48 trang
9 lượt tải
Bài tập thảo luận - Kinh tế vĩ mô
18
Bài tập thảo luận - Kinh tế vĩ mô. Tài liệu tổng hợp được sưu tầm, mời các bạn tham khảo
Môn: Kinh tế vĩ mô (KTVM101) 104 tài liệu
Trường: Trường Đại học Thương Mại 2.6 K tài liệu
Tác giả:
Danh sách Quiz
!"
#$%&'()$'*)+,&-)./+01'2'34)'567&28)&-9:5;<=+6&'>&-'32?&-
@5&$'6)./5A'/B'C&>BDEFGDEDHI:)$9&$J&KL'IMBN5O1/&$A&:P"
QREH
S##TRDUFVVEF
WSXR"YZ[\Z
Hà Nội, ngày 19 tháng 10 năm 2025
Y Y W ]
^_
3
3
FE
3
4
`
3
5
abU
3
6
`
3
7
`
3
8
!
a
3
9
"
FE
4
0
#
$%
`
4
1
&'()*
+
`
#c ]W
STT.....................................................................................................................................1
MSV...................................................................................................................................1
HỌ VÀ TÊN.......................................................................................................................1
NHIỆM VỤ........................................................................................................................1
VAI TRÒ............................................................................................................................1
ĐÁNH GIÁ.........................................................................................................................1
MỞ ĐẦU............................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ FDI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ.................2
1.1. Khái niệm về FDI và tăng trưởng kinh tế.........................................2
,,,-.+(/01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.1.1. Trong nước,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.1.2. Quốc tế,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.1.3. Kết luận,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,&23'01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.2.1. Theo cách thức xâm nhập,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.2.2. Theo định hướng của nước nhận đầu tư,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.2.3. Theo hình thức pháp lý,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,4*56(7,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,89$:;<9%,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.4.1. Khái niệm,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.1.4.2. Các chỉ tiêu đo lường,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến FDI........................................................5
,,,=.*%9>:;5%9"901,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.2.1.1. Môi trường đầu tư,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.2.1.2. Chính sách ưu đãi,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.2.1.3. Cơ sở hạ tầng,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.2.1.4. Thị trường nội địa,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.2.1.5. Lao động,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
,,,=.*%9>:;5%5@9:01$:A*#,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
1.2.2.1. Chính sách hỗ trợ đầu tư ra nước ngoài,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
1.2.2.2. Chi phí sản xuất,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
1.2.2.3. Mở rộng thị trường và chiến lược phân bổ sản xuất toàn cầu,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
1.2.2.4. Lợi thế cạnh tranh,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.................................9
1.4. Tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế.....................................10
,,.*5C9D**E*5%:A*9%FG5@9:,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,,'/+*3#(/#2*9$H5C35C,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,,=6*I+/#*9+*J93:KLFM(,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,,"*5MNJ9<M/#9(* .9$9#*@,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,.*5C9*E*5%:A*9%FG5@9:,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,O2I((I9$:P,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,='9$<I3#('/AQ+F9$:A*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,,.*5C9D**E*5%:A*5@9:,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
1.5 Kinh nghiệm thu hút FDI của một số quốc gia trên thế giới..............14
,,,-+(9R$S>*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,-+(9RG9T,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,-+(9R.,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,-+(9RUF$V,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
CHƯƠNG 2: FDI VÀ HÀNH TRÌNH CHUYỂN MÌNH CỦA KINH TẾ VIỆT NSM
TRONG KỶ NGUYÊN HỘI NHẬP.................................................................................18
2.1. Bối cảnh kinh tế trong và ngoài nước (2016–2024).........................18
,,,UW5X<.Y.9Z%5C3A/<9%9$/##:A*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
,,,-9%9%A/#9.*5C5%01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,-9%+9(/#N:A01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
2.2. Thực trạng tốc độ tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam giai đoạn 2016-
2024..................................................................................................22
,,,![*5C989$:;O&\]^,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,=W*J<9%/#5__F9V#,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,O5'989$:;`ZG9,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,=.*%9>9.*5C,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,-%93G,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
2.3. Thực trạng đầu tư FDI vào Việt Nam giai đoạn 2016–2024..............27
,,,`/>0158<a/#9E*+,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
,,,019V/b3c9`,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
,,,=W*J9V3d/E*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,VY>*e/b3c9`,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,f:A01@52,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,-%93G/#Ka*DL.*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
2.4. Tác động của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến tăng
trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2015-2024......................................32
,,,.*5CD**E**g015%<9%,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,=.*'*%/#9.*9[*&.9L9R01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
CHƯƠNG 3: ĐƯA RA CÁC GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ NHẰM KHẮC PHỤC HẠN
CHẾ VÀ PHÁT HUY ƯU THẾ ......................................................................................35
3.1. Một số giải pháp nhằm thúc đẩy thu hút FDI chất lượng cao...........35
,,,#9+<F.F3a,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,M('**.*9g9h*#*D,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,&.99$6X23E*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,@9:*WL;'925IZCi+5',,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,=)3)*/#2*9*MNj9Q+9*.*QE.01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
3.2. Một số kiến nghị từ phía nhà nước................................................37
,,,2*/9$k5F>*gTC-%'*/#5@9:,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
,,,#9+*DL.*:5c9%,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
,,,=9+(I9$:P5@9:,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,?
,,,T5(`5*DL.*/d(I/#(Z'*9I9,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
,,, 9$KQ+F9$:A*9(* *[,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,B
3.3. Một số kiến nghị từ phía doanh nghiệp..........................................39
,,72*83E**'9$,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,8*:P3<%9/AQ+F01,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,!Z'*9#*D/#2*Y9$Q+F,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,#9'/#F.99$6X23E*,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
,,,:A9AF.99$6Z/l,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
KẾT LUẬN......................................................................................................................41
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................42
dT
<Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang trở thành một trong những dòng chảy kinh tế có
sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất trong bối cảnh toàn cầu hóa. Đối với các nền kinh tế đang
phát triển, FDI không chỉ đơn thuần là dòng vốn bổ sung nhằm giải quyết vấn đề thiếu hụt
nguồn lực tài chính, mà còn là “cánh cửa” mở ra khả năng hòa nhập sâu rộng vào chuỗi
giá trị toàn cầu. Khi một doanh nghiệp nước ngoài lựa chọn đầu tư vào một quốc gia, họ
mang theo không chỉ tiền vốn, mà còn cả công nghệ, bí quyết quản lý, kỹ năng vận hành,
tiêu chuẩn chất lượng và mạng lưới quan hệ thương mại quốc tế. Sự hiện diện của FDI vì
vậy có thể trở thành chất xúc tác quan trọng giúp quốc gia tiếp nhận nâng cao năng lực
sản xuất, cải thiện năng suất lao động và đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa nền kinh tế.
Tuy nhiên, giống như bất kỳ dòng chảy quyền lực nào trong kinh tế, FDI không chỉ tồn tại
một gam màu sáng. Bên cạnh những lợi ích thúc đẩy tăng trưởng, FDI cũng có thể tạo ra
áp lực cạnh tranh lớn đối với doanh nghiệp nội địa, dẫn đến nguy cơ phụ thuộc vào khu
vực ngoại quốc nếu năng lực tự chủ không được củng cố kịp thời. Một số doanh nghiệp
FDI có thể tận dụng kẽ hở trong quản lý để chuyển giá, trốn thuế, hoặc khai thác tài
nguyên theo hướng thiếu bền vững, gây ảnh hưởng đến môi trường và lợi ích lâu dài của
quốc gia tiếp nhận. Đồng thời, bản thân quốc gia đầu tư cũng phải đối mặt với sự dịch
chuyển nguồn lực, nguy cơ thất thoát công nghệ, hay các rủi ro địa chính trị trong quá
trình mở rộng thị trường.
Bởi vậy, việc phân tích tác động của FDI không chỉ dừng lại ở việc đánh giá con số tăng
trưởng hay lợi ích kinh tế trước mắt. Quan trọng hơn, cần nhận diện rõ bản chất của dòng
vốn, phương thức quản lý nhà nước, mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh
nghiệp nội địa, cũng như định hướng chiến lược phát triển của nền kinh tế. Báo cáo này sẽ
đi sâu làm rõ các tác động hai chiều – tích cực và tiêu cực – của FDI đối với cả quốc gia
tiếp nhận và quốc gia đầu tư, từ đó rút ra những hàm ý chính sách nhằm tối ưu hóa lợi ích,
giảm thiểu rủi ro, và hướng tới một mô hình tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
1
FRYdeZ!<fd
F"F"$*5&5ABIM<I:'>&-'32?&-@5&$'6
F"F"F"$*5&5ABIM<
1.1.1.1. Trong nước
Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước
ngoài là thành viên hoặc cổ đông.
FDI là viết tắt của cụm từ Foreign Direct Investment. (Khoản 22 Điều 3 Luật Đầu tư
2020)
1.1.1.2. Quốc tế
WTO: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài diễn ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ
đầu tư) có được một tài<
Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) “ Đầu tư trực tiếp nước ngoài là số đầu tư được thực hiện
để thu lợi ích lâu dài của một doanh nghiệp hoạt động ở một nền kinh tế khác với nền
kinh tế của nhà đầu tư và giành được tiếng nói có hiệu quả trong công việc quản lý
doanh nghiệp đó”
Tổ chức Họp tác và phát triển kinh tế (OECD) thì FDI được thực hiện nhằm thiết lập
các mối quan hệ kinh tế lâu dài với một doanh nghiệp, đặc biệt là những khoản đầu tư
mang lại khả năng tạo ảnh hưởng đối với việc quản lý doanh nghiệp nói trên bằng cách:<
- Thành lập hoặc mở rộng một doanh nghiệp hoặc một chi nhánh thuộc toàn
quyền quản lý của chủ đầu tư
- Mua lại toàn bộ doanh nghiệp đã có
- Tham gia vào một doanh nghiệp mới
- cấp tín dụng dài hạn (>5 năm)
1.1.1.3. Kết luận
Dù có nhiều cách hiểu/ định nghĩa khác nhau được đưa ra nhưng khái niệm FDI được
quốc tế chấp nhận rộng rãi nhất hiện nay do IMF và UNCTAD đưa ra dựa trên khái
niệm về cán cân thanh toán, trong đó FDI là một hình thức đầu tư quốc tế trong đó chủ
đầu tư của một nước đầu tư toàn bộ hay phần vốn đủ lớn đầu tư cho một dự án ở nước
khác nhằm giành quyền kiểm soát hoặc tham gia kiếm soát dự án đó.
F"F"D"#$%&g9h5<
1.1.2.1. Theo cách thức xâm nhập
Đầu tư mới (new investment) là việc một công ti đầu tư để xây dựng một cơ sở sản
xuất, cơ sở marketing hay cơ sở hành chính mới, trái ngược với việc mua lại những cơ
sở sản xuất kinh doanh đang hoạt động. Như tên gọi đã thể hiện, hãng đầu tư thường
mua một mảnh đất trống và xây dựng nhà máy sản xuất, chi nhánh marketing, hoặc các
cơ sở khác để phục vụ cho mục đích sử dụng của mình. Ví dụ: Samsung (Hàn Quốc) xây
dựng mới toàn bộ tổ hợp sản xuất điện thoại tại Bắc Ninh và Thái Nguyên (Việt Nam).
Mua lại (acquisitions) là việc đầu tư hay mua trực tiếp một công ti đang hoạt động
hay cơ sở sản xuất kinh doanh. Ví dụ: Masan Group mua lại hệ thống siêu thị VinMart
từ Vingroup.
Sáp nhập (merge) là một dạng đặc biệt của mua lại mà trong đó hai công ti sẽ cùng
góp vốn chung để thành lập một công ti mới và lớn hơn. Sáp nhập là hình thức phổ biến
hơn giữa các công ti có cùng quy mô bởi vì họ có khả năng hợp nhất các hoạt động của
mình trên cơ sở cân bằng tương đối. Ví dụ: Grab và Uber tại Đông Nam Á: Grab mua lại
mảng hoạt động của Uber, đồng thời Uber trở thành cổ đông của Grab. Đây là thương vụ
có yếu tố “sáp nhập” vì Uber không biến mất hoàn toàn mà tham gia làm cổ đông chiến
lược
1.1.2.2. Theo định hướng của nước nhận đầu tư
FDI thay thế nhập khẩu: Hoạt động FDI được tiến hành nhằm sản xuất và cung ứng
cho thị trường nước nhận đầu tư các sản phẩm mà trước đây nước này phải nhập khẩu.
Các yếu tố ảnh hưởng nhiều đến hình thức FDI này là dung lượng thị trường, các rào cản
thương mại của nước nhận đầu tư và chi phí vận tải. Ví dụ: Toyota, Honda (Nhật Bản)
đầu tư mở nhà máy sản xuất ô tô, xe máy tại Việt Nam để bán cho thị trường nội địa
thay vì xuất khẩu từ Nhật sang.
FDI tăng cường xuất khẩu: Thị trường mà hoạt động đầu tư này “nhắm” tới không
phải hoặc không chỉ dừng lại ở nước nhận đầu tư mà là các thị trường rộng lớn hơn trên
toàn thế giới và có thể có cả thị trường ở nước chủ đầu tư. Các yếu tố quan trọng ảnh
hưởng đến dòng von FDI theo hình thức này là khả năng cung ứng các yếu tố đầu vào
với giá rẻ của các nước nhận đầu tư như nguyên vật liệu, bán thành phẩm. Ví dụ:
Samsung (Hàn Quốc) đầu tư lớn vào Việt Nam, biến Việt Nam thành cứ điểm sản xuất
và xuất khẩu điện thoại, linh kiện đi toàn cầu.
FDI theo các định hướng khác của chính phủ: Chính phủ nước nhận đầu tư có thể
được áp dụng các biện pháp khuyến khích đầu tư để điều chỉnh dòng vốn FDI chảy vào
nước mình theo đúng ý đồ của mình. Ví dụ như tăng cường thu hút FDI giải quyết tình
trạng thâm hụt cán cân thanh toán
1.1.2.3. Theo hình thức pháp lý
Hợp đồng hợp tác kình doanh: là văn bản kí kết giữa hai bên hoặc nhiều bên để tiến
hành đầu tư kinh doanh mà trong đó quy định rõ trách nhiệm chia kết quả kinh doanh
cho mỗi bên mà không thành lập pháp nhân mới.
Doanh nghiệp liên doanh', là doanh nghiệp được thành lập tại nước sở tại trên cơ sở
hợp đồng liên doanh kí kết giữa hai bên hoặc nhiều bên, trường hợp đặc biệt có thể được
thành lập trên cơ sở Hiệp định kí kết giữa các quốc gia, để tiến hành đầu tư và kinh
doanh tại nước sở tại.
Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài: là doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhà đầu tư
nước ngoài, do nhà đầu tư nước ngoài thành lập tại quốc gia sở tại, tự quản lý và chịu
trách nhiệm về kết quả kinh doanh
bb'39&-+iR
BOT (Build-Operate-Transfer) có nghĩa xây dựng - vận hành - chuyển giao: là hình
thức đầu tư dưới hạng hợp đồng do nhà nước kêu gọi các nhà đầu tư tư nhân bỏ vốn xây
dựng trước (Build), sau đó vận hành và khai thác (Operate) một thời gian và cuối cùng
là chuyển giao (Transfer) cho nhà nước sở tại.
BTO (Build - Transfer - Operate) có nghĩa xây dựng - chuyển giao - kinh doanh, là
hình thức đầu tư được kí giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây
dựng công trình, sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho nước
sở tại; Chính phủ dành cho nhà đầu tư quyền kinh doanh công trình đó trong thời hạn
nhất định để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận.
BT (Build - Transfer) có nghĩa xây dựng - chuyển giao là hình thức đầu tư được kí
giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để xây dựng công trình kết cấu hạ
tầng; sau khi xây dựng xong, nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho nước sở tại;
Chính phủ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và
lợi nhuận hoặc thanh toán cho nhà đầu tư theo thoả thuận trong hợp đồng BT.
F"F"j"k)+5lBm
Lợi nhuận là mục đích chính của FDI, dù có triển khai dưới bất kỳ hình thức nào thì
lợi nhuận vẫn là mối quan tâm cuối cùng của chủ đầu tư về các vấn đề liên quan.
Cơ sở tính lợi nhuận FDI là dựa vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, doanh
nghiệp sau khi nhận được đầu tư có cải thiện, tăng trưởng và thành công hay không sẽ
quyết định được hiệu quả của FDI đó.
Không phải dự án FDI nào cũng giống nhau về sự tham gia của các nhà đầu tư. Để có
thể tham gia kiểm soát doanh nghiệp nhận được đầu tư, bên nhà đầu tư phải có đủ số
vốn tối thiểu, điều này tùy vào quy định của mỗi quốc gia. Đồng thời, sự thỏa thuận giữa
hai bên sẽ quyết định việc nhà đầu tư can thiệp nông hay sâu vào hoạt động của doanh
nghiệp.
F"F"H">&-'32?&-@5&$'6
1.1.4.1. Khái niệm
Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản
lượng quốc dân (GNP) hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên đầu người
(PCI) trong một thời gian nhất định.
Sự tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào 2 quá trình: sự tích lũy tài sản (như vốn, lao
động và đất đai) và đầu tư những tài sản này có năng suất hơn. Tiết kiệm và đầu tư là
trọng tâm, nhưng đầu tư phải hiệu quả thì mới đẩy mạnh tăng trưởng. Chính sách chính
phủ, thể chế, sự ổn định chính trị và kinh tế, đặc điểm địa lý, nguồn tài nguyên thiên
nhiên, và trình độ y tế và giáo dục, tất cả đều đóng vai trò nhất định ảnh hưởng đến tăng
trưởng kinh tế
1.1.4.2. Các chỉ tiêu đo lường
Mức tăng trưởng tuyệt đối là mức chênh lệch quy mô kinh tế giữa hai kỳ cần so sánh
Tốc độ tăng trưởng kinh tế (tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trong một giai
đoạn) được tính bằng cách lấy chênh lệch giữa quy mô kinh tế kỳ hiện tại so với quy mô
kinh tế kỳ trước chia cho quy mô kinh tế kỳ trước. Tốc độ tăng trưởng kinh tế được thể
hiện bằng đơn vị %. Biểu diễn bằng toán học, sẽ có công thức:
PnoZpZqFEE;r=
Trong đó Y là quy mô của nền kinh tế, và y là tốc độ tăng trưởng.
Nếu quy mô kinh tế được đo bằng GDP (hay GNP) danh nghĩa, thì sẽ có tốc độ tăng
trưởng GDP (hoặc GNP) danh nghĩa. Còn nếu quy mô kinh tế được đo bằng GDP (hay
GNP) thực tế, thì sẽ có tốc độ tăng trưởng GDP (hay GNP) thực tế. Thông thường, tăng
trưởng kinh tế dùng chỉ tiêu thực tế hơn là các chỉ tiêu danh nghĩa.
F"D"*)P61'Ns&$$2?&-+6&<
F"D"F"*)P61'Ns&$$2?&-+6&'$1$t'<
1.2.1.1. Môi trường đầu tư
Môi trường an toàn, ổn định chính trị – xã hội tạo niềm tin cho nhà đầu tư: Một môi
trường chính trị ổn định được xem như “tài sản vô hình” trong cạnh tranh thu hút FDI.
Các tập đoàn đa quốc gia, khi rót vốn hàng tỷ USD, luôn tính toán rủi ro quốc gia
(country risk). Việt Nam, với hơn 30 năm duy trì ổn định chính trị, đã trở thành lựa chọn
an toàn so với một số nước trong khu vực có biến động (Myanmar, Thái Lan).
Dẫn chứng: Đến nay, Samsung đã đầu tư hơn 20 tỷ USD, tạo ra gần 30% kim ngạch
xuất khẩu của Việt Nam. Sự ổn định chính trị – xã hội là yếu tố quyết định để tập đoàn
này biến Việt Nam thành “cứ điểm toàn cầu” thay vì chỉ là điểm sản xuất vệ tinh
1.2.1.2. Chính sách ưu đãi
Theo Báo cáo Năng lực Cạnh tranh Toàn cầu (WEF), chỉ số hiệu quả thể chế có tác
động mạnh đến quyết định đầu tư FDI. Việt Nam trong giai đoạn 2015–2023 đã liên tục
cắt giảm hơn 60% điều kiện kinh doanh chồng chéo, triển khai cơ chế một cửa quốc gia,
từ đó thuận lợi hơn để đầu tư trực tiếp từ nước ngoài.
Dẫn chứng: Nhờ đó, dòng vốn FDI từ Nhật Bản duy trì ổn định, với tổng vốn đăng ký
hơn 71,4 tỷ USD tính đến 2024, đứng trong top 3 quốc gia đầu tư lớn nhất. Điều này cho
thấy, minh bạch hóa chính sách không chỉ giảm chi phí cho doanh nghiệp, mà còn tăng
hạng “năng lực thể chế” của Việt Nam, trực tiếp tác động đến quy mô FDI.
1.2.1.3. Cơ sở hạ tầng
Từ góc nhìn kinh tế vĩ mô, hạ tầng chính là nền tảng giảm chi phí giao thương, gia
tăng năng suất đầu tư và giúp doanh nghiệp nước ngoài tham gia sâu hơn vào chuỗi giá
trị toàn cầu. Thực tế cho thấy, khi hệ thống giao thông, cảng biển và sân bay được cải
thiện, chi phí logistics giảm mạnh, qua đó nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Dẫn chứng: Sân bay Long Thành với năng lực khai thác hàng hóa và hành khách quy
mô lớn đang trở thành “cầu nối” chiến lược để thu hút các dự án công nghệ cao như điện
tử, bán dẫn, vốn yêu cầu tốc độ và độ tin cậy trong vận chuyển. Bên cạnh đó, các địa
phương có hạ tầng tốt như Bắc Ninh, Bình Dương, Đồng Nai thường nổi bật trong bản
đồ FDI nhờ lợi thế về khu công nghiệp, cảng cạn và kết nối logistics.
Từ đó cho thấy hạ tầng không chỉ ảnh hưởng đến chi phí và rủi ro đầu tư, mà còn định
hình dòng vốn FDI theo hướng chất lượng cao, gắn với công nghệ tiên tiến và phát triển
bền vững.
Dẫn chứng: Số liệu cho thấy 6 tháng đầu năm 2024, vốn FDI đăng ký đạt gần 15,2 tỷ
USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ, và dự báo cả năm có thể đạt 39-40 tỷ USD – minh
chứng rõ ràng rằng hạ tầng hiện đại đang trở thành “nam châm” hút vốn đầu tư quốc tế.
1.2.1.4. Thị trường nội địa
Thị trường nội địa đóng vai trò then chốt trong việc thu hút FDI vào Việt Nam, nhất
là trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0. Với quy mô dân số đông, thu nhập bình
quân đầu người ngày càng tăng, Việt Nam trở thành một thị trường tiêu dùng hấp dẫn,
giúp nhà đầu tư không chỉ khai thác xuất khẩu mà còn trực tiếp phục vụ nhu cầu nội địa.
Điều này tạo cơ hội tiêu thụ rộng mở, thúc đẩy doanh nghiệp FDI mở rộng sản xuất để
tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô, qua đó giảm chi phí trung bình và tăng lợi nhuận.
Đồng thời, sự hiện diện của FDI trong thị trường lớn còn tạo hiệu ứng lan tỏa, truyền
công nghệ, kỹ năng quản lý và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong
nước. Một thị trường nội địa phát triển và ổn định cũng mang lại sự an toàn, giảm rủi ro
cho dòng vốn FDI, khiến Việt Nam hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư.
Dẫn chứng: Thực tế, như Tạp chí Công Thương chỉ ra, Việt Nam hiện có lợi thế về
thị trường tiêu dùng đang mở rộng từ thiết bị hạ tầng cơ sở (smartphone, viễn thông…)
đến sản phẩm ứng dụng công nghệ 4.0 (robot, dịch vụ vận tải, ăn uống…), cho thấy nội
địa không chỉ là bệ đỡ cho sản xuất mà còn là nhân tố chiến lược duy trì và nâng cao sức
hút FDI trong dài hạn, đặc biệt khi lợi thế lao động giá rẻ dần mất đi.
1.2.1.5. Lao động
Trong kinh tế vĩ mô, lao động là một trong những yếu tố sản xuất quyết định năng lực
cạnh tranh quốc gia và khả năng thu hút vốn FDI. Nếu trước đây Việt Nam hấp dẫn nhà
đầu tư nước ngoài chủ yếu nhờ lợi thế lao động giá rẻ, thì trong bối cảnh hội nhập và
Cách mạng công nghiệp 4.0, tiêu chí lao động rẻ không còn là lợi thế bền vững. Thay
vào đó, chất lượng nguồn nhân lực – bao gồm trình độ tay nghề, kỹ năng công nghệ, khả
năng thích ứng và sáng tạo – mới là yếu tố trọng tâm được các tập đoàn đa quốc gia
quan tâm. Một lực lượng lao động có kỹ năng cao không chỉ giúp doanh nghiệp FDI đạt
hiệu quả sản xuất, giảm chi phí đào tạo lại, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa công nghệ,
nâng cao năng suất toàn nền kinh tế. Do vậy, để duy trì lợi thế cạnh tranh và thu hút FDI
chất lượng, Việt Nam cần dịch chuyển từ mô hình dựa vào “lao động giá rẻ” sang “lao
động chất lượng cao”.
Dẫn chứng: Theo số liệu năm 2023, Việt Nam có hơn 52,4 triệu người trong lực
lượng lao động, nhưng chỉ khoảng 27% đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ, tức còn
tới hơn 38 triệu người chưa đáp ứng được yêu cầu đào tạo. Báo cáo PCI 2022 cũng cho
thấy 54% doanh nghiệp FDI đánh giá chất lượng lao động Việt Nam chỉ ở mức trung
bình, và chỉ khoảng một phần ba cho rằng đáp ứng phần lớn nhu cầu. Điều này cho thấy
nguồn nhân lực tuy dồi dào nhưng chưa đồng bộ về chất lượng, trở thành “nút thắt”
trong việc thu hút FDI công nghệ cao. Thực tế, nhiều tập đoàn FDI sẵn sàng trả lương
cao cho lao động có kỹ năng tốt, nhưng lại gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân lực đạt
chuẩn, phản ánh rõ mối quan hệ trực tiếp giữa chất lượng lao động và sức hấp dẫn FDI
tại Việt Nam.
F"D"D"*)P61'Ns&$$2?&-+6&+01'2<3/&28)&-9:5
1.2.2.1. Chính sách hỗ trợ đầu tư ra nước ngoài
Chính sách của Nhà nước có vai trò như “bàn đạp” để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư
ra nước ngoài. Việc ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), các hiệp định song
phương bảo hộ đầu tư (BITs) hay chính sách tín dụng ưu đãi đều làm giảm rủi ro và chi
phí cho doanh nghiệp.
Dân chứng:Việt Nam hiện đã ký hơn 60 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư với
các nước, và là thành viên của nhiều FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP. Đây
là “tấm vé an toàn” cho các doanh nghiệp khi ra nước ngoài.
1.2.2.2. Chi phí sản xuất
Sự khác biệt về chi phí lao động, đất đai, năng lượng, nguyên liệu giữa các quốc gia
là động lực lớn thúc đẩy FDI ra nước ngoài. Doanh nghiệp thường chọn các điểm đến có
chi phí thấp hơn, qua đó nâng cao lợi nhuận biên và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Dẫn chứng: Nhiều doanh nghiệp dệt may, da giày Việt Nam đã đầu tư sang
Campuchia và Myanmar để tận dụng chi phí lao động thấp hơn và ưu đãi thuế xuất khẩu
sang thị trường EU, Mỹ. Nhờ đó, các tập đoàn Việt có thể cạnh tranh trực diện với các
đối thủ Trung Quốc và Bangladesh. Về mặt số liệu Theo Cục Đầu tư nước ngoài, riêng
năm 2023, Việt Nam có 153 dự án đầu tư ra nước ngoài mới, tổng vốn đăng ký 322,2
triệu USD, trong đó nhiều dự án tập trung vào lĩnh vực chế biến chế tạo, dịch vụ tiêu
dùng ở ASEAN – nơi chi phí sản xuất thấp hơn trong nước khoảng 15–25%
1.2.2.3. Mở rộng thị trường và chiến lược phân bổ sản xuất toàn cầu
Một trong những động lực cơ bản nhất của FDI ra nước ngoài là mở rộng quy mô thị
trường. Khi năng lực sản xuất trong nước đã đạt mức bão hòa hoặc cạnh tranh gay gắt,
các doanh nghiệp có xu hướng dịch chuyển một phần sản xuất sang các quốc gia khác để
tận dụng dung lượng thị trường lớn hơn. Đây là 1 trong những động cơ cốt lõi/ chủ yếu
đối với hdong kinh doanh quốc tế.
Đối với Việt nam đây là bước đi chiến lược giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm phụ
thuộc vào thị trường nội địa còn hạn chế về sức mua, đồng thời củng cố vị thế cạnh
tranh trong chuỗi giá trị khu vực.
Dẫn chứng: Các tập đoàn lớn của Việt Nam như Viettel, FPT, Hoàng Anh Gia Lai
đều đã mở rộng sang Lào, Campuchia, Myanmar, và châu Phi. Đến cuối năm 2023, tổng
vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đạt 22,1 tỷ USD, tập trung nhiều nhất vào các
lĩnh vực viễn thông, nông nghiệp, bất động sản và năng lượng (Bộ KH&ĐT).
1.2.2.4. Lợi thế cạnh tranh
Trong kinh tế vĩ mô, lợi thế cạnh tranh quốc gia là yếu tố cốt lõi quyết định sức hút
FDI. Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu chạy theo số lượng dự án, thì nay đã chuyển sang
định hình một chiến lược cạnh tranh riêng, ưu tiên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, thân
thiện môi trường và phát triển bền vững. Cách tiếp cận này tạo ra sự khác biệt so với các
nước trong khu vực, giúp Việt Nam không chỉ duy trì mà còn nâng cao vị thế trong
chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc xây dựng hạ tầng khu công nghiệp đồng bộ, đảm bảo
nguồn điện, quỹ đất sạch, nhân lực chất lượng cao cùng cải cách thủ tục hành chính đã
làm giảm chi phí và rủi ro cho nhà đầu tư, gia tăng tính ổn định dài hạn. Đồng thời, tận
dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) giúp mở rộng không gian thị
trường và nâng cao tính hấp dẫn. Nói cách khác, lợi thế cạnh tranh càng rõ nét thì dòng
vốn FDI càng có xu hướng dịch chuyển vào Việt Nam, mang theo công nghệ, tri thức và
giá trị gia tăng cao.
Dẫn chứng: Theo VnEconomy, tính đến ngày 31/5/2025, Việt Nam đã thu hút gần
44.000 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 517 tỷ USD. Dòng vốn
này vẫn duy trì tăng trưởng tích cực bất chấp nhiều biến động bên ngoài, nhờ định
hướng thu hút có chọn lọc thay vì chạy theo số lượng. Chiến lược mới nhấn mạnh ưu
tiên dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững; đồng thời, thay vì dựa
nhiều vào ưu đãi thuế, Việt Nam tập trung cải thiện chất lượng môi trường đầu tư như
nâng cấp hạ tầng, đảm bảo nguồn điện, quỹ đất sạch, nhân lực chất lượng cao và cải
cách thủ tục hành chính. Đây là những bằng chứng cho thấy lợi thế cạnh tranh đang
được cụ thể hóa và trực tiếp tác động đến quy mô cũng như chất lượng FDI vào Việt
Nam.
F"j*)P61'Ns&$$2?&-+6&'>&-'32?&-@5&$'6
Trước khi đi sâu vào tác động của FDI, cần nhìn nhận các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến
tăng trưởng kinh tế. Các yếu tố này bao gồm: nguồn vốn, lao động, năng suất, công
nghệ, đầu tư, và các chính sách vĩ mô như chính sách tài khóa và tiền tệ. Mỗi yếu tố này
đóng một vai trò riêng biệt và có mối quan hệ tương hỗ, tạo nên bức tranh tổng thể về
tăng trưởng kinh tế. FDI có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến nhiều trong số các
yếu tố này, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế.
-1u&IN&R Vốn là yếu tố đầu vào quan trọng cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nguồn vốn dồi dào giúp các doanh nghiệp đầu tư vào máy móc, thiết bị, công nghệ mới,
mở rộng quy mô sản xuất, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nguồn vốn có thể đến từ
tiết kiệm trong nước, vay nợ nước ngoài, hoặc đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
/9+,&-R Lực lượng lao động, cả về số lượng và chất lượng, là yếu tố then chốt quyết
định năng lực sản xuất của nền kinh tế. Lao động có trình độ cao, kỹ năng tốt sẽ tạo ra
năng suất lao động cao hơn, đóng góp lớn hơn vào GDP.
>&-v1w'R Năng suất là thước đo hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào (vốn, lao động)
để tạo ra sản phẩm. Tăng năng suất có nghĩa là tạo ra nhiều sản phẩm hơn với cùng một
lượng đầu vào, hoặc tạo ra cùng một lượng sản phẩm với ít đầu vào hơn. Năng suất tăng
là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
x&-&-$AR Công nghệ là yếu tố quyết định năng suất và khả năng cạnh tranh của nền
kinh tế. Việc áp dụng công nghệ tiên tiến giúp cải thiện quy trình sản xuất, tạo ra sản
phẩm mới, nâng cao chất lượng và giảm chi phí, từ đó thúc đẩy tăng trưởng.
01'2R Đầu tư vào cơ sở hạ tầng, máy móc, thiết bị, và nghiên cứu phát triển là động
lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế dài hạn. Đầu tư giúp mở rộng năng lực sản xuất,
tạo ra việc làm, và nâng cao năng suất.
$(&$v*)$':5@$i/'5M&'AR Các chính sách vĩ mô của chính phủ, bao gồm chính
sách tài khóa (thuế, chi tiêu công) và chính sách tiền tệ (lãi suất, cung tiền), có vai trò
điều tiết nền kinh tế, ổn định vĩ mô, và tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư và tăng
trưởng.
y&)$z&-RViệt Nam có lực lượng lao động trẻ (khoảng 50% dân số dưới 35 tuổi).
Nhờ đào tạo nghề và kỹ năng, các khu công nghiệp ở Bình Dương, Đồng Nai thu hút
hàng trăm ngàn lao động, góp phần tăng GDP"
F"H"*)+,&-)./<+6&'>&-'32?&-@5&$'6
F"H"F*)+,&-'()$)4)+6&&28)'567&$J&+01'2
1.4.1.1. Tạo việc làm và nâng cao trình độ lao động
FDI góp phần quan trọng trong việc tạo ra một lượng lớn việc làm mới, đặc biệt là
trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Khi các tập đoàn đa quốc gia (TNCs) hoặc
doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào, họ thường mở nhà máy, văn phòng đại diện, hoặc
trung tâm dịch vụ. Điều này đòi hỏi một lượng lớn lao động, đặc biệt ở các ngành sản
xuất, chế biến, dịch vụ hỗ trợ. Không chỉ tạo việc làm trực tiếp, FDI còn tạo việc làm
gián tiếp thông qua các doanh nghiệp vệ tinh, nhà cung ứng nguyên vật liệu, dịch vụ
logistics, thương mại, bảo trì kỹ thuật,…
Các doanh nghiệp FDI thường có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, và quy trình quản lý
chuyên nghiệp. Do đó, họ không chỉ tạo ra việc làm trực tiếp mà còn gián tiếp thông qua
các ngành công nghiệp phụ trợ. Ngoài ra, các doanh nghiệp này thường đầu tư vào đào
tạo và phát triển kỹ năng cho người lao động địa phương, giúp nâng cao trình độ chuyên
môn, kỹ năng quản lý và năng suất lao động của lực lượng lao động trong nước.
y&)$z&-'h55A'/BR Ở Việt Nam, các khu công nghiệp lớn như Bắc Ninh, Thái
Nguyên, Bắc Giang đã thu hút hàng chục nghìn lao động nhờ các dự án của Samsung,
Canon, Foxconn. Riêng Samsung Việt Nam hiện sử dụng hơn 100.000 lao động trực
tiếp, chưa kể hàng chục nghìn lao động gián tiếp trong chuỗi cung ứng. Ngành dệt may,
da giày – vốn có nhiều dự án FDI từ Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản – tạo ra hơn 4 triệu
việc làm ở Việt Nam, đóng góp quan trọng cho xuất khẩu và an sinh xã hội.
1.4.1.2. Chuyển giao công nghệ và cải thiện chất lượng sản phẩm
FDI là kênh quan trọng để chuyển giao công nghệ, bí quyết quản lý và kinh nghiệm
sản xuất tiên tiến từ các nước phát triển sang nước tiếp nhận. Điều này giúp các doanh
nghiệp trong nước tiếp cận và học hỏi các công nghệ mới, cải thiện quy trình sản xuất,
nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Sự chuyển
giao công nghệ này có thể diễn ra thông qua nhiều hình thức như đào tạo nhân lực, liên
doanh, hoặc thông qua các mối quan hệ cung ứng và phân phối.
1.4.1.3. Thúc đẩy xuất khẩu và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu
Các doanh nghiệp FDI thường có lợi thế về công nghệ, vốn và mạng lưới thị trường
toàn cầu. Do đó, họ đóng góp đáng kể vào việc thúc đẩy xuất khẩu của nước tiếp nhận,
đặc biệt là các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. FDI giúp nước tiếp nhận tham gia sâu
hơn vào chuỗi giá trị sản xuất và cung ứng toàn cầu, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng
cường quan hệ kinh tế đối ngoại. Điều này không chỉ mang lại nguồn thu ngoại tệ mà
còn giúp nâng cao vị thế của quốc gia trên bản đồ kinh tế thế giới.
y&)$z&-'h55A'/BR Khu vực FDI đã trở thành động lực chính cho tăng trưởng
xuất khẩu của Việt Nam. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu của khu vực FDI chiếm
khoảng 73% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Các sản phẩm chủ lực như điện
thoại, linh kiện điện tử, dệt may, giày dép, và đồ gỗ đều có sự đóng góp lớn từ các doanh
nghiệp FDI. Việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia
như Samsung, Intel, LG đã giúp Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng
trong khu vực và trên thế giới.
F"H"D*)+,&-'5{1)4)+6&&28)'567&$J&+01'2
1.4.2.1 Gây ô nhiễm môi trường
Một trong những tác động tiêu cực đáng lo ngại của FDI là nguy cơ gây ô nhiễm môi
trường. Một số dự án FDI, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp nặng hoặc sử dụng
công nghệ lạc hậu, có thể thải ra lượng lớn chất thải rắn, lỏng và khí, gây ô nhiễm đất,
nước và không khí. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm
suy thoái tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái. [5]
y&)$z&-'h55A'/BR Việt Nam đã từng đối mặt với nhiều vụ việc ô nhiễm môi
trường nghiêm trọng liên quan đến các dự án FDI. Điển hình là vụ việc của Công ty
Vedan (Đài Loan) xả thải trực tiếp ra sông Thị Vải gây ô nhiễm nghiêm trọng trong
nhiều năm. Hay vụ Formosa Hà Tĩnh xả thải gây thảm họa môi trường biển miền Trung
năm 2016, ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của hàng triệu người dân và hệ sinh thái
biển. Những sự cố này cho thấy, nếu không có các quy định và kiểm soát chặt chẽ, FDI
có thể mang lại những hệ lụy khôn lường về môi trường.
1.4.2.2 Cạnh tranh không lành mạnh với doanh nghiệp trong nước
Sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI với tiềm lực tài chính mạnh, công nghệ hiện
đại và kinh nghiệm quản lý tiên tiến có thể tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với các
doanh nghiệp trong nước. Trong một số trường hợp, các doanh nghiệp FDI có thể chèn
ép, chiếm lĩnh thị phần, hoặc thậm chí đẩy các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước vào
tình thế khó khăn, dẫn đến phá sản. Điều này có thể làm suy yếu năng lực cạnh tranh của
ngành công nghiệp nội địa và gây ra sự phụ thuộc vào các doanh nghiệp nước ngoài. [6]
y&)$z&-'h55A'/BR Trong ngành bán lẻ, sự xuất hiện của các chuỗi siêu thị và
trung tâm thương mại lớn có vốn FDI như Big C (nay là GO!), Aeon, Lotte Mart đã tạo
ra áp lực cạnh tranh gay gắt cho các siêu thị và chợ truyền thống của Việt Nam. Nhiều
doanh nghiệp bán lẻ trong nước đã phải thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa do không thể
cạnh tranh về giá, quy mô và chiến lược marketing. Tương tự, trong lĩnh vực sản xuất,
một số doanh nghiệp FDI đã chiếm lĩnh thị trường, khiến các doanh nghiệp nội địa gặp
khó khăn trong việc tìm kiếm đầu ra và phát triển.
1.4.2.3. Tác động tích cực đến nước đầu tư
5/'>&-s&$$2?&-@5&$'6I:'567)J&'$|'32}&-B85
Đối với nước đầu tư, FDI là một công cụ quan trọng để mở rộng ảnh hưởng kinh tế ra
thị trường quốc tế. Thông qua FDI, các doanh nghiệp của nước đầu tư có thể trực tiếp
tiếp cận các thị trường mới, khai thác tiềm năng tăng trưởng ở các quốc gia khác, và đa
dạng hóa nguồn doanh thu. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị
trường duy nhất và tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu của các doanh nghiệp.
Ngoài ra, việc thiết lập các cơ sở sản xuất hoặc dịch vụ ở nước ngoài cũng giúp các
doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí sản xuất, tận dụng lợi thế về nguồn lực và lao động ở
nước sở tại.
y&)$z&-R Các tập đoàn đa quốc gia như Apple, Google, Microsoft không chỉ bán
sản phẩm và dịch vụ tại thị trường nội địa mà còn mở rộng hoạt động sản xuất, nghiên
cứu và phát triển, cũng như mạng lưới phân phối trên toàn cầu thông qua FDI. Điều này
giúp họ tiếp cận hàng tỷ người tiêu dùng mới, khai thác các nguồn lực và tài năng ở các
quốc gia khác, và củng cố vị thế dẫn đầu trong ngành. Ví dụ, việc Apple đầu tư vào các
nhà máy sản xuất tại Trung Quốc và Việt Nam giúp họ tối ưu hóa chi phí và tiếp cận
chuỗi cung ứng hiệu quả, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm tại các khu
vực này. [2]
-1P)~'$w''$9*'IN&I:s&$$2?&-+6&+01'2'39&-&28)
Trong một số trường hợp, việc các doanh nghiệp của nước đầu tư chuyển vốn và hoạt
động sản xuất ra nước ngoài có thể dẫn đến nguy cơ thất thoát vốn trong nước. Điều này
có thể xảy ra khi các doanh nghiệp ưu tiên đầu tư vào các thị trường nước ngoài hơn là
mở rộng hoặc duy trì đầu tư trong nước, dẫn đến giảm sút đầu tư nội địa và có thể ảnh
hưởng đến việc làm và tăng trưởng kinh tế của chính quốc gia đầu tư. Hiện tượng này
đôi khi được gọi là hiệu ứng "lấn át" (crowding out), khi đầu tư ra nước ngoài làm giảm
nguồn lực dành cho đầu tư trong nước. [8], [9], [10]
y&)$z&-R Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trong ngắn hạn, đầu tư trực tiếp ra nước
ngoài (OFDI) có thể có tác động tiêu cực đến đầu tư trong nước của quốc gia đầu tư. Ví
dụ, một nghiên cứu của IMF (2013) cho thấy, trong ngắn hạn, cứ mỗi phần trăm tăng lên
của OFDI so với GDP có thể làm giảm đầu tư trong nước. Điều này đặc biệt đúng nếu
các doanh nghiệp chuyển các hoạt động sản xuất có giá trị gia tăng cao ra nước ngoài,
hoặc nếu nguồn vốn đầu tư ra nước ngoài là vốn mà lẽ ra có thể được đầu tư vào trong
nước để tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, trong dài hạn, OFDI có thể
mang lại lợi ích cho quốc gia đầu tư thông qua việc tăng cường khả năng cạnh tranh toàn
cầu và tạo ra lợi nhuận hồi hương.
FDI là một động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế, mang lại nhiều lợi ích cho cả
nước tiếp nhận và nước đầu tư. Tuy nhiên, để tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro, các
quốc gia cần có chính sách quản lý FDI hiệu quả, đảm bảo thu hút các dự án chất lượng
cao, thân thiện với môi trường, và tạo ra sự lan tỏa tích cực cho nền kinh tế nội địa.
Đồng thời, các nước đầu tư cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo rằng việc đầu tư ra
nước ngoài không làm suy yếu năng lực sản xuất và đầu tư trong nước.
F"U5&$&-$5AB'$1$t'<)./B,'vNO1N)-5/'3{&'$6-585
F"U"F"5&$&-$5AB'C31&-•1N)
€o9)$•&31&-•1N)R Trung Quốc và Việt Nam có nhiều điểm tương đồng: cùng
là nước nông nghiệp, chuyển sang công nghiệp hóa; cùng thuộc khu vực châu Á; và đều
từng chịu ảnh hưởng bởi cơ chế tập trung quan liêu trước khi cải cách mở cửa. Vì vậy,
kinh nghiệm của Trung Quốc rất gần gũi và hữu ích cho Việt Nam.
N5)s&$: Thập niên 1980, Trung Quốc thiếu vốn, thiếu công nghệ, cần FDI để công
nghiệp hóa và thúc đẩy xuất khẩu. Trung Quốc là quốc gia thành công bậc nhất trong
việc thu hút FDI, đặc biệt giai đoạn sau cải cách mở cửa năm 1978.
$(&$v*)$R Trung Quốc thiết lập các đặc khu kinh tế (SEZs) như Thâm Quyến, Chu
Hải, Hạ Môn… với phương châm “thí điểm trước, nhân rộng sau”. Song song, họ ban
hành “Danh mục hướng dẫn đầu tư nước ngoài” để chọn lọc ngành nghề ưu tiên. Sau khi
gia nhập WTO (2001), Trung Quốc chuyển từ “số lượng” sang “chất lượng”, nhấn mạnh
FDI vào công nghệ cao, công nghiệp sạch, và dịch vụ hiện đại. Thành công của Trung
Quốc đến từ ba nhóm giải pháp chính:
|&$$28&-o‚&-IN&<: Trung Quốc thiết lập các đặc khu kinh tế (SEZs)
như Thâm Quyến, Chu Hải, Hạ Môn… với cơ chế “thí điểm trước, nhân rộng
sau”, từ đó mở rộng ra các thành phố ven biển và về sau là khu vực miền Trung,
miền Tây. Các gói ưu đãi thuế và hạ tầng hiện đại tại SEZs giúp Trung Quốc thu
hút tập trung FDI quy mô lớn.
$(&$v*)$)$•&g•)<: Chính phủ ban hành “Danh mục hướng dẫn đầu tư
nước ngoài”, trong đó nêu rõ các ngành khuyến khích, hạn chế và cấm. Điều
này cho phép Trung Quốc không chỉ thu hút được lượng vốn lớn mà còn điều
hướng vào lĩnh vực mong muốn như công nghệ cao, sản xuất chế biến, công
nghiệp phụ trợ. Sau khi gia nhập WTO (2001), Trung Quốc chuyển trọng tâm từ
'>&-'32?&-vNg2ƒ&- sang &%&-)/9)$w'g2ƒ&-<, gắn với đổi mới sáng
tạo và bảo vệ môi trường.
s5'$5A&Bx5'32}&-'$l)$6: Trung Quốc tiến hành cắt giảm hàng loạt giấy
phép, đơn giản hóa quy trình, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong pháp luật
kinh doanh. Đây là bước đi quan trọng để giảm chi phí giao dịch và củng cố
niềm tin của nhà đầu tư.
h5v/9$5A1O1s: Cách làm này giúp giảm rủi ro khi thử nghiệm chính sách, đồng thời
định hướng dòng vốn vào đúng mục tiêu phát triển, hạn chế FDI kém chất lượng gây ô
nhiễm.
=> :5$•)3t'3/R Việt Nam cần phát triển các “cực tăng trưởng” kiểu SEZs, đồng
thời sớm áp dụng cơ chế sàng lọc để thu hút FDI chất lượng, tránh lệ thuộc vào khai thác
tài nguyên hay lắp ráp giá trị thấp. Đầu tư hạ tầng, cơ chế thử nghiệm linh hoạt, và chính
sách chọn lọc ngành nghề là yếu tố cốt lõi giúp Trung Quốc trở thành “công xưởng của
thế giới”.
F"U"D"5&$&-$5AB'C$J's&
€o9)$•&$J's&: Nhật Bản là một quốc gia châu Á không giàu tài nguyên,
nhưng thành công nhờ tập trung vào công nghệ cao và dịch vụ. Điều này gần gũi với
định hướng của Việt Nam khi muốn thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình” nhờ đổi mới
sáng tạo.
5lB'2~&-+u&-R Nhật Bản và Việt Nam cùng là quốc gia châu Á, không giàu tài
nguyên, phải dựa vào con người và công nghệ. Việt Nam đang hướng tới mô hình tăng
trưởng bằng đổi mới sáng tạo như Nhật từng làm.
Nhật Bản vốn không phải là quốc gia phụ thuộc nhiều vào FDI do có nguồn vốn trong
nước dồi dào. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa và già hóa dân số, Nhật Bản đã có
nhiều cải cách để tăng cường thu hút FDI chất lượng cao.
$(&$v*)$R Nhật Bản tận dụng mạnh mẽ các FTA thế hệ mới (CPTPP, JEFTA), đơn
giản hóa thủ tục đầu tư, mở rộng chính sách nhập cư, và đặc biệt khuyến khích FDI gắn
với các ngành công nghệ, du lịch và dịch vụ tài chính.
J&o„&-)*)$5A7+|&$'$2~&-Bh5'4o9;<^=: Nhật Bản là thành viên sáng
lập CPTPP, ký kết Hiệp định Đối tác kinh tế Nhật Bản - EU (JEFTA), giúp mở
cửa thị trường, giảm rào cản thương mại và tạo niềm tin cho các tập đoàn quốc tế.
s5)*)$'$l)$6I:'$.'„): Chính phủ Nhật Bản đã đơn giản hóa thủ tục đăng
ký doanh nghiệp, nhập khẩu và cư trú cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời thiết
lập cơ chế đối thoại để xử lý nhanh các tranh chấp lao động.
6'$ƒ7<I85)$56&g2ƒ)7$*''35l&O1N)-5/: FDI được định hướng tập
trung vào du lịch, công nghệ cao và dịch vụ tài chính. Nhật Bản cũng mở rộng
chính sách nhập cư, khuyến khích lao động kỹ năng cao và sinh viên quốc tế ở lại
làm việc sau khi tốt nghiệp.
Bấm Tải xuống để xem toàn bộ.
Tài liệu liên quan:
-
Thực trạng và Giải pháp Giảm Nợ Công tại Việt Nam | Bài thảo luận kinh tế vĩ mô
25 13 -
Bài giảng môn Kinh tế vĩ mô | Trường Đại học Thương Mại
48 24 -
Đề ôn tập kinh tế vĩ mô | Đại học Thương Mại
53 27 -
Tóm tắt kiến thức và chính sách quan trọng môn kinh tế vĩ mô | Đại học Thương Mại
42 21 -
Đề thi kinh tế vĩ mô | Đại học Thương Mại
40 20