1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----- -----
TIỂU LUẬN CUỐI KÌ MÔN ĐẠI CƯƠNG
CÁC THỂ LOẠI ĐIỆN ẢNH - TRUYỀN HÌNH
Đề bài : Phân tích đặc trưng thể loại, sự phá vỡ , pha trộn thể loại (nếu có)
trong phim (2022, Aaron Toronto).“Đêm tối rực rỡ”
Giảng viên: TS. Lê Thị Tuân
Sinh viên: Ngô Thùy Linh
Mã sinh viên: 24030367
Lớp: CIN2002
Hà nội, tháng 12 năm 2024
2
MỤC LỤC
I. LỜI MỞ ĐẦU...........................................................................................................3
II. NỘI DUNG PHÂN TÍCH THỂ LOẠI PHIM CHÍNH KỊCH............................3
1. Đặc trưng thể loại phim chính kịch qua những đặc điểm phim....................4
1.1. Giới thiệu phim...........................................................................................4
1.2. Ý nghĩa tên phim.........................................................................................5
1.3. Đặc trưng thể loại phim chính kịch.............................................................5
2. Đặc trưng thể loại phim chinh kịch trong Đêm tối rực rỡ.............................6
2.1. Cốt truyện và nhân vật................................................................................6
2.2. Ngôn ngữ điện ảnh......................................................................................7
2.2.1. Dàn cảnh.............................................................................................7
2.2.1.1. Bối cảnh.....................................................................................7
2.2.1.2. Màu sắc và ánh sáng..................................................................8
2.2.1.3. Diễn xuất và lời thoại................................................................9
2.2.2. Kĩ thuật quay phim.............................................................................9
2.2.2.1. Góc quay, cách quay.................................................................9
2.2.2.2. Độ dài cảnh quay, Tỉ lệ khung hình........................................10
2.2.3. Kĩ Thuật dựng phim.........................................................................11
2.2.4. Âm thanh..........................................................................................11
3. Sự pha trộn thể loại tâm lý - giật gân.......................................................11
III. KẾT LUẬN..........................................................................................................12
IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................13
3
I. LỜI MỞ ĐẦU
Bạo lực gia đình - một trong những vấn đề nổi cộm, được quan tâm và cần
được quan tâm trong xã hội hiện này. Việc sống trong một gia đình có xu hướng bạo
lực lâu ngày sẽ gây nên những chấn thương tâm lý không thể lành lại, có thể ngầm
nuôi dưỡng những suy nghĩ, hành vi méo mó về nhân cách của những người trong gia
đình. Vấn đề này đã được dựng lên đầy nghệ thuật dựa trên bối cảnh một đám tang tại
miền Nam trong bộ phim điện ảnh “Đêm tối rực rỡ” của đạo diễn Aaron Toronto.
Đứng trên tư cách là một đạo diễn Aaron Toronto quan niệm rằng mỗi bộ phim
phải truyền tải được thông điệp của chính nó “Đó là lý do tại sao chúng ta xem phim;
là lý do tại sao loài người đã kể chuyện cho nhau nghe suốt hàng nghìn năm… chúng
ta lắng nghe những câu chuyện để học cách làm người, học cách sống tốt.” Bộ phim
gửi gắm bài học về nguyên nhân khiến mối quan hệ giữa các thành viên trong gia
đình tan vỡ. Tác phẩm mang đậm tính hiện thực qua những đức tính đáng quý và cả
khuyết điểm đáng trách của từng nhân vật. Đạo diễn giải thích rằng: “Mấu chốt là
cách thể hiện, phải thể hiện sao cho khán giả tin và bình luận rằng ‘cuộc sống là như
thế.’ Vì khi thể hiện cuộc sống một cách thuyết phục, thực tế… phim sẽ không gây
cảm giác giáo điều sáo rỗng.”
Khi gia đình không còn là nơi ươm mầm hạnh phúc, nó sẽ đem lại nỗi đau dai
dẳng, hằn sâu vào tâm lý của những thành viên. “ Đêm tối rực rỡ” là một trong những
bộ phim đem lại cho em những trải nghiệm xem áp lực và căng thẳng trong từng giây
phút. Đồng thời, theo biên kịch và đạo diễn cho biết các diễn biến tâm lý của nhân vật
đều được cố vấn bởi tiến sĩ tâm lý học Lê Nguyên Phương và tiến sĩ, bác sĩ Hoàng
Văn Thiến - Giám đốc Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam (Bộ Lao động, Thương binh và
Xã hội) càng làm tăng tính chân thực cho bộ phim và đẩy em vào sự tò mò, hiếu kì để
sẵn sàng phân tích nó.
II. NỘI DUNG PHÂN TÍCH THỂ LOẠI PHIM CHÍNH KỊCH
4
1. Đặc trưng thể loại phim chính kịch qua những đặc điểm phim
1.1. Giới thiệu phim
“Đêm tối rực rỡ” là một bộ phim điện ảnh đầu tay thể loại chính kịch, tâm lý
giật gân của đạo diễn người Mỹ Aaron Toronto được công chiếu trên màn ảnh lớn vào
8/4/2022. Bộ phim xoay quanh gia đình ông Toàn trong bối cảnh một đám tang được
diễn ra hoành tráng và đầu màu sắc . Thông thường, đây sẽ là dịp để các thành viên
cho gia đình đoàn tụ và chia sẻ nỗi đau mất đi người thân nhưng đối với bộ phim đây
lại là dịp để những bi kịch, mâu thuẫn, những bí mật bẩn thỉu được phơi bày, trồi lên
một cách rõ ràng. Biên kịch Nhã Uyên cho biết với tất cả vốn sống của mình, cô mất
4 năm để hoàn thiện kịch bản cho bộ phim. Điều này đủ để cho thấy sự tâm huyết,
chỉn chu trong kịch bản của bộ phim. Qua “Đêm tối rực rỡ” người xem có thể thấy
được vấn nạn bạo lực gia đình có thể gây ra những tổn thương tâm lý sâu sắc mà tất
cả các thành viên trong gia đình đều phải gánh chịu được gọi là chấn thương liên thế
hệ. Đạo diễn còn cho biết “ Bộ phim được thực hiện để bảo vệ trẻ nhỏ - những thành
viên vô tội nhất trong gia đình. Hãy chống lại bạo hành để chữa lành tất cả” và ông đã
lột tả chính xác về nó trên màn ảnh. Đặc biệt hơn cả, “ Đêm tối rực rỡ” còn khiến
người xem tự đặt ra những câu hỏi về trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, về
vai trò của xã hội trong việc ngăn chặn nạn bạo lực gia đình đang vô cục phức tạp như
hiện nay, đồng thời tôn vinh sự chấp nhận và tha thứ.
“Đêm tối rực rỡ” được lần đầu công chiếu tại liên hoan phim Santa Fe 2022,
sau thành công tại liên hoan phim Đêm tối rực rỡ tiếp tục công chiếu trên toàn quốc từ
8/4/2022. Bộ phim đã đem về doanh thu hơn 22 tỷ đồng và trở thành bộ phim độc lập
Việt Nam có doanh thu cao thứ hai Việt Nam đồng thời cũng là “ông hoàng phòng
vé” có doanh thu cao nhất năm 2022. Bộ phim đem về vất nhiều các giải thưởng tại
liên hoan phim Santa Fe với hạng mục Câu chuyện xuất sắc nhất, Nữ diễn viên xuất
sắc nhất; giải Cánh Diều Vàng với hạng mục phim truyện điện ảnh, Biên kịch xuất
sắc,… và một loạt những giải thưởng khác.Với sự mát tay trong việc xây dựng kịch
5
bản của biên kịch Nhã Uyên và sự thể hiện tài năng của toàn bộ ekip, “ Đêm tối rực
rỡ” đã khẳng định vị thế của mình trong làng điện ảnh Việt, in sâu vào tâm trí của mỗi
khán giả trong thời gian dài.
1.2. Ý nghĩa tên phim
Theo câu slogan của phim “ đào sâu vào chỗ tối tăm, sẽ thấy được ánh sáng”
đây là câu nói hoàn toàn có cơ sở khi đạo diễn và biên kịch đã đào sâu vào những góc
tối của một gia đình, như bạo lực gia đình, mâu thuẫn vợ chồng, bố mẹ và con cái,
trọng nam khinh nữ, sự kiêu ngạo, thói sĩ diện hão, sự tham lam của các nhân vật.
Những bi kịch của tang gia chồng chéo lên nhau, dồn dập trong suốt 1 tiếng rưỡi của
bộ phim làm nổi bật cái “ đêm tối”. “Đêm tối” và “rực rỡ” là hai cụm từ khác nhau rõ
ràng về mặt ý nghĩa, nhưng nó dần trở nên hợp lý trong bộ phim của Aaron Toronto.
Cái “ rực rỡ” không chỉ nói về khung cảnh hoành tráng của đám tang mà còn ẩn ý cho
những biến cố bất ngờ ập đến chỉ trong một đêm của tang gia. Ngoài ra người xem
cũng có thể nghĩ rằng cái “rực rỡ” có đôi chút sự mỉa mai, do tính sĩ diện, sự tham
lam của con người đã khiến cho cái ảo ảnh rực rỡ ấy hóa tro tàn. Tóm lại, “Đêm tối
rực rỡ” đã thể hiện rõ ràng nội dung của bộ phim, là sự đấu tranh những bóng tối tâm
lý còn con người. Cái tên còn gây sự tò mò cho khán giả đại chúng, gợi mở những suy
đoán của khán giả về nội dung bộ phim.
1.3. Đặc trưng thể loại phim chính kịch
Chính kịch nói chung ra đời muộn hơn so với bi kịch và hài kịch. Đây cũng là
thể loại ra đời trên nền tảng của 2 yếu tố bi và hài, nhưng không bị những nguyên tắc
của hai thể loại này ràng buộc. Đây là thể loại phim phổ biến trong nền công nghiệp
phim ảnh, thường tập trung vào cốt truyện phức tạp, với tuyến nhân vật đa dạng.
Những tình tiết truyện oái oăm sẽ đẩy mạch phim lên cao trào, sâu sắc. Các bộ phim
có tính chính kịch thường sẽ mang những yếu tố tâm lý, xã hội, triết học ảnh hưởng
mạnh đến cảm xúc của người xem. Trong một bộ phim chính kịch đều có chứa những
phân cảnh bi kịch, đau lòng, nhưng nó cũng những yếu tố gây cười chủ yếu để làm
6
cho mạch phim thú vị hơn, vẫn giữ được sự tập trung của khán giả vào sư phát triển
trong nhân vật. Chủ đề thường được đưa vào phim chính kịch chính là gia đình, tình
yêu, tình bạn,.. đấu tranh, xung đột với nhiều khía cạnh, góc khuất của cuộc sống tạo
nên sự thấu hiểu, đồng cảm giữa người với người, những số phận được nói đến trong
bộ phim.
2. Đặc trưng thể loại phim chính kịch trong Đêm tối rực rỡ
2.1. Cốt truyện và nhân vật
“ Đêm tối rực rỡ” xoay quanh vấn đề gia đình ông Toàn được gói gọn trong
đám tang rực rỡ, phô trương, ầm ĩ và đầy sắc màu ở miền Nam. Trong khi đám tang
đang diễn ra, ông Toàn thừa nhận rằng mình đang nợ xã hội đên một khoản tiền rất
lớn và cần trả trước sáng hôm sau, cần các con giúp đỡ. 3 người con của ông là Kim
Hoàng, Xuân Thanh và Kim Bảo đề có những vấn đề của riêng mình và gặp vấn đề
với chính người con của mình. Khi lời nói không còn hiệu lực, thì lúc này đây bạo lực
đã xuất hiện. Một loạt những hành động bạo lực, sự phát triển tâm lý nhân vật cũng từ
đấy được đẩy lên rõ ràng hơn. Đám tang tràn ngập màu sắc, ánh đèn, âm nhạc giờ đây
như “ ngọn lửa âm ỉ” ngầm nhen nhóm để rồi bùng cháy, nuốt trọn cả tang gia. Ông
Toàn hoảng loạn bỏ trốn, Xuân Thanh vô tình đâm Kim Bảo. Nhưng rất nhanh chóng
mọi thứ đã được giải quyết vào sáng hôm sau, hành động đặt tay lên đùi ông Toàn của
Xuân Thanh trong phân cảnh cuối cùng đã thể hiện rõ ràng sự tha thứ của Xuân
Thanh dành cho bố của mình và sự nhận lỗi của ông Toàn khi chính mình đã đẩy gia
đình vào hoàn cảnh như vậy.
Đằng sau hình ảnh một tang gia rực rỡ, ẩn sau trong đó là bóng tối đè nén trong
tâm lý mỗi nhân vật. Tình huống trong phim diễn ra chân thực đến đáng sợ từ sự ích
kỉ, mù quáng đến những toan tính cá nhân, căn bệnh trầm cảm không được cảm
thông, giọt nước mắt của những đứa trẻ đã làm cho không khí tang gia và của toàn bộ
phim trở nên nặng nề. Những sự kiện kéo dài dai dẳng, xuất hiện bất ngờ, chồng chéo
nhau. Tâm lý hỗn loạn, phức tạp của các nhân vật đã làm bật lên tính chính kịch cho
7
bộ phim. Theo nhà triết học, mỹ thuật người Pháp De der Rohe ông cho biết “Đề tài
phim là rất quan trọng, nội dung bộ phim(vở kịch) phải đơn giản và bao gồm tính chất
gia đình, hơn thế phải tiếp cận được với hiện thực cuộc sống” và “Đêm tối rực rỡ” đã
chạm vào những điều mà nhà triết học đã đề cập khi tạo dựng nên một bộ phim chính
kịch.
Đối với một bộ phim chính kịch, các nhân vật sẽ tự tạo lập nên cuộc sống riêng
của mình, vừa có những suy nghĩ nghiêm túc, phức tạp nhưng có những sự phóng
khoáng, có thế giới tinh thần phong phú và những nhân vật trong “Đêm tối rực rỡ”
cũng không phải ngoại lệ. Xuân Thanh - nhân vật chính có một số phận éo le, vừa
mang bầu, vừa nuôi con nhỏ, vừa ly dị chồng, vừa phải chống chọi với căn bệnh trầm
cảm. Mang đậm tính bi kịch với nội tâm phát triển phức tạp, đây là một kiểu nhân vật
dễ thấy trong những bộ phim chính kịch tâm lý. Cô chính là hiện thân của hậu qủa do
bạo lực gia đình và lại là chủ đề mà nhà làm phim hướng đến. Ông Toàn - nguồn cơn
gây ra chuỗi bi kịch cho gia đình. Đây là hình ảnh người đàn ông gia trưởng, độc địa,
đầy bạo lực. Kim Hoàng (con cả) - Kim Bảo (con út) là hai nhân vật đối lập nhau
hoàn toàn, Kim Hoàng - một cậu ấm được bao bọc quá mức nên nhu nhược, kém cỏi.
Người mà Xuân Thanh có thể tâm sự chính là Kim Bảo - một cô gái mạnh mẽ, quyết
đoán nhưng qua lời nói của người nhà đã trở thành người nghiện thuốc.
2.2. Ngôn ngữ điện ảnh
2.2.1. Dàn cảnh
2.2.1.1. Bối cảnh
Bối cảnh đám tang là một khung cảnh đặc biệt đã nhiều lần được đưa vào trong
các tác phẩm nghệ thuật , chủ yếu để gây nên tiếng cười cho người xem như ở phương
Tây: Death at a Funeral (2007)…, ở Việt Nam lại có tính trào phúng, hiện thực phê
phán như trong tác phẩm “ Hạnh phúc của một tang gia”. Khác với tính châm biếm
như trong “ Hạnh phúc của một tang gia”, “Đêm tối rực rỡ” là một bộ phim nặng nề
8
về tâm lý, cô đọng, và mang đầy tính trải nghiệm của đạo diễn Aaron Toronto trong
suốt 16 năm sống tại Việt Nam cùng biên kịch, diễn viên đầy tài năng Nhã Uyên.
Khung cảnh phim hoàn toàn được bó hẹp trong phạm vi ngồi nhà của ông Toàn,
những căn phòng cũng tuân thủ chặt chẽ điều này. Gây ra sự ngột ngạt, căng thẳng
xuyên suốt các cảnh phim. Không chỉ bó hẹp về không gian mà bộ phim còn giới hạn
về thời gian khi mọi việc chỉ được diễn ra từ chiều ngày hôm trước đến sáng hôm sau.
Buộc các nhân vật phải chạy đua với thời gian, tìm mọi cách để giải quyết vấn đề. Từ
đó, thuận tiện cho việc triển khai câu chuyện một cách mạch lạc và có trọng tâm hơn.
Việc lấy bối cảnh đám tang, khung cảnh hẹp, thời gian bị giới hạn đã giúp người xem
hoàn toàn nhập tâm vào mạch của bộ phim, lột tả đầy đủ diễn biến tâm lý của các
nhân vật xây dựng tính chính kịch rõ ràng.
2.2.1.2. Màu sắc và ánh sáng
Nhà sản xuất thường xuyên sử dụng những màu sắc tương phản chung khung
hình như xanh dương, vàng; sự rực rỡ ánh đèn trong đám tang với những màu đơn sắc
như xanh của đèn đường. Mỗi màu sắc được đưa vào phim đều có ý nghĩa riêng của
nó. Khi màu đỏ được chiếu lên khuôn mặt của các thành viên, đây là màu của tội lỗi,
của cơn thịnh nộ của các nhân vật. Màu vàng của ánh đèn được sử dụng khi họ rơi
vào thế thụ động, sợ hãi. Những dải màu xanh dương thể hiện sự thất vọng, rời bỏ.
Đặc biệt, trong khung cảnh hai vợ chồng Kim Hoàng nói chuyện với nhau, bên Kim
Hoàng ngồi được hắt ánh sáng màu vàng phù hợp với ý nghĩa và tính cách nhu nhược,
thụ động của anh; bên Bích Ngọc được dùng màu xanh dương thể hiện được sự thất
vọng, tính toán của chị. Màu xanh lá được xuất hiện ở những phân cảnh sự lo lắng
được đẩy đến đỉnh điểm, sự trụy lạc dẫn đến bi kịch của gia đình. Những màu sắc rực
rỡ nhưng trong phim lại có phần u tối, đầy ủy mị làm cho không khí đám ma đầy u
uất, quỷ dị, nặng nề. Sử dụng ánh sáng yếu, nhân tạo trong hầu hết các cảnh phim đã
tạo nên tính đối lập, ngầm khẳng định sự xung khắc trong mối quan hệ của các thành
viên trong gia đình. Đan xen vào đó, đạo diễn cũng đưa vào cảnh hồi tưởng quá khứ
9
với ánh sáng mạnh, tự nhiên của mặt trời nhưng trong toàn bộ cảnh hồi tưởng ấy đều
là những cảnh bạo lực gia đình. Đây lại một lần nữa nhấn mạnh vào tính đối lập trong
hình ảnh của bộ phim, đưa khán giả vào những cảm xúc đầy bức bối, căng thẳng khi
phải đối diện với cảnh bạo lực đầy dã man được thực hiện toàn bộ trong ánh sáng. Sử
dụng màu sắc và ánh sáng một cách thông minh đã cho ta thấy được thực trạng bạo
lực gia đình được coi là “bình thường”, dạy dỗ kiểu “thương cho roi cho vọt” được
thực hiện một cách công khai, chính cách dạy dỗ này đã tạo ra những b kịch trong gia
đình. Đề cập vấn đề một cách có tính toán, đầy tính hiện thực, đã làm tăng trải nghiệm
xem của khán giả, khiến họ phải cuốn vào câu chuyện được đưa ra.
2.2.1.3. Diễn xuất và lời thoại
Tuy không phải là một diễn viên có tiếng tăm nhưng Nhã Uyên trong vai Xuân
Thanh đã lột tả rất tốt tâm lý hỗn loạn của một người bị trầm cảm, khiến người xem
phải tin rằng nhân vật này thực sự đáng thương. Diễn viên gạo cội Huỳnh Kiến An
trong vai ông Toàn là một nhân vật xây dựng cầu nối cho xung đột giữa các thế hệ,
ông làm cho ta cảm thấy bất bình, phẫn nộ về cách dạy dỗ con cháu; vừa bảo thủ, định
kiến, vừa cố chấp. Tất cả đều trên được nam diễn viên thể hiện tròn trịa, đem lại cảm
giác chân thực cho khán giả. Các câu thoại trong phim cũng rất đời, không mang tính
kịch nhiều nên người xem có thể cảm thấy đây đều là những lời nói với nhau hàng
ngày. Tính chính kịch cũng được thể hiện qua sự chân thực trong lời thoại, qua cách
xây dựng nhân vật, bối cảnh. Nhà làm phim đã thành công thể hiện nỗi đau tâm lý của
những đứa trẻ trong phim chỉ thông qua diễn xuất và hình ảnh, không dùng đến bất kì
câu thoại nào. Đây cũng là điểm sáng trong bộ phim dồn dập, tạo ra khoảng nghỉ
nhưng không hề thừa thãi.
2.2.2. Kĩ thuật quay phim
2.2.2.1. Góc quay, cách quay
10
“Đêm tối rực rỡ” sử dụng nhiều cách quay trung cảnh, trung cảnh hẹp giúp
người xem thấy được hành đồng của nhân vật; Cận cảnh để cảm nhận rõ ràng cảm
xúc của nhân vật. Trong những phân cảnh nhân mạnh tâm lý nhân vật thường sử dụng
2 cách quay này để người xem được hòa mình vào trong dòng suy nghĩ của nhân vật,
sự đau đớn khi bị bạo lực, sự giằng xé trong tâm khảm khi tự làm tổn thương bản thân
như tát, tự rạch tay mình của Xuân Thanh. Ngoài ra phim còn sử dụng kĩ thuật quay
Depth of field trong các cảnh đối thoại kịch tính giữa các nhân vật, giữa tăng sự kịch
tính trong toàn phân cảnh, chuyển sự tập trung của người xem vào các đối tượng khác
nhau được focus. Các góc quay linh hoạt sử dụng như góc máy cao được đặt ở ban
thờ, thể hiện tính tôn trọng, linh thiêng của một đám tang; góc máy ngang trong các
khung cảnh đối thoại, tạo thế ngang bằng, bình đẳng không một nhân vật nào được
tôn sùng, to lớn hơn cả. Sử dụng kĩ thuật quay Travelling trong các cảnh hành động,
những cú máy one shot đầy nặng nề, căng thẳng, tăng sự hỗn loạn, u uất, kịch tính
trong cảnh tang gia nhộn nhịp. Điều này cũng giúp người xem dễ dàng tiếp nhận câu
chuyện, nắm bắt được toàn bộ diễn biến của bộ phim, đó là hàng loạt những bức bối,
ức chế khiến con người trở nên mất kiểm soát được bắt trọn qua từng cú máy đầy
dụng ý của đạo diễn.
2.2.2.2. Độ dài cảnh quay, Tỉ lệ khung hình
“Đêm tối rực rỡ” sử dụng linh hoạt những cảnh quay ngắn, dài được dựng xen
kẽ nhau; khung hình phim được thay đổi định dạng nhiều lần từ hình chữ nhật sang
hình vuông, đặc biệt trong phân cảnh cuối phim, khi “ quả bom nổ chậm đã phát nổ”
định dạng phim được đổi hoàn toàn sang hình vuông rồi sau đó khi mâu thuẫn được
giải quyết định dạng lại trở về ban đầu khiến người xem cảm nhận toàn bộ sự áp lực,
dồn dập, căng thẳng đến nghẹt thở trong từng giây phút. Việc sử dụng các cảnh quay
ngắn dài đan xen, tỉ lệ khung hình thay đổi như vậy cũng đã kéo dãn tính thời gian và
không gian của cả bộ phim, đưa người xem vào tình thế luôn phải tập trung hết mức
trong từng tình tiết phim. Đẩy tính chính kịch lên đỉnh điểm.
11
2.2.3. Kỹ Thuật dựng phim
Với kĩ thuật dựng Jump cut, Smash cut (cắt đập) trong các cảnh hồi tưởng về
chấn thương quá khứ và trở về thực tại dẫn dắt người xem về ngọn nguồn của chứng
bệnh trầm cảm, tổn thương tâm lý nhân vật, những dòng suy nghĩ của nhân vật Xuân
Thanh để hiểu thêm về lý do tại sao cô lại có những hành động như vậy. Đạo diễn còn
sử dụng kĩ thuật dựng song song, nối tiếp để cung cấp thêm thông tin của các nhân vật
nhưng không gây nên sự quá tải thông tin cho người xem; dựng theo phương pháp
180 độ để đảm bảo nhân vật có những hành động nhất quán, vạch rõ khoảng không
gian giúp người xem dễ dàng nắm bắt được mạch kể của câu chuyện. Đạo diễn còn sử
dụng cảnh slow motion trong toàn bộ cảnh hồi tưởng quá khứ, trong toàn bộ hành
động bạo lực nhấn mạnh thái độ lên án vấn nạn bạo lực gia đình đang diễn ra hiện
nay.
Với toàn bộ sự đầu tư về cách quay phim, dựng phim; sự tính toán kĩ lưỡng
trong từng khung hình đã giúp cho vấn đề mà nhà làm phim đặt ra được tập trung,
khai thác một cách triệt để. Nhấn mạnh tính hiện thực, những sự kiện xuất hiện liên
tục, và cả nội tâm phức tạp của nhân vật được bắt trọn trong toàn bộ cú máy. Đây
cũng là một trong những điểm sáng của “Đêm tối rực rỡ” đối với trải nghiệm cá nhân
em.
2.2.4. Âm thanh
Trong tiếng nhạc đám ma, tiếng tụng kinh đầy tang thương có sự xuất hiện của
những tiếng chửi rủa đôi khi còn lấn át cả tiếng nhạc cũng góp phần tạo nên bầu
không khí của bộ phim. Đối với ý kiến cá nhân em, đoạn nhạc EDM được xuất hiện
trong những phân cảnh đỉnh điểm xung đột, mâu thuẫn vang lên không hợp lý, không
bổ trợ nhiều về mặt cảm xúc. Nhưng cũng không thể phủ nhận rằng âm thanh cũng
góp phần không nhỏ đến việc dẫn dắt cảm xúc cũng người xem trong bộ phim.
3. Sự pha trộn thể loại tâm lý - giật gân
12
Thể loại phim tâm lý giật gân đang rất thịnh hành hiện nay. Nhờ sự bất ngờ
trong tình tiết với tuyến nhân vật đa dạng và phức tạp. Thể loại phim này đưa người
xem đi từ hồi hộp căng thẳng đến cách tháo gỡ nút thắt đầy tính logic. Đây không đơn
thuần thể một thể loại phim giải trí, nó còn đặt ra những câu hỏi sâu sắc về cuộc sống
và con người. Những bộ phim mang thể loại này thường có bối cảnh căng thẳng, u ám
và khiến người xem không thể rời mắt.
Bộ phim “ Đêm tối rực rỡ” có đầy đủ nhưng tính chất của một bộ phim tâm lý
giật gân khi cho xây dựng nhân vật tâm lý phức tạp, xây dựng bối cảnh căng thẳng, u
ám với những tình tiết gây sốc như phân cảnh tên xã hội đen cắt rời tay con của Kim
Hoàng hay lúc Xuân Thanh vô tình đâm dao vào bụng Kim Bảo. Sự pha trộn giữa thể
loại chính kịch và tâm lý giật gân cũng được thể hiện rõ qua việc sử dụng tính chính
kịch trong tính nghiêm túc khi khai thác vấn đề bạo lực gia đình, cách xây dựng tuyến
nhân vật, không khí nặng nề, ngột ngạt và tình tiết triển khai của phim có tính giật gân
cao. Việc xoáy sâu vào tâm lý nhân vật cũng thể hiện tính chất thể loại phim tâm lý
chính kịch.
III. KẾT LUẬN
Kết lại, với phần thể hiện được gọi là tròn trịa của ngôn ngữ điện ảnh, kịch bản
và diễn xuất của các diễn viên đã khắc họa sinh động đầy chân thực khung cảnh một
tang gia đầy hỗn loạn, không chỉ là sự hỗn loạn bên ngoài mà trong chính tâm lý cũng
các nhân vật cũng tràn ngập tính chất ấy. Từ việc âm thầm chịu đựng đến khi những
chấn thương tâm lý được phát triển lên thành hành động cũng là một quá trình thay
đổi đầy giằng xé của nhân vật Xuân Thanh; cho đến lúc đối diện và tha thứ cho người
cha của mình. Tuy biên kịch đưa đến rất nhiều những sự kiện đầy tính xung đột
nhưng kết phim lại quá nhanh chóng và làm hài lòng khán giả đại chúng như các
phim Hollywood kinh điển. Đây cũng là dụng ý của đạo diễn khi anh chia sẻ rằng “
Tôi muốn khán già có được sự nhẹ lòng phần nào khi bước ra khỏi rạp thay vì tâm
trạng bị nhấn chìm hoàn toàn bởi bi kịch”. Có thể thấy tác giả vẫn hướng đến sự giải
13
thoát cho chính nhân vật cũng như khán giả xem phim khi phải chịu đựng tất cả sự
nặng nề mà hồi 2 của phim đem lại. Cái kết mang đậm tính nhân văn, rất Việt Nam vì
không thể mãi cứ ăn miếng trả miếng; sự dung thứ cho nhau chính là đích đến của
tình thương gia đình, thứ mà gia đình ông Toàn không hề có trong suốt những ngày
tháng qua. Tính chính kịch cũng được thể hiện rõ nét trong phim qua mâu thuẫn gia
đình sâu sắc, những căn thẳng về mặt tâm lý của các nhân vật, những bi kịch cá nhân,
cái kết tuy hài lòng khán giả nhưng vẫn lắng đọng, khiến cho người xem phải suy
nghĩ về vai trò của bản thân đối với gia đình. Tất cả điều đó đã tạo nên bộ phim “
Đêm tối rực rỡ” phù hợp với sự thành công của bộ phim trong thời điểm bấy giờ.
IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
https://vietcetera.com/vn/aaron-toronto-nha-uyen-dem-toi-ruc-ro-la-qua-trinh-chua-
lanh
https://filmstutamlang.wordpress.com/2016/11/25/dinh-nghia-ve-phim-chinh-kich/
https://moveek.com/bai-viet/phan-tich-dem-toi-ruc-ro-ngon-ngu-dien-anh-bac-thay-
lam-nen-mot-phim-viet-xuat-sac/30274
Tài liệu đào tạo quay phim - tác giả Vũ Viết Hảo
https://skymax.vn/userfiles/file/tai_lieu_dao_tao_quayphim.pdf
https://quayphimviet.com/blog/cam-nang/cac-ky-thuat-dung-phim-co-ban
14

Preview text:

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------
TIỂU LUẬN CUỐI KÌ MÔN ĐẠI CƯƠNG
CÁC THỂ LOẠI ĐIỆN ẢNH - TRUYỀN HÌNH Đề bài
: Phân tích đặc trưng thể loại, sự phá vỡ , pha trộn thể loại (nếu có)
trong phim “Đêm tối rực rỡ” (2022, Aaron Toronto).
Giảng viên: TS. Lê Thị Tuân
Sinh viên: Ngô Thùy Linh
Mã sinh viên: 24030367 Lớp: CIN2002
Hà nội, tháng 12 năm 2024 1 MỤC LỤC
I. LỜI MỞ ĐẦU...........................................................................................................3
II. NỘI DUNG PHÂN TÍCH THỂ LOẠI PHIM CHÍNH KỊCH............................3
1. Đặc trưng thể loại phim chính kịch qua những đặc điểm phim....................4
1.1. Giới thiệu phim...........................................................................................4
1.2. Ý nghĩa tên phim.........................................................................................5
1.3. Đặc trưng thể loại phim chính kịch.............................................................5
2. Đặc trưng thể loại phim chinh kịch trong Đêm tối rực rỡ.............................6
2.1. Cốt truyện và nhân vật................................................................................6
2.2. Ngôn ngữ điện ảnh......................................................................................7
2.2.1. Dàn cảnh.............................................................................................7
2.2.1.1. Bối cảnh.....................................................................................7
2.2.1.2. Màu sắc và ánh sáng..................................................................8
2.2.1.3. Diễn xuất và lời thoại................................................................9
2.2.2. Kĩ thuật quay phim.............................................................................9
2.2.2.1. Góc quay, cách quay.................................................................9
2.2.2.2. Độ dài cảnh quay, Tỉ lệ khung hình........................................10
2.2.3. Kĩ Thuật dựng phim.........................................................................11
2.2.4. Âm thanh..........................................................................................11
3. Sự pha trộn thể loại tâm lý - giật gân.......................................................11
III. KẾT LUẬN..........................................................................................................12
IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................13 2 I. LỜI MỞ ĐẦU
Bạo lực gia đình - một trong những vấn đề nổi cộm, được quan tâm và cần
được quan tâm trong xã hội hiện này. Việc sống trong một gia đình có xu hướng bạo
lực lâu ngày sẽ gây nên những chấn thương tâm lý không thể lành lại, có thể ngầm
nuôi dưỡng những suy nghĩ, hành vi méo mó về nhân cách của những người trong gia
đình. Vấn đề này đã được dựng lên đầy nghệ thuật dựa trên bối cảnh một đám tang tại
miền Nam trong bộ phim điện ảnh “Đêm tối rực rỡ” của đạo diễn Aaron Toronto.
Đứng trên tư cách là một đạo diễn Aaron Toronto quan niệm rằng mỗi bộ phim
phải truyền tải được thông điệp của chính nó “Đó là lý do tại sao chúng ta xem phim;
là lý do tại sao loài người đã kể chuyện cho nhau nghe suốt hàng nghìn năm… chúng
ta lắng nghe những câu chuyện để học cách làm người, học cách sống tốt.” Bộ phim
gửi gắm bài học về nguyên nhân khiến mối quan hệ giữa các thành viên trong gia
đình tan vỡ. Tác phẩm mang đậm tính hiện thực qua những đức tính đáng quý và cả
khuyết điểm đáng trách của từng nhân vật. Đạo diễn giải thích rằng: “Mấu chốt là
cách thể hiện, phải thể hiện sao cho khán giả tin và bình luận rằng ‘cuộc sống là như
thế.’ Vì khi thể hiện cuộc sống một cách thuyết phục, thực tế… phim sẽ không gây
cảm giác giáo điều sáo rỗng.”
Khi gia đình không còn là nơi ươm mầm hạnh phúc, nó sẽ đem lại nỗi đau dai
dẳng, hằn sâu vào tâm lý của những thành viên. “ Đêm tối rực rỡ” là một trong những
bộ phim đem lại cho em những trải nghiệm xem áp lực và căng thẳng trong từng giây
phút. Đồng thời, theo biên kịch và đạo diễn cho biết các diễn biến tâm lý của nhân vật
đều được cố vấn bởi tiến sĩ tâm lý học Lê Nguyên Phương và tiến sĩ, bác sĩ Hoàng
Văn Thiến - Giám đốc Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam (Bộ Lao động, Thương binh và
Xã hội) càng làm tăng tính chân thực cho bộ phim và đẩy em vào sự tò mò, hiếu kì để sẵn sàng phân tích nó.
II. NỘI DUNG PHÂN TÍCH THỂ LOẠI PHIM CHÍNH KỊCH 3
1. Đặc trưng thể loại phim chính kịch qua những đặc điểm phim
1.1. Giới thiệu phim
“Đêm tối rực rỡ” là một bộ phim điện ảnh đầu tay thể loại chính kịch, tâm lý
giật gân của đạo diễn người Mỹ Aaron Toronto được công chiếu trên màn ảnh lớn vào
8/4/2022. Bộ phim xoay quanh gia đình ông Toàn trong bối cảnh một đám tang được
diễn ra hoành tráng và đầu màu sắc . Thông thường, đây sẽ là dịp để các thành viên
cho gia đình đoàn tụ và chia sẻ nỗi đau mất đi người thân nhưng đối với bộ phim đây
lại là dịp để những bi kịch, mâu thuẫn, những bí mật bẩn thỉu được phơi bày, trồi lên
một cách rõ ràng. Biên kịch Nhã Uyên cho biết với tất cả vốn sống của mình, cô mất
4 năm để hoàn thiện kịch bản cho bộ phim. Điều này đủ để cho thấy sự tâm huyết,
chỉn chu trong kịch bản của bộ phim. Qua “Đêm tối rực rỡ” người xem có thể thấy
được vấn nạn bạo lực gia đình có thể gây ra những tổn thương tâm lý sâu sắc mà tất
cả các thành viên trong gia đình đều phải gánh chịu được gọi là chấn thương liên thế
hệ. Đạo diễn còn cho biết “ Bộ phim được thực hiện để bảo vệ trẻ nhỏ - những thành
viên vô tội nhất trong gia đình. Hãy chống lại bạo hành để chữa lành tất cả” và ông đã
lột tả chính xác về nó trên màn ảnh. Đặc biệt hơn cả, “ Đêm tối rực rỡ” còn khiến
người xem tự đặt ra những câu hỏi về trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, về
vai trò của xã hội trong việc ngăn chặn nạn bạo lực gia đình đang vô cục phức tạp như
hiện nay, đồng thời tôn vinh sự chấp nhận và tha thứ.
“Đêm tối rực rỡ” được lần đầu công chiếu tại liên hoan phim Santa Fe 2022,
sau thành công tại liên hoan phim Đêm tối rực rỡ tiếp tục công chiếu trên toàn quốc từ
8/4/2022. Bộ phim đã đem về doanh thu hơn 22 tỷ đồng và trở thành bộ phim độc lập
Việt Nam có doanh thu cao thứ hai Việt Nam đồng thời cũng là “ông hoàng phòng
vé” có doanh thu cao nhất năm 2022. Bộ phim đem về vất nhiều các giải thưởng tại
liên hoan phim Santa Fe với hạng mục Câu chuyện xuất sắc nhất, Nữ diễn viên xuất
sắc nhất; giải Cánh Diều Vàng với hạng mục phim truyện điện ảnh, Biên kịch xuất
sắc,… và một loạt những giải thưởng khác.Với sự mát tay trong việc xây dựng kịch 4
bản của biên kịch Nhã Uyên và sự thể hiện tài năng của toàn bộ ekip, “ Đêm tối rực
rỡ” đã khẳng định vị thế của mình trong làng điện ảnh Việt, in sâu vào tâm trí của mỗi
khán giả trong thời gian dài. 1.2. Ý nghĩa tên phim
Theo câu slogan của phim “ đào sâu vào chỗ tối tăm, sẽ thấy được ánh sáng”
đây là câu nói hoàn toàn có cơ sở khi đạo diễn và biên kịch đã đào sâu vào những góc
tối của một gia đình, như bạo lực gia đình, mâu thuẫn vợ chồng, bố mẹ và con cái,
trọng nam khinh nữ, sự kiêu ngạo, thói sĩ diện hão, sự tham lam của các nhân vật.
Những bi kịch của tang gia chồng chéo lên nhau, dồn dập trong suốt 1 tiếng rưỡi của
bộ phim làm nổi bật cái “ đêm tối”. “Đêm tối” và “rực rỡ” là hai cụm từ khác nhau rõ
ràng về mặt ý nghĩa, nhưng nó dần trở nên hợp lý trong bộ phim của Aaron Toronto.
Cái “ rực rỡ” không chỉ nói về khung cảnh hoành tráng của đám tang mà còn ẩn ý cho
những biến cố bất ngờ ập đến chỉ trong một đêm của tang gia. Ngoài ra người xem
cũng có thể nghĩ rằng cái “rực rỡ” có đôi chút sự mỉa mai, do tính sĩ diện, sự tham
lam của con người đã khiến cho cái ảo ảnh rực rỡ ấy hóa tro tàn. Tóm lại, “Đêm tối
rực rỡ” đã thể hiện rõ ràng nội dung của bộ phim, là sự đấu tranh những bóng tối tâm
lý còn con người. Cái tên còn gây sự tò mò cho khán giả đại chúng, gợi mở những suy
đoán của khán giả về nội dung bộ phim.
1.3. Đặc trưng thể loại phim chính kịch
Chính kịch nói chung ra đời muộn hơn so với bi kịch và hài kịch. Đây cũng là
thể loại ra đời trên nền tảng của 2 yếu tố bi và hài, nhưng không bị những nguyên tắc
của hai thể loại này ràng buộc. Đây là thể loại phim phổ biến trong nền công nghiệp
phim ảnh, thường tập trung vào cốt truyện phức tạp, với tuyến nhân vật đa dạng.
Những tình tiết truyện oái oăm sẽ đẩy mạch phim lên cao trào, sâu sắc. Các bộ phim
có tính chính kịch thường sẽ mang những yếu tố tâm lý, xã hội, triết học ảnh hưởng
mạnh đến cảm xúc của người xem. Trong một bộ phim chính kịch đều có chứa những
phân cảnh bi kịch, đau lòng, nhưng nó cũng những yếu tố gây cười chủ yếu để làm 5
cho mạch phim thú vị hơn, vẫn giữ được sự tập trung của khán giả vào sư phát triển
trong nhân vật. Chủ đề thường được đưa vào phim chính kịch chính là gia đình, tình
yêu, tình bạn,.. đấu tranh, xung đột với nhiều khía cạnh, góc khuất của cuộc sống tạo
nên sự thấu hiểu, đồng cảm giữa người với người, những số phận được nói đến trong bộ phim.
2. Đặc trưng thể loại phim chính kịch trong Đêm tối rực rỡ
2.1. Cốt truyện và nhân vật
“ Đêm tối rực rỡ” xoay quanh vấn đề gia đình ông Toàn được gói gọn trong
đám tang rực rỡ, phô trương, ầm ĩ và đầy sắc màu ở miền Nam. Trong khi đám tang
đang diễn ra, ông Toàn thừa nhận rằng mình đang nợ xã hội đên một khoản tiền rất
lớn và cần trả trước sáng hôm sau, cần các con giúp đỡ. 3 người con của ông là Kim
Hoàng, Xuân Thanh và Kim Bảo đề có những vấn đề của riêng mình và gặp vấn đề
với chính người con của mình. Khi lời nói không còn hiệu lực, thì lúc này đây bạo lực
đã xuất hiện. Một loạt những hành động bạo lực, sự phát triển tâm lý nhân vật cũng từ
đấy được đẩy lên rõ ràng hơn. Đám tang tràn ngập màu sắc, ánh đèn, âm nhạc giờ đây
như “ ngọn lửa âm ỉ” ngầm nhen nhóm để rồi bùng cháy, nuốt trọn cả tang gia. Ông
Toàn hoảng loạn bỏ trốn, Xuân Thanh vô tình đâm Kim Bảo. Nhưng rất nhanh chóng
mọi thứ đã được giải quyết vào sáng hôm sau, hành động đặt tay lên đùi ông Toàn của
Xuân Thanh trong phân cảnh cuối cùng đã thể hiện rõ ràng sự tha thứ của Xuân
Thanh dành cho bố của mình và sự nhận lỗi của ông Toàn khi chính mình đã đẩy gia
đình vào hoàn cảnh như vậy.
Đằng sau hình ảnh một tang gia rực rỡ, ẩn sau trong đó là bóng tối đè nén trong
tâm lý mỗi nhân vật. Tình huống trong phim diễn ra chân thực đến đáng sợ từ sự ích
kỉ, mù quáng đến những toan tính cá nhân, căn bệnh trầm cảm không được cảm
thông, giọt nước mắt của những đứa trẻ đã làm cho không khí tang gia và của toàn bộ
phim trở nên nặng nề. Những sự kiện kéo dài dai dẳng, xuất hiện bất ngờ, chồng chéo
nhau. Tâm lý hỗn loạn, phức tạp của các nhân vật đã làm bật lên tính chính kịch cho 6
bộ phim. Theo nhà triết học, mỹ thuật người Pháp De der Rohe ông cho biết “Đề tài
phim là rất quan trọng, nội dung bộ phim(vở kịch) phải đơn giản và bao gồm tính chất
gia đình, hơn thế phải tiếp cận được với hiện thực cuộc sống” và “Đêm tối rực rỡ” đã
chạm vào những điều mà nhà triết học đã đề cập khi tạo dựng nên một bộ phim chính kịch.
Đối với một bộ phim chính kịch, các nhân vật sẽ tự tạo lập nên cuộc sống riêng
của mình, vừa có những suy nghĩ nghiêm túc, phức tạp nhưng có những sự phóng
khoáng, có thế giới tinh thần phong phú và những nhân vật trong “Đêm tối rực rỡ”
cũng không phải ngoại lệ. Xuân Thanh - nhân vật chính có một số phận éo le, vừa
mang bầu, vừa nuôi con nhỏ, vừa ly dị chồng, vừa phải chống chọi với căn bệnh trầm
cảm. Mang đậm tính bi kịch với nội tâm phát triển phức tạp, đây là một kiểu nhân vật
dễ thấy trong những bộ phim chính kịch tâm lý. Cô chính là hiện thân của hậu qủa do
bạo lực gia đình và lại là chủ đề mà nhà làm phim hướng đến. Ông Toàn - nguồn cơn
gây ra chuỗi bi kịch cho gia đình. Đây là hình ảnh người đàn ông gia trưởng, độc địa,
đầy bạo lực. Kim Hoàng (con cả) - Kim Bảo (con út) là hai nhân vật đối lập nhau
hoàn toàn, Kim Hoàng - một cậu ấm được bao bọc quá mức nên nhu nhược, kém cỏi.
Người mà Xuân Thanh có thể tâm sự chính là Kim Bảo - một cô gái mạnh mẽ, quyết
đoán nhưng qua lời nói của người nhà đã trở thành người nghiện thuốc. 2.2. Ngôn ngữ điện ảnh 2.2.1. Dàn cảnh 2.2.1.1. Bối cảnh
Bối cảnh đám tang là một khung cảnh đặc biệt đã nhiều lần được đưa vào trong
các tác phẩm nghệ thuật , chủ yếu để gây nên tiếng cười cho người xem như ở phương
Tây: Death at a Funeral (2007)…, ở Việt Nam lại có tính trào phúng, hiện thực phê
phán như trong tác phẩm “ Hạnh phúc của một tang gia”. Khác với tính châm biếm
như trong “ Hạnh phúc của một tang gia”, “Đêm tối rực rỡ” là một bộ phim nặng nề 7
về tâm lý, cô đọng, và mang đầy tính trải nghiệm của đạo diễn Aaron Toronto trong
suốt 16 năm sống tại Việt Nam cùng biên kịch, diễn viên đầy tài năng Nhã Uyên.
Khung cảnh phim hoàn toàn được bó hẹp trong phạm vi ngồi nhà của ông Toàn,
những căn phòng cũng tuân thủ chặt chẽ điều này. Gây ra sự ngột ngạt, căng thẳng
xuyên suốt các cảnh phim. Không chỉ bó hẹp về không gian mà bộ phim còn giới hạn
về thời gian khi mọi việc chỉ được diễn ra từ chiều ngày hôm trước đến sáng hôm sau.
Buộc các nhân vật phải chạy đua với thời gian, tìm mọi cách để giải quyết vấn đề. Từ
đó, thuận tiện cho việc triển khai câu chuyện một cách mạch lạc và có trọng tâm hơn.
Việc lấy bối cảnh đám tang, khung cảnh hẹp, thời gian bị giới hạn đã giúp người xem
hoàn toàn nhập tâm vào mạch của bộ phim, lột tả đầy đủ diễn biến tâm lý của các
nhân vật xây dựng tính chính kịch rõ ràng.
2.2.1.2. Màu sắc và ánh sáng
Nhà sản xuất thường xuyên sử dụng những màu sắc tương phản chung khung
hình như xanh dương, vàng; sự rực rỡ ánh đèn trong đám tang với những màu đơn sắc
như xanh của đèn đường. Mỗi màu sắc được đưa vào phim đều có ý nghĩa riêng của
nó. Khi màu đỏ được chiếu lên khuôn mặt của các thành viên, đây là màu của tội lỗi,
của cơn thịnh nộ của các nhân vật. Màu vàng của ánh đèn được sử dụng khi họ rơi
vào thế thụ động, sợ hãi. Những dải màu xanh dương thể hiện sự thất vọng, rời bỏ.
Đặc biệt, trong khung cảnh hai vợ chồng Kim Hoàng nói chuyện với nhau, bên Kim
Hoàng ngồi được hắt ánh sáng màu vàng phù hợp với ý nghĩa và tính cách nhu nhược,
thụ động của anh; bên Bích Ngọc được dùng màu xanh dương thể hiện được sự thất
vọng, tính toán của chị. Màu xanh lá được xuất hiện ở những phân cảnh sự lo lắng
được đẩy đến đỉnh điểm, sự trụy lạc dẫn đến bi kịch của gia đình. Những màu sắc rực
rỡ nhưng trong phim lại có phần u tối, đầy ủy mị làm cho không khí đám ma đầy u
uất, quỷ dị, nặng nề. Sử dụng ánh sáng yếu, nhân tạo trong hầu hết các cảnh phim đã
tạo nên tính đối lập, ngầm khẳng định sự xung khắc trong mối quan hệ của các thành
viên trong gia đình. Đan xen vào đó, đạo diễn cũng đưa vào cảnh hồi tưởng quá khứ 8
với ánh sáng mạnh, tự nhiên của mặt trời nhưng trong toàn bộ cảnh hồi tưởng ấy đều
là những cảnh bạo lực gia đình. Đây lại một lần nữa nhấn mạnh vào tính đối lập trong
hình ảnh của bộ phim, đưa khán giả vào những cảm xúc đầy bức bối, căng thẳng khi
phải đối diện với cảnh bạo lực đầy dã man được thực hiện toàn bộ trong ánh sáng. Sử
dụng màu sắc và ánh sáng một cách thông minh đã cho ta thấy được thực trạng bạo
lực gia đình được coi là “bình thường”, dạy dỗ kiểu “thương cho roi cho vọt” được
thực hiện một cách công khai, chính cách dạy dỗ này đã tạo ra những b kịch trong gia
đình. Đề cập vấn đề một cách có tính toán, đầy tính hiện thực, đã làm tăng trải nghiệm
xem của khán giả, khiến họ phải cuốn vào câu chuyện được đưa ra.
2.2.1.3. Diễn xuất và lời thoại
Tuy không phải là một diễn viên có tiếng tăm nhưng Nhã Uyên trong vai Xuân
Thanh đã lột tả rất tốt tâm lý hỗn loạn của một người bị trầm cảm, khiến người xem
phải tin rằng nhân vật này thực sự đáng thương. Diễn viên gạo cội Huỳnh Kiến An
trong vai ông Toàn là một nhân vật xây dựng cầu nối cho xung đột giữa các thế hệ,
ông làm cho ta cảm thấy bất bình, phẫn nộ về cách dạy dỗ con cháu; vừa bảo thủ, định
kiến, vừa cố chấp. Tất cả đều trên được nam diễn viên thể hiện tròn trịa, đem lại cảm
giác chân thực cho khán giả. Các câu thoại trong phim cũng rất đời, không mang tính
kịch nhiều nên người xem có thể cảm thấy đây đều là những lời nói với nhau hàng
ngày. Tính chính kịch cũng được thể hiện qua sự chân thực trong lời thoại, qua cách
xây dựng nhân vật, bối cảnh. Nhà làm phim đã thành công thể hiện nỗi đau tâm lý của
những đứa trẻ trong phim chỉ thông qua diễn xuất và hình ảnh, không dùng đến bất kì
câu thoại nào. Đây cũng là điểm sáng trong bộ phim dồn dập, tạo ra khoảng nghỉ
nhưng không hề thừa thãi. 2.2.2. Kĩ thuật quay phim 2.2.2.1. Góc quay, cách quay 9
“Đêm tối rực rỡ” sử dụng nhiều cách quay trung cảnh, trung cảnh hẹp giúp
người xem thấy được hành đồng của nhân vật; Cận cảnh để cảm nhận rõ ràng cảm
xúc của nhân vật. Trong những phân cảnh nhân mạnh tâm lý nhân vật thường sử dụng
2 cách quay này để người xem được hòa mình vào trong dòng suy nghĩ của nhân vật,
sự đau đớn khi bị bạo lực, sự giằng xé trong tâm khảm khi tự làm tổn thương bản thân
như tát, tự rạch tay mình của Xuân Thanh. Ngoài ra phim còn sử dụng kĩ thuật quay
Depth of field trong các cảnh đối thoại kịch tính giữa các nhân vật, giữa tăng sự kịch
tính trong toàn phân cảnh, chuyển sự tập trung của người xem vào các đối tượng khác
nhau được focus. Các góc quay linh hoạt sử dụng như góc máy cao được đặt ở ban
thờ, thể hiện tính tôn trọng, linh thiêng của một đám tang; góc máy ngang trong các
khung cảnh đối thoại, tạo thế ngang bằng, bình đẳng không một nhân vật nào được
tôn sùng, to lớn hơn cả. Sử dụng kĩ thuật quay Travelling trong các cảnh hành động,
những cú máy one shot đầy nặng nề, căng thẳng, tăng sự hỗn loạn, u uất, kịch tính
trong cảnh tang gia nhộn nhịp. Điều này cũng giúp người xem dễ dàng tiếp nhận câu
chuyện, nắm bắt được toàn bộ diễn biến của bộ phim, đó là hàng loạt những bức bối,
ức chế khiến con người trở nên mất kiểm soát được bắt trọn qua từng cú máy đầy
dụng ý của đạo diễn.
2.2.2.2. Độ dài cảnh quay, Tỉ lệ khung hình
“Đêm tối rực rỡ” sử dụng linh hoạt những cảnh quay ngắn, dài được dựng xen
kẽ nhau; khung hình phim được thay đổi định dạng nhiều lần từ hình chữ nhật sang
hình vuông, đặc biệt trong phân cảnh cuối phim, khi “ quả bom nổ chậm đã phát nổ”
định dạng phim được đổi hoàn toàn sang hình vuông rồi sau đó khi mâu thuẫn được
giải quyết định dạng lại trở về ban đầu khiến người xem cảm nhận toàn bộ sự áp lực,
dồn dập, căng thẳng đến nghẹt thở trong từng giây phút. Việc sử dụng các cảnh quay
ngắn dài đan xen, tỉ lệ khung hình thay đổi như vậy cũng đã kéo dãn tính thời gian và
không gian của cả bộ phim, đưa người xem vào tình thế luôn phải tập trung hết mức
trong từng tình tiết phim. Đẩy tính chính kịch lên đỉnh điểm. 10
2.2.3. Kỹ Thuật dựng phim
Với kĩ thuật dựng Jump cut, Smash cut (cắt đập) trong các cảnh hồi tưởng về
chấn thương quá khứ và trở về thực tại dẫn dắt người xem về ngọn nguồn của chứng
bệnh trầm cảm, tổn thương tâm lý nhân vật, những dòng suy nghĩ của nhân vật Xuân
Thanh để hiểu thêm về lý do tại sao cô lại có những hành động như vậy. Đạo diễn còn
sử dụng kĩ thuật dựng song song, nối tiếp để cung cấp thêm thông tin của các nhân vật
nhưng không gây nên sự quá tải thông tin cho người xem; dựng theo phương pháp
180 độ để đảm bảo nhân vật có những hành động nhất quán, vạch rõ khoảng không
gian giúp người xem dễ dàng nắm bắt được mạch kể của câu chuyện. Đạo diễn còn sử
dụng cảnh slow motion trong toàn bộ cảnh hồi tưởng quá khứ, trong toàn bộ hành
động bạo lực nhấn mạnh thái độ lên án vấn nạn bạo lực gia đình đang diễn ra hiện nay.
Với toàn bộ sự đầu tư về cách quay phim, dựng phim; sự tính toán kĩ lưỡng
trong từng khung hình đã giúp cho vấn đề mà nhà làm phim đặt ra được tập trung,
khai thác một cách triệt để. Nhấn mạnh tính hiện thực, những sự kiện xuất hiện liên
tục, và cả nội tâm phức tạp của nhân vật được bắt trọn trong toàn bộ cú máy. Đây
cũng là một trong những điểm sáng của “Đêm tối rực rỡ” đối với trải nghiệm cá nhân em. 2.2.4. Âm thanh
Trong tiếng nhạc đám ma, tiếng tụng kinh đầy tang thương có sự xuất hiện của
những tiếng chửi rủa đôi khi còn lấn át cả tiếng nhạc cũng góp phần tạo nên bầu
không khí của bộ phim. Đối với ý kiến cá nhân em, đoạn nhạc EDM được xuất hiện
trong những phân cảnh đỉnh điểm xung đột, mâu thuẫn vang lên không hợp lý, không
bổ trợ nhiều về mặt cảm xúc. Nhưng cũng không thể phủ nhận rằng âm thanh cũng
góp phần không nhỏ đến việc dẫn dắt cảm xúc cũng người xem trong bộ phim.
3. Sự pha trộn thể loại tâm lý - giật gân 11
Thể loại phim tâm lý giật gân đang rất thịnh hành hiện nay. Nhờ sự bất ngờ
trong tình tiết với tuyến nhân vật đa dạng và phức tạp. Thể loại phim này đưa người
xem đi từ hồi hộp căng thẳng đến cách tháo gỡ nút thắt đầy tính logic. Đây không đơn
thuần thể một thể loại phim giải trí, nó còn đặt ra những câu hỏi sâu sắc về cuộc sống
và con người. Những bộ phim mang thể loại này thường có bối cảnh căng thẳng, u ám
và khiến người xem không thể rời mắt.
Bộ phim “ Đêm tối rực rỡ” có đầy đủ nhưng tính chất của một bộ phim tâm lý
giật gân khi cho xây dựng nhân vật tâm lý phức tạp, xây dựng bối cảnh căng thẳng, u
ám với những tình tiết gây sốc như phân cảnh tên xã hội đen cắt rời tay con của Kim
Hoàng hay lúc Xuân Thanh vô tình đâm dao vào bụng Kim Bảo. Sự pha trộn giữa thể
loại chính kịch và tâm lý giật gân cũng được thể hiện rõ qua việc sử dụng tính chính
kịch trong tính nghiêm túc khi khai thác vấn đề bạo lực gia đình, cách xây dựng tuyến
nhân vật, không khí nặng nề, ngột ngạt và tình tiết triển khai của phim có tính giật gân
cao. Việc xoáy sâu vào tâm lý nhân vật cũng thể hiện tính chất thể loại phim tâm lý chính kịch. III. KẾT LUẬN
Kết lại, với phần thể hiện được gọi là tròn trịa của ngôn ngữ điện ảnh, kịch bản
và diễn xuất của các diễn viên đã khắc họa sinh động đầy chân thực khung cảnh một
tang gia đầy hỗn loạn, không chỉ là sự hỗn loạn bên ngoài mà trong chính tâm lý cũng
các nhân vật cũng tràn ngập tính chất ấy. Từ việc âm thầm chịu đựng đến khi những
chấn thương tâm lý được phát triển lên thành hành động cũng là một quá trình thay
đổi đầy giằng xé của nhân vật Xuân Thanh; cho đến lúc đối diện và tha thứ cho người
cha của mình. Tuy biên kịch đưa đến rất nhiều những sự kiện đầy tính xung đột
nhưng kết phim lại quá nhanh chóng và làm hài lòng khán giả đại chúng như các
phim Hollywood kinh điển. Đây cũng là dụng ý của đạo diễn khi anh chia sẻ rằng “
Tôi muốn khán già có được sự nhẹ lòng phần nào khi bước ra khỏi rạp thay vì tâm
trạng bị nhấn chìm hoàn toàn bởi bi kịch”. Có thể thấy tác giả vẫn hướng đến sự giải 12
thoát cho chính nhân vật cũng như khán giả xem phim khi phải chịu đựng tất cả sự
nặng nề mà hồi 2 của phim đem lại. Cái kết mang đậm tính nhân văn, rất Việt Nam vì
không thể mãi cứ ăn miếng trả miếng; sự dung thứ cho nhau chính là đích đến của
tình thương gia đình, thứ mà gia đình ông Toàn không hề có trong suốt những ngày
tháng qua. Tính chính kịch cũng được thể hiện rõ nét trong phim qua mâu thuẫn gia
đình sâu sắc, những căn thẳng về mặt tâm lý của các nhân vật, những bi kịch cá nhân,
cái kết tuy hài lòng khán giả nhưng vẫn lắng đọng, khiến cho người xem phải suy
nghĩ về vai trò của bản thân đối với gia đình. Tất cả điều đó đã tạo nên bộ phim “
Đêm tối rực rỡ” phù hợp với sự thành công của bộ phim trong thời điểm bấy giờ.
IV. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
https://vietcetera.com/vn/aaron-toronto-nha-uyen-dem-toi-ruc-ro-la-qua-trinh-chua- lanh
https://filmstutamlang.wordpress.com/2016/11/25/dinh-nghia-ve-phim-chinh-kich/
https://moveek.com/bai-viet/phan-tich-dem-toi-ruc-ro-ngon-ngu-dien-anh-bac-thay-
lam-nen-mot-phim-viet-xuat-sac/30274
Tài liệu đào tạo quay phim - tác giả Vũ Viết Hảo
https://skymax.vn/userfiles/file/tai_lieu_dao_tao_quayphim.pdf
https://quayphimviet.com/blog/cam-nang/cac-ky-thuat-dung-phim-co-ban 13 14