u   14  2 Chọn ý C.
Câu 13: Cho cấp số cộng a b a  a  0 b  b  1
n  , cấp số nhân  n  thỏa mãn 2 1 và 2 1 ; và hàm số   3
f x  x  3x sao cho f a  2  f a f log b  2  f log b 2   1 và  2 2   2 1. Số nguyên
dương n nhỏ nhất và lớn hơn 1 sao cho b  2018a n n là
Tạp chí và tư liệu toán học | 156
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | A. 16 B. 15 C. 17 D. 18
THPT Lê Xoay – Vĩnh Phúc lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải Hàm số   3
f x  x  3x có bảng biến thiên như sau: x  1 1  y '  0  0   y 2  2 f a  2  f a f a  f a 2   1  2   1 Theo giả thiết    a  a  0 a  a  0 2 1 2 1 0  a  a  1 Từ đó suy ra 1 2 
, hơn nữa f x  2  0 x
  0 . Ta xét các trường hợp: 0  a  1   a 1 2 C Ọ
fa  2  0 f a  2    2   2  a 1
 Nếu 0  a  a  1 thì 2      . H 1 2 f  a  0 f a  0  a  0 1   1 1 ÁN f a  2  0 2   Nếu 0  a  1  a 1 2 thì 
điều này là không thể. f  a  0 1  U TOỆ
Do đó chỉ xảy ra trường hợp a  0; a  1 1 2 . LI
Từ đó suy ra a  n  1 n  1 b  b  1 log b  log b  0 n  . Tương tự vì 2 1 nên 2 2 2 1 , suy ra TƯ log b  1 b  1 2 2 2 n1     b  2 n  1 n  . log a  0 b    1 VÀ 2 1 1 Í Xét hàm số   x
g x  2  2018x trên nữa khoảng 0;, ta có bảng biến thiên: CH 2018 P x  log2  Ạ ln 2 T g 'x  0   g x 1  2018  g log2 ln 2   
157 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số   2018  g log     0 2  ln 2    2018 log  11  2 ln 2  Ta có g  12  20120 
nên số nguyên dương nhỏ nhất n thỏa g n  1  0 g13  18042  g14  11868   g  15  2498  0
là n  1  15  n  16 . Chọn ý A.
Câu 14: Cho cấp số nhân b b  b  1   n  thỏa mãn 2 1 và hàm số   3 f x x 3x sao cho f log b  2  f log b b  5 2  2 
 2  1 . Giá trị nhỏ nhất của n để 100 n bằng A. 234 B. 229 C. 333 D. 292 ÁN
THPT Phan Châu Trinh – Đăk Lăk lần 2 năm học 2017 – 2018 O Lời giải IC T Xét hàm số   3 f x  x  3x . P Có   2
f x  3x  3, fx  0  x  1 . YM x  1 1  OL y ' C  0  0  Ụ  PH y 2  2 NH I CH
Mặt khác, ta có b  b  1
a  log b  log b  b  0     1 1 2 . Đặt 2 2 2 1 . Ta có: 3 3 a 3a 2 b 3b   .
 Nếu b  1  a  b  1 3 3
 a  3a  b  3b  1 vô nghiệm.  2 Nếu 0  b  1 3  2  b  3b  0 3
 a  3a  2  0  a  1 a  2  0 . 0 b  2  1
Suy ra a  1  b  0 . Khi đó 1  n1 100  b  2
 5  n  1  100log 5  n  234 . 1  n 2 b  2  2 2
Vậy giá trị nhỏ nhất của n là 234 . Chọn ý A.
Tạp chí và tư liệu toán học | 158
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit |   2 1 1  4u2 7 6u1 6 log u  u  u   e  e     3 1 1 3 1   4 8 
Câu 15: Cho dãy số u 3 n  thỏa mãn   3  n  4  * u       u  , n n 1 n 2  2  n  3n  2  3  n  1 2018 2
Giá trị lớn nhất của số n để u  n n  1 A. 3472 B. 3245 C. 3665 D. 3453 Lời giải 3  3 2  3 3  3 
Biến đổi giả thiết ta có u          u  u   u n 1 n n 1 n 2  n 1 n 2  n 2 2  n 1       3 3 3 Đặt v  u   v     v v q n n n 1 n
 n  là CSN với công bội . n  1 2 2 n1 n1 n1  3   3   3  3  3   3  Khi đó v    v    u    u     u  n 1 1 n 1  2   2   2  n 1  2   2    C Ọ 33 9 13 3 Ta có u   u ,u   u 3 1 2
1 , thay vào giả thiết ta được H 8 4 4 2 2 66u 6u 6      ÁN log u 2u 4 e e 3 1  1 1  1 1 3
Theo bất đẳng thức AM – GM ta có 66u1 6u1 6 66u1 6u1 6 e  e  3  2 e .e  3  1  U TOỆ 2
Mặt khác ta cũng có log  2 u  2u  4  log u  1  3  1  1 1 1  1  1  LI  3 3 n1 TƯ 3 1  3 
Do đó VT  VP , đẳng thức xảy ra khi và chỉ khi u  1  u   1 n n 1 2  2     VÀ Í 3  n  1 2018 n1 2 3 1  3  3  n  1 2018 2 Để u      n    3453 n CH n  1 n  1 2  2  n  1 P Ạ Chọn ý D. T
f 1.f 3...f 2n  1
Câu 16: Cho       2 2 * f n n n 1  1 n  N . Đặt u  n .
f 2.f 4...f 2n 10239 
Tìm số n nguyên dương nhỏ nhất sao cho u log u  u  n thỏa mãn điều kiện 2 n n . 1024 A. n  23 B. n  29 C. n  21 D. n  33
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018 Lời giải
Từ giả thiết ta có       2 2 f n n
n 1  1      2 2 n 1 n 1  1   .
1 12 13 14 1...2n 12 2 2 2 2 2  1 4n  1     Khi đó ta có u  n 
2  13  14  15  1...4n  1 2n  12 2 2 2 2 2  1    
159 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số 2  1   2n  12  1 2 2n  2n  1 10239  1 10239
Theo đề bài ta có log u  u   log  2 2n  2n  1    0 2  2 n n . 1024 2 2n  2n  1 1024 1 10239
Xét hàm số g n   log  2 2n  2n  1    2  với n 1 . 2 2n  2n  1 1024 4n  2 4n  2 Ta có gn    
 0 với n  1  g n nghịch biến. 2 2n  2n  1ln 2  2 2n  2n  12  1   2047  1 10239 Mà g    0 2 
nên  log 2n  2n  1    0 2   2    2 2n  2n  1 1024 1   2047  n 
. Do n nguyên dương nhỏ nhất thỏa mãn nên n  23 2 Chọn ý A.
Câu 17: Cho dãy số u 2 2
u  ln 2n  1  ln n  n  1 , n   1 n  xác định bởi n     . Tìm số ÁN O 2
nguyên n lớn nhất sao cho u  u  a n  n
. Biết   kí hiệu phần nguyên của số a là số tự 3
IC TP nhiên nhỏ nhất không vượt quá a. A. 37 B. 36 C. 38 D. 40 YM OL
THPT Chuyên Biên Hòa – Hà Nam lần 1 năm học 2017 – 2018 C Lời giải Ụ 2 2n  1 PH Ta có u  ln  0;ln 2  u  0 n 2    n n  n  1 NH 2 2  2n  1  2 2n  1 I  u u  2 2 3 2   u   ln     e  n  37.462 n n n 2 2 3 3  n  n  1  3 n  n  1 CH Chọn ý A.
Câu 18: Cho dãy số u u   2u
n  có tất cả số hạng đều dương thỏa mãn n 1 n và đồng thời 2 2 2 2 4 u  u  ...  u  u      u  5  u  1 , n 1 1 2 n n 1 n 2
. Số tự nhiên n nhỏ nhất để 100 là? 3 n A. 232 B. 233 C. 234 D. 235 Lời giải Ta có n1 u       2u u 2 u n 1 n n
1 , đẳng thức đúng với mọi n 1 nên đúng với n 1 nên 2 2 4 2 2 4
u  u  u  1   u  4u  4u  1  1 2 3 1 1 1 3 3 2 4 4 1
 u  2u  1   u  1   u  1 1 1 1 3 3 3 n1 2 Do đó 100 n1 100 u   5  2
 3.5  n  log 3  100log 5  233 n 2 2 . 3
Tạp chí và tư liệu toán học | 160
Nhìn lại các bài toán vận dụng cao mũ – logarit | Chọn ý C.
Câu 19: Cho dãy số u 2 2
ln u  u  10  ln 2u  6u n  thỏa mãn  1 2   1 2  và đồng thời u        u 2u  1, n 1 u 5050 n 2 n n 1
. Giá trị nhỏ nhất của n để n A. 100 B. 99 C. 101 D. 102 Lời giải
Biến đổi giả thiết ta có   ln  u 1 2 2
u  u  10  ln 2u  6u  u  1  u  3  0  1 2   1 2   1 2  2 2 1  u   3 2 Mặt khác ta có u          u 2u  1 u  u  u  u 1 n 2 n n 1 n 2 n 1 n 1 n . Đặt v  u        u v  v 1 v n n 1 n n 1 n
 n là CSC có công sai d 1 u  u  2 2 1  n u  u  3 n n  1 3 2  
Khi đó  v  n  1  u            u n 1 u u i n n 1 n n 1 ................... C  i2 2 Ọ u  u    n n n 1 H n n  1 Vậy để u  5050   5050  n  100 n ÁN 2 Chọn ý C. U TO Ệ LI   391   1 39  log u    log  u    2 2 1 TƯ   40   4 4 
Câu 20: Cho dãy số un  thỏa mãn  2 n  1u  . n1 2 n * u   , n   VÀ n 2  2 Í n  n n 1 1 CH 100 2 5  n  1 P
Giá trị nhỏ nhất của n để u  n . 100 3  Ạ 5 n n T A. 235 B. 255 C. 233 D. 241 Lời giải 2 2 2
Ta có  2       2     2   2     2 n n 1 1 n 1 2n n 1 n 1
n  1 n  1  1
Biến đổi giả thiết tương đương 2n  n n  12  2 2 2 n  1  1 nu  2 n  1 u      2 n 1 u n   n 1  
n  1 n  12  1 
 n 1 n 1 n12 2 2  1 1 2 1 1  1   nu  2 n  1 u         n 1 u   nu n   n 1 2 2   n 1    n  1 n 1  1 n  12 n 2  1 2  n  1  1 1 1 Đặt v  nu   v     v v q n n là CSN có công bội 2 n 1 n  n  n  1 2 2
161 | Chinh phục Olympic toán
| Các bài toán liên quan tới dãy số n1 n1  1   1   1  1 1  1  Từ đó suy ra v    v    u    u    u  n 1 1 n 3 n1 1  2   2   2  n n 2 n  2    1 1 Thay u    u 2
1 vào giả thiết ta được 40 4  1 39   1 39  1 1 log u    log  u    2  u  1  u    1 1 1 n 3 n  4 4   4 4  n  n 2 n 100 2 5  n  1 Để u 
 n  100log 5  n  233 n 100 5  3 n  n 2 Chọn ý C. ÁN O IC TP YM OL C Ụ PH NH I CH
Tạp chí và tư liệu toán học | 162
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC HẾT CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
TẠP CHÍ VÀ TƯ LIỆU TOÁN HỌC
MỌI NGƯỜI CÓ THỂ TÌM ĐỌC CUỐN “TẠI SAO NGUYÊN HÀM TÍCH
PHÂN LẠI KHÓ” CỦA CÙNG TÁC GIẢ
CHỊU TRÁCH NHIỆM NỘI DUNG VÀ THIẾT KẾ BÌA NGUYỄN MINH TUẤN
NHÓM CHINH PHỤC OLYMPIC TOÁN
Mọi ý kiến thắc mắc, góp ý vui lòng gửi về địa chỉ sau 0343763310 tuangenk@gmail.com Lovetoan.wordpress.com TÀI LIỆU FREE Đại học FPT Hà Nội