Tiểu luận Cơ hội, Thách thức và Tương lai APEC môn Kinh tế chính trị quốc tế - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA: QUAN HỆ QUỐC TẾ   
CƠ HỘI, THÁCH THỨC VÀ TƯƠNG LAI CỦA APEC
(Tiểu luận cuối kỳ)
Môn: CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ
Họ và tên: Nguyễn Trọng Nhân MSSV: 2157061118
Lớp: Nhóm 2_GĐ2_CT5_QH1921CLC
Giảng viên: TS. Nguyễn Văn Duẩn
TP. HỒ CHÍ MINH, 2023 MỤC LỤC
1. Giới thiệu.............................................................................................................1
2. Cơ hội..................................................................................................................1
3. Thách thức...........................................................................................................3
4. Tương lai.............................................................................................................5
5. Kết luận...............................................................................................................6
Tài liệu tham khảo.....................................................................................................7 1. Giới thiệu
APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) là một tổ chức kinh tế quốc tế được
thành lập vào năm 1989, có 21 thành viên, bao gồm các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung
Quốc, Nhật Bản và các nước ASEAN nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại giữa
các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương. Tổ chức này không có cơ quan điều hành
chính thức, mà hoạt động dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền, tự nguyện và không
ràng buộc pháp lý. APEC tập trung vào các vấn đề như giảm thuế quan, thúc đẩy thương
mại tự do và công bằng, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững. Tổ chức
này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đàm phán và thúc đẩy các thỏa thuận kinh tế
đa phương, đồng thời là diễn đàn quan trọng cho các nhà lãnh đạo khu vực để thúc đẩy sự
hợp tác và giải quyết các vấn đề chung. 2. Cơ hội
Alan Bollard (Giám đốc điều hành Ban Thư ký APEC) nhấn mạnh rằng cơ chế
vận hành phi chính thức và tự nguyện của APEC mang lại nhiều lợi thế trong bối cảnh
thương mại toàn cầu biến động. 1Trong bối cảnh thương mại hàng hóa truyền thống thay
đổi, APEC có thể tập trung vào việc thúc đẩy thương mại dịch vụ, vốn đang phát triển
mạnh mẽ nhờ vào giá cả vận hành rẻ hơn và tính dịch chuyển của công nghệ mới. Cũng
theo ông Alan, khi Mỹ tái đẩy mạnh hoạt động sản xuất trong nước và Trung Quốc
chuyển giao sản xuất tới các quốc gia ít phát triển hơn, APEC có thể hỗ trợ các nền kinh
tế thành viên trong quá trình này, đảm bảo lợi ích chung và sự phát triển bền vững cho khu vực.
Nhằm khẳng định vai trò diễn đàn quan trọng, giải quyết các vấn đề khu vực và
toàn cầu thì bên cạnh các vấn đề ưu tiên như kinh tế - thương mại, APEC ngày càng chú
trọng giải quyết các vấn đề an ninh, chính trị khu vực nhằm đáp ứng được nhu cầu phát
triển trong giai đoạn mới của tổ chức. Lần đầu tiên các nhà lãnh đạo APEC tiến hành đối
thoại với lãnh đạo của tất cả 10 thành viên ASEAN nhằm tăng cường phối hợp thúc đẩy
1 Trí Dũng (2017). Những cơ hội và thách thức của APEC. 1
tăng trưởng và liên kết kinh tế khu vực. 2Trong nhiều biến động, nòng cốt các giá trị và
đồng thuận của APEC được phát huy nhằm đáp ứng nhu cầu hợp tác đa phương về an
ninh. Các quốc gia thành viên có thể sử dụng APEC để thảo luận về các vấn đề an ninh
khu vực như chống khủng bố, quản lý biên giới và kiểm soát vũ khí. APEC đã trở thành
diễn đàn quan trọng cho các quốc gia trong khu vực để trao đổi quan điểm và tăng cường
hợp tác chính sách, đồng thời phối hợp hành động để đối phó với những thách thức đe
dọa đến sự ổn định của an ninh khu vực. Sự tham gia của các cường quốc như Mỹ, Nhật
Bản, Trung Quốc và Nga đã giúp APEC thu hút sự quan tâm và đóng góp tích cực vào
hình ảnh và hoạt động của tổ chức này. Bằng cách thúc đẩy sự cân bằng lực lượng và dự
đoán hành vi của các nước lớn, APEC giúp giảm thiểu rủi ro từ "sự hiểu lầm chiến lược"
và hạn chế các hành động đơn phương không lường trước của các cường quốc tại khu
vực châu Á - Thái Bình Dương.3
Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, dân số thế giới sẽ tăng lên 9,6 tỷ người vào năm
2050, đòi hỏi sản lượng nông nghiệp phải tăng 70% để đáp ứng nhu cầu lương thực tại
thời điểm đó .4 Nắm bắt vấn đề cấp bách này, APEC tập trung vào việc giải quyết vấn đề
an ninh lương thực và an toàn thực phẩm, đảm bảo sức khỏe cộng đồng và nguồn cung
thực phẩm bền vững cho khu vực. Trong tháng 4 năm 2016 tại Hà Nội, Bộ Công Thương
phối hợp với Ban Thư ký APEC đã tổ chức “Đối thoại Công - Tư APEC về Tạo thuận lợi
cho việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng nhằm tăng cường an ninh lương thực”. 5Trong buổi
Đối thoại, các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và các nhà đầu tư từ khu vực Châu
Á - Thái Bình Dương đã gặp gỡ để thảo luận về các biện pháp để thu hút đầu tư vào cơ sở
hạ tầng nông nghiệp, đồng thời xác định những thách thức cần vượt qua trong quá trình
này nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Cuộc đối thoại cũng hướng đến mục đích chia sẻ
kinh nghiệm hiệu quả và các quy tắc thông lệ trong việc phát triển cơ sở hạ tầng nông
nghiệp. Các khuyến nghị cụ thể được đưa ra để tăng cường cơ chế hỗ trợ cho đầu tư vào
2 Ban Tuyên giáo Trung ương. (2017). Tài liệu Tuyên truyền về Kết quả năm APEC 2017.
3 Dung, P. T. T. (2017). APEC: Động lực tăng trưởng, nhân tố thúc đẩy ổn định và an ninh tại châu Á - Thái Bình Dương.
4 FAO (2009). How to feed the world 2050.
5 Bộ Công Thương Việt Nam (2016). Đối thoại Công - Tư APEC về Tạo thuận lợi cho việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng
nhằm tăng cường an ninh lương thực. 2
cơ sở hạ tầng, nhằm đảm bảo an ninh lương thực và mở ra cơ hội hợp tác rộng rãi giữa
các đơn vị chính phủ, tổ chức và cá nhân liên quan đến vấn đề này. APEC đóng vai trò
quan trọng trong việc giải quyết bài toán an ninh lương thực thông qua thúc đẩy đầu tư
vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường hợp tác khu vực. Đây
là cơ hội to lớn để APEC khẳng định vị thế và góp phần vào sự phát triển chung của khu
vực Châu Á - Thái Bình Dương. 3. Thách thức
Sau hơn bốn thập kỷ được hưởng lợi từ toàn cầu hóa và thiết lập mạng lưới quan
hệ kinh tế quốc tế. APEC hiện nay đang phải đối mặt với một số thách thức, đặt ra những
khó khăn trong hoạt động của tổ chức. Trong đó là sự xuất hiện của xu hướng của chủ
nghĩa bảo hộ và chia rẽ. Điề 6
u này làm ảnh hưởng đến hợp tác quốc tế, gây suy yếu cũng
như gặp khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề chung toàn cầu. Việc tăng cường và
thiết lập các rào cản thuế và phi thuế quan gây ra một thách thức lớn đối với việc giao
thương hàng hóa và dịch vụ. Ngoài ra, việc sử dụng các biện pháp bảo hộ quá mức có thể
dẫn đến những căng thẳng về mặt chính trị, gây ra tình trạng căng thẳng cũng như là chiến tranh thương mại.
Thách thức thứ hai liên quan đến vấn đề khoa học và công nghệ. Sự phát triển
nhanh chóng của khoa học và công nghệ đã tạo ra ảnh hưởng rộng rãi trên toàn cầu, mang
lại nhiều cơ hội những cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến các vấn đề an ninh mạng
cũng như thất nghiệp. Đặc biệt, các khuôn khổ thể chế hiện nay vẫn chủ yếu mang tính quốc gia, c
hưa theo kịp tốc độ phát triển của khoa học công nghệ. Theo đó, khoa học
công nghệ mang lại những cơ hội phát triển to lớn nhưng cũng ẩn chứa những mối đe dọa
khó lường. Theo đó, để tận dụng tối đa lợi ích và hạn chế rủi ro do khoa học công nghệ
mang lại, các quốc gia APEC cần tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, ứng dụng
hiệu quả và hướng đến phát triển bền vững.
Thách thức thứ ba mà APEC phải đối mặt là tình hình an ninh khu vực ngày càng
phức tạp, đặc biệt là những diễn biến trong cuộc khủng hoảng hạt nhân Triều Tiên làm
6 Linh, Đ. S. (2023). Cùng vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội để phát triển bền vững 3
dấy lên lo ngại về sự bất ổn ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.7 Ngoài ra, những hành
động quyết đoán của Trung Quốc tại các khu vực tranh chấp ở Biển Đông và Biển Hoa
Đông đã gây ra sự bất bình của nhiều nước trong khu vực. Tuy nhiên, một số thành viên
cho rằng APEC chỉ là diễn đàn hợp tác kinh tế được thành lập để giải quyết các vấn đề
kinh tế, thương mại, thiếu kinh nghiệm và chuyên môn để thảo luận, giải quyết các vấn
đề an ninh, chính trị. Các thành viên này thường xuyên phản đối việc đưa vấn đề an ninh
vào chương trình nghị sự của APEC. Một số thành viên nổi bật của APEC không muốn
thảo luận các vấn đề an ninh khu vực thông qua các cơ chế đa phương, thay vào đó họ
thích trao đổi song phương hơn. Kết quả là, một số sáng kiến an ninh được trao đổi tại
APEC vẫn chưa có tác động đáng kể đến khu vực.
Hội nghị thượng đỉnh APEC 2022 thường niên tại Bangkok, Thái Lan diễn ra
trong bối cảnh có nhiều thách thức kinh tế ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ndiame
Diop, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Brunei, Malaysia, Philippines và Thái
Lan, nhấn mạnh rằng nền kinh tế toàn cầu hiện đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng
hoảng chồng chéo. Dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự đoán tốc độ tăng
trưởng kinh tế toàn cầu sẽ giảm xuống 3,2% vào năm 2022 và tiếp tục xuống 2,7% vào
năm 2023, giảm từ mức 6% vào năm 2021. Các nước đang phát triển và dễ bị tổn thương 8
về kinh tế ở Đông Á và Thái Bình Dương đang cũng đang trải qua suy thoái và thắt chặt
tài chính toàn cầu. Ngân hàng Thế giới (WB), IMF và Ngân hàng Phát triển Châu Á
(ADB), cùng với các tổ chức tài chính lớn khác, đều đồng ý rằng nguy cơ suy thoái toàn
cầu năm 2023 đang gia tăng khi các ngân hàng trung ương trên toàn cầu tăng lãi suất để
chống lạm phát. Do đó, Ndiame Diop chỉ ra rằng cách các chính phủ ứng phó với những
thách thức hiện tại cũng sẽ định hình sự phát triển lâu dài. Các quốc gia phải giảm thiểu
rủi ro đáng kể đồng thời nắm bắt những cơ hội khan hiếm.
Trong bối cảnh hiện nay, thách thức mà Việt Nam và các nền kinh tế thành viên
APEC khác đặt ra là phải kiên định giữ vững các mục tiêu, giá trị, cam kết mà APEC
theo đuổi. Điều này bao gồm việc tiếp tục thúc đẩy tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại
7 Trí Dũng (2017). Những cơ hội và thách thức của APEC.
8 Hưng, Q. (2022). APEC 2022: Thảo luận vượt qua thách thức kinh tế toàn cầu. 4
và đầu tư, ủng hộ các giá trị của một hệ thống thương mại đa phương, cởi mở dựa trên sự
bình đẳng, cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau. 9Hơn nữa, nó còn liên quan đến việc tăng
cường nỗ lực hướng tới một khu vực châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và
thịnh vượng, nơi tất cả người dân và các thành phần kinh tế đều có cơ hội bình đẳng để
đóng góp và hưởng lợi từ tăng trưởng và kết nối kinh tế. APEC không có cơ quan điều
hành chính thức và quyết định dựa trên nguyên tắc tự nguyện, điều này có thể gây ra độ
phức tạp trong việc đạt được sự đồng thuận và thực hiện các cam kết. 4. Tương lai
APEC đã từng bước khẳng định vai trò quan trọng và tầm nhìn chiến lược của
mình trong suốt hơn ba thập kỷ qua. Tổ chức không chỉ đóng vai trò một nền tảng quan
trọng cho thương mại tự do và công bằng, mà còn là diễn đàn để các nền kinh tế thành
viên chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau và đàm phán về các vấn đề kinh tế toàn cầu.
Tiếp tục chặng đường hướng đến tương lai mang lại sự thịnh vượng cho các nước
thành viên. Tuần lễ Cấp cao APEC 2023 đã ghi dấu ấn với tầm nhìn chiến lược về hợp
tác khu vực được các nhà lãnh đạo đề ra. Tập trung vào xây dựng một tương lai kiên
cường, bền vững cho tất cả mọi người, APEC thể hiện quyết tâm thúc đẩy hợp tác và phát
triển chung trong bối cảnh nhiều thách thức. Theo đó, ông Murray bày tỏ niềm tự hào về
những tiến bộ đạt được của APEC trong năm nay và tái khẳng định cam kết của Hoa Kỳ
trong việc tăng cường quan hệ đối tác và gắn kết với các bên liên quan trong khu vực.
Mục tiêu chung là hướng đến một tương lai thịnh vượng, nơi mọi người đều có cơ hội
phát triển. Cũng tại cuộc họp báo, ông Christopher Wilson, Trợ lý Đại diện Thương mại
Hoa Kỳ tại Nhật Bản, Hàn Quốc và APEC, nhấn mạnh chính sách kinh tế, thương mại và
đầu tư tập trung vào phục hồi và bền vững của chính quyền Tổng thống Joe Biden. Trọng
tâm chiến lược này nhằm mục đích chuẩn bị tốt hơn cho những cú sốc trong tương lai,
phù hợp với chủ đề chung về xây dựng một tương lai kiên cường và bền vững. Theo 10 đó,
có thể thấy được tầm nhìn chiến lược cùa APEC trong năm 2023 đã thể hiện được cam
kết mạnh mẽ của các nước thành viên trong việc hợp tác và phát triển chung, nhận thức
9 Quang, T. Đ. (2017). APEC 2017 - Vun đắp cho một tương lai chung trong thế giới chuyển đổi.
10 Minh, S. (2023). APEC 2023 tạo dựng tương lai tự cường, bền vững cho tất cả. 5
rõ ràng về những thách thức chung mà khu vực đang phải đối mặt cũng như là sự quyết
tâm trong việc xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho cho khu vực châu Á – Thái Bình
Dương nói riêng và cả thế giới nói chung.
Tại Hội nghị Bộ trưởng APEC 2023 cũng đã diễn ra với những thảo luận sôi nổi
về tương lai của diễn đàn. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken và Đại diện Thương
mại Hoa Kỳ Katherine Tai đồng chủ trì phiên thảo luận toàn diện, nhấn mạnh các ưu tiên
của hội nghị gồm kết nối, đổi mới, tăng cường mối quan hệ toàn diện và giải phóng tiềm
năng con người trong những ngày tới.
11 Bất chấp những tiến bộ kinh tế đáng kể hướng
tới một tương lai thịnh vượng hơn trong ba thập kỷ qua, APEC cũng đối mặt với nhiều
thách thức dai dẳng như tác động của COVID-19, biến đổi khí hậu và xung đột ở Ukraine
đang ảnh hưởng đến an ninh lương thực và năng lượng, cùng với đó là các mối đe dọa do
chuỗi cung ứng mong manh gây ra, tình trạng bất bình đẳng ngày càng gia tăng, tình
trạng mất an ninh kinh tế, khủng hoảng khí hậu ngày càng trầm trọng và căng thẳng địa
chính trị leo thang. Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, APEC vẫn thể hiện sự cam kết
và nỗ lực hợp tác để vượt qua những thách thức này. Tương lai của APEC tiếp tục rộng
mở và hứa hẹn, khi tổ chức này tiếp tục định hướng phát triển bền vững, thúc đẩy hợp tác
kỹ thuật và công nghệ, củng cố năng lực đàm phán và thương lượng, APEC hứa hẹn sẽ
tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một khu vực Châu Á - Thái Bình
Dương thịnh vượng, kiên cường và hòa bình. 5. Kết luận
Nhìn chung, APEC là một diễn đàn hợp tác kinh tế khu vực quan trọng, đóng góp
vào sự phát triển chung của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và trên thế giới. APEC
có tiềm năng to lớn để phát triển trong tương lai, nhưng cần sự nỗ lực chung của các
nước thành viên để biến tiềm năng thành hiện thực. Để APEC tiếp tục phát huy hiệu quả
trong thời gian tới, cần tăng cường hợp tác, giải quyết các hạn chế còn tồn tại và thích
ứng với những thay đổi của môi trường quốc tế để tiếp tục đóng góp vào sự phát triển
chung của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và trên thế giới.
11 Phương, M. (2023, November 15). Hội nghị Bộ trưởng APEC: Xây dựng tương lai bền vững và tự cường. 6 Tài liệu tham khảo
1. Ban Tuyên giáo Trung ương (2017). Tài liệu Tuyên truyền về Kết quả năm APEC
2017. Ban Tuyên giáo tỉnh uỷ Quảng Ninh. Truy xuất từ
https://btgtu.quangninh.gov.vn/Lists/TinTuc/Attachments/5395/Tai%20lieu %20Tuyen%20truyen%20APEC.pdf
2. Bộ Công Thương Việt Nam (2016). Đối thoại Công - Tư APEC về Tạo thuận lợi
cho việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng nhằm tăng cường an ninh lương thực. Bộ Công
Thương. Truy xuất từ https://moit.gov.vn/tin-tuc/thi-truong-nuoc-ngoai/doi-thoai-
cong-tu-apec-ve-tao-thuan-loi-cho-viec-dau-tu-vao-.html
3. Dung, P. T. T. (2017). APEC: Động lực tăng trưởng, nhân tố thúc đẩy ổn định và
an ninh tại châu Á - Thái Bình Dương. Tạp chí Cộng sản. Truy xuất từ
https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/
2018/48414/apec--dong-luc-tang-truong%2C-nhan-to-thuc-day-on-dinh-va-an-
ninh-tai-chau-a---thai-binh-duong.aspx
4. FAO (2009). How to feed the world 2050. Food and Agriculture Oganization. Truy xuất từ
https://www.fao.org/fileadmin/templates/wsfs/docs/Issues_papers/HLEF2050_Glo bal_Agriculture.pdf
5. Hưng, Q. (2022). APEC 2022: Thảo luận vượt qua thách thức kinh tế toàn cầu.
Báo Quảng Nam. Truy xuất từ https://baoquangnam.vn/apec-2022-thao-luan-vuot-
qua-thach-thuc-kinh-te-toan-cau-3055840.html
6. Linh, P. A. (2017). Đại biểu 21 nền kinh tế APEC bàn về thách thức với an ninh
lương thực và tài nguyên nước. Cục quản lý tài nguyên nước. Truy xuất từ
http://dwrm.gov.vn/index.php?language=vi&nv=news&op=Hop-tac-quoc-te/Dai-
bieu-21-nen-kinh-te-APEC-ban-ve-thach-thuc-voi-an-ninh-luong-thuc-va-tai- nguyen-nuoc-6161 7
7. Linh, Đ. S. (2023). Cùng vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội để phát triển bền
vững. Báo Nhân Dân Điện tử. Truy xuất từ https://nhandan.vn/cung-vuot-qua-
thach-thuc-tan-dung-co-hoi-de-phat-trien-ben-vung-post783313.html
8. Maria, R. S. (2024). The value of APEC at a time of growing international
turmoil. East Asia Forum. Truy xuất từ https://eastasiaforum.org/2024/03/08/the-
value-of-apec-at-a-time-of-growing-international-turmoil/
9. Minh, S. (2023). APEC 2023 tạo dựng tương lai tự cường, bền vững cho tất cả.
Báo Lao động. Truy xuất từ https://laodong.vn/thoi-su/apec-2023-tao-dung-tuong-
lai-tu-cuong-ben-vung-cho-tat-ca-1265718.ldo
10. Phong, N. M & Tri, T. M. (2017). APEC 2017 – Những cơ hội và động lực hợp
tác phát triển. Tạp chí Cộng sản. Truy xuất từ
https://www.tapchicongsan.org.vn/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/2018/48539/
apec-2017---nhung-co-hoi-va-dong-luc-hop-tac-phat-trien.aspx
11. Phương, M. (2023). Hội nghị Bộ trưởng APEC: Xây dựng tương lai bền vững và
tự cường. Thời báo tài chính Việt Nam. Truy xuất từ
https://thoibaotaichinhvietnam.vn/hoi-nghi-bo-truong-apec-xay-dung-tuong-lai-
ben-vung-va-tu-cuong-2797.media
12. Quang, T. Đ. (2017). APEC 2017 - Vun đắp cho một tương lai chung trong thế
giới chuyển đổi. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy xuất từ
https://dangcongsan.vn/thoi-su/apec-2017--vun-dap-cho-mot-tuong-lai-chung-
trong-the-gioi-chuyen-doi-460688.html
13. Trí Dũng (2017). Những cơ hội và thách thức của APEC. Trung tâm WTO. Truy
xuất từ https://trungtamwto.vn/tin-tuc/10295-nhung-co-hoi-va-thach-thuc-cua- apec
14. Trúc Diệp (2017). APEC 2017: Cơ hội tốt cho các ngành công nghiệp. Tạp chí
điện tử Giáo dục Việt Nam. Truy xuất từ https://giaoduc.net.vn/apec-2017-co-hoi-
tot-cho-cac-nganh-cong-nghiep-post180756.gd 8 9