Những nhiệm vụ cần phải thực hiện để hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam | Môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin - Đại học Kinh Tế Quốc Dân

lOMoAR cPSD| 61256830
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------***------- BÀI
TẬP LỚN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ
MÁC - LÊNIN
ĐỀ TÀI:
Những nhiệm vụ cần phải thực hiện để hoàn thiện thể
chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam
Họ và tên SV: Nguyễn Thị Thu Ngân
Lớp tín chỉ: Quản trị khách sạn quốc tế (IHME) 66 Mã SV: 11246714
GVHD: TS NGUYỄN VĂN HẬU
HÀ NỘI, NĂM 2024 lOMoAR cPSD| 61256830
A – Đặt vấn đề ...............................................................................................
3 B - Nội dung ............................................................................................. 2
I. Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam .......................................................................................................... 2
1. Lời đề từ ................................................................................................... 2
2. Khái niệm thể chế và thể chế kinh tế ....................................................... 2
3. Khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam ................ 2
4. Lý do phải hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
..................................................................................................................... 3
nghĩa ............................................................................................................ 3
II. Những nhiệm vụ cần phải thực hiện để hoàn thiện thể chế kinh
tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam ...................................... 6
1. Hoàn thiện thể chế về sở hữu và phát triển các thành phần kinh tế......... 6
2. Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các .. 9
loại thị trường .............................................................................................. 9
3. Hoàn thiện thể chế để đảm bảo gắn tăng trưởng kinh tế với bảo đảm ... 9
tiền bộ và công bằng xã hội và thúc đẩy hội nhập quốc tế .......................... 9
4. Hoàn thiện thể nâng cao năng lực hệ thống chính trị ............................ 10
C – Kết luận ................................................................................................. 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 11
A – Đặt vấn đề
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) là mô hình đặc
trưng mà Việt Nam đang áp dụng nhằm phát triển kinh tế một cách hiệu quả, bền
vững và công bằng, đồng thời giữ vững bản sắc, ổn định xã hội. Mô hình này không
chỉ kế thừa các yếu tố tích cực của nền kinh tế thị trường như thúc đẩy cạnh tranh,
tạo động lực phát triển kinh tế mà còn nhấn mạnh mục tiêu xã hội chủ nghĩa như
công bằng, đoàn kết và bình đẳng. Tuy nhiên, với đặc thù là nền kinh tế đang trong
giai đoạn phát triển và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, thể chế kinh tế
thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức cần phải
giải quyết. Để thực hiện tốt định hướng này, Việt Nam cần nỗ lực hoàn thiện thể chế
kinh tế nhằm tạo ra một khung pháp lý và chính sách hiệu quả, đáp ứng nhu cầu phát
triển thực tế, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt và bền vững.
Thực tế hiện nay, thể chế kinh tế Việt Nam còn nhiều hạn chế. Trong đó, các
yếu tố như hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, cơ chế quản lý còn nhiều bất cập, và lOMoAR cPSD| 61256830
vai trò của Nhà nước trong điều tiết thị trường chưa rõ ràng là những rào cản lớn đối
với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Bên cạnh đó, sự
chưa hoàn thiện của các thị trường yếu tố như thị trường vốn, thị trường lao động
và thị trường hàng hóa đã làm giảm khả năng cạnh tranh và tính hiệu quả của nền
kinh tế. Những vấn đề này đòi hỏi phải có các biện pháp đồng bộ và lâu dài để cải
thiện, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào kinh tế
quốc tế, đối diện với các yêu cầu và chuẩn mực mới.
Để hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, có một số nhiệm
vụ quan trọng cần thực hiện. Đầu tiên, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế đề sở hữu,
phát triển các thành phần kinh tế và các loại hình doanh nghiệp nhằm đảm bảo tính
đa dạng và bình đẳng trong môi trường kinh doanh. Đồng thời, cần phát triển đồng
bộ các yếu tố thị trường như vốn, lao động và hàng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho
doanh nghiệp hoạt động hiệu quả. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện thể chế để gắn kết
giữa tăng trưởng kinh tế với bảo đảm phát triển bền vững, tiến bộ và công bằng xã
hội, đặc biệt là thông qua các chính sách an sinh xã hội. Cuối cùng, nhiệm vụ quan
trọng khác là nâng cao năng lực quản lý và điều hành của Nhà nước, bao gồm việc
tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng và hệ thống chính trị, để định hướng và kiểm
soát sự phát triển của nền kinh tế theo các mục tiêu chiến lược.
Tóm lại, việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN là một
yêu cầu cấp thiết và liên tục để đáp ứng các thách thức và yêu cầu của giai đoạn
phát triển hiện nay. Mục tiêu cuối cùng là để xây dựng một nền kinh tế hiện đại, văn
minh, phù hợp với đặc thù và điều kiện của Việt Nam, đồng thời đáp ứng được
những yêu cầu của tiến trình hội nhập quốc tế và đảm bảo lợi ích cho toàn xã hội. lOMoAR cPSD| 61256830 B - Nội dung I.
Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 1. Lời đề từ
Qua các bài học trước, ta thấy rằng, nền kinh tế thị trường định hướng
XHCN ở Việt Nam là sự kết hợp những mặt tích cực, ưu điểm của kinh
tế thị trường với bản chất ưu việt của CNXH để hướng tới một nền kinh
tế thị trường hiện đại, văn minh. Tuy nhiên, kinh tế thị trường định hướng
XHCN ở việt Nam đang trong quá trình hình thành và phát triển tất sẽ
còn bộc lộ nhiều yếu kém cần phải khắc phục và hoàn thiện.
Tôi sẽ trình bày sự cần thiết phải hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường
định hướng XHCN ở nước ta.
Nếu coi nền kinh tế thị trường như một sân chơi, thì các cá nhân, các
hộ gia đình, doanh nghiệp, hay các tổ chức kinh tế sẽ là người chơi. Các
người chơi sẽ cùng chơi, cùng hoạt động, và cùng phải chịu tác động của
các quy luật kinh tế khách quan như quy luật Cung – Cầu, quy luật giá
trị, quy luật cạnh tranh … Với tư cách người chơi, họ phải chịu sự giám
sát từ cơ quan quản lý Nhà nước, phải tuân thủ luật chơi, chính là thể chế kinh tế.
2. Khái niệm thể chế và thể chế kinh tế
Thể chế là là hệ thống những quy tắc, luật pháp, bộ máy quản lý và cơ chế
vận hành nhằm điều chỉnh hành vi của con người trong một chế độ xã hội
Thể chế kinh tế là hệ thông quy tắc, luật pháp, bộ máy quản lý và cơ chế
vân hành nhằm điều chỉnh hành vi của các chủ thể kinh tế, các hành vi sản
xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế.
3. Khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam -Kinh tế thị trường
Kinh tế thị trường là nền kinh tế mà ở đó tồn tại nhiều thành phần kinh tế,
nhiều loại hình sở hữu cùng tham gia, cùng vận động và phát triển trong một
cơ chế cạnh tranh bình đẳng và ổn định.
-Trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về kinh tế thị trường. Theo
Xmit (Adam Smith), với lí thuyết “bàn tay vô hình" thì nền kinh tế thị trường
là nền kinh tế tự điều tiết, vận động theo quy luật của thị trường, hầu như
không có sự can thiệp của Nhà nước. Kinh tế thị trường được hiểu dưới góc
độ khác là có sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước “bàn tay hữu hình" mà đại
diện cho thuyết này là Kâynơ (J. M. Keynes) với “Lí thuyết chung về việc lOMoAR cPSD| 61256830
làm, lãi suất và tiền tệ". Ở Việt Nam, xây dựng và phát triển nền kinh tế theo
cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ
nghĩa đã được đặt ra từ Đại hội lần thứ VỊ Đảng Cộng sản Việt Nam (năm
4986), được chính thức ghi nhận trong Hiến pháp năm 1992 và các văn kiện
của Đảng và Nhà nước. Từ việc phát triển kinh tế trong cơ chế cũ - cơ chế
kế hoạch hoá tập trung, bao cấp trước đây với hai thành phần kinh tế là kinh
tế Nhà nước và kinh tế tập thể (kinh tế tư bản, tư nhân không được thừa
nhận), đến nay, trong nền kinh tế Việt nam đã có nhiều thành phần kinh tế
cùng tồn tại và phát triển với những hình thức sở hữu khác nhau, trong đó,
đáng chú ý là sự hiện diện của thành phần tư bản nước ngoài đang đầu tư
kinh doanh tại Việt Nam. Nhà nước Việt Nam khuyến khích và bảo đảm
bằng hệ thống pháp luật, chính sách để các thành phần kinh tế cùng có cơ
hội phát triển trong một môi trường cạnh tranh lành mạnh.
-Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN là hệ thống đường lối, chủ
trương chiến lược, hệ thống pháp luật, chính sách quy định xác lập cơ chế
vận hành, điều chỉnh các chức năng, hoạt động, các quan hệ lợi ích của các
tổ chức, các chủ thể kinh tế nhằm hướng tới xác lập đồng bộ các yếu tố thị
trường, các loại thị trường hiện địa theo hướng góp phần thúc đẩy dân giàu,
nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
▪ Hệ thống luật pháp: Bộ luật đầu tư, Bộ luật đất đai, Bộ luật thương mại…
▪ Quy tắc xã hội: Chuẩn mực đạo đức kinh doanh, chữ tín, đoàn kết hợp
tác, cạnh tranh lành mạnh… là các quy tắc không chính thức, nhưng các
chủ thể kinh tế phải ngầm hiểu và tông trọng.
▪ Bộ máy quản lý nhà nước về kinh tế: Bộ, Sở, Bam, Ngành, hải quan,
Cảnh sát biển, Thanh tra kinh tế… có chức năng thi hành pháp luật,
thượng tôn pháp luật, thể hiện sức mạnh quản lý của Nhà nước.
▪ Cơ chế vận hành: Thể chế kinh tế như “Bàn tay vô hình” dẫn dắt, vận
hành chủ thể kinh tế thông qua việc tạo sự cạnh tranh, sự phối hợp, phân
cấp quản lý và tham gia giám sát để đạt lợi ích kinh tế.
-Thể chế kinh tế thị trường là trường hợp riêng của thể chế kinh tế nói
chung; hình thành dựa trên pháp luật, quy tắc, cơ quan quản lý nhà nước, và
cơ chế vận hành nền kinh tế. Tuy nhiên, do các điều kiện xã hội, kinh tế,
chính trị ở mỗi vùng miền, quốc gia là khác nhau nên thể chế kinh tế ở Việt
Nam khác với các quốc gia khác. Cái khác nằm ở định hướng chiến lược.
Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hướng tới việc thực
hiện song song 5 mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn
minh. Để làm được điều này, hệ thống pháp luật, quy tắc xã hội, và chức năng
cơ quan quản lý Nhà nước phải liên tục thay đổi, hoàn thiện thể chế kinh tế.
4. Lý do phải hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa lOMoAR cPSD| 61256830
▪ Thứ nhất, thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN chưa đồng bộ. ta
có thể dễ nhận thấy sự thiếu thống nhất, chồng chéo về mặt nội dung,
nhiệm vụ, chức năng giữa các bộ luật.
Ví dụ: Về việc xin cấp phép chuyển mục đích sử dụng đất dưới 10ha
¥ Trong Luật đầu tư, Điều 32, cho rằng Uỷ ban Nhân dân cấp tỉnh có
thẩm quyền chấp nhận cấp phép chuyển mục đích sử dụng đất.
¥ Trong Luật đất đai, Điều 58, cho rằng Hội đông nhân dân cấp tỉnh mới
là bên có thẩm quyền.
 Doanh nghiệp trở nên rối rắm, không biết phải xin cấp phép từ bên nào.
 Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế thị trường bằng pháp luật,
chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và các công cụ khác nhằm giả
thiểu các thất bại của thị trường, thực hiện công bằng xã hội.
▪ Thứ hai, hệ thống thể chế chưa đầy đủ, đi sau sự phát triển của lực lượng sản xuất.
Ví dụ: Thị trường kinh doanh trực tuyến trên các nền tảng mạng xã hội
ngày càng trở nên rộng rãi, phổ biến. Tuy nhiên, Nhà nước chưa có các
văn bản luật và cơ chế thu thuế từ thị trường kinh doanh này.
 Thể chế kinh tế ở nước ta còn thiếu, chưa đầy đủ.
 Nhà nước xây dựng và hoàn thiện thể chế để thể chế kinh tế thị
trường ở Việt Nam là thể chế phục vụ lợi ích, vì lợi ích của nhân dân.
▪ Thứ ba, hệ thống thể chế còn kém hiệu lực, hiệu quả, thiếu các yếu tố thị
trường và các loại thị trường.
Thể chế nền kinh tế thị trường ( Thị trường Hàng hoá - Dịch vụ, Thị
trường Công nghệ, Thị trường Lao động, Thị trường Bất động sản, Thị
trường Tài chính ) hoàn thiện ở trình độ thấp. Điều này thể hiện thể chế
kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta kém hiệu lực, hiệu quả
thực thi chưa cao. Ví dụ: Thị trường Tài chính Nước ngoài Việt Nam
Các chi tiêu, mua sắm, nhận/trả lương… H Hầu hết các giao dịch thực hiện qua hình
thực hiện qua hình thức chuyển khoản, giao thức tiền mặt. dịch điện tử.
 Nhà nước dễ dàng kiểm soát thu  Nhà nước khó kiểm soát thuế thu nhập
nhập của cá nhân/doanh nghiệp,
cá nhân/ doanh nghiệp. Điều này dẫn
giúp hạn chế thất thoát thuế cho thu
đến tình trạng ngân sách Nhà nước
nhập của các nhân/doanh nghiệp
thất thoát, hiện tượng tham ô, tham
cho ngân sách nhà nước.
nhũng, rửa tiền khó bị phát hiện.
Ví dụ: Thị trường Hàng hoá – Dịch vụ lOMoAR cPSD| 61256830
Thể chế Nhà nước chưa kiểm soát chặt chẽ các loại hình công ty có mặt
hiện nay, dẫn đến thực trạng xuất hiện các hình thức đa cấp biến tướng,
hàng giả, hàng nhái xuất hiện, hay tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng phổ biến.
Trên thực tế, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa Việt Nam còn nhiều khiếm khuyết, hệ thống thể chế vừa chưa đủ
mạnh, vừa hiệu quả thực thi chưa cao. Các yếu tố thị trường, các loại hình
thị trường mới ở trình độ sơ khai. Do đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu khách quan.
Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa luôn là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân bởi trên thực tế, thể
chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam vẫn còn
nhiều hạn chế. Điều đó được đề cập một cách chi tiết qua “Đánh giá của
Đảng Cộng sản Việt Nam về một số hạn chế trong thể chế kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa”
Đánh giá của Đảng Cộng sản Việt Nam về một số hạn chế trong thể
chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Một là, hoàn thiện
thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta thực
hiện còn chậm. Một số quy định pháp luật, cơ chế, chính sách còn chồng
chéo, mâu thuẫn, thiếu ổn định, nhất quán; còn có biểu hiện lợi ích cục
bộ, chưa tạo được bước đột phá trong huy động, phân bổ và sử dụng có
hiệu quả các nguồn lực phát triển. Thể chế kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa vẫn chưa đồng bộ, đầy đủ để bảo đảm thị trường vận hành thông suốt.
Hai là, hiệu quả hoạt động của các chủ thể kinh tế, các loại hình doanh
nghiệp trong nền kinh tế còn nhiều hạn chế. Việc tiếp cận một số nguồn
lực xã hội chưa bình đẳng giữa các chủ thể kinh tế. Cải cách hành chính
còn chậm. Môi trường đầu tư, kinh doanh chưa thực sự thông thoáng,
mức độ minh bạch, ổn định chưa cao. Quyền tự do kinh doanh chưa
được tôn trọng đầy đủ. Quyền sở hữu tài sản chưa được bảo đảm thực
thi nghiêm minh. Ba là, một số loại thị trường chậm hình thành và phát
triển, vận hành còn nhiều vướng mắc, kém hiệu quả. Giá cả một số hàng lOMoAR cPSD| 61256830
hóa, dịch vụ thiết yếu chưa được xác lập thật sự theo cơ chế thị trường.
Bốn là, thể chế bảo đảm thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội còn nhiều
bất cập. Bất bình đẳng xã hội, phân hóa giàu – nghèo có xu hướng gia
tăng. Xóa đói, giảm nghèo còn chưa bền vững.
Năm là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong thực hiện nhiệm
vụ phát triển kinh tế - xã hội chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới về kinh tế.
Cơ chế kiểm soát quyền lực, phân công, phân cấp còn nhiều bất cập.
Quản lý nhà nước chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của kinh tế thị
trưởng và hội nhập quốc tế; hiệu lực, hiệu quả chưa cao; kỷ luật, kỷ
cương chưa nghiêm. Hội nhập kinh tế quốc tế đạt hiệu quả chưa cao,
thiếu chủ động trong phòng ngừa và xử lý tranh chấp thương mại quốc tế. II.
Những nhiệm vụ cần phải thực hiện để hoàn thiện thể chế kinh tế
thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam
1. Hoàn thiện thể chế về sở hữu và phát triển các thành phần kinh tế
Để hoàn thiện thể chế về sở hữu trong nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cần thực hiện các nội dung sau: Một là: Thể
chế hóa đầy đủ quyền tài sản (quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt và
hưởng lợi từ tài sản) của nhà nước, tổ chức và cá nhân. Bảo đảm công khai, minh
bạch về nghĩa vụ và trách nhiệm trong thủ tục hành chính nhà nước và dịch vụ công
để quyền tài sản được giao dịch thông suốt; bảo đảm hiệu lực thực thi và bảo vệ có
hiệu quả quyền sở hữu tài sản.
Hai là: Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đất đai để huy động, phân bố và sử
dụng hiệu quả đất đai, khắc phục tình trạng sử dụng đất lãng phí.
Ba là: Hoàn thiện pháp luật về quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên.
Bốn là: Hoàn thiện pháp luật về đầu tư vốn nhà nước, sử dụng có hiệu
quả các tài sản công; phân biệt rõ tài sản đưa vào kinh doanh và tài sản để thực
hiện mục tiêu chính sách xã hội.
Năm là: Hoàn thiện hệ thống thể chế liên quan đến sở hữu trí
tuệ theo hướng khuyến khích đổi mới, sáng tạo, bảo đảm tính minh bạch và độ
tin cậy, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Sáu là: Hoàn thiện khung pháp luật về hợp đồng và giải lOMoAR cPSD| 61256830
quyết tranh chấp dân sự theo hướng thống nhất, đồng bộ. Phát triển hệ thống
đăng ký các loại tài sản, nhất là bất động sản.
Bảy là: Hoàn thiện thể chế cho sự phát triển các thành phần
kinh tế,các loại hình doanh nghiệp. Cụ thể:
Thực hiện nhất quán một mặt bằng pháp lý và điều kiện kinh doanh cho các
loại hình doanh nghiệp, không phân biệt hình thức sở hữu và thành phần kinh tế.
Mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều hoạt động theo cơ chế thị trường,
bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật.
Ví dụ: Bình đẳng giữa các doanh nghiệp:
- Thủ tục thành lập: Các doanh nghiệp thuộc bất kỳ thành phần nào đều
phải đăng ký thành lập doanh nghiệp và tuân thủ quy định của pháp luật
trong quá trình đăng ký, công khai thông tin, và hoạt động. Tất cả các loại
hình doanh nghiệp, từ doanh nghiệp tư nhân đến công ty cổ phần hay
doanh nghiệp nhà nước, đều phải nộp hồ sơ đăng ký tại Sở Kế hoạch và
Đầu tư, và thực hiện công khai thông tin doanh nghiệp trên Cổng thông
tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
- Điều kiện kinh doanh: Các quy định về ngành nghề kinh doanh có điều
kiện, chẳng hạn như kinh doanh thực phẩm, hóa chất, hoặc cung cấp dịch
vụ tài chính, áp dụng chung cho mọi doanh nghiệp, không phân biệt thành
phần sở hữu. Điều này có nghĩa là bất kể doanh nghiệp thuộc sở hữu tư
nhân, nhà nước, hay vốn nước ngoài, họ đều phải đáp ứng điều kiện và
tiêu chuẩn nhất định để hoạt động trong các lĩnh vực đó, chẳng hạn như
giấy phép chuyên ngành hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật.
- Cạnh tranh công bằng: Luật Cạnh tranh áp dụng với mọi doanh nghiệp,
ngăn chặn các hành vi hạn chế cạnh tranh như lạm dụng vị trí thống lĩnh
thị trường, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh hoặc độc quyền. Cả doanh
nghiệp nhà nước lẫn tư nhân đều bị xử lý nếu vi phạm quy định cạnh
tranh, bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh cho mọi thành phần.
- Tiếp cận các ưu đãi đầu tư: Luật Đầu tư quy định các ưu đãi về thuế,
thuê đất và hỗ trợ về hạ tầng kỹ thuật cho các ngành khuyến khích đầu tư,
áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp, không phân biệt loại hình sở hữu.
Chẳng hạn, trong các khu công nghiệp hoặc khu công nghệ cao, mọi
doanh nghiệp đầu tư vào các ngành ưu tiên (như công nghệ cao, sản xuất
thân thiện môi trường) đều được hưởng ưu đãi như miễn giảm thuế thu
nhập doanh nghiệp hoặc hỗ trợ chi phí đào tạo nhân lực, bất kể là doanh
nghiệp nhà nước hay tư nhân.
Hoàn thiện pháp luật về đầu tư, kinh doanh, xóa bỏ các rào cản đối với hoạt
động đầu tư, kinh doanh; bảo đảm đầy đủ quyền tự do kinh doanh của các chủ thể
kinh tế đã được Hiến pháp quy định.
Ví dụ: Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 10/01/2022.
Mục tiêu của Nghị Quyết này là cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh,
nâng cao vị trí của nước ta trên các bảng xếp hạng quốc tế về môi trường kinh doanh
và năng lực cạnh tranh nhằm thích ứng với xu thế phát triển của cuộc Cách mạng lOMoAR cPSD| 61256830
công nghiệp lần thứ tư và tăng sức chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh dịch COVID-19.
Tăng nhanh về số lượng doanh nghiệp mới thành lập; giảm tỷ lệ doanh nghiệp
giải thể, ngừng hoạt động; giảm chi phí đầu vào, chi phí không chính thức cho doanh
nghiệp và người dân. Đẩy mạnh tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do tác động tiêu cực
của đại dịch COVID-19; kịp thời hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phục hồi sản
xuất kinh doanh, thích ứng linh hoạt, hiệu quả với dịch bệnh.
Bảo vệ nhà đầu tư theo hướng giảm số lượng thủ tục, thời gian, chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp
Hoàn thiện thể chế về cạnh tranh, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh; xử lý dứt
điểm tình trạng chồng chéo các quy định về điều kiện kinh doanh.
Rà soát, hoàn thiện pháp luật về đấu thầu, đầu tư công và các quy định pháp
luật có liên quan, kiến quyết xóa bỏ các quy định bất hợp lý.
Hoàn thiện thể chế về các mô hình sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả
của các loại hình doanh nghiệp, hợp tác xã, các đơn vị sự nghiệp, các nông lâm
trường. Trong đó chú ý các khía cạnh như:
- Thể chế hóa việc cơ cấu lại và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước.
Doanh nghiệp nhà nước chỉ tập trung vào các lĩnh vực then chốt, thiết yếu;
những địa bàn chiến lược và quốc phòng, an ninh; những lĩnh vực mà doanh
nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư. Quản lý chặt chẽ
vốn nhà nước tại các doanh nghiệp,
- Hoàn thiện thể chế về huy động các nguồn lực đầu tư và đổi mới cơ chế
quản lý của nhà nước để các đơn vị sự nghiệp công lập phát triển có hiệu quả,
- Thể chế hóa nội dung và phương thức hoạt động của kinh tế tập thể. Tăng
cường các hình thức hợp tác, liên kết, hỗ trợ cho nông dân trong sản xuất,
bảo quản, chế biến, tiêu thụ nông sản.
- Tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các thành phần kinh tế, các khu vực
kinh tế phát triển đồng bộ để góp phần xác lập trình độ phát triển dân giàu,
nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh. Trong đó cần tạo thuận
lợi để phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền
kinh tế. Thúc đẩy hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân
mạnh, có công nghệ hiện đại và năng lực quản trị tiên tiến. Hoàn thiện chính
sách hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hoàn thiện thể chế thu
hút đầu tư trực tiếp của nước ngoài theo hướng chủ động lựa chọn các dự
án đầu tư nước ngoài có chuyển giao công nghệ và quản trị hiện đại, có
cam kết liên kết, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị toàn
cầu, phù hợp với định hướng cơ cấu lại nền kinh tế và các chiến lược, quy
hoạch phát triển kinh tế. Trong quản lý và phát triển các doanh nghiệp thuộc
mọi thành phần kinh tế, cần phát huy mặt tích cực có lợi cho đất nước, đồng
thời kiểm tra, giám sát, kiểm soát, thực hiện công khai, minh bạch, ngăn
chặn, hạn chế mặt tiêu cực. lOMoAR cPSD| 61256830
2. Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và
các loại thị trường
Một là: Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường.
Các yếu tố thị trường như hàng hóa, giá cả, cạnh tranh, cung cầu ...
cần phải được vận hành theo nguyên tắc thể chế kinh tế thị trường. Muốn vậy, hệ
thống thể chế về giá, về thúc đẩy cạnh tranh, về chất lượng hàng hóá, dịch vụ... cần
phải được hoàn thiện để thúc đầy sự hình thành đồng bộ các yếu tố thị trường.
Hai là: Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ, vận hành thông suốt các loại thị trường
Các loại thị trường cơ bản như thị trường hàng hóa, thị trường vốn, thị trường
công nghệ, thị trường hàng hóa sức lao động... cần phải được hoàn thiện. Đảm bảo
sự vận hành thông suốt, phát huy tác động tích cực, cộng hưởng của các thị trường
đối với sự phát triển của thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Ví dụ: Phát triển thị trường tài chính
Để hỗ trợ phát triển các loại thị trường khác, một quốc gia có thể tập trung vào
việc xây dựng hệ thống pháp lý vững mạnh cho thị trường tài chính (như ngân hàng,
chứng khoán). Chẳng hạn, việc cải cách luật pháp liên quan đến phát hành trái phiếu,
cổ phiếu và quản lý quỹ đầu tư sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp dễ dàng tiếp
cận nguồn vốn, từ đó thúc đẩy sản xuất và kinh doanh. Thị trường tài chính phát
triển sẽ tạo nền tảng cho các thị trường khác (như thị trường hàng hóa, thị trường
lao động) phát triển đồng bộ, vì các doanh nghiệp có đủ vốn sẽ dễ dàng mở rộng sản
xuất, tuyển dụng nhân lực và cung cấp dịch vụ tốt hơn.
3. Hoàn thiện thể chế để đảm bảo gắn tăng trưởng kinh tế với bảo
đảm tiền bộ và công bằng xã hội và thúc đẩy hội nhập quốc tế
Xây dựng hệ thống thể chế để có thể kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế nhanh
và bền vững với phát triển xã hội bền vững, thực hiện tiến bộ xã họi, tạo cơ hội cho
mọi thành viên trong xã hội tham gia và hưởng thụ công băng thành quả của quả trình phát triên.
Lịch sử thế giới đã chứng minh rằng những nước có nền kinh tế thị trường
phát triển nhanh đều là những nước biết mở cửa, hội nhập. Theo đó, xây dựng và
hoàn thiện thể chế về hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt nam hiện nay cần tập trung vào các nhiệm vụ sau:
Một là: Tiêp tục rà soát, bô sung, điêu chỉnh hệ thông pháp luật và các thê
chê liên quan đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.
Hai là: Thực hiện nhất quán chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa trong
hợp tác kinh tế quốc tế, không để bị lệ thuộc vào một số ít thị trường. Nâng cao năng
lực cạnh tranh quôc gia, tiêm lực của các doanh nghiệp trong nước. Xây dựng và
thực hiện các cơ chê phù hợp với thông lệ quôc tế đê phản ứng nhanh nhạy trước
các diên biên bât lợi trên thị trường thê giới., bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ
vững môi trường hòa bình, ổn định cho sự phát triển của đất nước. lOMoAR cPSD| 61256830
4. Hoàn thiện thể nâng cao năng lực hệ thống chính trị
Xây dựng hệ thống thể chế đồng bộ để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng,
vai trò xây dựng và thực hiện thể chế kinh tế của nhà nước, phát huy vai trò làm chủ
của nhân dân trong hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Để phát triển thành công kinh tế thị trường dịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam phải phát huy được sức mạnh về trí tuệ, nguồn lực và sự đồng thuận của
toàn dân tộc. Muốn vậy cần phải thực hiện nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng,
vai trò của nhà nước và phát huy vai trò của nhân dân. C – Kết luận
Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN là một quá trình lâu
dài, phức tạp, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân. Việc thực hiện tốt các
giải pháp nêu trên sẽ góp phần xây dựng nền kinh tế Việt Nam phát triển
nhanh, bền vững, hội nhập quốc tế thành công, thực hiện thắng lợi mục tiêu
"dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh". lOMoAR cPSD| 61256830
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tìm kiếm các văn kiện của Đảng:
¥ "Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII:
https://daihoi13.dangcongsan.vn/cac-ky-dai-hoi/tu-lieu-van-
kien/nghiquyet-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiii-cua-dang-4676
Tìm kiếm các báo cáo của Chính phủ: ¥ "Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2023"
https://www.gso.gov.vn/baitop/2023/12/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi- quy-iv-va-nam-2023/
¥ "Báo cáo về thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 20162020"
https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uongdang/dai-hoi-
dang/lan-thu-xiii/bao-cao-danh-gia-ket-qua-thuc-hien-nhiemvu-phat-trien-kinh-
te-xa-hoi-5-nam-2016-2020-va-phuong-huong-3737 Tìm kiếm các sách :
Sách giáo trình kinh tế chính trị Mác-Lênin lOMoAR cPSD| 61256830