Phân Tích Quan Điểm UNESCO về Văn Hóa và Tình Hình Việt Nam | Môn Cơ sở văn hóa Việt Nam - Đại học Sư Phạm Hà Nội

lOMoAR cPSD| 61463864
BÀI TẬP THẢO LUẬN CHƯƠNG 1:
A. Phân tích quan điểm của Unesco về văn hóa, cho các thí dụ minh
họa từ thực tiễn văn hóa Việt Nam I. Mở đầu
“văn hóa là tập hợp các đặc trưng tiêu biểu về tinh thần, vật chất, tri thức và xúc
cảm của xã hội hoặc một nhóm người trong xã hội; văn hóa không chỉ bao gồm
văn học và nghệ thuật, mà còn cả phong cách sống, phương thức chung sống,
các hệ giá trị, truyền thống và niềm tin” – 2001
Quan điểm của UNESCO về văn hóa dựa trên nền tảng rằng văn hóa là yếu tố cốt
lõi trong đời sống con người, giúp xác định bản sắc, giá trị và sự tồn tại của các xã
hội. Văn hóa không chỉ là các sản phẩm nghệ thuật, kiến trúc hay di sản mà còn là
lối sống, tư tưởng, và những giá trị vô hình được truyền từ thế hệ này sang thế hệ
khác. UNESCO nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong việc thúc đẩy sự đa dạng, bảo
tồn bản sắc văn hóa, và xây dựng các xã hội hòa bình, phát triển bền vững. II. Nội dung
Phân tích quan điểm của UNESCO về văn hóa
Quan điểm của UNESCO về văn hóa nhấn mạnh rằng văn hóa không chỉ giới hạn
trong các lĩnh vực như văn học và nghệ thuật, mà còn bao trùm các khía cạnh đa
dạng của đời sống xã hội. Cụ thể, văn hóa bao gồm phong cách sống, phương thức
chung sống, hệ giá trị, truyền thống và niềm tin. Điều này cho thấy văn hóa là một
khái niệm toàn diện, bao gồm mọi yếu tố định hình cuộc sống của một cộng đồng
hay xã hội. Phân tích chi tiết:
1. Văn hóa và phát triển
Trong định nghĩa của UNESCO về văn hóa, mối quan hệ giữa “văn hóa và phát
triển” là một khía cạnh quan trọng, phản ánh tầm quan trọng của văn hóa đối với sự
phát triển bền vững của xã hội. Phân tích đặc điểm này dựa trên định nghĩa văn hóa
của UNESCO sẽ làm rõ hơn vai trò thiết yếu của văn hóa trong quá trình phát triển:
- Văn hóa là nền tảng của phát triển toàn diện
UNESCO nhận thức rằng văn hóa không chỉ là một thành phần của sự phát triển mà
còn là nền tảng cho sự phát triển toàn diện. Điều này có nghĩa là văn hóa tác động
đến mọi mặt của đời sống, từ kinh tế, xã hội đến môi trường. Khi văn hóa được tôn
trọng và phát huy, nó sẽ thúc đẩy sự phát triển hài hòa và bền vững. Ví dụ: lOMoAR cPSD| 61463864 •
Kinh tế: Văn hóa góp phần thúc đẩy kinh tế qua việc phát triển ngành
côngnghiệp văn hóa, du lịch, và các ngành sáng tạo. Tại Việt Nam, du lịch văn hóa
như các tour tham quan di sản như Hạ Long, Huế, Hội An không chỉ bảo tồn di sản
mà còn tạo ra thu nhập và việc làm cho người dân địa phương. •
Xã hội: Văn hóa đóng vai trò trong việc xây dựng và củng cố các giá trị xã
hộinhư sự đoàn kết, lòng khoan dung, và sự tôn trọng lẫn nhau. Điều này tạo nên
một xã hội ổn định và hài hòa, là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển. - Văn hóa
định hình các giá trị và hành vi xã hội
Văn hóa chứa đựng các hệ thống giá trị và chuẩn mực xã hội, là những yếu tố ảnh
hưởng sâu sắc đến cách mà con người cư xử và tương tác với nhau. Các giá trị này,
như sự tôn trọng, lòng trung thực, tinh thần cộng đồng, sẽ định hướng cho các hành
vi xã hội và từ đó, ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội. Nếu một xã hội có nền
văn hóa đề cao những giá trị tích cực, thì sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững.
- Văn hóa thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo
Văn hóa không chỉ bảo tồn mà còn khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo, điều này
là động lực quan trọng cho phát triển. Những yếu tố như nghệ thuật, ngôn ngữ, tín
ngưỡng không chỉ là di sản mà còn là nguồn cảm hứng cho các ý tưởng mới, công
nghệ mới, và các hình thức sáng tạo khác
2. Phạm vi bao gồm nhiều lĩnh vực, bản sắc đa dạng
- Văn hóa không chỉ tập trung vào các hoạt động văn học và nghệ thuật, mà còn bao
gồm phong cách sống và cách con người tương tác trong xã hội. Ví dụ, lối sống làng
xã ở Việt Nam, với các quy tắc ứng xử, cộng đồng và quan hệ làng xóm, phản ánh
một phần quan trọng trong nền văn hóa Việt.
3. Dân chủ và quyền con người
- Văn hóa là nền tảng cho việc thúc đẩy quyền con người
UNESCO nhận định rằng văn hóa đóng vai trò thiết yếu trong việc định hình và bảo
vệ quyền con người. Văn hóa bao gồm các giá trị, niềm tin và hệ thống tư tưởng của
một xã hội, và những yếu tố này là cơ sở cho việc xác định và thực thi các quyền cơ
bản của con người. Ví dụ: •
Quyền tự do biểu đạt: Một xã hội với nền văn hóa dân chủ sẽ khuyến khích
vàbảo vệ quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tự do biểu đạt của công dân. Những lOMoAR cPSD| 61463864
quyền này cho phép cá nhân thể hiện quan điểm, chia sẻ thông tin, và tham gia vào
đời sống chính trị, xã hội của cộng đồng. •
Quyền bình đẳng: Văn hóa đề cao quyền bình đẳng sẽ thúc đẩy việc xóa bỏ
cáchình thức phân biệt đối xử, bất kể về giới tính, chủng tộc, tôn giáo, hoặc tình
trạng kinh tế. Điều này tạo ra một môi trường xã hội công bằng, nơi mọi người đều
có cơ hội phát triển như nhau.
- Văn hóa dân chủ thúc đẩy sự tham gia và đối thoại xã hội
Một nền văn hóa dân chủ khuyến khích sự tham gia của mọi thành phần xã hội vào
các quá trình ra quyết định. Sự tham gia này không chỉ dừng lại ở việc bỏ phiếu mà
còn mở rộng đến việc tham gia vào các cuộc thảo luận công khai, đối thoại về các
vấn đề xã hội, chính trị, và kinh tế. Văn hóa đối thoại này giúp giảm thiểu xung đột,
tăng cường sự hiểu biết và hợp tác giữa các nhóm khác nhau trong xã hội. •
Ví dụ: Trong các cộng đồng truyền thống tại Việt Nam, việc họp làng, nơi
mọingười cùng bàn bạc và ra quyết định về các vấn đề quan trọng, là một minh
chứng cho văn hóa dân chủ cơ sở. Mặc dù có sự khác biệt giữa các cộng đồng hiện
đại và truyền thống, nguyên tắc cơ bản của sự tham gia và đối thoại vẫn là yếu tố
cốt lõi. - Quyền con người và dân chủ là điều kiện để bảo vệ và phát huy văn hóa
Văn hóa còn bao gồm cả các khía cạnh xã hội như cách thức tổ chức gia đình, cộng
đồng, cách thức lao động, sinh hoạt và giao tiếp. Những yếu tố này thể hiện cách
con người tương tác với môi trường xung quanh với nhau
3. Các hệ giá trị, truyền thống và niềm tin: -
Giá trị cốt lõi, truyền thống và niềm tin của một cộng đồng đều là thành
phầnkhông thể tách rời của văn hóa. Ở Việt Nam, giá trị gia đình, lòng hiếu thảo,
tinh thần cộng đồng và các truyền thống như lễ hội, nghi lễ, thờ cúng tổ tiên đều là
những yếu tố văn hóa được gìn giữ và phát huy.
Minh họa từ thực tiễn văn hóa Việt Nam: -
Phong cách sống: Ở Việt Nam, văn hóa lối sống làng quê mang đậm dấu ấn
cộngđồng, với lối sống thân thiện, gần gũi, và tinh thần tương trợ lẫn nhau trong các
hoạt động thường nhật như xây nhà, cấy lúa, tổ chức lễ hội. -
Phương thức chung sống: Hệ giá trị trong xã hội Việt Nam nhấn mạnh đến
tinhthần đoàn kết, tập thể và tôn trọng người lớn tuổi, thể hiện qua việc duy trì những
giá trị gia đình truyền thống và các mối quan hệ xã hội khăng khít. lOMoAR cPSD| 61463864 -
Niềm tin: Niềm tin tôn giáo, thờ cúng tổ tiên, và tín ngưỡng dân gian ở Việt
Namlà một phần quan trọng trong văn hóa, phản ánh sự gắn kết giữa con người với
thiên nhiên, quá khứ và cộng đồng.
*UNESCO đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn
hóa của Việt Nam. Điều này không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn tạo
ra nền tảng phát triển bền vững, thúc đẩy du lịch, và xây dựng hình ảnh đất nước
trong mắt bạn bè quốc tế.
1.Di sản văn hóa vật thể: Khu phố cổ Hội An và Quần thể di tích Cố đô Huế
UNESCO đã công nhận Hội An và Cố đô Huế là di sản văn hóa thế giới. Cả
hai đều thể hiện rõ nét sự kết hợp giữa văn hóa vật thể và phi vật thể. Khu phố
cổ Hội An không chỉ là các công trình kiến trúc cổ kính mà còn là nơi bảo tồn
các hoạt động văn hóa truyền thống như lễ hội, nghề thủ công. Tương tự, Cố
đô Huế không chỉ lưu giữ các di tích cung điện, đền đài mà còn là nơi diễn ra
các nghi lễ cung đình và các lễ hội văn hóa, như lễ hội Huế, thu hút du khách trong và ngoài nước. 2.
Di sản văn hóa phi vật thể: Dân ca Quan họ Bắc Ninh và Nhã nhạc cungđình Huế
Nhã nhạc cung đình Huế và Dân ca Quan họ Bắc Ninh đều là các di sản văn
hóa phi vật thể được UNESCO công nhận. Những giá trị văn hóa này không
chỉ có ý nghĩa về mặt nghệ thuật mà còn đại diện cho lịch sử, truyền thống và
lối sống của cộng đồng. Các giá trị này được duy trì và truyền bá qua các thế
hệ, nhờ sự hỗ trợ từ UNESCO và nỗ lực bảo tồn của chính người dân và chính phủ Việt Nam. 3.
Lễ hội và phong tục truyền thống: Lễ hội Gióng và Tín ngưỡng thờ
MẫuTam Phủ của người Việt
Lễ hội Gióng, một trong những lễ hội truyền thống lâu đời của Việt Nam, và
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa
phi vật thể của nhân loại. Những lễ hội và tín ngưỡng này không chỉ thể hiện
đức tin tôn giáo mà còn truyền tải giá trị lịch sử, giúp kết nối cộng đồng, và
tăng cường tình đoàn kết dân tộc. Chúng là minh chứng sống động cho quan
điểm của UNESCO về tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa truyền thống. lOMoAR cPSD| 61463864 4.
Thúc đẩy sự đa dạng văn hóa qua sự hợp tác quốc tế: Liên hoan phimquốc tế Hà Nội
Sự kiện Liên hoan phim quốc tế Hà Nội là một ví dụ về việc thúc đẩy sự đa
dạng văn hóa. Đây là cơ hội để Việt Nam và các nước trên thế giới giao lưu
văn hóa, tôn vinh các giá trị nghệ thuật điện ảnh đa dạng từ nhiều quốc gia.
Sự kiện này giúp thúc đẩy hiểu biết và tình hữu nghị giữa các dân tộc, đồng
thời góp phần phát triển ngành công nghiệp sáng tạo của Việt Nam. III. Kết luận
Như vậy, quan điểm của UNESCO về văn hóa giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phức
tạp và phong phú của văn hóa trong cuộc sống hàng ngày, cũng như trong việc bảo
tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Tài liệu tham khảo
B. Phân tích các thuộc tính của văn hóa dưới góc nhìn nhân học I. Mở đầu II. Nội dung 1. Các khái niệm
2. Các thuộc tính của văn hoá dưới góc nhìn nhân học ● Văn hóa là
một hiện tượng học tập xã hội:
- Theo quan điểm nhân học, văn hóa không phải là bẩm sinh mà được học tập
thông qua quá trình xã hội hóa. Con người học văn hóa qua các thế hệ, từ gia đình,
cộng đồng, và xã hội. Đây là quá trình truyền tải và tiếp thu các giá trị, niềm tin,
chuẩn mực, tập quán, và các biểu hiện khác của văn hóa.
● Văn hóa mang tính biểu tượng**:
- Văn hóa thường được thể hiện qua các biểu tượng như ngôn ngữ, tín ngưỡng, lễ
nghi, nghệ thuật, và các biểu tượng khác. Những biểu tượng này mang ý nghĩa sâu
xa, giúp con người hiểu và tương tác với thế giới xung quanh.
● Văn hóa có tính chất xã hội**: lOMoAR cPSD| 61463864
- Văn hóa không tồn tại trong cá nhân đơn lẻ mà là một hiện tượng xã hội, chỉ có
thể tồn tại và phát triển trong cộng đồng. Nhân học nhấn mạnh rằng văn hóa là sản
phẩm của quá trình tương tác xã hội, và mỗi cá nhân đều đóng góp vào sự phát triển của văn hóa.
● Văn hóa có tính thích nghi**:
- Văn hóa giúp con người thích nghi với môi trường tự nhiên và xã hội. Các phong
tục, tập quán, và tổ chức xã hội trong văn hóa đều phát triển để đáp ứng nhu cầu sinh
tồn và phát triển của cộng đồng trong một môi trường cụ thể. Qua thời gian, văn hóa
cũng thay đổi để phù hợp với những điều kiện mới.
● Văn hóa mang tính hệ thống**:
● - Văn hóa là một hệ thống phức tạp, trong đó các thành phần của nó liênkết
chặt chẽ và tương tác lẫn nhau. Sự thay đổi trong một phần của văn hóa thường
kéo theo sự thay đổi ở các phần khác, bởi tất cả đều đóng vai trò trong cấu trúc tổng thể.
● Văn hóa có tính lịch sử**:
- Văn hóa không ngừng thay đổi và phát triển theo thời gian. Những giá trị và
chuẩn mực của một nền văn hóa ngày hôm nay là kết quả của quá trình lịch sử lâu
dài. Nhân học thường nghiên cứu lịch sử văn hóa để hiểu rõ hơn về sự phát triển và
biến đổi của các xã hội.
● Văn hóa mang tính giá trị**:
- Văn hóa xác định những gì được coi là quan trọng và có giá trị trong một cộng
đồng. Những giá trị này là cốt lõi trong việc hướng dẫn hành vi, tư duy, và quyết
định của con người. Giá trị văn hóa có thể khác nhau giữa các nền văn hóa và cũng thay đổi theo thời gian.
● Văn hóa có tính bao quát**:
- Văn hóa không chỉ bao gồm các khía cạnh vật chất như công cụ, công nghệ, mà
còn bao gồm cả các khía cạnh phi vật chất như niềm tin, giá trị, ngôn ngữ, và các lOMoAR cPSD| 61463864
thực hành xã hội. Đây là yếu tố làm cho văn hóa trở nên toàn diện, bao quát tất cả
các khía cạnh của đời sống con người. III. Kết luận
Qua phân tích trên, ta thấy rằng văn hóa theo quan điểm nhân học không chỉ đơn
thuần là các biểu hiện bên ngoài của xã hội, mà còn là một hệ thống phức tạp có sự
liên kết chặt chẽ giữa các yếu tố. Nhân học nghiên cứu văn hóa nhằm hiểu rõ hơn về
cách con người sống, tương tác và phát triển trong xã hội.