Tiểu luận Phân Tích Ảnh Hưởng Của Tư Duy Biện Luận Đến Kỹ Năng Giao Tiếp môn Tư duy biện luận ứng dụng - Trường Đại học Thủ Dầu Một

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KINH TẾ ---------- ----------  TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN: TƯ DUY BIỆN LUẬN ỨNG DỤNG (2,0)
Mã học phần: KTCH005 Học kỳ 1 ., Năm học 2023 – 2024
Tên đề tài: Phân tích vai trò của tư duy biện luận đối với kỹ năng
giao tiếp giữa người với người
Giảng viên giảng dạy/hướng dẫn: Trần Ngọc Duyệt THÀNH VIÊN NHÓM:
1. Nguyễn Bá Thuận MSSV: 2223401011160
2. Ngô Phước Thắng MSSV: 2223401011148 3. Trần Quang Minh MSSV: 2223401010588 4. Vũ Tuấn Kiệt MSSV: 2223401011040
5. Nguyễn Lan Hương MSSV: 2123401011483
Bình Dương, ngày 10 tháng 10 năm 2023 i ii iii TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN:TƯ DUY BIỆN LUẬN ỨNG DỤNG (2,0)
Mã học phần: KTCH005
Tên đề tài: Phân tích vai trò của tư duy biện luận đối với kỹ năng giao tiếp giữa người với người
Bảng tự đánh giá của nhóm: 29 STT Họ và tên
Công việc được phân công Mức độ hoàn thành (%) 1Trần Quang Minh
Viết Phần Mở Đầu, định dạng văn bản. 100% 2Vũ Tuấn Kiệt Viết phần kết luận 100% 3Nguyễn Bá Thuận
Viết phần 2.2.2, chương 3 100% 4 Ngô Phước Thắng Viết chương 1 100% 5 Nguyễn Lan Hương Viết phần 2.1, 2.2.1 100%
Đánh giá của giảng viên
Điểm bằng số
Nhận xét của GV chấm 1
Nhận xét của GV chấm 2
Điểm bằng chữ
Giảng viên 1 ký tên
Giảng viên 2 ký tên iv MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài...................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu:.............................................................................................1
3. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................................1
4. Ý nghĩa đề tài........................................................................................................2
5. Kết cấu đề tài.........................................................................................................2
Chương 1 : MỘT SỐ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN VỀ TƯ DUY BIỆN LUẬN VÀ
KỸ NĂNG GIAO TIẾP................................................................................................3
1.1. Tư duy biện luận................................................................................................3
1.2. Vai trò của tư duy biện luận...............................................................................3
1.3. Kỹ năng giao tiếp...............................................................................................4
1.4. Vai trò của kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống...................................................6
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA TƯ DUY BIỆN LUẬN ĐỐI
VỚI KỸ NĂNG GIAO TIẾP........................................................................................7
2.1. Vai trò của tư duy biện luận trong giao tiếp.......................................................7
2.2. Các tác động của tư duy biện luận đến giao tiếp................................................8
2.2.1. Lợi ích của tư duy biện luận trong giao tiếp................................................8
2.2.2. Hạn chế nếu không dùng tư duy biện luận trong giao tiếp.............................9
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ CÁCH RÈN LUYỆN TƯ DUY BIỆN LUẬN ĐỂ ÁP
DỤNG VÀO GIAO TIẾP...........................................................................................11
TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................................14 v PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài
Giao tiếp là hoạt động diễn ra thường nhật hàng ngày trong cuộc sống
của con người, chúng ta dùng ngôn ngữ để có thể giao tiếp với nhau mọi lúc
mọi nơi và bất cứ khi nào chúng ta muốn. Nếu bạn là người có kỹ năng giao
tiếp tốt thì chúng ta sẽ dễ dàng nhận được môi trường sống, học tập và làm việc
thoải mái hơn, nếu thiếu đi kỹ năng giao tiếp hoặc kỹ năng giao tiếp quá kém
chúng ta cũng sẽ bỏ lỡ những cơ hội trong cuộc sống. Cũng chính bởi vì tầm
quan trọng của kỹ năng này là cực kỳ lớn nên làm sao để chúng ta trau dồi, rèn
giũa nó luôn là vấn đề mà mọi người quan tâm. Đặc biệt là bối cảnh hiện tại khi
cơ hội của mỗi con người là hữu hạn và ai cũng cạnh tranh với người khác để
giành được cơ hội thay đổi cuộc sống hiện tại như việc làm, sự chú ý, ký kết hợp đồng…
Tư duy biện luận ứng dụng (hay còn gọi là tư duy phản biện), được xem
như một trong số các công cụ hữu dụng trong những cuộc đối thoại, giao tiếp
hàng ngày. Nó tác động trực tiếp đến quá trình hình thành và phát triển nội
dung giao tiếp. Vì vậy, nắm vững cách ứng dụng tư duy biện luận sẽ cải thiện
khả năng giao tiếp, giúp nâng cao hiệu quả công việc trong các tình huống đàm phán, đối thoại…
Để tìm hiểu mối quan hệ giữa tư duy biện luận và kỹ năng giao tiếp đồng
thời thể theo đề tài tiểu luận cuối kỳ môn tư duy biện luận ứng dụng của giảng
viên Trần Ngọc Duyệt, nhóm 29 quyết định chọn đề tài “Phân tích vai trò của tư
duy biện luận đối với kỹ năng giao tiếp giữa người với người” để làm đề tài tiểu luận cuối kì. 2. Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu chính: Xác định vai trò của tư duy biện luận đối với kỹ năng giao tiếp người với người Mục tiêu cụ thể:
- Phân tích những ảnh hưởng của tư duy biện luận với kỹ năng giao tiếp.
- Đề xuất một số phương hướng rèn luyện tư duy biện luận để cải thiện giao tiếp. 1
3. Phương pháp nghiên cứu
-Phương pháp nghiên cứu định tính: thu thập và phân tích dữ liệu định tính,
thông qua việc quan sát, thảo luận nhóm nhằm tìm hiểu về vai trò của tư duy
biện luận với kỹ năng giao tiếp.
- Tổng hợp thông tin từ các nguồn dữ liệu thứ cấp tìm kiếm được trên Internet 4. Ý nghĩa đề tài
Ý nghĩa khoa học: Tìm hiểu được vai trò của tư duy biện luận với kỹ năng giao tiếp Ý nghĩa thực tiễn:
- Cung cấp các kiến thức về vai trò của tư duy biện luận đối với kỹ năng
giao tiếp trong cuộc sống cho những người cần cải thiện kỹ năng giao tiếp của bản thân.
- Làm nguồn tư liệu tham khảo cho những nghiên cứu, những sinh viên
khóa sau có đề tài tương đồng hay có liên quan đến tư duy biện luận và
vai trò của tư duy biện luận đối với kỹ năng giao tiếp. 5. Kết cấu đề tài
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN VỀ TƯ DUY BIỆN LUẬN VÀ KỸ NĂNG GIAO TIẾP
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA TƯ DUY BIỆN LUẬN ĐỐI VỚI KỸ NĂNG GIAO TIẾP
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ CÁCH RÈN LUYỆN TƯ DUY BIỆN LUẬN ĐỂ ÁP DỤNG VÀO GIAO TIẾP 2
Chương 1 : MỘT SỐ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN VỀ TƯ DUY BIỆN LUẬN VÀ KỸ NĂNG GIAO TIẾP 1.1. Tư duy biện luận
Tư duy phản biện (hay tư duy phân tích, tư duy biện luận) là khả năng tiếp cận và phân
tích một vấn đề theo hướng khách quan, dựa trên bằng chứng chắc chắn và xem xét từ
nhiều góc độ khác nhau, sau đó hình thành kết luận/đánh giá vấn đề theo lý luận logic.
Trong đó, người có khả năng này thường sở hữu các đặc điểm như sau:
Luôn xem xét vấn đề từ nhiều phương diện: Để thấu hiểu và có đánh giá khách
quan, người có tư duy biện luận phải tiếp cận hiện tượng từ nhiều khía cạnh như
quan sát, giao tiếp, truyền thông, tranh luận,… Đồng thời, để một phát biểu trở
nên đáng tin cậy, hợp logic, lý lẽ vững chắc thì họ cũng cần tìm kiếm những sự
thật chính xác có liên quan từ các nguồn uy tín, không thiên lệch.
Có khả năng suy luận và tranh luận: Họ nhận dạng, phát triển thông tin, và thấu
hiểu sự gắn kết logic giữa các quan điểm để sắp xếp suy nghĩ của mình thành
luận điểm rõ ràng. Qua đó, người tư duy lập luận phản biện rõ ràng sẽ đưa ra
các lý lẽ và giải quyết vấn đề có hệ thống với câu từ mạch lạc, dẫn chứng cụ thể, xác đáng.
Chấp nhận mọi ý kiến: Kể cả là quan điểm đúng hay trái chiều, người có tư duy
phản biện sẽ tôn trọng bằng chứng, lý lẽ và biết tự điều chỉnh quan điểm sau khi đã suy luận kỹ càng.
Áp dụng các thủ thuật tư duy: Nhằm đưa ra những lập luận đúng đắn, họ biết áp
dụng nhiều thủ thuật tư duy khác nhau. Bao gồm việc đặt câu hỏi, đưa ra các
phán đoán và thiết lập các giả định. 1.2.
Vai trò của tư duy biện luận
Tư duy phản biện cần thiết cho mọi lĩnh vực: Bất kể bạn làm trong ngành
nghề, lĩnh vực nào thì khả năng tư duy phản biện cũng rất quan trọng và cần
thiết. Bởi vì khả năng suy nghĩ rõ ràng, đưa ra lập luận sắc bén có thể giúp các
vấn đề được giải quyết đúng đắn. Có thể coi đó là “tài sản” quý giá, đặc điểm 3
cần có của một leader giỏi . Đặc biệt, nếu làm việc trong lĩnh vực giáo dục, tài
chính, quản trị hay pháp lý, thì tư duy phản biện hiển nhiên cực kỳ quan trọng.
Tư duy phản biện thúc đẩy nền kinh tế tri thức: Nền kinh tế mới với sự phát
triển của công nghệ thông tin (IT) đặt ra những nhu cầu ngày càng tăng vào kỹ
năng tư duy của con người. Cụ thể là khả năng tư duy phản biện, vận dụng trí
óc linh hoạt, phân tích thông tin, tích hợp các nguồn kiến thức đa dạng vào giải
quyết vấn đề. Những kỹ năng này giúp con người liên tục tạo ra những cải tiến
mới, thúc đẩy phát triển nền kinh tế hiện đại.
Tư duy phản biện cải thiện các kỹ năng thuyết trình và ngôn ngữ: Theo
trang MWG ( 2021 ) “ Việc nói hoặc kỹ năng thuyết trình đơn giản là việc sắp
xếp từ ngữ và diễn đạt ra bằng lời nói. Tư duy phản biện hay suy nghĩ rõ ràng,
có hệ thống có thể cải thiện cách mà chúng ta diễn đạt các ý tưởng và phân tích
cấu trúc logic của văn bản. Nó giúp chúng ta tăng khả năng trình bày, diễn đạt
và hiểu rõ những gì đã được viết.”
Tư duy phản biện thúc đẩy sáng tạo: Theo trang MWG ( 2021 ) “Sáng tạo
không chỉ là suy nghĩ ra các ý tưởng mới lạ, chưa từng có trước đây. Mà ý
tưởng sáng tạo cần phải hữu ích, liên quan đến vấn đề cần giải quyết và không
có nhiều rủi ro khi áp dụng. Tư duy phản biện đóng vai trò cốt lõi trong việc
đánh giá các ý tưởng mới, lựa chọn những ý tưởng tốt nhất và điều chỉnh nếu
cần thiết để ý tưởng sáng tạo được hoàn hảo hơn. Vì thế,có một phương pháp
rèn luyện tư duy sáng tạo tốt sẽ thúc đẩy sự phát triển của tư duy phản biện và
cải thiện hiệu quả công việc” .
Tư duy phản biện giúp phản chiếu bản thân (self-reflection): Theo trang
MWG ( 2021 ) “ Để kiểm soát, làm chủ cuộc sống và làm nó trở nên có ý nghĩa
thì chúng ta luôn cần có mindset của mình và tỉnh táo khi ra quyết định. Tư duy
phản biện sẽ giúp chúng ta nhìn nhận bản thân một cách khách quan từ những
góp ý của người khác, nhờ đó điều chỉnh bản thân theo hướng tốt hơn”. 1.3. Kỹ năng giao tiếp Theo trang Pace Hub
( 2016 ) cho rằng giao tiếp là “ khả năng của một người
trong việc ứng xử và truyền đạt ý kiến, thông tin một cách rõ ràng, dễ hiểu đến người
khác. Bằng cách sử dụng các phương tiện giao tiếp như ngôn ngữ, cử chỉ, giọng điệu
và biểu cảm khuôn mặt để tạo ra sự hiểu biết, tương tác và truyền đạt thông điệp, bên 4
cạnh quan sát , lắng nghe và phản hồi để đạt mục tiêu trong giao tiếp. Điều này giúp
xây dựng mối quan hệ xã hội, làm việc nhóm và thể hiện sự chuyên nghiệp trong môi trường công việc
Có nhiều yếu tố cấu thành kỹ năng giao tiếp: “
Ngôn ngữ: Sử dụng từ ngữ, cụm từ, ngữ điệu và ngữ khí phù hợp để truyền đạt
ý kiến một cách dễ hiểu và lôi cuốn.
Lắng nghe: Không chỉ là biết nói, kỹ năng giao tiếp còn liên quan đến khả
năng lắng nghe đồng cảm và tôn trọng người khác. Việc lắng nghe tốt giúp tăng
cường sự hiểu biết và tạo sự đồng thuận.
Góc nhìn: Biết cách đưa ra quan điểm và lập luận một cách logic, thuyết phục
để người khác có thể chấp nhận hoặc hiểu và chia sẻ quan điểm đó.
Giao tiếp phi ngôn ngữ: Bao gồm cử chỉ, diễn cảm, ngôn ngữ cơ thể, và biết
đọc dấu hiệu phi ngôn ngữ của người khác.
Giải quyết xung đột: Khả năng giải quyết các mâu thuẫn và xung đột trong
giao tiếp để duy trì mối quan hệ tốt đẹp với người khác.
Tự tin: Tự tin trong việc diễn đạt ý kiến và ý tưởng, không sợ trình bày quan
điểm mình trước đám đông.
Kiên nhẫn: Kỹ năng giao tiếp còn bao gồm kiên nhẫn và sự thấu hiểu khi
người khác có thể không hiểu hoặc đồng ý ngay lập tức.
Tương tác xã hội: Khả năng tạo mối quan hệ tốt đẹp và tương tác trong cộng
đồng xung quanh, đồng nghiệp và bạn bè.” (Pace, 2016)
Với sự phát triển xã hội thời kỳ 4.0 như hiện nay nhiều ứng dụng được đã được tạo
nên , mang lại nhiều sự đa dạng trong hình thức , các thức giao tiếp không chỉ hai
người nói chuyện trực tiếp với nhau , có thể giao tiếp thông qua những ứng dụng
trên các thiết bị thông minh : Tik Tok , Facebook , Messenger , Zalo ….. Điều này
giúp cho nhiều công việc được tạo thông qua giao tiếp như tư vấn khách hàng,
chăm sóc khách hàng, phiên dịch, bán hàng ….. 5 1.4.
Vai trò của kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống
Có thể khẳng định rằng giao tiếp có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển
của cá nhân mỗi người nói riêng và xã hội nói chung. Dưới đây chúng tôi sẽ liệt kê
những vai trò của giao tiếp:
+ Giao tiếp là điều kiện tồn tại của xã hội
Mỗi người khi sinh ra chúng ta đều phải tập nói những câu từ đầu tiên. Dần dần trong
quá trình lớn lên chúng ta phải giao tiếp để truyền đạt thông tin đến người khác.
Đối với xã hội là một cộng đồng có sự ràng buộc, liên kết với nhau. Ở đó, con người
kết nối với nhau thông qua giao tiếp. Giao tiếp là cơ thể của sự tồn tại, phát triển của
con người trong học tập, công việc và cuộc sống.
+ Giao tiếp giúp con người gia nhập vào các mối quan hệ, lĩnh hội nền văn hóa,
đạo đức, chuẩn mực xã hội
Cùng với hoạt động giao tiếp con người tiếp thu nền văn hóa, xã hội, lịch sử biến
những kinh nghiệm đó thành vốn sống. Kinh nghiệm của bản thân hình thành và phát
triển trong đời sống tâm lý. Đồng thời góp phần vào sự phát triển của xã hội.Nếu cá
nhân không giao tiếp với xã hội thì cá nhân đó sẽ không biết phải làm những gì để cho
phù hợp với chuẩn mực xã hội, cá nhân đó sẽ rơi vào tình trạng cô đơn, cô lập về tinh
thần và đời sống sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
+ Giao tiếp giúp con người hình thành năng lực tự ý thức.
Con người nhận thức đánh giá bản thân mình trên cơ sở nhận thức đánh giá người
khác thông qua giao tiếp. Từ đó nâng cao khả năng tự giáo dục và tự hoàn thiện mình,
nỗ lực và phấn đấu, phát huy những mặt tích cực và hạn chế những mặt yếu kém. 6
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA TƯ DUY BIỆN LUẬN ĐỐI
VỚI KỸ NĂNG GIAO TIẾP 2.1.
Vai trò của tư duy biện luận trong giao tiếp
Vai trò của tư duy biện luận trong giao tiếp rất quan trọng, góp phần xây dựng luận
điểm và luận cứ thuyết phục, đưa ra quyết định thông minh, giải quyết vấn đề một
cách nhanh gọn. Không chỉ quan trọng trong giao tiếp tư duy biện luận còn ảnh
hưởng đến góc nhìn, quan điểm của một chủ thể khi đánh giá sự vật, sự việc, vấn đề
nào đó. Và được chia thành nhiều vai trò khác nhau như:
-Phân tích và đánh giá thông tin: Tư duy biện luận giúp đánh giá và phân tích
một cách logic và khách quan. Nó giúp chúng ta đưa ra những góc nhìn khác
nhau, xác định được mấu chốt của vấn đề, tìm ra được điểm đúng sai. Từ đó
có thể đưa ra quyết định thông minh, lựa chọn hợp lý. Tránh sử dụng những
thông tin sai lệch có thể làm ảnh hưởng tới quá trình giao tiếp cũng như tranh luận.
-Xác định và xử lí tình huống: Tư duy biện luận giúp chúng ta nhận ra và hiểu
các quan điểm khác nhau. Tự đặt câu hỏi và phân tích vấn đề trước khi đưa ra
quyết định. Từ đó, tránh mắc phải những sai lầm trong giao tiếp có thể làm
ảnh hưởng tới học tập và quá trình đi làm về sau.
-Xây dựng kĩ năng lập luận: Tư duy biện luận ngoài giúp chúng ta rèn luyện
khả năng tư duy mà còn tăng khả năng lập luận của chúng ta. Việc truyền đạt
ý kiến cũng như tranh luận nhờ có tư duy biện sẽ rõ ràng và mạch lạc hơn,
những thông tin sẽ được kết nối và luôn được liên kết với nhau. Từ đó tăng sự
thuyết phục cho luận điểm cá nhân.
-Tránh được xung đột: Trong quá trình tranh luận thì khó có thể tránh khỏi
việc xảy ra xung đột. Nó có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình làm việc. Vì sẽ
làm cho cá nhân bị mất tập trung, gây ức chế tinh thần, dễ đưa ra những quyết
định sai lầm. Việc sử dụng tư duy biện luận trong giao tiếp giúp mỗi người
đánh giá được những quan điểm khác nhau từ đó tìm ra điểm chung và sẽ hài hòa được với nhau.
-Tăng cường sáng tạo: Tư duy biện luận thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới trong
giao tiếp. Người nói cũng như người trả lời luôn đặt ra cho mình những câu 7
hỏi những phương án trường hợp có thể xảy ra. Khuyến khích việc suy nghĩ
thay vì chỉ chờ câu trả lời.
Hơn hết, tư duy biện luận là yếu tố rất quan trọng trong việc phát triển kỹ năng
giao tiếp, giúp xây dựng lập luận mạch lạc và chứng minh quan điểm thuyết phục. 2.2.
Các tác động của tư duy biện luận đến giao tiếp
2.2.1. Lợi ích của tư duy biện luận trong giao tiếp
Tư duy biện luận là một trong những yếu tố cần thiết trong quá trình học tập và
làm việc. Việc sử dụng tư duy biện luận giúp sinh viên rất nhiều trong quá trình
học tập trên giảng đường đại học. Từ thảo luận làm bài đến làm tiểu luận và quan
trọng hơn hết là công tác nghiên cứu khoa học. Tư duy biện luận đóng một vai
trò trong quá trình tham khảo và chọn lọc thông tin. Ngoài ra tư duy biện luận
cũng hỗ trợ rất nhiều trong quá trình giao tiếp. Có thể kể đến một số lợi ích như:
-Xác định và đánh giá logic: Trong quá trình xác định và đánh giá logic, việc
sử dụng tư duy biện luận giúp chúng ta nhận ra các sai lầm trong logic, lỗ
hổng bị bỏ qua không ai để ý tới. Những mâu thuẫn trong quá trình logic
cũng sẽ được tìm ra và từ đó có thể giúp chúng ta có một góc nhìn khác, đánh
giá khách quan và tìm ra giải pháp để khắc phục những đang và sẽ gặp phải.
-Phát triển khả năng tư duy: Việc đánh giá một vấn đề đa phần còn dựa vào
cảm tính hoặc trạng thái cảm xúc dễ đưa ra đánh giá thiếu sự khách quan và
tính xác thực. Từ đó, gây ra sự sai sót về thông tin đang muốn tìm hiểu. Việc
sử dụng tư duy biện luận sẽ giúp chúng ta phát triển khả năng phân tích và
quan sát. Nó khuyến khích chúng ta nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, tìm
hiểu các yếu tố quan trọng và đưa ra đánh giá chính xác và toàn diện.
-Tăng khả năng giải quyết vấn đề: Giải quyết không chỉ dựa vào những yếu tố
đang có mà cần có sự logic, sự linh hoạt và tính khách quan. Việc sử dụng tư
duy phản biện giúp ta tăng cường khả năng giải quyết vấn đề từ đơn giản đến
những mâu thuẫn phức tạp. Giúp phân tích từng chi tiết dù là nhỏ nhất của
một vấn đề từ đó tìm giải pháp khả thi và đưa ra những quyết định sáng suốt nhất.
-Cải thiện các kĩ năng thuyết trình: Trong quá trình học tập và làm việc với đối
tác thì khó tránh khỏi việc phải thuyết trình. Tư duy biện luận ngoài việc giúp 8
chúng ta về mặt logic tư duy thì cũng có lợi rất nhiều trong việc thuyết trình.
Việc đưa ra được những dẫn chứng, những góc nhìn luận điểm đa dạng về
một vấn đề sẽ gia tăng sự thuyết phục và củng cố cho vấn đề bản thân muốn truyền tải.
2.2.2. Hạn chế nếu không dùng tư duy biện luận trong giao tiếp
- Thiếu logic: Tư duy biện luận giúp xây dựng cho mỗi cá nhân một quy trình có logic
và cấu trúc rõ ràng trong quá trình trình bày ý kiến và lập luận. Giúp cho việc lập luận
trở nên sắc bén hơn và có tính chính xác hơn. Thiếu tư duy biện luận trong giao tiếp có
thể dẫn đến việc trình bày thiếu logic, sự mạch lạc, không có sự thuyết phục.
- Thiếu sự hiểu biết: Tư duy biện luận giúp chúng ta phân tích, đánh giá các lập luận, ý
kiến của người khác một cách khách quan nhất có thể. Được nhìn ở nhiều góc nhìn
khác nhau vào từng khía cạnh của một vấn đề. Từ đó, chấp nhận được những tư duy
khác biệt, góc nhìn, quan điểm khác về một sự vật hiện tượng. Vì vậy, nếu không sử
dụng tư duy biện luận thì chúng ta sẽ có những đánh giá chủ quan, thiếu chính xác về
một vấn đề hay sự vật hiện tượng. Và có thể khó chấp nhận những quan điểm khác nhau từ người khác
- Thiếu khả năng phản biện: Đây được xem là hạn chế lớn nhất nếu chúng ta không sử
dụng tư duy phản biện trong giao tiếp. Vì tư duy biện luận được coi là quan trọng
trong mọi lĩnh vực khoa học giúp phân tích, đánh giá, giải thích,…Nếu trong giao tiếp
không sử dụng tư duy biện luận thì sẽ tăng rủi ro, thiếu logic và lập luận trong quá
trình giải quyết, thuyết phục hoặc bảo vệ lâ žp luận của mình.
- Thiếu sự thuyết phục: Tư duy phản biện giúp xây dựng cơ sở để thuyết phục người
khác, giúp cho người nghe có thể hiểu được và chấp nhận được những gì mình muốn
truyền tải. Việc không sử dụng tư duy phản biện trong giao tiếp có thể sẽ khó thuyết
phục người khác đồng ý với quan điểm cá nhân của mình hoặc nhận được sự ủng hộ.
Điều này cũng thể ảnh hưởng tới quá trình làm việc khi không thể thuyết phục được
những cá nhân chấp nhận quan điểm của mình. Thì sẽ không đạt được mục tiêu đã đề
ra và sẽ gây ra những khó khăn trong công việc.
Thiếu khả năng phân tích và đánh giá: tư duy biện luận giúp ta phân tích và đánh giá
vấn đề một cách khách quan. Nếu không sử dụng tư duy biện luận, có thể xảy ra thiếu 9
khả năng phân tích hoặc đánh giá một vấn đề hoặc đánh giá nhưng kết quả sẽ thiếu độ
tin cậy và tính khách quan. Sự hiểu biết về một vấn đề cũng từ đó giảm dần, giảm đi
sự nhạy bén trong quá trình giao tiếp lâu dài có thể làm ảnh hưởng đến khả năng lập
luận việc thiếu chính xác trong quan điểm của chính mình. Và quan trọng nhất mất đi
khả năng học hỏi, thay đổi quan điểm sai thành đúng gây ra những sự cố hạn chế việc
phát triển trong quá trình giao tiếp, học tập, làm việc,… 10
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ CÁCH RÈN LUYỆN TƯ DUY BIỆN LUẬN ĐỂ ÁP DỤNG VÀO GIAO TIẾP
Kĩ năng giao tiếp là một trong những cần có trong tư duy phản biện. Mọi nỗ lực suy
luận, phân tích vấn đề đều sẽ trở nên vô nghĩa nếu bạn không có khả năng trình bày,
thuyết phục người khác đồng ý với lập luận quan điểm của mình. Vì vậy kĩ năng giao
tiếp đóng vai trò rất quan trọng. Và đặc biệt quan trọng hơn với sinh viên khi đang ở
trên giảng đường đại học. Vì đây sẽ là hành trang để sau này đi làm và tiến tới xa hơn
trong quá trình làm việc, rèn luyện kĩ năng giao tiếp thành thạo sẽ trở thành công cụ
đắc lực giúp cho những ý tưởng, quan điểm về một vấn đề sẽ được mọi người nhìn
nhận và xem xét từ những khách hàng tiềm năng. Vậy cần làm gì để có thể rèn luyện
tư duy biện luận áp dụng vào giao tiếp:
- Tích cực trau dồi kiến thức: Khi giao tiếp hoặc trong quá trình học tập làm việc
thì không tránh khỏi việc xảy ra tranh luận. Tuy nhiên, việc đưa ra các lập luận
vẫn chưa đủ thuyết phục thì chúng ta cần có thêm đó là kiến thức, trải nghiệm
và kinh nghiệm liên quan đến chủ đề, ngành nghề đang tranh luận. Từ đó, có
thể làm rõ hơn những quan điểm, ý kiến của bản thân. Tập cho bản thân thói
quen đọc sách sẽ giúp chúng ta càng có nhiều kiến thức, thì khi tranh luận cũng
như trong giao tiếp thì mình sẽ luôn là người có nhiều thông tin, nhiều dẫn
chứng ví dụ hơn để bảo vệ quan điểm để làm người khác thuyết phục.
- Có một góc nhìn khách quan: Việc đánh giá chủ quan về một vấn đề có thể
khiến bản thân nhận những thông tin sai lệch, gây ra những suy nghĩ sai. Để rèn
luyện tư duy phản biện tốt, chúng ta phải luôn có một cái nhìn khách quan về
bất kì một sự vật hiện tượng một vấn đề nào đó. Tập suy nghĩ khách quan khi
nhìn nhận bất kì một vấn đề hãy bỏ cái nhìn chủ quan phiến diện thiếu chính
xác đưa ra những quan điểm, đánh giá chỉ dựa trên cảm xúc và ánh nhìn.
- Luôn tự đặt ra câu hỏi cho mọi thứ: Bằng cách đặt câu hỏi, chúng ta có thể
khám phá sâu hơn, tìm kiếm thông tin, phân tích và đánh giá các khía cạnh khác
nhau của vấn đề. Tự đặt câu hỏi cũng giúp ta tập trung, tư duy sáng tạo và tìm
ra các giải pháp và ý kiến khác nhau. Việc đặt câu hỏi giúp ta có thêm đa dạng
góc nhìn hơn về một vấn đề không chỉ dừng lại ở khía cạnh nào đó tránh việc
đưa ra những ý kiến chủ quan ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp. 11
- Luyện tập đều đặn: tư duy phản biện không phải là kĩ năng bẩm sinh mà trải
qua quá trình luyện tập. Việc luyện tập tư duy phản biện cũng giống như việc
học không chỉ ngày một ngày hai mà đó là cả một quá trình dài của việc lao
động trí óc, phải được luyện tập thường xuyên thì mới có thể phát triển được tư duy phản biện của mình. 12 PHẦN KẾT LUẬN
Kết lại, tư duy biện luận có vai trò cực kì quan trọng trong kỹ năng giao tiếp và có thể
được coi là nền tảng quan trọng nhằm:
Tạo ra sự hiệu quả trong việc truyền đạt suy nghĩ của chủ thể.
Đưa ra những lập luận nhằm thuyết phục người khác.
Trở thành một công cụ quý giá để xây dựng các mối quan hệ.
Tránh các cuộc xung đột có thể xảy ra trong cuộc tranh luận.
Đánh giá, phân tích và đưa ra quyết định trong cuộc thảo luận.
Lắng nghe và hiểu được suy nghĩ của đối phương.
Tuy nhiên, ít người nhận ra vai trò quan trọng của tư duy biện luận trong việc phát
triển kỹ năng giao tiếp. Chúng ta thường chỉ nhìn nhận việc giao tiếp chỉ từ khía cạnh
ngôn ngữ và phương thức diễn đạt dẫn đến sự thiếu logic, thiếu hiểu biết, thiếu khả
năng phản biện dẫn đến việc thiếu tính thuyết phục trong lời nói. Tư duy biện luận gắn
liền với kĩ năng giao tiếp như hình với bóng. Nó không tự nhiên mà có mà cần phải
dành thời gian để rèn luyện, cải thiện thông qua việc liên tục trau dồi kiến thức và có
một góc nhìn bao quát, khách quan. Nắm vững cách ứng dụng tư duy biện luận sẽ cải
thiện khả năng giao tiếp, giúp chúng ta đạt được mục tiêu trong giao tiếp.
Đề tài chỉ dựa trên những nghiên cứu, bài báo trước đó mà chưa đưa ra các số
liệu cụ thể để làm dẫn chứng. Thêm vào đó đề tài đang tập trung về vai trò của tư duy
biện luận mà bỏ qua các yếu tố khác ảnh hưởng đến kỹ năng giao tiếp. Điều này vô
tình khiến cho việc phân tích và đánh giá vai trò của tư duy biện luận trong kỹ năng
giao tiếp bị mất cân đối. Bài nghiên cứu cũng chưa đưa ra được phương hướng ứng
dụng vào thực tế. Việc thiếu đi sự thực tiễn trong nghiên cứu có thể khiến giá trị của
kết quả nghiên cứu bị suy giảm và khả năng áp dụng vào thực tế bị hạn chế.
Hướng nghiên cứu kế tiếp của đề tài sẽ nghiên cứu về những yếu tố ảnh hưởng
đến kĩ năng giao tiếp. Đồng thời đưa ra các số liệu để làm dẫn chứng nhằm tăng sức
thuyết phục và đưa các lí thuyết mà nhóm đã nghiên cứu áp dụng vào thực tiễn. 13 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Vũ Văn Ban & Bùi Ngọc Quân. (2017). Rèn luyện khả năng tư duy phản
biện cho sinh viên trong quá trình dạy học bậc đại học. Tạp chí Khoa học 14 , (7), 125.
2. Nguyễn Thị Thanh Bình, Trần Thị Thanh Ngọc &Hoàng Thị Lê Ngọc.
(2019). VAI TRÒ CỦA TƯ DUY PHẢN BIỆN TRONG GIÁO DỤC
NGOẠI NGỮ Ở BẬC ĐẠI HỌC.
3. ThS Lê Tấn Huỳnh Cẩm Giang. (2011). Tư Duy Phản Biện–Critical Thingking.
4. Vũ Thu Hà (2023). Vai trò của giao tiếp trong đời sống xã hội. Retrieved
from Luật Hoàng Phi: https://luathoangphi.vn/vai-tro-cua-giao-tiep-trong- doi-song-xa-hoi/
5. Trần Gia Hân & các cộng sự (2022). Tiểu luận tư duy phản biện, Học đại
học là con đường đảm bảo tốt nhất cho tương lai. Trường Đại học Nguyễn Tất Thành
6. Nguyễn Thị Tuyết Mai. (2016). Vai trò của tư duy phản biện trong đời sống
xã hội. Truy cập ngày 07/10/2023 tại https://www.nxbctqg.org.vn/2016-12- 08-02-06-10.html
7. Phan Thị Tố Oanh (2020). Giáo trình kỹ năng giao tiếp.
8. Lê Thanh Sơn & Đoàn Đức Lương. (2018). Giáo trình Kỹ năng tư duy phản biện.
9. Ngô Hải Yến. (2020). Phát triển kỹ năng tư duy phản biện cho sinh viên
trong thời đại công nghiệp 4.0. KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUI, 39.
10. Langmaster. (n.d). Kỹ năng tư duy phản biện: Vai trò & phương pháp rèn
luyện. Truy cập ngày 07/10/2023 tại https://careers.langmaster.edu.vn/ky-
nang-tu-duy-phan-bien-vai-tro phuong-phap-ren-luyen
11. KỸ NĂNG GIAO TIẾP LÀ GÌ? CÁCH CẢI THIỆN GIAO TIẾP HIỆU QUẢ.
(2016). Retrieved from Học viện quản lý Pace: https://www.pace.edu.vn/tin-
kho-tri-thuc/ky-nang-giao-tiep#:~:text=lượng%20hiệu%20quả-,Kỹ%20năng 14
%20giao%20tiếp%20đóng%20vai%20trò%20quan%20trọng%20trong,vào
%20kỹ%20năng%20giao%20tiếp.
12. MWG (2021) Tư duy phản biện: Vai trò và phương pháp rèn luyện hiệu quả
Retrieved from vieclam.thegioididong.com: vieclam.thegioididong.com/tin-
tuc/tu-duy-phan-bien-vai-tro-va-phuong-phap-ren-luyen-hieu-qua-397
13. Gabriel, SL, & Hirsch Jr, ML (1992). Kỹ năng tư duy phê phán và giao tiếp:
Các vấn đề về tích hợp và thực hiện. Tạp chí Đào tạo Kế toán , 10 (2), 243- 270.
14. Mckey, Z. (2018). Tư duy phản biện.
15. Moore, BN, & Parker, R. (2009). Tư duy phê phán . mcgraw-đồi.
16. Yusuf, FA, & Adeoye, EA (2012). Phát triển tư duy phê phán và kỹ năng
giao tiếp ở học sinh: Ý nghĩa thực tiễn trong giáo dục. Đánh giá nghiên cứu Châu Phi , 6 (1), 311-324. 15