ôn thi 12 chương trình lớp 11 phần vật chất năng lượng ở sinh vật

ÔN THI TỐT NGHIỆP LỚP 11

TRAO ĐỔI VẬT CHẤT & NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT

I. Nhóm kiến thức về Thực vật (Nước, Khoáng, Quang hợp, Hô hấp)

Các câu hỏi này thường xuất hiện ở 10 câu đầu của đề thi (mức độ nhận biết).

II. Nhóm kiến thức về Động vật (Tiêu hóa, Hô hấp, Tuần hoàn)

Phần này thường có các câu hỏi liên quan đến sự thích nghi của các nhóm loài.

• Câu hỏi về Hệ tuần hoàn (Xuất hiện liên tục 2020-2023):
  • Câu hỏi: Động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở?
  • Lựa chọn thường gặp: Tôm, cua, ốc, côn trùng (Đáp án đúng) vs. Cá, ếch, chim, thú (Hệ tuần hoàn kín).
• Câu hỏi về Trao đổi khí (Đề 2022, 2024):
  • Câu hỏi: Động vật nào sau đây trao đổi khí qua hệ thống ống khí?
  • Đáp án: Châu chấu (hoặc các loài côn trùng khác).
  • Lưu ý: Cần nhớ thêm Cá (mang), Chim (phổi và hệ thống túi khí - hiệu quả nhất).
• Câu hỏi về Tiêu hóa (Đề 2021):
  • Câu hỏi: Ở động vật nhai lại (như bò), dạ dày nào sau đây được coi là "dạ dày chính thức" có khả năng tiết pepsin và HCl?
  • Đáp án: Dạ múi khế.

III. Câu hỏi vận dụng cao (Phần thí nghiệm)

Trong các đề thi gần đây (2023, 2024) và đề minh họa 2025, Bộ Giáo dục bắt đầu đưa vào các câu hỏi thực hành thí nghiệm:

• Thí nghiệm về hô hấp ở hạt nảy mầm: Hỏi về hiện tượng nước vôi trong bị vẩn đục (do CO2) hoặc giọt nước màu di chuyển (do tiêu thụ O2).
• Thí nghiệm về quang hợp: Hỏi về sự thoát hơi nước ở hai mặt lá (mặt dưới thường thoát nhiều hơn do có nhiều khí khổng).

IV. Mẹo làm bài để không mất điểm "oan"

1. Huyết áp: Nhớ quy luật Động mạch > Mao mạch > Tĩnh mạch. (Nhiều bạn hay nhầm tĩnh mạch thấp nhất nhưng thực tế huyết áp giảm dần từ động mạch đến tĩnh mạch).
2. Vận tốc máu: Thấp nhất ở Mao mạch để tạo điều kiện trao đổi chất.
3. Quang hợp: Pha sáng cần nước, pha tối cần CO2.

CÂU HỎI TRONG ĐỀ THI

PHẦN 1: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT & NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT

Câu 1 (Đề 2020): Loại sắc tố nào sau đây tham gia trực tiếp vào chuyển hóa năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học trong ATP và NADPH?

• A. Diệp lục b.
• B. Carôtenôit.
• C. Diệp lục a ở trung tâm phản ứng.
• D. Phycôbilin.

Câu 2 (Đề 2021): Ở thực vật, dòng mạch rây vận chuyển chủ yếu chất nào sau đây?

• A. Nước và ion khoáng.
• B. Các chất hữu cơ được tổng hợp ở lá.
• C. Chỉ có các ion khoáng.
• D. Các chất khí O2 và CO2.

Câu 3 (Đề 2022): Khi nói về quá trình thoát hơi nước ở lá cây, phát biểu nào sau đây sai?

• A. Thoát hơi nước tạo lực kéo dòng mạch gỗ.
• B. Thoát hơi nước làm tăng nhiệt độ của lá.
• C. Thoát hơi nước giúp khí khổng mở để CO2 khuếch tán vào.
• D. Thoát hơi nước diễn ra chủ yếu qua khí khổng.

Câu 4 (Đề 2023): Thực vật hấp thụ nitơ từ đất dưới dạng ion nào sau đây?

• A. N2 và NO2-.
• B. NO3- và NH4+.
• C. NH3 và NO2.
• D. NO và N2O.

Câu 5 (Đề 2024): Trong quang hợp ở thực vật C3, pha tối (chu trình Calvin) diễn ra ở đâu?

• A. Trên màng tilacôit.
• B. Trong chất nền (stroma) của lục lạp.
• C. Ở tế bào bao bó mạch.
• D. Trong không bào của tế bào.

PHẦN 2: TRAO ĐỔI VẬT CHẤT & NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT

Câu 6 (Đề 2020): Động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở?

• A. Cá chép.
• B. Ếch đồng.
• C. Châu chấu.
• D. Chim bồ câu.

Câu 7 (Đề 2021): Ở người, sau khi tiêu hóa, chất dinh dưỡng được hấp thụ chủ yếu tại bộ phận nào?

• A. Dạ dày.
• B. Ruột non.
• C. Thực quản.
• D. Ruột già.

Câu 8 (Đề 2022): Trong hệ tuần hoàn của người, huyết áp cao nhất ở đâu?

• A. Mao mạch.
• B. Tĩnh mạch chủ.
• C. Động mạch chủ.
• D. Tĩnh mạch phổi.

Câu 9 (Đề 2023): Động vật nào sau đây trao đổi khí qua mang?

• A. Cá rô phi.
• B. Thỏ.
• C. Giun đất.
• D. Mèo.

Câu 10 (Đề 2024): Nhóm động vật nào sau đây có dạ dày 4 ngăn (nhai lại)?

• A. Ngựa, thỏ.
• B. Trâu, bò, cừu.
• C. Hổ, sư tử.
• D. Lợn, chó.

PHẦN 3: CÂU HỎI THÍ NGHIỆM & VẬN DỤNG (XU HƯỚNG MỚI)

Câu 11 (Minh họa 2025): Khi thực hiện thí nghiệm về hô hấp ở hạt nảy mầm, người ta dẫn khí từ bình chứa hạt vào cốc nước vôi trong. Hiện tượng quan sát được là:

• A. Nước vôi trong vẫn giữ nguyên.
• B. Nước vôi trong bị vẩn đục.
• C. Nước vôi trong chuyển màu xanh.
• D. Có khí O2 thoát ra từ cốc.

Câu 12: Vận tốc máu chậm nhất ở mao mạch có ý nghĩa gì?

• A. Để tăng huyết áp.
• B. Để máu không bị chảy ngược lại.
• C. Tạo điều kiện cho việc trao đổi chất giữa máu và tế bào.
• D. Để tiết kiệm năng lượng cho tim.

1. Nhóm câu hỏi về Thực vật (Quang hợp & Hô hấp)

Đây là nhóm câu hỏi xuất hiện 100% trong các mã đề.

• Câu 1 (Đề 2020): Sắc tố nào sau đây tham gia trực tiếp vào chuyển hóa năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học trong ATP và NADPH?
  • A. Diệp lục a ở trung tâm phản ứng.
  • B. Diệp lục b.
  • C. Carôtenôit.
  • D. Diệp lục a và b.
• Câu 2 (Đề 2021): Ở thực vật C3, sản phẩm cố định CO2 đầu tiên của chu trình Calvin là gì?
  • A. AlPG (Alđêhit photphoglyxêric).
  • B. APG (Axit photphoglyxêric).
  • C. AM (Axit malic).
  • D. RiDP (Ribulôzơ-1,5-điphotphat).
• Câu 3 (Đề 2023): Khi nói về vai trò của nước đối với thực vật, phát biểu nào sau đây sai?
  • A. Nước là dung môi hòa tan các chất.
  • B. Nước tham gia điều hòa nhiệt độ của cơ thể thực vật.
  • C. Nước là thành phần cấu tạo của tế bào.
  • D. Nước cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống của cây.

2. Nhóm câu hỏi về Động vật (Tiêu hóa, Hô hấp, Tuần hoàn)

Các câu hỏi này thường tập trung vào sự khác biệt giữa các nhóm loài.

• Câu 4 (Đề 2022): Động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở?
  • A. Tôm sông.
  • B. Cá chép.
  • C. Chim bồ câu.
  • D. Thỏ.
  • Đáp án: (Sâu bọ, thân mềm, chân khớp thường có hệ tuần hoàn hở).
• Câu 5 (Đề 2024): Ở thú, quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường ngoài diễn ra tại:
  • A. Phế nang.
  • B. Da.
  • C. Hệ thống ống khí.
  • D. Mang.
• Câu 6 (Đề 2025 - Minh họa/Cập nhật): Một người tập thể dục cường độ cao, nhịp tim tăng lên nhằm mục đích chủ yếu nào?
  • A. Để giảm huyết áp.
  • B. Cung cấp kịp thời O2 và dưỡng chất cho cơ bắp, đồng thời thải nhanh CO2.
  • C. Để giảm nhiệt độ cơ thể qua đường mồ hôi.
  • D. Để tăng cường quá trình tiêu hóa thức ăn.