tieu luan bao in hoc vien bao chi va tuyen truyen
tiểu luận báo in lý thuyết truyền thông hvbcvtt
Môn: Lý thuyết truyền thông 43 tài liệu
Trường: Học viện Báo chí và Tuyên truyền 2.8 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
LỚP BÁO TRUYỀN HÌNH A2K45 ======***======
BÀI TIỂU LUẬN HẾT MÔN LÝ THUYẾT TRUYỀN THÔNG Tên thành viên: Lê Bảo Anh Nguyễn Hiền Anh Nguyễn Tấn Dũng Nguyễn Thanh Hải Đăng Trần Khánh Huyền Mai Lương Ngọc Linh Nguyễn Thanh Thanh Tâm Trần Thị Thơ
KÊNH TRUYỀN THÔNG: BÁO IN Hà Nội, năm 2025 MỤC LỤC
A. PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC – ĐÁNH GIÁ NHÓM................................................................iv
B. BÁO CÁO HỌC PHẦN........................................................................................................1
I. Phần 1: MỞ ĐẦU.................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài.................................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu............................................................................................................2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu..........................................................................................................2
4. Đối tượng nghiên cứu.........................................................................................................2
5. Phạm vi nghiên cứu............................................................................................................2
6. Phương pháp nghiên cứu...................................................................................................2
7. Bố cục đề tài.......................................................................................................................3
1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BÁO IN........................................................................................4
1.1. KHÁI NIỆM VỀ BÁO IN (Print Journalism/Newspaper)....................................................4
1.1.1. Khái niệm Báo in trên thế giới:......................................................................................4
1.1.2. Khái niệm Báo in ở Việt Nam:.......................................................................................4
1.1.3 Các thể loại tác phẩm trên báo in (3 thể loại chính):......................................................5
2. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN BÁO IN..............................................................7
2.1 . Báo in thế giới.................................................................................................................7
2.1.1. Tiền đề và sự ra đời của báo in hiện đại.......................................................................7
2.1.2. Giai đoạn phát triển mạnh của báo in thế giới...............................................................7
2.1.3. Sự cạnh tranh và suy giảm trong thế kỷ XX–XXI...........................................................8
2.2. Báo in Việt Nam...............................................................................................................8
2.2.1. Giai đoạn hình thành báo chí Việt Nam (1865–1925)....................................................8
2.2.2. Giai đoạn báo chí cách mạng Việt Nam (1925–1945)...................................................8
2.2.3. Giai đoạn báo chí Việt Nam trong thời kỳ độc lập và đổi mới (1945 đến nay)...............9
2.2.4. Đặc điểm riêng của thị trường báo in Việt Nam.............................................................9
3.1. Hình thức....................................................................................................................... 10
3.1.1. Giấy in báo..................................................................................................................10
3.1.2. Khổ báo.......................................................................................................................12
3.1.3. Màu sắc.......................................................................................................................13
3.1.4. Trang nhất...................................................................................................................14
3.1.5. Sapo............................................................................................................................ 16
3.1.6. Dung lượng và mật độ thông tin..................................................................................16
3.1.7. Hệ thống phi ngôn ngữ................................................................................................17
3.1.8. Cách bố trí nội dung....................................................................................................18
3.1.9. Các chuyên trang, chuyên mục...................................................................................19
3.1.10. Phụ trương................................................................................................................19
3.2. Nội dung......................................................................................................................... 19
3.2.1. Tính định kỳ & Tính thời sự.........................................................................................19
3.2.2. Tính xác thực:.............................................................................................................20
3.2.3. Tính định hướng..........................................................................................................21
3.2.4. Phong cách ngôn ngữ:................................................................................................23
3.3. Vai trò của Báo in...........................................................................................................23
3.4 Tần suất phát hành của báo in........................................................................................25
3.4.1 Nhật báo:......................................................................................................................25
3.4.2 Tuần báo:.....................................................................................................................25
3.4.3 Báo nguyệt san:...........................................................................................................25
3.4.4 Nguyệt san:..................................................................................................................25 i
3.4.5 Quý san:.......................................................................................................................26
3.5. Đối tượng độc giả...........................................................................................................26
3.5.1. Đối tượng phản ánh....................................................................................................26
3.5.2. Đối tượng tác động.....................................................................................................26
3.5.3. Đối tượng nguồn tin....................................................................................................27
3.5.4. Đối tượng tương tác....................................................................................................27
3.6. Các hình thức khác của báo in.......................................................................................27
4. CÁC HÌNH THỨC SỬ DỤNG VÀ XU HƯỚNG MỚI.........................................................28
4.1. Các hình thức truyền thống............................................................................................28
4.1.1. Truyền thông chính trị/Chính sách...............................................................................28
4.2. Xu hướng ứng dụng mới................................................................................................31
4.2.1. Báo in tích hợp công nghệ..........................................................................................31
4.2.2. Từ truyền thông đại chúng sang sản phẩm truyền thông chuyên biệt.........................32
5. PHÂN TÍCH CHIẾN DỊCH THỰC TẾ: PHỤ SAN PANORAMA CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN
PHỦ (7/5/2024).....................................................................................................................33
5.1. Bối cảnh......................................................................................................................... 33
5.2 Tổng quan....................................................................................................................... 33
5.3. Nội dung......................................................................................................................... 34
5.4. Kết quả........................................................................................................................... 34
6. ĐÁNH GIÁ KÊNH TRUYỀN THÔNG BÁO IN....................................................................35
6.1. Ưu điểm - Nhược điểm..................................................................................................35
6.2. Cơ hội - Thách thức.......................................................................................................36
6.3. Giải pháp........................................................................................................................ 37
1. TỔNG QUAN DỰ ÁN........................................................................................................39
1.1 Giới thiệu chung..............................................................................................................39
1.2 Mục đích dự án...............................................................................................................39
1.3 Đối tác của dự án............................................................................................................39
1.3.1 Đơn vị hỗ trợ truyền thông...........................................................................................39
1.4 Phân tích SWOT.............................................................................................................40
1.5 Đối tượng công chúng.....................................................................................................41
1.5.1 Nhóm công chúng mục tiêu..........................................................................................41
1.5.2 Nhóm công chúng liên quan.........................................................................................41
1.6 Kênh truyền thông của dự án..........................................................................................42
2. KẾT QUẢ TRIỂN KHAI DỰ ÁN.........................................................................................42
2.1 Thống kê hiệu quả truyền thông online...........................................................................42
2.1.1 Khái quát các kênh truyền thông..................................................................................42
2.1.2 Hiệu quả các kênh truyền thông...................................................................................44
3. QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI DỰ ÁN.....................................................................................49
3.1 Quá trình nghiên cứu và lên ý tưởng...............................................................................49
3.1.1 Viết brief và thiết kế......................................................................................................49
3.1.3 Công cụ quản lý...........................................................................................................52
3.2 Phản hồi của công chúng................................................................................................52
3.2.1 Theo dõi phản hồi của người tiếp cận trên nền tảng facebook.....................................52
3.2.2 Theo dõi phản hồi của người tiếp cận trên nền tảng TikTok.........................................53
3.3 Kế hoạch truyền thông....................................................................................................54
3.3.1 Kế hoạch truyền thông tổng quát.................................................................................54
3.3.2 Timeline kế hoạch truyền thông...................................................................................55
4.1 Tổng kết địa điểm, kinh phí.............................................................................................56
1. Báo cáo nghiên cứu..........................................................................................................59
2. Báo cáo sản phẩm............................................................................................................60 ii
C. LỜI CẢM ƠN....................................................................................................................61 iii
A. PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC – ĐÁNH GIÁ NHÓM iv
B. BÁO CÁO HỌC PHẦN
I. Phần 1: MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, chúng ta đang sống trong thời đại kỷ nguyên số, nơi mà cuộc Cách
mạng công nghiệp 4.0 và sự bùng nổ của internet đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện
cũng như diện mạo của ngành truyền thông. Báo mạng điện tử và mạng xã hội với ưu
thế về tốc độ, sự tiện lợi và khả năng tương tác đa chiều đang ngày càng chiếm lĩnh thị
phần, thay đổi căn bản đi thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng. Trước làn
sóng mạnh mẽ đó, báo in – loại hình báo chí truyền thống và truyền thông lâu đời nhất
– đang phải đối mặt với những thách thức sinh tồn chưa từng có, thậm chí nhiều ý kiến
cực đoan còn cho rằng "kỷ nguyên của báo in đã bị chấm dứt hoàn toàn".
Tuy nhiên, nghịch lý là chính trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, khi
độc giả bị "ngộp" giữa ma trận tin tức chưa được kiểm chứng, xác thực, tin giả và
những nội dung giật gân câu tương tác, thì báo in lại một lần nữa trở về đúng với vị thế
ban đầu là "thước đo” cho sự chuẩn mực. Báo in không chạy đua về tốc độ, mà tập
trung vào chiều sâu phân tích, tính chính xác, tính chính thống, sự biên tập kỹ lưỡng,
chỉn chu và trách nhiệm xã hội cao. Nghiên cứu về báo in, do đó, không phải chỉ là để
tìm hiểu về một quá khứ cũ kỹ, mà là tìm lại những giá trị nền tảng, căn bản nhất của
đạo đức và nghiệp vụ báo chí.
Về mặt lý luận, báo in lại là "cái nôi" của mọi hình thức báo chí hiện đại. Việc
thấu hiểu về cơ chế vận hành, quy trình sản xuất, hình thức và ngôn ngữ đặc thù của
báo in là yêu cầu bắt buộc để nắm vững kiến thức nền tảng về truyền thông.
Về mặt thực tiễn, việc nghiên cứu đề tài này giúp giải quyết câu hỏi lớn rằng:
Báo in cần thay đổi như thế nào để thích nghi? Làm sao để kết hợp giữa truyền thống
và hiện đại? Đây là những vấn đề mà không chỉ các tòa soạn quan tâm mà ngay cả
những người làm truyền thông tương lai cũng cần nhận thức rõ.
Là những sinh viên đang nghiên cứu về đề tài ‘Báo in”, chúng em nhận thấy
rằng việc đi sâu tìm hiểu về báo in là vô cùng cần thiết để củng cố kiến thức cũng như
nâng cao kiến thức chuyên ngành. 1
Xuất phát từ những lý do mang tính thời sự và khoa học nêu trên, chúng em
quyết định lựa chọn đề tài: “Báo in” để thực hiện bài tiểu luận này. Qua đó, chúng em
mong muốn làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò, vị thế thực sự của báo in hiện nay và
đưa ra những góc nhìn chủ quan, khách quan về sự vận động của loại hình báo chí này.
2. Mục tiêu nghiên cứu.
Thông qua việc nghiên cứu, bài tiểu luận hướng tới việc rèn luyện tư duy phân
tích, kỹ năng tổng hợp tài liệu và xây dựng cái nhìn khoa học về sự vận động của các
phương tiện truyền thông trong dòng chảy lịch sử.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu của đề tài nói trên, chúng ta cần thực hiện các
nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:
- Tổng hợp, hệ thống hoá cơ sở lý luận, lý thuyết, khái niệm, các nghiên cứu liên
quan đến đề tài “Báo in”.
- Khảo sát, trình bày, phân tích về thực tiễn, thực trạng về “Báo in”, phân tích dữ
liệu thực tế về đối tượng, vấn đề nghiên cứu.
- Đánh giá, phân tích chuyên sâu về đề tài bao gồm các khía cạnh, so sánh, đối
chiếu các yếu tố liên quan.
- Đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm giải quyết vấn đề hoặc phát huy mặt tích cực.
- Xác định phạm vi, phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong nghiên cứu đề tài.
4. Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu các kênh truyền thông về báo in và báo cáo sản phẩm truyền thông của nhóm.
5. Phạm vi nghiên cứu.
- Phạm vi nội dung: Giới thiệu chung , lịch sử hình thành và phát triển, đặc điểm,
các hình thức sử dụng của báo in. - Phạm vi thời gian:
- Phạm vi không gian: Báo in tại Việt Nam và trên thế giới.
6. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, lý thuyết: Tiến hành thu nhập và nghiên cứu,
phân tích thông tin từ những sách báo, tạp chí khoa học, các diễn đàn khoa học, giáo
trình, website chính chống có cơ sở, đáng tin cậy và các dự án, công trình nghiên cứu
có liên quan trước đó. Phương pháp nghiên cứu này giúp tác giả hiểu chuyên sâu về cơ 2
sở lý luận, lý thuyết, khoa học, chỉ ra các khái niệm, vai trò, lịch sử, ý nghĩa cũng như
các nội dung trong phạm vi nghiên cứu của báo in.
- Phương pháp quan sát, nghiên cứu thực tế: Sử dụng, quan sát những bài báo in
đã được phát hành như một nguồn dữ liệu, phân tích nội dung, hình thức, vai trò, đặc
điểm, thông điệp, tần suất, cách thể hiện thông tin, kết hợp với nghiên cứu lý thuyết để
nghiên cứu và đánh giá. Phương pháp này giúp tác giả có căn cứ thực tiễn kiểm chứng
cho phần cơ sở lý luận.
7. Bố cục đề tài.
Ngoài phần phân chia công việc - đánh giá nhóm, phần mở đầu, phần báo cáo
sản phẩm, phần kết luận thì nội dung chính của bài tiểu luận về báo in gồm 4 phần chính như sau:
Phần 1: Giới thiệu chung về báo in.
Phần 2: Lịch sử hình thành và phát triển của báo in. Phần 3: Đặc điểm.
Phần 4: Các hình thức sử dụng báo in trong truyền thông.
Phần 5: Chiến dịch truyền thông của báo in 3
II. Phần 2: BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KÊNH TRUYỀN THÔNG BÁO IN 1.
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BÁO IN
1.1. KHÁI NIỆM VỀ BÁO IN (Print Journalism/Newspaper)
1.1.1. Khái niệm Báo in trên thế giới:
Trên thế giới, khái niệm “Báo in” thường được tiếp cận dưới góc độ “Phương
tiện truyền thông” và “Công nghệ”. Họ thường dùng các thuật ngữ như “Truyền thông
in ấn” hoặc “Báo chí in”.
Theo từ điển Cambridge thì “Báo in” (Newspaper) là “Một tài liệu được in ấn
định kỳ bao gồm các tờ giấy khổ lớn gấp lại với nhau, hoặc một trang web, chứa các
bản tin, bài báo, hình ảnh và quảng cáo.” (Nguyên văn: a regularly printed document
consisting of large sheets of paper that are folded together, or a website, containing
news reports, articles, photographs, and advertisements)
Một định nghĩa phổ biến khác về báo in được định nghĩa bởi trang Bách khoa
toàn thư Britannica thì viết : “Báo, một ấn phẩm và là một hình thức truyền thông đại
chúng cũng như phương tiện thông tin đại chúng, thường được phát hành hàng ngày,
hàng tuần hoặc vào các thời điểm định kỳ khác, cung cấp tin tức, quan điểm, các bài
phóng sự chuyên đề, và các thông tin khác được công chúng quan tâm và thường có
chứa quảng cáo.”(Nguyên văn: Newspaper, a publication and form of mass
communication and mass media usually issued daily, weekly, or at other regular times
that provides news, views, features, and other information of public interest and that often carries advertising.)
Tựu trung lại, dù tiếp cận dưới góc độ hình thức vật lý (như Cambridge) hay
chức năng xã hội (như Britannica) thì 'Báo in' đều được khẳng định là một thiết chế
truyền thông có tính định kỳ và tổ chức chặt chẽ. Nó không đơn thuần là tập hợp của
mực in và giấy, mà là phương tiện nền tảng của truyền thông đại chúng, đóng vai trò
cầu nối thiết yếu trong việc truyền tải dòng chảy thông tin, quan điểm và văn hóa đến cộng đồng xã hội.
1.1.2. Khái niệm Báo in ở Việt Nam:
Theo cuốn Từ điển Tiếng Việt do Giáo sư Hoàng Phê chủ biên thì “Báo” (danh
từ) được định nghĩa là: "Tờ in những tin tức thời sự, những bài bình luận, v.v., phát hành theo định kỳ." 4
Tại Việt Nam, định nghĩa về báo in có tính pháp lý rất cao nên định nghĩa về
báo in còn được hiểu theo hai góc độ là pháp lý và chuyên môn báo chí:
+ Dưới Góc độ pháp lý:
Theo Luật Báo chí năm 2016 (Khoản 3, Điều 3, Luật Báo chí số
103/2016/QH13), báo in được định nghĩa như sau: “Báo in là loại hình báo chí sử
dụng chữ viết, tranh, ảnh, thực hiện bằng phương tiện in để phát hành đến bạn đọc,
bao gồm báo, tạp chí in."
+ Dưới góc độ lý luận Báo chí:
Trong hệ thống giáo trình đào tạo báo chí chính thống tại Việt Nam, khái niệm
báo in được các học giả định nghĩa khá thống nhất về mặt bản chất và kỹ thuật. Cụ thể,
trong cuốn Giáo trình Cơ sở lý luận báo chí truyền thông, PGS.TS Dương Xuân Sơn
đã nhấn mạnh vào tính lịch sử và công nghệ khi khẳng định: 'Báo in là loại hình báo
chí ra đời sớm nhất, sử dụng chữ viết và hình ảnh làm phương tiện chuyển tải thông
tin, dùng công nghệ in ấn để nhân bản và phát hành rộng rãi tới công chúng'. Bên cạnh
đó, tiếp cận dưới góc độ sản phẩm, TS. Nguyễn Văn Dững trong sách Cơ sở lý luận
báo chí (NXB Lao động) lại định nghĩa: 'Báo in là sản phẩm thông tin - văn hóa được
phát hành định kỳ, sử dụng ngôn ngữ văn tự (chữ viết) và hình ảnh tĩnh được in trên
giấy để truyền tải thông tin thời sự và các vấn đề xã hội đến độc giả'. Như vậy, cả hai
định nghĩa đều gặp nhau ở việc xác định vai trò cốt lõi của chữ viết, hình ảnh và công
nghệ in ấn trong loại hình này.
1.1.3 Các thể loại tác phẩm trên báo in (3 thể loại chính):
Sự phong phú của hệ thống báo in không chỉ thể hiện qua số lượng đầu báo mà
còn qua sự đa dạng trong cách thức tổ chức và vận hành. Để nhận diện và quản lý hệ
thống này, khoa học báo chí thường tiến hành phân loại dựa trên ba tiêu chí căn bản:
tần suất phát hành, phạm vi nội dung và cấp độ cơ quan chủ quản:
Thứ nhất, xét về định kỳ phát hành, báo in được phân chia dựa trên định kỳ xuất
bản, tương ứng với chức năng thông tin khác nhau, phổ biến là Nhật báo: Là những tờ
báo phát hành hàng ngày (thường vào buổi sáng). Nhiệm vụ cốt lõi của nhật báo là cập
nhật tin tức nóng hổi (Hard news) vừa diễn ra trong 24 giờ qua; Báo tuần/Tuần san:
Phát hành mỗi tuần một kỳ. Do không chịu áp lực về tốc độ, tuần báo tập trung vào các
bài bình luận sâu, phóng sự điều tra và phân tích sự kiện. Ngoài ra còn có các ấn phẩm 5
có kỳ hạn dài hơn như Nguyệt san (hàng tháng), Quý san (3 tháng) thường mang tính
chất tạp chí nghiên cứu chuyên sâu.
Thứ hai, xét về nội dung và đối tượng độc giả, hệ thống báo in được phân khúc thành hai nhóm rõ rệt:
- Báo chính trị - xã hội tổng hợp: Đây là các tờ báo có độ phủ thông tin rộng, bao
quát mọi mặt đời sống từ chính trị, kinh tế đến văn hóa, thể thao, phục vụ đối
tượng độc giả đại chúng đa dạng.
Ví dụ: Báo Tiền Phong, Báo Người Lao Động.
- Báo chuyên ngành/chuyên đề: Là các ấn phẩm chỉ tập trung sâu vào một lĩnh
vực cụ thể hoặc phục vụ một nhóm đối tượng nhân khẩu học nhất định. Sự tồn
tại của loại hình này phản ánh xu hướng chuyên biệt hóa của báo chí hiện đại.
Ví dụ: Báo Đầu tư (dành cho giới kinh doanh), Báo Bóng đá (dành cho người hâm
mộ thể thao), Báo Phụ nữ Việt Nam (dành cho giới nữ).
Thứ ba, xét về cơ quan chủ quản và phạm vi hành chính, đặc biệt trong bối cảnh
báo chí Việt Nam, báo in được phân cấp theo vị trí của cơ quan chủ quản trong hệ thống chính trị:
- Báo in cấp Trung ương: Là cơ quan ngôn luận của các tổ chức Đảng, Nhà nước
hoặc các đoàn thể ở cấp Trung ương. Các tờ báo này có nhiệm vụ tuyên truyền
đường lối, chính sách mang tầm quốc gia và có mạng lưới phát hành phủ sóng toàn quốc.
Ví dụ: Báo Nhân Dân (của Ban Chấp hành Trung ương Đảng), Báo Quân đội
Nhân dân (của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng).
- Báo in cấp Địa phương: Là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Nội dung tập trung phản ánh các vấn đề
dân sinh và tình hình kinh tế - xã hội tại địa phương đó.
Ví dụ: Báo Hà Nội Mới (TP. Hà Nội), Báo Sài Gòn Giải Phóng (TP. Hồ Chí Minh), Báo Nghệ An.
Việc phân loại này không chỉ có ý nghĩa về mặt quản lý nhà nước mà còn giúp
các tòa soạn xác định rõ 'phân khúc thị trường' và 'tôn chỉ mục đích' hoạt động, từ đó
xây dựng chiến lược nội dung phù hợp để tiếp cận độc giả mục tiêu."
- Nhóm Thông tấn (Tin tức): Tin vắn, tin tường thuật, tin tổng hợp với mục đích
là thông báo sự việc nhanh chóng và ngắn gọn. 6
- Nhóm Chính luận: Xã luận, bình luận, chuyên luận với mục đích là đưa ra quan
điểm, phân tích sâu sắc của tòa soạn hoặc tác giả về một vấn đề nào đó.
- Nhóm Ký báo chí - Phóng sự: Phóng sự, ký chân dung, ký sự, ghi nhanh, đây là
thế mạnh của báo in với văn phong giàu hình ảnh và cảm xúc.
2. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN BÁO IN
2.1 . Báo in thế giới
2.1.1. Tiền đề và sự ra đời của báo in hiện đại
Lịch sử báo in đã nhen nhóm xuất hiện từ trước Công nguyên dưới những hình
dạng sơ khai nhất. Con người đã sử dụng nhiều hình thức truyền tin ban sơ như khắc
ký hiệu lên gỗ, đất nung hoặc da thú… Cách thức truyền tin này đã tồn tại cùng các đế
chế và đô thị cổ đại trong hàng nghìn năm trước khi báo in hiện đại xuất hiện.
Vào cuối thế kỷ 16, thành phố Venice (Ý) cho ra đời tờ công báo đầu tiên dành
cho giới quý tộc. Đất nước Ý là nơi đầu tiên khai biến các bản tin thành báo định kỳ
nhưng chỉ được viết tay, gọi là “Avvisi” - được xem là tiền thân của báo giấy hiện đại.
Tuy nhiên, nền móng thực sự cho báo in chỉ bắt đầu khi Johannes Gutenberg phát
minh ra máy in sử dụng con chữ rời vào năm 1447. Sự ra đời của công nghệ in đã đặt
nền tảng cho kỷ nguyên phát triển của báo chí hiện đại.
Đến năm 1605, tờ “Relation aller Furnemmen und gedenckwurdigen
Historyien” (Kể về tất cả những câu chuyện nổi tiếng và đáng nhớ) do Johann Carolus
xuất bản ở Strasbourg (Đức ngày nay) được xem là tờ báo in đầu tiên trên thế giới.
2.1.2. Giai đoạn phát triển mạnh của báo in thế giới
Thế kỷ XVIII, báo in bước vào thời kỳ phát triển rực rỡ nhờ có các tiến bộ về
khoa học - kỹ thuật, sự gia tăng về dân trí cùng với nhu cầu thông tin cao trong cách
mạng Công nghiệp - thời kỳ kinh tế thương mại và giao lưu quốc tế mở rộng.
Đến thế kỷ XIX, báo in trở thành kênh truyền thông chủ đạo, chi phối dư luận
xã hội và mang lại lợi nhuận lớn cho các tập đoàn truyền thông. Việc phát minh ra
Máy điện báo (1844) đã giúp tin tức lan truyền nhanh chóng và đông đảo các tầng lớp
được tiếp cận với thông tin thông qua báo giấy. Cùng với đó là sự ra đời của các hãng
thông tấn quốc tế như Havas (1835), Wolff (1849) và Reuters (1851) đã tạo nên cuộc
cách mạng trong việc sản xuất tin tức, đưa báo chí trở thành một ngành công nghiệp chuyên nghiệp. 7
2.1.3. Sự cạnh tranh và suy giảm trong thế kỷ XX–XXI
Bước sang thế kỷ XX, báo in không còn giữ vị thế độc tôn và bắt đầu chịu sức
ép cạnh tranh trên thị trường truyền thông. Sự xuất hiện của một số loại hình báo chí
như phát thanh và đặc biệt là truyền hình đã làm thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin
của công chúng. Khi báo điện tử và Internet phát triển mạnh từ cuối thế kỷ XX, lượng
phát hành báo in suy giảm rõ rệt. Nhiều tờ báo lâu đời đã ngừng bản in và chuyển sang
hình thức e-paper hoặc tạp chí chuyên đề, nội dung dần xoáy sâu vào dạng báo chí dữ
liệu và mang tính chuyên biệt.
Ngày nay, báo in vẫn tồn tại nhưng giữ vai trò kênh chuyên sâu, tập trung vào
phân tích – bình luận, đồng thời phải thích ứng với môi trường truyền thông số hóa và cạnh tranh đa nền tảng. 2.2. Báo in Việt Nam
2.2.1. Giai đoạn hình thành báo chí Việt Nam (1865–1925)
Báo in du nhập vào Việt Nam trong bối cảnh Pháp tiến hành xâm lược và thiết
lập bộ máy cai trị ở Nam Kỳ, nơi đây trở thành nơi khởi sinh của nền báo chí Việt
Nam, nhưng ngay từ lúc thành hình, làng báo đã bị lệ thuộc vào những luật lệ cho
chính quyền Pháp đặt ra.
Ngành công nghiệp báo in Việt Nam ra đời muộn, đánh dấu bằng tờ “Gia Định
báo” - tờ báo quốc ngữ đầu tiên và được xuất bản số đầu vào ngày 15/4/1865. Cuối thế
kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, nền báo chí gắn liền với tên tuổi nhà báo, nhà văn hóa, nhà
bác học Trương Vĩnh Ký. Cùng với việc phổ cập chữ Quốc ngữ và sự xuất hiện của
tầng lớp trí thức mới, báo in dần phát triển trên khắp ba miền với một số tờ như Đại
Việt Tân Báo (1905) ở Hà Nội,...
2.2.2. Giai đoạn báo chí cách mạng Việt Nam (1925–1945)
Ngày 21/6/1925, tờ “Thanh Niên” do Nguyễn Ái Quốc sáng lập ra đời, đánh
dấu sự hình thành của báo chí cách mạng Việt Nam. Trong giai đoạn này, báo chí
luôn là một “vũ khí sắc bén”, là công cụ hiệu quả để tuyên truyền, tổ chức, cổ động
cho các chiến sĩ và quần chúng.
Trong vòng 20 năm, từ tờ Thanh Niên ra mắt năm 1925 cho tới Cờ Giải Phóng
năm 1945, báo chí cách mạng không chỉ dừng lại ở những tờ báo khổ nhỏ, số lượng có
hạn mà đã có gần 400 tờ báo và tạp chí được in trong nước, hình thức đa dạng. Dẫu
cho chất lượng các tờ báo chưa đồng đều, song giai đoạn báo chí cách mạng vẫn giữ 8
vai trò truyền bá tư tưởng giải phóng dân tộc và vận động phong trào yêu nước. Báo in
trở thành công cụ đấu tranh quan trọng, góp phần chuẩn bị cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945.
2.2.3. Giai đoạn báo chí Việt Nam trong thời kỳ độc lập và đổi mới (1945 đến nay)
Sau Cách mạng Tháng Tám, báo chí Việt Nam bước vào thời kỳ mới với sự ra
đời của các tờ báo chính thống như Sự Thật (tiền thân của báo Nhân Dân). Trong hai
cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, báo in vừa là phương tiện tuyên truyền
vừa là tư liệu lịch sử độc lập dân tộc. Bên cạnh đó, hội nhà báo Việt Nam được thành
lập vào năm 1951, đánh dấu sự ra đời của một tổ chức quan trọng, là tập hợp của
những nhà báo chân chính và định hướng sự phát triển của nghề làm báo trong xã hội
Từ sau năm 1975 và đặc biệt sau Đổi mới năm 1986, báo in phát triển mạnh cả
về nội dung lẫn kỹ thuật. Công nghệ in chuyển từ typo sang offset, rồi tiến tới ứng
dụng máy tính và xuất bản hiện đại.
Năm 1989, Luật Báo chí Việt Nam được ban hành, Việt Nam trở thành một
trong số ít các quốc gia quy định rõ ràng về luật lệ và yêu cầu trong các hoạt động báo
chí. Luật Báo chí đã được sửa đổi nhiều lần (1989 - 1999 - 2016) và nhờ vào khuôn
khổ pháp lý này, báo in vẫn giữ được tính chính danh cao dù hiện nay loại hình này đã
suy giảm đáng kể về độ tương tác và tiếp cận so với các kênh truyền thông hiện đại.
Trong thời kỳ số hóa, báo in tập trung vào phân tích chuyên sâu, định dạng dài,
chuyên đề, song nên báo in Việt Nam cũng đang đối mặt với áp lực mạnh từ sự chuyển
mình mạnh mẽ của đất nước trong thời đại số - báo điện tử và mạng xã hội.
2.2.4. Đặc điểm riêng của thị trường báo in Việt Nam
Không giống nhiều quốc gia nơi báo in chủ yếu hoạt động theo mô hình kinh
doanh, báo in Việt Nam mang tính nhiệm vụ chính trị, được quản lý bởi hệ thống pháp
luật rõ ràng, không phải tổ chức nào cũng đủ điều kiện xuất bản báo in.
Báo in ở Việt Nam còn giữ vai trò như một minh chứng lịch sử, trở thành nguồn
tư liệu tham chiếu quan trọng trong việc ghi nhận diễn biến sự kiện hoặc phục vụ lập
luận pháp lý, thông qua các số báo cụ thể cùng mốc thời gian phát hành – phản ánh
thời điểm và bối cảnh ra đời của thông tin. 9 3. ĐẶC ĐIỂM
Mỗi loại hình truyền thông đều sở hữu một ‘'mã gien’' riêng biệt quy định cách
thức thông điệp được mã hóa và giải mã. Đối với báo in, đặc trưng đó không nằm ở
âm thanh hay chuyển động, mà ẩn chứa trong sự tĩnh tại của văn bản, nghệ thuật trình
bày và tính ổn định của thông tin trên trang giấy. Những giới hạn về không gian và
thời gian phát hành vừa là thách thức, vừa là yếu tố tạo nên tính chuyên sâu và độ tin
cậy đặc trưng cho loại hình này. Trên cơ sở đó, Mục III sẽ tập trung làm rõ các đặc
điểm cơ bản định hình nên bản sắc của báo in. 3.1. Hình thức 3.1.1. Giấy in báo
Theo wikipedia, Giấy in báo là giấy không tráng có tỷ trọng sợi gỗ (không bao
gồm sợi tre nứa) thu được từ phương pháp chế biến cơ học hoặc cơ-hóa học ≥ 65%
tổng trọng lượng sợi, không hồ hoặc hồ rất mỏng, có độ ráp bề mặt Parker Print Surf
(IMPa) trên 2.5 micromet, trọng lượng riêng ≥ 40g/m² nhưng ≤ 65g/m², phục vụ mục
đích in báo. Giấy in báo có thể ở dạng tờ rời hoặc cuộn.
Giấy in báo chủ yếu được làm từ bột gỗ nghiền hoặc bột giấy tái chế. Việc lựa
chọn nguyên liệu này xuất phát từ ba lý do chính:
Một là, khả năng tối ưu hóa chi phí
Báo in là sản phẩm dùng một lần và in với số lượng khổng lồ hàng ngày. Vì
vậy, giá thành giấy phải rẻ nhất có thể. Mà theo nghiên cứu của tác giả Christopher J.
Biermann được in thành cuốn Handbook of Pulp and Paper Technology (Sổ tay Công
nghệ Bột giấy và Giấy), quy trình sản xuất bột gỗ nghiền cho hiệu suất chuyển hóa rất
cao, tận dụng được khoảng 90-95% khối lượng gỗ ban đầu. Từ đó, nhà in sẽ tận dụng
được tối đa nguyên liệu, làm cho giá giấy báo rẻ hơn nhiều so với các loại giấy khác.
Hai là, về độ đục và chống nhìn xuyên thấu
Do yêu cầu về mặt kinh tế nên giấy báo phải rất mỏng để giảm bớt giá thành
sản xuất và in ấn(phổ biến nhất ở mức 40 - 45 gsm (trong khi giấy A4 photo thông
thường là 70-80 gsm), nhưng điều này lại khiến cho việc in chữ ở cả hai mặt trở nên
khó khăn hơn. Bởi nếu dùng giấy trắng tinh khiết mà làm mỏng như giấy báo, bạn sẽ
nhìn xuyên qua mặt sau (thấu quang), chữ mặt sau đè lên mặt trước rất rối mắt. Nhưng
trong bột gỗ nghiền lại chứa nhiều tạp chất (sợi xơ ngắn, mảnh vụn gỗ...) và đặc biệt là 10
Lignin. Những tạp chất này giúp tán xạ ánh sáng tốt hơn, làm cho tờ giấy có độ đục
cao. Nhờ vậy, dù giấy báo rất mỏng nhưng ta bạn vẫn đọc được rõ ràng.
Ba là về khả năng thấm mực nhanh
Máy in báo (in cuộn) chạy với tốc độ và cường độ rất cao (hàng chục nghìn
bản/giờ). Do đó, mực in xuống phải khô ngay lập tức trước khi tờ báo bị gấp lại, nếu
không sẽ bị lem nhem. Và chỉ có giấy báo in mới có đủ khả năng đáp ứng được yêu
cầu này, bởi giấy từ bột gỗ nghiền có cấu trúc xốp. Nó hoạt động như một miếng bọt
biển hút mực in thấm sâu vào trong sợi giấy ngay tức thì.
Tuy nhiên, giấy báo in vẫn có những hạn chế của nó. Do còn chứa nhiều chất
Lignin, giấy báo có đặc tính dễ bị oxy hóa, ngả vàng và giòn theo thời gian. Điều này
phản ánh đúng tính chất lưu hành ngắn hạn và tính thời sự của loại hình báo chí này
Bên cạnh đó, hiện nay, chất liệu giấy dùng trong in ấn sách, báo và tạp chí rất
đa dạng và phong phú. Tùy thuộc vào yêu cầu của sản phẩm cũng như đối tượng độc
giả hướng đến, các đơn vị xuất bản sẽ lựa chọn loại giấy phù hợp nhằm bảo đảm chất
lượng thẩm mỹ và trải nghiệm đọc.
Một số chất liệu giấy in sách, báo, tạp chí phổ biến gồm:
- Giấy Couches: Là loại giấy được tráng phủ cao lanh, có bề mặt mịn, khả năng
bám và hút mực đồng đều. Nhờ đó, khi in sách truyện, tạp chí, hình ảnh thể hiện sắc
nét, độ tương phản cao. Các ấn phẩm in trên giấy Couches còn giúp bảo vệ mắt người
đọc nhờ độ chắn sáng tốt, hạn chế hiện tượng chói mắt. Định lượng giấy thường dao
động từ 80 đến 350 gsm.
- Giấy Fort: Đây là chất liệu giấy in tạp chí thông dụng. Giấy Fort không tráng
phủ, bề mặt khá mịn, không gây lóa khi đọc. Định lượng phổ biến trong khoảng từ 60 đến 90 gsm.
- Giấy Bristol: Có bề mặt cán láng, kết cấu cứng và nặng, vì vậy thường được sử
dụng để in bìa sách, báo, tạp chí. Định lượng giấy từ 230 đến 350 gsm.
- Giấy Offset: Có khả năng bám mực tốt, đặc biệt phù hợp với in chữ đen trắng.
Với các ấn phẩm sách báo, tạp chí theo phong cách truyền thống, giấy Offset màu ngà
vàng thường được lựa chọn để tạo cảm giác mộc mạc, hoài niệm và không gây lóa mắt cho người đọc. 11
- Giấy mỹ thuật: Là loại giấy có giá thành cao, thường được sử dụng trong in ấn
các ấn phẩm sách, báo, tạp chí cao cấp nhằm tăng giá trị thẩm mỹ và sự sang trọng cho sản phẩm. 3.1.2. Khổ báo
Trong cấu trúc tổng thể của một ấn phẩm báo chí, khổ báo đóng vai trò là
khung xương định hình nên phương thức tổ chức thông tin và dẫn dắt thị giác độc giả.
Không đơn thuần là các thông số kỹ thuật về kích thước giấy, việc lựa chọn khổ báo
còn phản ánh tư duy biên tập và chiến lược tiếp cận công chúng của toà soạn. Khổ báo
quyết định không gian thiết kế, mật độ tin bài và trực tiếp ảnh hưởng đến trải nghiệm
cầm nắm, đọc hiểu của người tiếp nhận trong các bối cảnh khác nhau.
Trên thế giới có ba định dạng chuẩn phổ biến: Một là khổ lớn
Với kích thước truyền thống khoảng 600 x 750 mm (hoặc biến thể hiện đại 381
x 578 mm), đây được xem là "khuôn vàng thước ngọc" cho báo chí chính luận. Diện
tích mặt báo lớn cho phép dàn trải thông tin theo chiều sâu, tạo cảm giác uy nghiêm và
tin cậy. Chính vì vậy, các tờ báo lớn như The New York Times hay The Washington
Post vẫn trung thành với định dạng này để khẳng định vị thế "báo chí chất lượng cao" Hai là khổ vừa
Với kích thước tiêu chuẩn 315 x 470 mm. Đây là định dạng dung hòa, phổ biến
tại Châu Âu (tiêu biểu là tờ Le Monde của Pháp), mang lại sự cân đối giữa tính trang
trọng và sự tiện dụng. Ba là Khổ nhỏ
Khổ báo này có kích thước trung bình xấp xỉ khổ A3 (280 x 430 mm) và từng
được coi là “bộ nhận diện chung” của những “tờ báo lá cải”.
Tại Việt Nam, các cơ quan báo in đã rất linh hoạt trong việc lựa chọn và sử
dụng khổ báo sao cho vừa tương ứng với tôn chỉ mục đích của từng cơ quan báo chí,
lại vừa tạo ra được một điểm nhấn riêng về mặt hình thức đến với bạn đọc
Ở nhóm báo Chính trị - Xã hội, điển hình là Báo Nhân Dân, ấn phẩm vẫn duy
trì kích thước 42 x 58,5 cm. Kích thước này tiệm cận với chuẩn khổ lớn quốc tế, giữ
nguyên vẻ trang trọng cần thiết của cơ quan ngôn luận Đảng, phù hợp với đối tượng
độc giả là cán bộ nghiên cứu tại văn phòng thay vì đọc khi di chuyển. 12
Ngược lại, nhóm báo thị trường hướng tới giới trẻ như Tuổi Trẻ (26 x 37,5 cm)
hay Thanh Niên (25,5 x 37 cm) lại lựa chọn định dạng nhỏ gọn hơn.
Sự lựa chọn này đã cho thấy được một xu hướng chung của ngành báo in thế
giới, đó là xu hướng “Compact hóa”. Thuật ngữ 'Compact' lần đầu tiên được định danh
rộng rãi vào năm 2003 tại Anh, gắn liền với cuộc cách mạng về khổ báo do tờ The
Independent khởi xướng. Để phân biệt ấn phẩm khổ nhỏ của mình với dòng 'báo lá cải'
vốn thiên về tin tức giật gân, The Independent đã sử dụng khái niệm 'Compact' để
khẳng định cam kết về chất lượng báo chí chính luận trong một định dạng vật lý tinh
gọn hơn. Kể từ đó, 'xu hướng Compact hóa' trở thành thuật ngữ học thuật dùng để chỉ
sự chuyển dịch của các tờ báo từ khổ lớn sang các định dạng nhỏ gọn nhằm thích ứng
với lối sống công nghiệp hiện đại. Xu hướng này phù hợp với nhịp sống nhanh, đáp
ứng nhu cầu tiếp nhận tin tức vào mọi thời điểm, mọi địa điểm của đa phần độc giả
thời nay. Không những thế, xu hướng thu nhỏ khổ báo khổ nhỏ không chỉ là lời giải dễ
thực hiện cho bài toán kinh tế (giảm chi phí giấy in – vốn chiếm 50-70% giá thành) mà
sâu xa hơn, đây là nỗ lực thích nghi sinh tồn trước sự cạnh tranh của điện thoại thông
minh: khi độc giả đã quen với màn hình điện thoại nhỏ gọn, một tờ báo khổ quá lớn trở
nên cồng kềnh và bất tiện. 3.1.3. Màu sắc
Nếu như chất liệu và khổ báo tạo nên 'bộ khung' vật lý cho tờ báo, thì màu sắc
chính là yếu tố thổi sinh khí vào từng trang tin. Vốn từng bị gắn mác 'Những quý bà
xám' (The Gray Ladies) trong kỷ nguyên đen trắng, báo in ngày nay đã thực hiện cuộc
cách mạng về màu sắc để thích nghi với thị hiếu của độc giả hiện đại. Sự hiện diện của
màu sắc là lời giải cho bài toán cạnh tranh về mặt thị giác, biến tờ báo từ những văn
bản khô khan thành các ấn phẩm sống động và có sức hút thương mại.
Về kỹ thuật in ấn, báo in hiện đại không sử dụng hệ màu phát sáng RGB như
các thiết bị điện tử mà vận hành dựa trên hệ màu trừ CMYK (Cyan - Xanh lơ, Magenta
- Hồng cánh sen, Yellow - Vàng, Key - Đen). Để tạo ra hình ảnh màu, các nhà in phải
thực hiện kỹ thuật in chồng bốn lớp mực lên nhau.
Tuy nhiên, do đặc tính vật lý của giấy in báo là có độ xốp cao và có màu ngà ,
mực in khi tiếp xúc với giấy thường bị thấm sâu và loang rộng hơn. Hệ quả là màu sắc
trên báo in luôn có độ bão hòa thấp, mang sắc thái trầm và đục hơn so với tạp chí in 13
Tài liệu liên quan:
-
Tiểu luận kết thúc học phần môn Lý thuyết truyền thông | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
14 7 -
Bài tập Tìm hiểu và phân tích một lý thuyết truyền thông tự chọn môn Lý thuyết truyền thông | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
13 7 -
Tài liệu về lý thuyết truyền thông
62 31 -
Lập kế hoạch truyền thông nhằm quảng bá, thu hút và lôi kéo công chúng đến với đối tác của công ty bạn | Bài tập lớn Lý thuyết truyền thông
240 120