Phân tích cung cầu và giá iPhone 2019-2023 | Bài thảo luận kinh tế vi mô

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ ---------- BÀI THẢO LUẬN ĐỀ TÀI
PHÂN TÍCH CUNG, CẦU VÀ GIÁ CẢ CỦA ĐIỆN THOẠI
IPHONE TRONG GIAI ĐOẠN TỪ 2019 – 2023
Giảng viên: Vũ Ngọc Tú
Bộ môn: Kinh tế vi mô 1
Lớp học phần: 231_MIEC0111_06 Nhóm thực hiện: 3 Hà nội, 2023 MỤC LỤC
BIÊN BẢN HỌP NHÓM THẢO LUẬN.........................................................................5
BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN THAM GIA THẢO LUẬN NHÓM.....................7
PHẦN MỞ ĐẦU...............................................................................................................8
CHƯƠNG 1: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LÝ THUYẾT CUNG CẦU.......10
1. LÝ THUYẾT VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG...........................10
1.1. Thị trường..............................................................................................................10
1.1.1. Khái niệm.......................................................................................................10
1.1.2. Phân loại.........................................................................................................10
1.2. Giá cả thị trường....................................................................................................10
2. LÝ THUYẾT VỀ CẦU.............................................................................................10
2.1. Khái niệm về cầu và luật cầu.................................................................................10
2.1.1. Cầu.................................................................................................................10
2.1.2. Luật cầu..........................................................................................................11
2.2. Phương trình và đồ thị đường cầu..........................................................................11
2.2.1. Phương trình đường cầu.................................................................................11
2.2.2. Đồ thị đường cầu............................................................................................11
2.3. Các yếu tố tác động đến cầu, sự di chuyển và dịch chuyển đường cầu..................12
2.3.1. Tác động của giá đến cầu...............................................................................12
2.3.2. Tác động của các yếu tố khác đến cầu............................................................12
3. LÝ THUYẾT VỀ CUNG..........................................................................................13
3.1. Khái niệm về cung và luật cung.............................................................................13
3.1.1. Cung...............................................................................................................13
3.1.2. Luật cung........................................................................................................14
3.2. Phương trình và đồ thị đường cung.......................................................................14
3.2.1. Phương trình đường cung...............................................................................14
3.2.2. Đồ thị đường cung..........................................................................................14
3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến cung, sự di chuyển và dịch chuyển đường cung..........15
3.3.1. Tác động của giá đến cung.............................................................................15
3.3.2. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến cung.............................................................15 2
4. CÂN BẰNG THỊ TRƯỜNG....................................................................................16
4.1. Trạng thái cân bằng thị trường...............................................................................16
4.2. Trạng thái dư thừa và thiếu hụt hàng hoá...............................................................17
4.2.1. Trạng thái dư thừa..........................................................................................17
4.2.2. Trạng thái thiếu hụt........................................................................................18
4.3. Sự thay đổi về trạng thái cân bằng cung cầu..........................................................18
4.3.1. Sự thay đổi về cầu (cung không đổi)..............................................................18
4.3.2. Sự thay đổi về cung (cầu không đổi)..............................................................19
4.3.3. Dịch chuyển đồng thời cả cung, cầu:..............................................................19
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.......................................21
1. PHÂN TÍCH CUNG CẦU ĐIỆN THOẠI IPHONE GIAI ĐOẠN 2019-2023.....21
1.1. Cung cầu toàn của điện thoại iPhone toàn cầu.......................................................21
1.1.1. Doanh số bán iPhone từ năm 2019 đến năm 2023..........................................21
1.1.2. Một vài yếu tố ảnh hưởng đến cung, cầu toàn cầu của Iphone:......................23
1.1.3. Những sự thay đổi trong nguồn cung ứng và sản xuất:...................................25
1.2. Cung cầu địa phương và yếu tố địa phương...........................................................25
1.2.1.Thị trường tiêu dùng trong nước.....................................................................25
1.2.2. Các yếu tố địa phương như luật pháp, quy định và thị trường địa phương.....27
2. PHÂN TÍCH GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG IPHONE TỪ 2019 ĐẾN 2023.................28
2.1. Phân tích sự biến động giá cả iPhone....................................................................28
2.1.1. Giá iPhone tại Mỹ..........................................................................................28
2.1.2. Giá iPhone sau khi điều chỉnh lạm phát.........................................................29
2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến giá cả iPhone..........................................................29
2.2.1.Tình trạng lạm phát tăng toàn cầu...................................................................29
2.2.2. Sự thiếu hụt nguồn cung.................................................................................30
2.2.3. Nhu cầu thị trường..........................................................................................30
2.2.4. Sự cạnh tranh của hàng hóa thay thế..............................................................31
3. DỰ ĐOÁN VÀ NHẬN ĐỊNH TƯƠNG LAI VỀ THỊ TRƯỜNG IPHONE.........33
3.1. Dự doán sự biến động cung, cầu và giá cả iPhone trong tương lai........................33
3.2. Nhận định các yếu tố ảnh hưởng tới mặt hàng iPhone trong tương lai..................33 3
3.2.1. Tiêu cực..........................................................................................................33
3.2.2. Tích cực..........................................................................................................33
4. KẾT LUẬN...............................................................................................................34
4.1. Những dấu mốc to lớn của iPhone trong khoảng thời gian từ 2019-2023..............34
4.2. Tầm nhìn và viễn cảnh của thị trường iPhone........................................................34
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................36
LỜI CẢM ƠN.................................................................................................................37 4
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2023
BIÊN BẢN HỌP NHÓM THẢO LUẬN
Học phần: Kinh tế vi mô 1
Giảng viên: Vũ Ngọc Tú Nhóm: 3 I.
THỜI GIAN – ĐỊA ĐIỂM
1. Thời gian: 20:00, ngày 10 tháng 10 năm 2023
2. Địa điểm: Họp online trên Google Meet II. THÀNH PHẦN THAM DỰ 1. Nguyễn Xuân Hưng Chức vụ: Nhóm trưởng 2. Bùi Thái Hưng Chức vụ: Thành viên 3. Bùi Huy Hoàng Chức vụ: Thành viên 4. Vũ Vân Khánh Chức vụ: Thành viên
5. Nguyễn Thị Thanh Huyền Chức vụ: Thành viên 6. Lê Minh Hoàng Chức vụ: Thành viên 7. Nguyễn Ánh Hồng Chức vụ: Thành viên 8. Nguyễn Đăng Huy Chức vụ: Thành viên 9. Nguyễn Quang Hưng Chức vụ: Thành viên 10. Nguyễn Thị Kim Kiều Chức vụ: Thành viên
Số lượng thành viên tham dự: 10/10 III.
Mục tiêu cuộc họp
-Thảo luận về đề tài: “Phân tích cung, cầu và giá cả của điện thoại iphone trong giai đoạn từ 2019 – 2023”. -Thống nhất ý kiến.
-Phân công nhiệm vụ cho từng thành viên. 5 IV. NỘI DUNG CUỘC HỌP
1. Nhóm trưởng yêu cầu các thành viên đưa ra ý kiến về bài thảo luận của nhóm. 2. Phân công nhiệm vụ
-Nguyễn Xuân Hưng: Thuyết trình + Trình bày lý thuyết về thị trường, giá cả thị trường và cầu.
-Nguyễn Đăng Huy: Lời mở đầu.
-Nguyễn Quang Hưng: Trình bày lý thuyết về cung và cân bằng thị trường + Phân
tích cung cầu toàn của điện thoại iPhone toàn cầu.
-Lê Minh Hoàng: Phân tích cung cầu địa phương và yếu tố địa phương.
-Nguyễn Thị Thanh Huyền: Phân tích giá cả thị trường iPhone từ 2019 đến 2023 + Tổng hợp Word.
-Bùi Huy Hoàng: Dự đoán và nhận định tương lai về thị trường iPhone.
-Bùi Thái Hưng: Nội dung phần kết luận.
-Vũ Vân Khánh: Thiết kế slide Powerpoint.
-Nguyễn Ánh Hồng: Thiết kế slide Powerpoint.
-Nguyễn Thị Kim Kiều: Thiết kế slide Powerpoint.
Cuộc họp kết thúc vào lúc: 21 giờ 30 phút, ngày 10 tháng 10 năm 2023. Nhóm trưởng 6
BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN THAM GIA THẢO LUẬN NHÓM STT HỌ TÊN NHIỆM VỤ ĐÁNH GIÁ 1
Nguyễn Xuân Hưng (Nhóm trưởng) 23D300063 2 Bùi Thái Hưng 23D300062 3 Bùi Huy Hoàng 23D300012 4 Vũ Vân Khánh 23D300016 5 Nguyễn Thị Thanh Huyền 23D300014 6 Lê Minh Hoàng 23D300060 7 Nguyễn Ánh Hồng 23D300061 8 Nguyễn Đăng Huy 23D300013 9 Nguyễn Quang Hưng 23D300015 10 Nguyễn Thị Kim Kiều 23D300064 7 PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời đại hiện nay, nền kinh tế thị trường nước ta đang bước vào giai đoạn
hội nhập hóa. Song cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, quy trình trao đổi
hàng hóa diễn ra ngày càng lớn, với nhiều loại hàng hóa ngày càng phong phú, phương
thức trao đổi đa dạng. Đặc biệt thị trường điện thoại lại càng được mở rộng để đáp ứng
nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài nước. Trong đó, iPhone là một trong những dòng điện
thoại được người dân Việt Nam ưa chuộng trên khắp cả nước. Điện thoại iPhone từ lâu đã
được xem là “ông hoàng” của thị trường smartphone trên thế giới nói chung và tại Việt
Nam nói riêng. Chính sự ra đời của iPhone phiên bản đầu tiên từ năm 2002 là “phát súng”
để bắt đầu cuộc đua trên thị trường điện thoại di động. Kể từ khi iPhone xuất hiện, thế
giới công nghệ đã được chứng kiến những bước chạy thần tốc của thiết bị di động thông minh.
Tuy nhiên, năm 2019-2023, thị trường iPhone trên thế giới và trong nước lại có
nhiều sáo trộn và biến động: Đại dịch Covid- 19 đã phá vỡ nghiêm trọng sự cân bằng giữa
cung, cầu và giá cả của thị trường iPhone. Bởi vì Trung Quốc là trung tâm sản xuất các
linh kiện của điện thoại di động trên toàn cầu, nên lĩnh vực sản xuất iPhone đã bị ảnh
hưởng bởi các lô hàng bị trì hoãn và sự thiết hụt chip bán dẫn. Điều đó dẫn đến cung cầu
không cân bằng và có thể làm tăng giá bán trung bình của iPhone. Vì vậy chúng em chọn
đề tài “Phân tích cung cầu và giá cả của điện thoại iPhone giai đoạn 2019-2023” với
mong muốn tìm hiểu một cách sâu sắc hơn về thị trường điện thoại Iphone ở nước ta
trong những năm qua, đồng thời phân tích sự cạnh tranh của các doanh nghiệp nhằm đưa
ra những dự báo trong tương lai gần nhất về sự phát triển của mặt hàng này.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Phân tích về cung, cầu của điện thoại iPhone giai đoạn 2019-2023.
- Phân tích về giá cả iPhone trong giai đoạn trên và nguyên nhân gây ra biến động giá cả.
- Dự đoán và nhận định tương lai của mặt hàng tiêu dùng này từ năm 2023 trở đi.
3. Bố cục bài thảo luận 8
Bài thảo luận của chúng em gồm 2 chương:
Chương 1: Những nội dung cơ bản của lý thuyết cung cầu
Chương 2: Thực trạng về vấn đề nghiên cứu 9
CHƯƠNG 1: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LÝ THUYẾT CUNG CẦU
1. LÝ THUYẾT VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG 1.1. Thị trường 1.1.1. Khái niệm
Thị trường là một tập hợp các dàn xếp mả thông qua đó những người bán và người
mua tiếp xúc với nhau để trao đổi hàng hóa và dịch vụ. (Trích giáo trình Kinh tế học vi
mô 1 – 2021 do TS.Phan Thể Công chủ biên). 1.1.2. Phân loại
- Phân chia theo đối tượng hàng hóa hay dịch vụ được trao đổi
Ví dụ: Thị trường gạo, thị trường bất động sản, thị trường ô tô,...
- Phân chia theo phạm vi, quy mô thị trường
Ví dụ: Thị trường Việt Nam, thị trường Hà Nội, thị trường miền Bắc,...
- Phân chia theo mức độ cạnh tranh
Ví dụ: Cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh độc quyền, cạnh tranh độc quyền nhóm,
cạnh tranh độc quyền thuần túy
1.2. Giá cả thị trường
Mối quan hệ trên thị trường là mối quan hệ giữa cung, cầu- hàng và tiền được biểu
hiện thông qua giá cả, khi mối quan hệ này thay đổi sẽ tác động đến giá cả thị trường. Giá
cả của hàng hóa phản ánh lợi ích của kinh tế, là tiêu chuẩn để các doanh nghiệp lựa chọn
các mặt hàng trong sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó giá cả thị trường còn biểu hiện tổng
hợp các quan hệ kinh tế lớn như quan hệ giữa cung- cầu, quan hệ tích lũy – tiêu
dùng,quan hệ trong – ngoài nước. (Trích giáo trình Kinh tế học vi mô 1 – 2021 do
TS.Phan Thế Công chủ biên).
2. LÝ THUYẾT VỀ CẦU
2.1. Khái niệm về cầu và luật cầu 2.1.1. Cầu 10
Cầu (kí hiệu là D): phản ánh lượng hàng hóa dịch vụ mà người mua muốn mua và
có khả năng mua tại các mức giá khác nhau trong một giai đoạn nhất định và gia định
rằng rằng các yếu tố khác không thay đổi.
Lượng cầu (QD): là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ cụ thể mà người mua mong
muốn và có khả năng mua tại một mức giá nhất định và giả định rằng các yêu tố khác không thay đổi.
Cầu là tập hợp các lượng cầu ở các mức giá khác nhau. 2.1.2. Luật cầu
Nội dung quy luật: Số lượng hàng hóa được cầu trong khoảng thời gian đã cho
tăng lên khi giá của hàng hóa đó giảm xuống và ngược lại, giả định các yếu tố khác không thay đổi.
Giữa giá và lượng cầu có mối quan hệ nghịch đảo.
2.2. Phương trình và đồ thị đường cầu
2.2.1. Phương trình đường cầu
Hàm cầu dạng tuyến tính:
QD = a – bP (Hàm cầu thuận)
Hoặc: P = m - nQD (Hàm cầu nghịch) (n, b>= 0)
2.2.2. Đồ thị đường cầu
Hình 1. Đồ thị đường cầu 11
Độ dốc đường cầu = tg β = - tg α = P’(Q) = 1/Q’(P)
Đường cầu là đường dốc xuống về phía phải và có độ dốc âm thể hiện mối quan hệ
tỷ lệ nghịch giữa giá và lượng cầu.
2.3. Các yếu tố tác động đến cầu, sự di chuyển và dịch chuyển đường cầu
2.3.1. Tác động của giá đến cầu
Người tiêu dùng sẽ mua nhiều hàng hóa, dịch vụ hơn nếu như giá của hàng hóa
hoặc dịch đó giảm xuống trong điều kiện các yếu tố khác không đổi.
Sự di chuyển trên đường cầu là sự thay đổi của lượng cầu do chính giá hàng hóa
đang xét thay đổi giả định các yếu tố khác không thay đổi.
2.3.2. Tác động của các yếu tố khác đến cầu
Khi các yếu tố khác với giá thay đổi sẽ làm dịch chuyển đường cầu, đường cầu có
thể dịch chuyển sang trái hoặc dịch chuyển sang phải.
a. Số lượng người tiêu dùng
Là yếu tố quan trọng xác định xác định lượng tiêu dùng tiềm năng. Thị trường
càng nhiều người tiêu dùng thì cầu càng tăng và ngược lại. Cùng với sự gia tăng dân số,
cẩu đối với hầu hết tất cả các loại hàng hóa đều tăng.
Ví dụ: Những mặt hàng được tiêu dùng bởi hầu hết người dân là những mặt hàng
thiết yếu nên số lượng người mua trên thị trường này rất lớn, vì vậy cẩu đối với mặt hàng này rất lớn.
b. Thu nhập người tiêu dùng
Đối với hàng hóa thông thường, thu nhập tăng sẽ làm cầu tăng
Đối với hàng hóa thứ cấp, thu nhập tăng sẽ làm cầu giảm.
c. Giá của các hàng hóa liên quan trong tiêu dùng
Cầu đối với một loại hàng hóa nào đó sẽ giảm (tăng) đi khi giá của hàng hóa thay
thế của nó giảm (tăng). Ví dụ: nếu tăng giá của một mặt hàng thay thế như trà, thì nhu cầu
về một mặt hàng như cà phê sẽ tăng vì cà phê sẽ tương đối rẻ hơn trà. 12
Cầu đối với mặt hàng nào đó sẽ giảm (tăng) khi giá của hàng hóa bổ sung của nó
tăng (giảm). Ví dụ: Ga và bếp ga là hai hàng hóa bổ sung cho nhau. Khi giá ga tăng,
người tiêu dùng thay vì mua bếp ga sẽ chuyển sang sử dụng bếp điện hoặc các loại bếp
nấu nướng khác. Như vậy, lượng cầu về bếp ga sẽ giảm xuống.
d. Các chính sách kinh tế của chính phủ
Đánh thuế vào người tiêu dùng thì cầu sẽ giảm, chính phủ trợ cấp người tiêu dùng thì cầu sẽ tăng.
e. Kỳ vọng về giá cả và kỳ vọng về thu nhập
Kỳ vọng về người tiêu dùng về giá cả trong tương lai của một loại hàng hóa có thể
làm thay đổi quyết định mua hàng hóa ở thời điểm hiện tại của họ. Nếu người tiêu dùng kì
vọng giá cả sẽ tăng trong tương lai, cầu ở hiện tại sẽ có thể tăng lên. Kì vọng về giá giảm
trong tương lai sẽ làm sức mua ở hiện tại chững lại, cầu ở hiện tại sẽ giảm xuống.
f. Thị hiểu, phong tục, tập quán, mốt quảng cáo,...
Thị hiếu và sở thích của người tiêu dùng có ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu về
một mặt hàng. Điều này có thể được áp dụng cho các sản phẩm thời trang, những sản
phẩm có tính phân hoá cao, v.v.
Ví dụ: nếu một mặt hàng thời trang nổi tiếng và được người tiêu dùng ưa thích,
nhu cầu mua hàng chắc chắn sẽ tăng lên. Mặt khác, nhu cầu sẽ giảm, nếu người tiêu dùng
không có sở thích hoặc ưu tiên cho mặt hàng đó.
g. Các nhân tố khác
Môi trường tự nhiên, điều kiện thời tiết, khí hậu, chính trị.... Sự thay đổi cầu với
hàng hóa, dịch vụ còn phụ thuộc về các yếu tố khác như các yếu tố thuộc về tự nhiên hay
thời tiết, khí hậu hay những yếu tố mà chúng ta không thể nào dự đoán trước được.
3. LÝ THUYẾT VỀ CUNG
3.1. Khái niệm về cung và luật cung 3.1.1. Cung 13
Cung (S): là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán muốn bán và sẵnsàng
bán tại các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, các nhân tố khác không đổi.
Lượng cung(QS) là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ cụ thể mà người bán và sẵn sàng
bán tại các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, các nhân tố khác không đổi.
Cung được thể hiện thông qua tập hợp các lượng cung ở các mức giá khác nhau. 3.1.2. Luật cung
Nội dung quy luật: Số lượng hàng hóa được cung trong khoảng thời gian nhất định
tăng lên khi giá của nó tăng lên và ngược lại, giả định các yếu tố khác không đổi. .
Giá và lượng cung có mối quan hệ thuận chiều: khi giá P tăng thì QS tăng, và
ngược lại khi P giảm thì QS giảm.
3.2. Phương trình và đồ thị đường cung
3.2.1. Phương trình đường cung
Hàm cung dạng hàm tuyến tính:
QS = a +bP (Hàm cung thuận)
Hoặc: P= m + nQS (Hàm cung nghịch) (b,n>=0)
3.2.2. Đồ thị đường cung
Hình 2. Đồ thị đường cung 14
Độ dốc đường cung = tg α = P’(Q) = 1/Q’(P)
Đường cung là đường dốc lên phía phải và có độ dốc dương thể hiện sự thuận
chiều giữa giá và lượng cung.
3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến cung, sự di chuyển và dịch chuyển đường cung
3.3.1. Tác động của giá đến cung
Giá được hiểu là những gì người tiêu dùng sẵn sàng trả để nhận được hàng hóa
hoặc dịch vụ. Đây là yếu tố chính ảnh hưởng đến nguồn cung sản phẩm. Trong nguyên lý
cung cầu, khi giá của sản phẩm tăng lên, nguồn cung của sản phẩm cũng tăng và ngược
lại. Đây có thể hiểu là sự dịch chuyển về giá. Trái lại, khi có bất kỳ dấu hiệu nào về việc
tăng giá của sản phẩm trong tương lai, thì nguồn cung trên thị trường ở thời điểm hiện tại
sẽ giảm để thu được nhiều lợi nhuận hơn sau này. Ngược lại, nếu giá bán dự kiến giảm,
nguồn cung trên thị trường hiện tại sẽ tăng mạnh.
Đồng thời, giá bán của hàng hóa thay thế và hàng hóa bổ sung cũng ảnh hưởng
đến nguồn cung cấp sản phẩm.
Sự di chuyển trên đường cung là sự thay đổi do chính giá hàng hóa thay đổi, giả
định các yếu tố khác không thay đổi.
3.3.2. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến cung
Khi các yếu tố khác với giá thay đổi làm dịch chuyển đường cung sang trái hoặc sang phải.
a. Chi phí sản xuất
Việc cung cấp sản phẩm và chi phí sản xuất có mối quan hệ trái ngược với nhau.
Đối với các công ty, nếu chi phí sản xuất tăng, việc cung cấp sản phẩm sẽ phải thu hẹp lại
để tiết kiệm tài nguyên.
Khi chi phí sản xuất tăng làm đường cung dịch chuyển sang trái, ngược lại, khi chi
phí sản xuất giảm sẽ làm đường cung dịch chuyển sang phải.
b. Tiến bộ công nghệ 15
Công nghệ có ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng hàng hóa được sản xuất ra. Công
nghệ tiên tiến sẽ làm tăng năng xuất và do đó nhiều hàng hóa hơn được sản xuất ra.
c. Giá của hàng hóa liên quan trong sản xuất
Giá của hàng hóa bổ sung trong sản xuất tăng làm cho cung tăng và ngược lại
Giá của hàng hóa thay thế trong sản xuất tăng làm cho cung giảm và ngược lại.
d. Số lượng nhà sản xuất trong ngành
Số lượng người sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng hàng hóa bán ra trên
thị trường. Càng nhiều người sản xuất thì lượng hàng hóa càng nhiều, đường cung dịch
chuyển sang phải, ngược lại nếu ít người sản xuất đường cung dịch chuyển sang trái.
e. Chính sách kinh tế của chính phủ
Với vai trò điều tiết và bảo vệ nền kinh tế, chính phủ có ảnh hưởng lớn đến nguồn
cung cấp sản phẩm. Thuế càng thấp, nguồn cung của sản phẩm đó càng cao. Mặt khác,
nếu các quy định nghiêm ngặt được đề ra và thuế tiêu thụ đặc biệt được thêm vào, nguồn
cung cấp sản phẩm sẽ giảm.
f. Kỳ vọng giá cả
Kỳ vọng là những dự đoán, dự báo của người sản xuất về những diễn biến thị
trường trong tương lai ảnh hưởng đến cung hiện tại. Nếu các kỳ vọng thuận lợi đối với
người bán thì lượng cung hiện tại sẽ giảm, đường cung dịch chuyển sang trái và ngược lại.
g. Môi trường kinh doanh thuận lợi
Khả năng sản xuất tăng lên cung sẽ tăng.
h. Các yếu tố khác: lãi suất, thời tiết khí hậu, dịch bệnh,...
4. CÂN BẰNG THỊ TRƯỜNG
4.1. Trạng thái cân bằng thị trường
Cân bằng thị trường là một trạng thái trong đó không có sức ép làm thay đổi giá và
sản lượng. Tại một mức giá mà lượng cầu bằng lượng cung ta gọi là cân bằng thị trường.
Nếu giá thị trường thấp hơn giá cân bằng, lượng cầu của người tiêu dùng sẽ vượt lượng 16
cung của nhà sản xuất; nếu giá thị trường cao hơn mức giá cân bằng, lượng cầu của người
tiêu dùng sẽ ít hơn lượng cung của nhà sản xuất.
Chúng ta có thể biểu diễn thị trường ở trạng thái cân bằng trong một đồ thị bằng
cách hiển thị giá và lượng kết hợp tại đó đường cung và đường cầu cắt nhau.
Hình 3. Trạng thái cân bằng cung cầu trên thị trường
4.2. Trạng thái dư thừa và thiếu hụt hàng hoá
Hình 4. Trạng thái dư thừa và thiếu hụt hàng hoá
4.2.1. Trạng thái dư thừa
Giả sử mức giá trên thị trường là P > P 2 0
Xét tại mức giá P2 ta có: 17 QD = Q1 < Q0 QS = Q > Q 2 0
QD < QS => Thị trường dư thừa
Lượng dư thừa: Q dư thừa = QS – QD= Q – Q 2 1
Có sức ép làm giảm giá xuống để quay về trạng thái cân bằng.
4.2.2. Trạng thái thiếu hụt
Giả sử mức giá trên thị trường là P < P 1 0
Xét tại mức giá P1 ta có: QS = Q < Q 1 0 QD = Q2 > Q0
QS < QD => Thị trường thiếu hụt
Lượng thiếu hụt: Q thiếu hụt = |QS – QD|= |Q – Q 1 | 2
Có sức ép làm tăng giá lên để quay về trạng thái cân bằng
4.3. Sự thay đổi về trạng thái cân bằng cung cầu
4.3.1. Sự thay đổi về cầu (cung không đổi)
Khi cầu tăng và cung không đổi giá, cân bằng và lượng cân bằng tăng. Chẳng hạn
như khi thu nhập của người tiêu dùng tăng lên, cầu đối với hàng hóa xa xỉ sẽ tăng lên làm
đường cầu dịch chuyển qua phải.
Khi cầu giảm và cung giữ nguyên, giá cân bằng và lượng cân bằng giảm. Tại đây
giá cân bằng giảm và lượng cân bằng giảm. 18
Hình 5. Sự thay đổi về trạng thái cân bằng cung cầu
4.3.2. Sự thay đổi về cung (cầu không đổi)
Khi cung tăng và cầu không đổi, giá cân bằng sẽ giảm và lượng cân bằng sẽ tăng.
Khi cung giảm và cầu không đổi, giá cân bằng tăng và lượng cân bằng sẽ giảm.
4.3.3. Dịch chuyển đồng thời cả cung, cầu:
Có 4 trường hợp xảy ra: Cung tăng và cầu tăng, cung giảm và cầu giảm, cung tăng
cầu giảm, cung giảm cầu tăng.
Khi cung và cầu thay đổi đồng thời, nếu thay đổi về lượng (giá) có thể dự đoán thì
sự thay đổi về giá (lượng) là không xác định thay đổi về lượng cân bằng hoặc giá cân
bằng là không xác định khi biến có thể tăng hay giảm phụ thuộc vào biên độ dịch chuyển
của đường cầu và đường cung.
Khi cung và cầu tăng lên, xảy ra 3 trường hợp:
- TH1: Cầu tăng nhanh hơn cung: (Hình 6.1), cả giá và lượng cân bằng đều tăng lên 19 Hình 6.1
- TH2: Khi cung tăng nhanh hơn cầu (Hình 6.2), giá cân bằng giảm và lượng cân bằng tăng. Hình 6.2
- TH3: Cả cầu và cung tăng một lượng như nhau (Hình 6.3) thì giá cân bằng không
đổi còn lượng cân bằng tăng Hình 6.3
=> Như vậy chúng ta có thể thấy rằng khi cả cung và cầu đều tăng thì lượng cân
bằng tăng lên nhưng giá cân bằng có thể không đổi, có thể giảm xuống hoặc tăng lên tùy
thuộc vào tốc độ tăng của cung so với cầu hoặc ngược lại. 20