CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 1
Sưu tầm và biên soạn
BÀI TOÁN THỰC TẾ VỀ GIỚI HẠN VÀ HÀM SỐ LIÊN TỤC
Câu 1: Có 1 kg chất phóng xạ độc hại. Biết rằng, cứ sau một khoảng thời gian
24000
T =
năm thì một
nửa số chất
phóng xạ này bị phân rã thành chất khác không độc hại đối với sức khoẻ của con người (
T
được gọi là chu kì
bán rã).
Gọi
n
u
là khối lượng chất phóng xạ còn lại sau chu kì thứ
n
.
a) Tìm số hạng tổng quát
n
u
của dãy số
( )
n
u
.
b) Chứng minh rằng
( )
n
u
có giối hạn là 0.
c) Từ kết quả câu b), chứng tỏ rằng sau một số năm nào đó khối lượng chất phóng xạ đã cho
ban đầu không còn độc hại đối với con người, biết rằng chất phóng xạ này sẽ không độc hại
nữa nếu khối lượng chất phóng xạ còn lại bé hơn
6
10 g
−
.
Lời giải
a) Ta có:
2
12 3
11
1; ; ;
22
uu u

= = = …


Suy ra
( )
n
u
lập thành một cấp số nhân có số hạng đầu
và
1
2
q =
có số hạng tổng quát là:
1
1
2
n
n
u
−

=


.
b) Ta có:
1
1
lim lim 0
2
n
n
u
−

= =


.
c) Đổi
11
3
11
kg 10 g
22
nn
n
u
−−
 
= = ⋅
 
 
Để chất phóng xạ bé hơn
( )
6
10 g
−
thì
1
36
1
10 10 n>31
2
n−
−
<

⋅⇔


.
Vậy cần ít nhất 30 chu kì tương ứng với 720000 năm khối lượng chất phóng xạ đã cho ban đầu
không còn độc hại đối với con người.
Câu 2: Tại một nhà máy, người ta đo được rằng
80%
lượng nước sau khi sử dụng được xử lí và tái sử
dụng. Với
3
100 m
ban đầu được sử dụng lần đầu tại nhà máy, khi quá trình xử lí và tái sử dụng
lặp lại mãi mãi, nhà máy sử dụng được tổng lượng nước là bao nhiêu?
Lời giải
CHƯƠNG
III
GIỚI HẠN
HÀM SỐ LIÊN TỤC
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 2
Sưu tầm và biên soạn
( )
23 3
1
100 100 0,8 100 (0,8) 100 (0,8) 100 500
1 0,8
m
+⋅+⋅ +⋅ +…=⋅ =
−
.
Câu 3: Cho tam giác
12
OA A
vuông cân tại
2
A
có cạnh huyền
1
OA
bằng
a
. Bên ngoài tam giác
12
OA A
,
vẽ tam giác
23
OA A
vuông cân tại
3
A
. Tiếp theo, bên ngoài tam giác
23
OA A
, vẽ tam giác
34
OA A
vuông cân tại
4
A
. Cứ tiếp tục quá trình như trên, ta vẽ được một dãy các hình tam giác vuông
cân (Hình 2).
Tính độ dài đường gấp khúc
1234
AAAA
Lời giải
Ta có các góc
122334
,,,A OA A OA A OA …
đều bằng
45
°
. Ta có:
12 2 1
2
23 3 2
23
34 4 3
2
cos 45
2
22 2
cos 45 ;
22 2
22 2
cos 45 ;
22 2
A A OA OA a
A A OA OA a a
A A OA OA a a
°
°
°
==⋅=

= = ⋅ = ⋅=



 
= = ⋅ = ⋅= …
 
 
 
Vậy độ dài các đoạn thẳng
12 23 34
,,,AA A A AA …
tạo thành cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng
đầu bằng
2
2
a
và công bội bằng
2
2
. Do đó, độ dài đường gấp khúc
1234
AAAA …
là
21 2 2
(2 2) (1 2).
22
22 2
1
2
a aa
la= ⋅ = = ⋅+ = +
−
−
Câu 4: Cho tam giác đều
ABC
có độ dài cạnh bằng 1. Nối các trung điểm
111
,,ABC
của các cạnh
,,BC CA AB
ta được tam giác đều
111
ABC
. Tiếp tục nối các trung điểm
222
,,ABC
của các cạnh
11 11 11
,,BC C A AB
ta được tam giác đều
222
ABC
, thực hiện quá trình này đến vô hạn. Gọi
n
S
là diện
tích của tam giác đều
nnn
ABC
.
a) Tính
8
S
b) Tính tổng diện tích các tam giác đều
nnn
ABC
thu được
c) Tính tổng các độ dài
1 12 23 1
... ...
nn
l AA A A A A A A
−
= + + ++ +
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 3
Sưu tầm và biên soạn
Lời giải
a) Diện tích tam giác
ABC
là:
0
3
4
S =
Ta có:
1 02 13 2
1 11
, , ,...
4 44
S SS SS S= = =
. Do đó
{ }
n
S
là một cấp số nhân với công bội
1
4
q =
8
78
81 0
9
31 3
.. .
44 4
S Sq Sq

⇒= = = =


b) Tổng diện tích các tam giác đều
nnn
ABC
là tổng của một CSN lùi vô hạn với công bội
1
4
q
=
.
Do đó tổng diện tích là
1
123
3
... ...
1 12
n
S
SS S S S
q
= + + ++ += =
−
c) Đặt
1 1 2 12 3 23 1
, , ,...,
n nn
u AA u A A u A A u A A
−
= = = =
, ta có:
{ }
1 2 13 2 1
31 1 1
, , ,..., ,...
22 2 2
nn n
u u uu u u u u
−
= = = = ⇒
là một CSN lùi vô hạn với công bội
1
2
q =
1
3
1
u
l
q
⇒= =
−
.
Câu 5: Cho đường tròn
( )
C
tâm O, bán kính
20r cm=
. Vẽ đường tròn
( )
1
C
đi qua tâm O và tiếp xúc
với
( )
C
, vẽ đường tròn
( )
2
C
đi qua tâm của
(
)
1
C
và tiếp xức với
( )
1
C
. Tiếp tục quá trình này
đến vô hạn. Ta tô màu phần ngoài của hình tròn mới theo quy luật nhu hình vẽ dưới đây. Tình
diện tích toàn bộ phần tô màu.
B
3
C
3
A
3
C
2
B
2
A
2
C
1
B
1
A
1
C
B
A
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 4
Sưu tầm và biên soạn
Lời giải
Diện tích hình tròn ban đầu là
( )
2
0
400S cm
π
=
Gọi
n
S
là diện tích của hình tròn
( )
n
C
⇒
{ }
n
S
là một cấp số nhân với công bội
1
4
q =
Gọi
n
u
là diện tích phần tô màu ở bước thứ
n
, khi đó:
1 0 12 1 2 1
11 1
; ;...,
22 2
n nn
u S Su S S u S S
−
=−=− = −
Tổng diện tích phần tô màu là:
( )
( )
( )
( )
1 2 0 1 1 2 ...
0 1 2 ...
1
2
1
... ... ... ... ...
2
11
...
22
1
200 .
21
400
3
n nn
n
Suu u S S S S S S
S SS S
S
q
cm
π
π
+
+
= + ++ += + ++ + − + ++
= − + ++
= −
−
=
Cách khác: Diện tích phần tô màu ở bước nào thì bằng diện tích của hình tròn tạo mới ở bước
đó
Do đó:
( )
2
1
12 12
400
... ... ... ...
13
nn
S
S u u u S S S cm
q
π
= + ++ += + ++ += =
−
.
Câu 6: Từ hình vuông có độ dài cạnh bằng 1, người ta nối các trung điểm của cạnh hình vuông để tạo ra
hình vuông mới như hình bên dưới. Tiếp tục quá trình này đến vô hạn.
O
3
O
2
O
1
O
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 5
Sưu tầm và biên soạn
a) Tính diện tích
n
S
của hình vuông được tạo thành ở bước thứ
n
;
b) Tính tổng diện tích của tất cả các hình vuông được tạo thành.
Lời giải
a) Gọi
n
S
là diện tích của hình vuông thứ
n
.
Ta có:
2
12 3
11
S 1;S ;S ;
22

= = = …


Dãy
(
)
n
S
lập thành cấp số nhân có số hạng đầu
1
1S =
và công bội
1
2
q =
.
Khi đó ta có công thức tổng quát là:
1
1
2
n
n
S
−

=


.
b) Ta có:
1
1
2
q = <
nên dãy
(
)
n
S
trên lập thành một cấp số nhân lùi hạn nên ta có:
23 1
11 1 1 1
1 2.
1
22 2 2
1
2
n
S
−
  
= + + + +…+ +…= =
  
  
−
Vậy tổng diện tích của các hình vuông là 2 (đvdt).
Câu 7: Có 1 kg chất phóng xạ độc hại. Biết rằng, cứ sau một khoảng thời gian
24000T =
năm thì một
nửa số chất phóng xạ này bị phân rã thành chất khác không độc hại đối với sức khoẻ của con
người (
T
được gọi là chu kì bán rã).
(Nguồn: Đại số và Giải tich 11, NXB GD Việt Nam, 2021)
Gọi
n
u
là khối lượng chất phóng xạ còn lại sau chu kì thứ
n
.
a) Tìm số hạng tổng quát
n
u
của dãy số
( )
n
u
.
b) Chứng minh rằng
( )
n
u
có giới hạn là 0.
c) Từ kết quả câu b), chứng tỏ rằng sau một số năm nào đó khối lượng chất phóng xạ đã cho
ban đầu không còn độc hại đối với con người, biết rằng chất phóng xạ này sẽ không độc hại
nữa nếu khối lượng chất phóng xạ còn lại bé hơn
6
10 g
−
.
Lời giải
a) Ta có:
2
12 3
11
1; ; ;
22
uu u

= = = …


Suy ra
( )
n
u
lập thành một cấp số nhân có số hạng đầu
1
1
u =
và
1
2
q =
có số hạng tổng quát là:
1
1
2
n
n
u
−

=


.
b) Ta có:
1
1
lim lim 0
2
n
n
u
−

= =


.
c) Đổi
11
3
11
kg 10 g
22
nn
n
u
−−
 
= = ⋅
 
 
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 6
Sưu tầm và biên soạn
Để chất phóng xạ bé hơn
( )
6
10 g
−
thì
1
36
1
10 10 30
2
n
n
−
−
<

⋅ ⇔>


.
Vậy cần ít nhất 31 chu kì tương ứng với 744000 năm khối lượng chất phóng xạ đã cho ban đầu
không còn độc hại đối với con người.
Câu 8: Gọi
C
là nửa đường tròn đường kính
2AB R=
,
1
C
là đường gồm hai nửa đường tròn đường
kính
2
,
2
AB
C
là đường gồm bốn nửa đường tròn đường kính
,
4
AB
…
n
C
là đường gồm
2
n
nửa
đường tròn đường kính
,
2
n
AB
…
(Hình bên dưới).
Gọi
n
p
là độ dài của
,
nn
CS
là diện tích hình phẳng giới hạn bởi
n
C
và đoạn thẳng
AB
.
a) Tính
,
nn
pS
.
b) Tìm giới hạn của các dãy số
( )
n
p
và
( )
n
S
.
Lời giải
a) Ta có:
23
12 3
23
2.;2.;2.;,
22 2
2.
2
n
n
n
RRR R
p Rp Rp R p R
πππ π
πππ π
= = = = = = …= =
Ta có:
2 22 2
2 22 2
23
23
12 3
2 34 1
;
222
;
2
22 2 2
2. ; 2 . 2 . ; 2 .
2 22 2
n
n
n
n
S
RRR R
RRR R
SS S
ππ π π
πππ π
+



= = = = = = …= =
b) Ta có:
lim p
n
R
π
=
.
2
1
lim S lim 0
2
n
n
R
π
+

= =


.
Câu 9: Từ độ cao
55, 8 m
của tháp nghiêng Pisa nước Ý, người ta thả một quả bóng cao su chạm xuống
đất ( hình bên dưới). Giả sử mỗi lần chạm đất quả bóng lại nảy lên độ cao bằng
1
10
độ cao mà
quả bóng đạt được trước đó. Gọi
n
S
là tổng độ dài quãng đường di chuyển của quả bóng tính từ
lúc thả ban đầu cho đến khi quả bóng đó chạm đất
n
lần. Tính
lim
n
S
.
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 7
Sưu tầm và biên soạn
Lời giải
Gọi
n
u
là dãy số thể hiện quãng đường di chuyển của quả bóng sau mỗi lần chạm đất.
Ta có:
21
1 2 13 1 1
11 1
55,8; ; ;...;
10 10 10
n
n
u u uu u u u
−
 
= = = =
 
 
.
Khi đó dãy
( )
n
u
lập thành một cấp số nhân lùi vô hạn có số hạng đầu
1
55, 8u =
và công bội
1
10
q =
thỏa mãn
1q <
.
Ta có:
12 1
1
1
1
10
... 55,8
1
1
1
10
n
n
nn
q
S uu u u
q

−

−

= + ++ = =
−
−
.
Suy ra
( )
1
1
55, 8
10
lim lim 55,8 62
11
11
10 10
n
n
Sm


−




= = =

−−



Vậy tổng độ dài quãng đường di chuyển của quả bóng tính từ lúc thả ban đầu cho đến khi quả
bóng đó chạm đất
n
lần là
62 m
.
Câu 10: Cho một tam giác đều
ABC
cạnh
a
. Tam giác
111
ABC
có các đỉnh là trung điểm các cạnh của
tam giác
ABC
, Tam giác
222
ABC
có các đỉnh là trung điểm các cạnh của tam giác
111
ABC
,…, tam
giác
111nnn
ABC
+++
có các đỉnh là trung điểm các cạnh của tam giác
,..nnn
ABC
. Gọi
12
, ,..., ,..
n
PP P
và
12
, ,..., ,...
n
SS S
theo thứ tự là chu vi và diện tích của các tam giác
111
ABC
,
222
ABC
, …,
nnn
ABC
,….
1. Tìm giới hạn của các dãy số
( )
n
P
và
( )
n
S
.
2. Tìm các tổng
12
... ...
n
PP P+ ++ +
và
12
S ... ...
n
SS+ ++ +
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 8
Sưu tầm và biên soạn
Lời giải
a)
( )
n
p
là dãy số chu vi của các tam giác theo thứ tự
111
,,
ABC A B C
…
Ta có:
1
pp 3
ABC
aaa a
∆
= =++=
;
( )
111
2
Δ1
11
p3
2222 2
ABC
aaa
p ap
= =++=⋅ =⋅
( )
222
22
3 Δ1
11
p 3 ;
444 2 2
ABC
aaa
p ap
 
= =++= ⋅ = ⋅ …
 
 
;
1
Δ1
1
;
2
nnn
n
ABC
pp
−

= ⋅…


Suy ra:
( ) (
)
11
11
lim lim 3 lim lim 3 0.3 0
22
nn
n
nn n n
p a aa
∞∞ ∞ ∞
−−
→→ → →

 
= ⋅= ⋅ ==

 

 

.
( )
n
S
là dãy số chu vi của các tam giác theo thứ tự
111
,,ABC A B C …
Gọi h là chiều cao của tam giác
ABC
và
3
2
a
h =
.
Ta có:
111
1 ABC
2
Δ1
1
SS ;
2
1 11 1
S
222 4 2 4
ABC
ah
ah
S ah S
∆
= =

= =⋅⋅=⋅ =⋅


;
222
3
Δ
S
ABC
S= =
1
Δ1
1
;
2
nnn
n
ABC
SS
−

= ⋅…


;
1
Δ1
1
;
2
nnn
n
ABC
SS
−

= ⋅…


Suy ra
11
1
1 1 11
lim lim lim lim 0 0.
4 4 22
nn
n
nn n n
S S ah ah
∞∞ ∞ ∞
−−
→→ → →

 
= ⋅= ⋅ =⋅ =

 

 

b) Ta có
(
n
p
) là một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu
1
3p =
a và công bội
1
2
q =
thỏa
mãn
1q <
có tổng:
12
3
6
1
1
2
nn
a
Ppp p a= + +…+ +…= =
−
+) Ta cũng có
( )
S
n
là một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu
1
1
S
2
=
ah và công bội
1
4
q =
thỏa mãn
1q <
có tổng:
12
1
2
2
1
3
1
4
nn
ah
S S S S ah= + +…+ +…= =
−
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 9
Sưu tầm và biên soạn
Câu 11: Cho tam giác
OMN
vuông cân tại
O
,
1OM ON
= =
. Trong tam giác
OMN
, vẽ hình vuông
111
OA B C
sao cho các đỉnh
111
,,ABC
lần lượt nằm trên các cạnh
,,OM MN ON
. Trong tam giác
11
A MB
, vẽ hình vuông
122 2
AABC
sao cho các đỉnh
222
,,ABC
lần lượt nằm trên các cạnh
11
,A M MB
,
11
AB
. Tiếp tục quá trình đó, ta được một dãy các hình vuông (Hình 3). Tính tổng diện
tích các hình vuông này.
Lời giải
Độ dài cạnh của các hình vuông lần lượt là
2 23
1 21 32
1 1 11 1 1 1 1 1
;; ;
2 2 22 2 2 2 2 2
a aa aa
  
= = =⋅= = =⋅ = …
  
  
Diện tích của các hình vuông lần lượt là
2
2
11
2
22
2
22
23
3 23
2
33
11
24
11
,
24
1 11
,
2 24
Sa
Sa
Sa

= = =



 
= = =

 
 



  
= = = = …

  
  


Các diện tích
123
,,,SS S…
tạo thành cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu là
1
1
4
S =
và công
bội bằng
1
4
. Do đó, tổng diện tích các hình vuông là
11 1
1
43
1
4
S =⋅=
−
.
Câu 12: Trong mặt phẳng toạ độ
Oxy
, đường thẳng
:2dx y
+=
cắt trục hoành tại điểm
A
và cắt đường
thẳng
21
:
n
n
dy x
n
+
=
tại điểm
( )
*
n
Pn∈
. Kí hiệu
n
S
là diện tích của tam giác
n
OAP
. Tìm
lim
n
S
.
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 10
Sưu tầm và biên soạn
Lời giải
2 42 42
(2; 0); ; ; 2; 2; 45
3131 31
n
nn
nn n
A P OA AP OAP
nn n
°
++

==⋅=

++ +

.
1 1 42 242
sin 2 2
2 2 31 2 31
2
4
42 4
lim lim lim
1
31 3
3
nn
n
nn
S OA AP OAP
nn
n
n
S
n
n
++
= ⋅ ⋅ = ⋅⋅ ⋅ ⋅ =
++
+
+
= = =
+
+
Câu 13: Gọi
C
là nửa đường tròn đường kính
2AB R
=
,
1
C
là đường gồm hai nửa đường tròn đường
kính
2
,
2
AB
C
là đường gồm bốn nửa đường tròn đường kính
,
4
AB
…
n
C
là đường gồm
2
n
nửa
đường tròn đường kính
,
2
n
AB
…
(Hình 4).
Gọi
n
p
là độ dài của
,
nn
CS
là diện tích hình phẳng giới hạn bởi
n
C
và đoạn thẳng
AB
.
a) Tính
,
nn
pS
.
b) Tìm giối hạn của các dãy số
( )
n
p
và
( )
n
S
.
Lời giải
+) Ta có:
12 3
23
p ;p ;p ;
2 42 82
R RR RR
π ππ ππ
= = = = = …
(
n
p
) lập thành một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu
1
p
2
R
π
=
và công bội
1
q1
2
= <
có
số hạng tổng quát
1
n
1
p
22
n
R
π
−

= ⋅


.
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 11
Sưu tầm và biên soạn
+) Ta có:
223
123
23
;;;
44 4
RRR
CCC
πππ
= = = …
( )
n
C
lập thành một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu
2
1
4
R
C
π
=
và công bội
1
q1
4
= <
có
số hạng tổng quát
1
1
44
n
n
R
C
π
−

= ⋅


.
Câu 14: Cho hình vuông cạnh 1 (đơn vị độ dài). Chia hình vuông đó thành bốn hình vuông nhỏ bằng
nhau, sau đó tô màu hình vuông nhỏ góc dưới bên trái
( .5.2)H
.
Lặp lại các thao tác này với hình vuông nhỏ góc trên bên phải. Giả sử quá trình trên tiếp diễn vô
hạn lần. Gọi
12
,,,,
n
uu u……
lần lượt là độ dài cạnh của các hình vuông được tô màu.
a) Tính tổng
12nn
S uu u= + +…+
.
b) Tìm
lim
n
n
SS
→+∞
=
.
Lời giải
a) Ta có:
1
u
là độ dài cạnh của hình vuông được tô màu tạo từ việc chia hình vuông cạnh 1 thành
4 hình vuông nhỏ bằng nhau, do đó
1
1
2
u =
.
Cứ tiếp tục như thế, ta được:
2 13 2 1
11 1
, ,, ,
22 2
nn
u uu u u u
−
= = …= …
Do vậy, độ dài cạnh của các hình vuông được tô màu lập thành một cấp số nhân với số hạng đầu
1
1
2
u =
và công bội
1
2
q =
.
Do đó, tổng của
n
số hạng đầu là
( )
1
12
11
1
1
22
1
1
1
12
1
2
n
n
n
nn
uq
S uu u
q


−



−



= + +…+ = = = −

−

−
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 12
Sưu tầm và biên soạn
b) Ta có:
11
lim lim 1 lim 1 lim 1 0 1
22
nn
n
n n nn
SS
→+∞ →+∞ →+∞ →+∞

 
= = − = − =−=

 

 

.
Cấp số nhân vô hạn
( )
n
u
có công bội
q
với
| |1q <
được gọi là cấp số nhân lùi vô hạn.
Cho cấp số nhân lùi vô hạn
( )
n
u
với công bội
q
. Khi đó
( )
1
12
1
.
1
n
nn
uq
S uu u
q
−
= + +…+ =
−
11 1
Vì | | 1 nên 0 khi Do dó, ta có
lim lim .
11 1
n
n
n
nn
qq n
uu u
Sq
qq q
→+∞ →+∞
< → → +∞


=−=


−− −


Câu 15: Để đơn giản, ta giả sử Achilles chạy với vận tốc
100 /km h
, vận tốc của rùa là
1 /
km h
và khoảng
cách ban đầu
100( )
a km=
.
a) Tính thời gian
12
,, ,,
n
tt t……
tương ứng để Achilles đi từ
1
A
đến
2
A
, từ
2
A
đến
3
,A …
, từ
n
A
đến
1
,
n
A
+
…
b) Tính tổng thời gian cần thiết để Achilles chạy hết các quãng đường
12 23 1
, ,,
nn
AA AA A A
+
…
,.,
tức là thời gian cần thiết để Achilles đuổi kịp rùa.
c) Sai lầm trong lập luận của Zeno là ở đâu?
Lời giải
Ta có: Achilles chạy với vận tốc
100 /km h
, vận tốc của rùa là
1 /
km h
.
a) Để chạy hết quãng đường từ
1
A
đến
2
A
với
12
100( )A A a km= =
, Achilles phải mất thời gian
1
100
1( )
100
th= =
. Với thời gian
1
t
này, rùa đã chạy được quãng đường
23
1( )A A km=
.
Để chạy hết quãng đường từ
2
A
đến
3
A
với
23
1( )A A km=
, Achilles phải mất thời gian
2
1
( )
100
th=
. Với thời gian
2
t
này, rùa đã chạy được quãng đường
34
1
( )
100
A A km=
.
Tiếp tục như vậy, để chạy hết quãng đường từ
n
A
đến
1
n
A +
với
2
1
1 ( )
100
nn
n
A A km
−
+=
, Achilles
phải mất thời gian
1
1
( )..
100
n
n
th
−
=
.
b) Tổng thời gian cần thiết để Achilles chạy hết các quãng đường
12 23
, , , 1,
nn
AA A A AA… +…
, tức
là thời gian cần thiết để Achilles đuổi kịp rùa là
21
11 1 1
1 ()
100 100 100 100
nn
Th
−
= + + +…+ + +…
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 13
Sưu tầm và biên soạn
Đó là tổng của một cấp số nhân lùi vô hạn với
1
1
u =
, công bội, nên ta có
1
1 100 1
1 ( )
1
1 99 99
1
100
u
Th
q
= = = =
−
−
Như vậy, Achilles đuổi kịp rùa sau
1
1
99
giờ.
c) Nghịch lý Zeno chỉ đúng với điều kiện là tổng thời gian Achilles chạy hết các quãng đường
để đuổi kịp rùa phải là vô hạn, còn nếu nó hữu hạn thì đó chính là khoảng thời gian mà anh bắt
kịp được rùa.
Câu 16: Một bệnh nhân hàng ngày phải uống một viên thuốc
150mg
. Sau ngày đầu, trước mỗi lần uống,
hàm lượng thuốc cũ trong cơ thể vẫn còn
5%
. Tính lượng thuốc có trong cơ thể sau khi uống
viên thuốc của ngày thứ 5. Ước tính lượng thuốc trong cơ thể nếu bệnh nhân sử dụng thuốc trong
một thời gian dài.
Lời giải
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày đầu tiên là
150mg
.
Sau ngày đầu, trước mỗi lần uống, hàm lượng thuốc cũ trong cơ thể vẫn còn
5%
.
Do đó, lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ hai là
150 150 5% 150(1 0,05)+⋅= +
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ ba là
( ) ( )
22
150 150(1 0,05) 5% 150 150 0, 05 0,05 150 1 0,05 0,05+ + ⋅=+ + = + +
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ tư là
( ) ( )
2 23
150 150 1 0,05 0,05 5% 150 1 0,05 0,05 0,05+ ++ ⋅= ++ +
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ năm là
( ) ( )
23 234
150 150 1 0,05 0,05 0,05 5% 150 1 0,05 0,05 0,05 0,05
157,8946875( ).mg
+ ++ + ⋅= ++ + +
=
Cứ tiếp tục như vậy, ta ước tính lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân nếu bệnh nhân sử dụng thuốc
trong một thời gian dài là
( )
234
150 1 0,05 0,05 0,05 0,05S
=+++++…
Lại có
234
1 0, 05 0, 05 0, 05 0, 05+++++…
là tổng của cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu
1
1u =
và công bội
0, 05q =
.
Do đó,
234
1
1 20
1 0, 05 0, 05 0, 05 0, 05
1 1 0,05 19
u
q
+++++…== =
−−
.
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 14
Sưu tầm và biên soạn
Suy ra
20 400
150
19 361
S = ⋅=
.
Câu 17: Cho tam giác vuông
ABC
vuông tại
A
, có
AB h=
và góc
B
bằng
α
(hình bên dưới).
Từ
A
kẻ
1
AA BC⊥
, từ
1
A
kẻ
12
A A AC⊥
, sau đó lại kẻ
23
A A BC⊥
. Tiếp tục quá trình trên, ta
được đường gấp khúc vô hạn
123
AA A A …
Tính độ dài đường gấp khúc này theo
h
và
α
.
Lời giải
Tam giác
1
AA B
vuông tại
1
A
có
AB h=
và.
Do đó,
1
sin sinAA AB B h
α
= =
.
Ta có:
1
ˆ
90B BAA
°
+=
và
12 1
90A AA BAA
°
+=
, suy ra
12
ˆ
A AA B
α
= =
.
Tam giác
12
AA A
vuông tại
2
A
nên
2
12 1 1 2
sin sin sin sinA A AA A AA h h
αα α
= = ⋅=
.
Vì
AB AC⊥
và
12
A A AC⊥
nên
12
// AB A A
, suy ra
213
ˆ
AAA B
α
= =
(2 góc đồng vị).
Tam giác
123
AAA
vuông tại
3
A
nên
23
2 3 1 2 213
sin sin sin sin
A A A A AAA h h a
αα
=⋅ = ⋅=
.
Tam giác
234
AAA
vuông tại
4
A
nên
34
34 23 324
sin sin sin sinA A A A AAA h h
ααα
=⋅ = ⋅=
.
Cứ tiếp tục như vậy, ta xác định được
1
sin
n
nn
AA h
α
−
=
.
Ta có:
123 1 12 23 1nn
AA A A AA A A A A A A
−
…= + + +…+ +…
23
sin sin sin sin
n
hh h h
ααα α
= + + +…+ +…
Vì góc
B
là góc nhọn nên
sin sin 1B
α
= <
, do đó
| sin | 1
α
<
.
Khi đó, độ dài của đường gấp khúc vô hạn
123
AA A A …
là tổng của cấp số nhân lùi vô hạn với
số hạng đầu
1
sinuh
α
=
và công bội
sinq
α
=
.
Do đó,
1
123
sin
1 1 sin
u
h
AA A A
q
α
α
…= =
−−
.
Câu 18: Một công ty sản xuất máy tính đã xác định được rằng, tính trung bình một nhân viên có thể lắp
ráp được
( ) ( )
50
0
4
t
Nt t
t
= ≥
+
bộ phận mỗi ngày sau
t
ngày đào tạo. Tính
( )
lim
t
Nt
∞
→+
và cho biết
ý nghĩa của kết quả.
Lời giải
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 15
Sưu tầm và biên soạn
Ta có:
( )
50 50 50
lim lim lim lim 50
4
4
4
1
1
t tt t
tt
Nt
t
t
t
t
∞ ∞∞ ∞
→+ →+ →+ →+
= = = =
+

+
+


.
Ý nghĩa: Tối đa một nhân viên chỉ có thể lắp được 50 bộ phận mỗi ngày.
Câu 19: Chi phí (đơn vị: nghìn đồng) để sản xuất
x
sản phẩm của một công ty được xác định bởi hàm
số:
( )
50000 105Cx x= +
.
a) Tính chi phí trung bình
( )
_
Cx
để sản xuất một sản phẩm.
b) Tính
( )
_
lim
x
Cx
∞
→+
và cho biết ý nghĩa của kết quả.
Lời giải
a) Chi phí trung bình
( )
_
xC
để sản xuất một sản phẩm là:
( )
_
50000 105x
Cx
x
+
=
(sản phẩm).
b) Ta có:
( )
_
50000
105
50000 105
lim lim lim
xx x
x
x
x
Cx
xx
∞∞ ∞
→+ →+ →+

+

+

= =
50000
lim 105 105
x
x
∞
→+

= +=


.
Ý nghĩa: Khi số sản phẩm sản xuất ra ngày càng nhiều thì chi phí trung bình chỉ tối đa là 105
nghìn đồng.
Câu 20: Người ta làm đèn tre như hình bên, các hình tròn chồng
lên nhau. Trong đó tính từ dưới lên hình tròn lớn nhất
1
C
bán kính
( )
50 cmR =
, hình tròn
2
C
có bán kính
bằng
9
10
bán kính của đường tròn
1
C
, hình tròn
3
C
có
bán kính bằng
9
10
bán kính của đường tròn
2
C
. Cứ tiếp
tục như vậy, nhận được dãy hình tròn
123
, , , , ,...
n
CCC C…
.Tính tổng chiều dài các thanh tre đã
làm chiếc đèn tre.
Lời giải
Gọi
123
, , ,..., ,...
n
PPP P
lần lượt là chu vi của các hình tròn
123
, , , , ,...
n
CCC C
…
.
Tổng chiều dài các thanh tre đã làm nên chiếc đèn là :
123
... ...
n
pPPP P= + + ++ +
21
99 9
2 2 ... ...
10 10 10
n
R RR R
ππ π π
−

 
= + + ++ +

 

 

21
99 9
2 1 ... ...
10 10 10
n
R
π
−

 
= + + ++ +

 

 

( )
1
2. .50. 3140 31, 4
9
1
10
cm m
π
= = =
−
.
Chú ý: dãy số
21
99 9
1, , ,..., ,...
10 10 10
n−
 
 
 
là cấp số nhân lùi vô hạn.
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 16
Sưu tầm và biên soạn
Câu 21: Người ta làm lỗ thông gió của một ngôi nhà bằng cách ghép một dãy hình tròn có cùng bán kính
là
3cm
, theo các bước như Hình 2. Kí hiệu
n
u
(đơn vị diện tích) là diện tích hình tròn ghép được
ở bước thứ
n
.
Bước 1 Bước 2 Bước 3 Bước … Bước
n
a) Với
n
như thế nào thì
n
u
vượt quá
90000 ;9000000
ππ
?
b) Với
n
như thế nào thì
n
u
vượt quá
?
Lời giải
a) Gọi
123
, , ,...,
n
uuu u
lần lượt là diện tích các hình tròn
( )
2
cm
tương tứng từ các bước
1, 2, 3, , n…
.
Ta có:
22 2
1
2 22
2
222
3
22
.3 1 . .3
4. .3 2 . .3
9. .3 3 . .3
...
. .3
n
u
u
u
un
ππ
ππ
ππ
π
= =
= =
= =
=
Ta xét
22
90000 . .3 90000 100
n
un n
ππ π
> ⇔ > ⇒>
.
Vậy
100n >
thì
n
u
vượt quá
90000
π
hình tròn.
Ta xét
22
9000000 .3 9000000 1000
n
un n
ππ π
> ⇔ > ⇒>
.
Vậy
1000n >
thì
n
u
vượt quá
1000000
hình tròn.
b) Xét
22 2
50000
. .3 450000 15923,5668
n
uS n n n
π
π
>⇔ > ⇔ > ⇒>
Vậy với
15924n >
thì
n
u
vượt quá
2
45m
.
Câu 22: Cho hình vuông có cạnh bằng
( )
am
, gọi là hình vuông
1
H
. Nối các trung điểm của
1
H
để tạo
thành hình vuông
2
H
. Tiếp theo, nối các trung điểm của
2
H
để tạo thành hình vuông
3
H
. Cứ
tiếp tục như vậy, nhận được dãy hình vuông
123
, , , , ,...
n
HHH H…
.
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 17
Sưu tầm và biên soạn
a) Tính diện tích
n
S
của
n
H
và tính
lim
n
S
.
b) Tính chu vi
n
p
của hình
n
H
và tính
lim
n
p
.
Lời giải
a) Ta có:
( )
22
1
S am=
;
( )
2
2
2
2
2
Sa m

=



;
( )
2
2
3
22
2.2
Sa m

=



; …
( )
2
1
2
2
,...
2
n
n
Sa m
−



=





2
1
1
22
21
lim lim lim .0 0
22
n
n
n
Sa a a
−
−





= = = =










b)
(
) ( ) (
) ( )
1
12 3
2 22 2
4 , 4 , 4 ,..., 4 ,...
2 2.2 2
n
n
p amp a mp a m p a m
−

= = = =



1
1
21
lim lim 4 4 lim 4 .0 0
2
2
n
n
n
pa a a
−
−


= = = =





.
Câu 23: Bắt đầu hằng một hình vuông
0
H
cạnh bằng
( )
am
(hình
0
H
). Chia hình vuông
0
H
thành chín
hình vuông bằng nhau, bỏ đi bốn hình vuông, nhận được hình
1
H
. Tiếp theo, chia mỗi hình
vuông của
1
H
thành chín hình vuông rồi bỏ đi bốn hình vuông, nhận được hình
2
H
. Tiếp tục
quá trình này, ta nhận được một dãy hình
( 0,1, 2,3,...)
n
Hn=
.
Ta có:
1
H
có 5 hình vuông, mỗi hình vuông có cạnh bằng
( )
1
3
am
;
2
H
có
2
5.5 5=
hình vuông, mỗi hình vuông có cạnh bằng
( )
2
11 1
. ;...
33 3
a am=
.
Từ đó, nhận được
n
H
có
5
n
hình vuông, mỗi hình vuông có cạnh bằng
( )
1
3
n
am
.
a) Tính tổng diện tích
S
của
, 0,..., ,...
i
Hi n=
và tính
lim S
.
b) Tính tổng chu vi
p
của hình
, 0,...,
i
Hi n=
và tính
lim p
.
Lời giải
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 18
Sưu tầm và biên soạn
Gọi
0123
, , , ,..., ,...
n
SSS S S
lần lượt là diện tích của các hình vuông
0123
, , , , , ,...
n
HHH H H…
.
012
... ...
n
SS S S S= + + ++ +
22 2
2
2
11 1
... ...
33 3
n
aa a a

= + + ++ +


2
2
11 1
1 ... ...
99 9
n
a

= ++ ++ +


(
)
1
22
1
1
9
1
1
9
n
am
+

−


=
−
;
( )
1
2 22
1
1
9
9
lim lim
1
8
1
9
n
S a am
+

−


= =
−
.
Chú ý: dãy số
2
11 1
1, , ,..., ,...
99 9
n
là cấp số nhân lùi vô hạn.
Gọi
0123
, , , ,..., ,...
n
pppp p
lần lượt là chu vi của các hình vuông
0123
, , , , , ,...
n
HHH H H…
.
012
... ...
n
pp p p p= + + ++ +
2
11 1
4 4 4 ... 4 ...
33 9
n
aa a a
= + + ++ +
2
11 1
4 1 ... ...
33 9
n
a

= ++ ++ +


( )
1
1
1
3
4
1
1
3
n
am
+

−


=
−
;
( )
1
1
1
3
lim lim 4 6
1
1
3
n
p a am
+

−


= =
−
.
Chú ý: dãy số
2
11 1
1, , ,..., ,...
33 3
n
là cấp số nhân lùi vô hạn.
Câu 24: Gọi
C
là nửa đường tròn đường kính
( )
AB a m
=
,
1
C
là đường gồm hai nửa đường tròn đường kính
2
a
,
2
C
là đường gồm bốn nửa đường tròn đường kính
4
a
,…
n
C
là đường gồm
2
n
nửa đường tròn đường kính
2
n
a
,…
Gọi
n
p
là độ dài của
n
C
,
n
S
là diện tích hình phẳng giới hạn bởi
n
C
và đoạn thẳng
AB
.
a) Tính
n
p
,
n
S
.
b) Tìm giới hạn của các dãy số
( )
n
p
và
( )
n
S
.
Lời giải
a)
(
)
2
a
pm
π
=
;
( )
1
2
2
2
a
pm
π
=
;
( )
2
2
3
2
2
a
pm
π
=
; …;
(
)
1
2
2
n
n
n
a
pm
π
+
=
( )
2
2
2
a
Sm
π

=


;
( )
2
2
1
2
2
2
a
Sm
π

=


;
( )
2
22
2
3
2
2
a
Sm
π

=


; …;
( )
2
2
1
2
2
n
n
n
a
Sm
π
+

=


CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 19
Sưu tầm và biên soạn
b)
1
1
lim lim 2
22
n
n
n
a
pa
ππ
+

= =


.
2
2
1
11
lim lim 2 lim 0
24 2
n
n
n
n
a
Sa
ππ
+

= = =


.
Câu 25: Một cái hồ đang chứa
3
600m
nước mặn với nồng độ muối
3
20 /kg m
. Người ta ngọt hóa nước
trong hồ bằng cách bơm nước ngọt vào hồ với tốc độ
3
10 /m
phút.
a) Viết biểu thức
( )
Ct
biểu thị nồng độ muối trong hồ sau
t
phút kể từ khi bắt đầu bơm.
b) Tìm giới hạn
( )
lim
t
Ct
→+∞
và giải thích ý nghĩa.
Lời giải
a) Thể tích nước ngọt bơm vào sau
t
phút là:
10t
(
3
m
).
Khối lượng muối là:
600.20 1200kg=
(kg).
Thể tích hồ sau khi bơm nước biển vào là:
600 10t+
(
3
m
).
Nồng độ muối của nước trong hồ sau
t
phút kể từ khi bắt đầu bơm là:
( )
( )
3
1200
/
600 10
C t kg m
t
=
+
.
b) Ta có :
( )
1200
lim lim 0
600 10
tt
Ct
t
→+∞ →+∞
= =
+
( )
3
/kg m
.
Vậy sau một thời gian bơm nước ngọt vào hồ thì nồng độ muối trong hồ là 0
( )
3
/kg m
.
Câu 26: Trong hồ có chứa 12000 lít nước ngọt. Người ta bơm nước biển có nồng độ muối là
40gam /
lít
vào hồ với tốc độ 20 lít/phút.
a) Chứng tỏ rằng nồng độ muối của nước trong hồ sau
t
phút kể từ khi bắt đầu bơm là
( )
40
(gam /
600
t
Ct
t
=
+
lít
)
.
b) Nồng độ muối trong hồ như thế nào nếu bơm nước vào hồ một thời gian dài (xem như
t
∞
→+
).
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Page 20
Sưu tầm và biên soạn
Lời giải
a) Thể tích nước biển bơm vào sau
t
phút là:
20t
(lít).
Khối lượng muối là:
40.20 800tt=
(gam).
Thể tích hồ sau khi bơm nước biển vào là:
12000 20t+
(lít).
Nồng độ muối của nước trong hồ sau
t
phút kể từ khi bắt đầu bơm là:
( )
800 40
(gam /
12000 20 600
tt
Ct
tt
= =
++
lít
)
.
b) Ta có :
( )
40
lim lim 40
600
tt
t
Ct
t
→+∞ →+∞
= =
+
(gam/lít).
Vậy khi bơm nước vào hồ một thời gian dài thì nồng độ muối trong hồ bằng
40
(gam/lít), tương
đương với nồng độ muốn trong nước biển.
Câu 27: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự là
0f >
không đổi. Gọi
d
và
d
′
lần lượt lả khoảng cách từ vật
thật và ảnh của nó tới quang tâm
O
của thấu kính. Ta có công thức:
11 1
dd f
+=
′
hay
df
d
df
′
=
−
.
Xét hàm số
( )
df
gd
df
=
−
. Tìm các giới hạn sau đây và giải thích ý nghĩa.
a)
(
)
lim
df
gd
+
→
.
b)
( )
lim
d
gd
∞
→+
.
Lời giải
a)
( )
lim lim
df df
df
gd
df
++
→→
= = +∞
−
; Điều này có nghĩa là khi vật tiến về tiêu điểm chính thì ảnh tiến
về vô cực của thấu kính hội tụ.
b)
( )
lim lim
dd
df
gd g f
df
∞∞
→+ →+
= =
−
. Điều này có nghĩa là khi vật tiến về ở vô cực thì ảnh tiến về tiêu
điểm chính của thấu kính hội tụ.

Preview text:

CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC ƠNG III GIỚI HẠN HÀM SỐ LIÊN TỤC CHƯ
BÀI TOÁN THỰC TẾ VỀ GIỚI HẠN VÀ HÀM SỐ LIÊN TỤC
Câu 1: Có 1 kg chất phóng xạ độc hại. Biết rằng, cứ sau một khoảng thời gian T = 24000 năm thì một nửa số chất
phóng xạ này bị phân rã thành chất khác không độc hại đối với sức khoẻ của con người ( T được gọi là chu kì bán rã).
Gọi u là khối lượng chất phóng xạ còn lại sau chu kì thứ n . n
a) Tìm số hạng tổng quát u của dãy số (u . n ) n
b) Chứng minh rằng (u có giối hạn là 0. n )
c) Từ kết quả câu b), chứng tỏ rằng sau một số năm nào đó khối lượng chất phóng xạ đã cho
ban đầu không còn độc hại đối với con người, biết rằng chất phóng xạ này sẽ không độc hại
nữa nếu khối lượng chất phóng xạ còn lại bé hơn 6 10− g . Lời giải 2 a) Ta có: 1 1 u 1;u ;u   = = =   ;… 1 2 3 2  2 
Suy ra (u lập thành một cấp số nhân có số hạng đầu và 1 n ) u =1
q = có số hạng tổng quát là: 1 2 n 1  1 − u  = . n  2    n 1 − b) Ta có:  1 limu  = = . n lim  0  2  n 1 − n 1 − c) Đổi  1   1  3 u = = ⋅ n   kg   10 g  2   2  n 1 −
Để chất phóng xạ bé hơn 6 10− ( g) thì  1  3 6 ⋅10 10− < ⇔   n>31.  2 
Vậy cần ít nhất 30 chu kì tương ứng với 720000 năm khối lượng chất phóng xạ đã cho ban đầu
không còn độc hại đối với con người.
Câu 2: Tại một nhà máy, người ta đo được rằng 80% lượng nước sau khi sử dụng được xử lí và tái sử dụng. Với 3
100 m ban đầu được sử dụng lần đầu tại nhà máy, khi quá trình xử lí và tái sử dụng
lặp lại mãi mãi, nhà máy sử dụng được tổng lượng nước là bao nhiêu? Lời giải Page 1
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC 2 3 1
100 +100⋅0,8 +100⋅(0,8) +100⋅(0,8) +… =100⋅ = 500( 3 m ) . 1− 0,8
Câu 3: Cho tam giác OA A vuông cân tại A có cạnh huyền OA bằng a . Bên ngoài tam giác OA A , 1 2 2 1 1 2
vẽ tam giác OA A vuông cân tại A . Tiếp theo, bên ngoài tam giác OA A , vẽ tam giác OA A 2 3 3 2 3 3 4
vuông cân tại A . Cứ tiếp tục quá trình như trên, ta vẽ được một dãy các hình tam giác vuông 4 cân (Hình 2).
Tính độ dài đường gấp khúc A A A A 1 2 3 4  Lời giải Ta có các góc   
AOA , A OA , A OA ,… đều bằng 45° . Ta có: 1 2 2 3 3 4 ° 2
A A = OA = OA ⋅cos 45 = a 1 2 2 1 2 2   ° 2 2 2
A A = OA = OA ⋅cos 45 = a ⋅ = a  ; 2 3 3 2 2 2  2    2 3     ° 2 2 2
A A = OA = OA ⋅cos 45 = a  ⋅ = a  ;… 3 4 4 3  2  2  2     
Vậy độ dài các đoạn thẳng A A , A A , A A ,… tạo thành cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng 1 2 2 3 3 4
đầu bằng a 2 và công bội bằng 2 . Do đó, độ dài đường gấp khúc A A A A … là 2 2 1 2 3 4 a 2 1 a 2 a 2 l = ⋅ = = ⋅(2 + 2) = a(1+ 2). 2 2 2 − 2 2 1− 2
Câu 4: Cho tam giác đều ABC có độ dài cạnh bằng 1. Nối các trung điểm A , B ,C của các cạnh 1 1 1 BC,C ,
A AB ta được tam giác đều A B C . Tiếp tục nối các trung điểm A , B ,C của các cạnh 1 1 1 2 2 2
B C ,C A , A B ta được tam giác đều A B C , thực hiện quá trình này đến vô hạn. Gọi S là diện 1 1 1 1 1 1 2 2 2 n
tích của tam giác đều A B C . n n n a) Tính S 8
b) Tính tổng diện tích các tam giác đều A B C thu được n n n
c) Tính tổng các độ dài l = AA + A A + A A +...+ A + − A n n ... 1 1 2 2 3 1 Page 2
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC A A C 2 1 B1 C3 B3 B2 A C 3 2 B A C 1 Lời giải
a) Diện tích tam giác ABC là: 3 S = 0 4 Ta có: 1 1 1
S = S , S = S , S = S ,... . Do đó {S là một cấp số nhân với công bội 1 q = n} 1 0 2 1 3 2 4 4 4 4 8 7 8 3  1  3
⇒ S = S .q = S .q = . = 8 1 0   9 4  4  4
b) Tổng diện tích các tam giác đều A B C là tổng của một CSN lùi vô hạn với công bội 1 q = . n n n 4
Do đó tổng diện tích là S 3 1
S = S + S + S +...+ S + = = n ... 1 2 3 1− q 12
c) Đặt u = AA ,u = A A ,u = A A ,...,u = A , ta có: − A 1 1 2 1 2 3 2 3 n n 1 n 3 1 1 1 u =
,u = u ,u = u ,...,u = u ⇒
là một CSN lùi vô hạn với công bội 1 q = − u n n ,... 1 2 1 3 2 1 { n} 2 2 2 2 2 u1 ⇒ l = = 3 . 1− q
Câu 5: Cho đường tròn (C) tâm O, bán kính r =20cm . Vẽ đường tròn(C đi qua tâm O và tiếp xúc 1 )
với (C), vẽ đường tròn (C đi qua tâm của (C và tiếp xức với (C . Tiếp tục quá trình này 1 ) 1 ) 2 )
đến vô hạn. Ta tô màu phần ngoài của hình tròn mới theo quy luật nhu hình vẽ dưới đây. Tình
diện tích toàn bộ phần tô màu. Page 3
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC O O O O 1 2 3 Lời giải
Diện tích hình tròn ban đầu là S = 400π ( 2 cm 0 )
Gọi S là diện tích của hình tròn (C ⇒ {S là một cấp số nhân với công bội 1 q = n} n ) n 4
Gọi u là diện tích phần tô màu ở bước thứ n , khi đó: n 1 1 1
u = S − S ;u = S − S ;...,u = S − − S 1 0 1 2 1 2 n n 1 2 2 2 n
Tổng diện tích phần tô màu là: 1
S = u + u +...+ u + =
S + S + + S +
− S + S + + S n ... ... n ... ... 1 2 ( 0 1 ) ( 1 2 n+... ) 2 1 1 = S −
S + S +...+ S 0 ( 1 2 n+... ) 2 21 S 1 = 200π − . 2 1− q 400 = π ( 2 cm ) 3
Cách khác: Diện tích phần tô màu ở bước nào thì bằng diện tích của hình tròn tạo mới ở bước đó S 400 Do đó: 1
S = u + u +...+ u + = S + S + + S + = = π cm n ... ... n ... 1 2 1 2 ( 2). 1− q 3
Câu 6: Từ hình vuông có độ dài cạnh bằng 1, người ta nối các trung điểm của cạnh hình vuông để tạo ra
hình vuông mới như hình bên dưới. Tiếp tục quá trình này đến vô hạn. Page 4
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
a) Tính diện tích S của hình vuông được tạo thành ở bước thứ n ; n
b) Tính tổng diện tích của tất cả các hình vuông được tạo thành. Lời giải
a) Gọi S là diện tích của hình vuông thứ n . n 2 Ta có: 1  1 S 1;S ;S  = = =   ;… 1 2 3 2  2 
Dãy (S lập thành cấp số nhân có số hạng đầu S =1 và công bội 1 q = . n ) 1 2 n 1 −
Khi đó ta có công thức tổng quát là:  1 S  = . n  2   b) Ta có: 1
q = <1 nên dãy (S trên lập thành một cấp số nhân lùi hạn nên ta có: n ) 2 2 3 n 1 1 1 1 1 −       1 S =1+ + + +…+ +… = =       2. 2  2   2   2  1 1− 2
Vậy tổng diện tích của các hình vuông là 2 (đvdt).
Câu 7: Có 1 kg chất phóng xạ độc hại. Biết rằng, cứ sau một khoảng thời gian T = 24000 năm thì một
nửa số chất phóng xạ này bị phân rã thành chất khác không độc hại đối với sức khoẻ của con
người ( T được gọi là chu kì bán rã).
(Nguồn: Đại số và Giải tich 11, NXB GD Việt Nam, 2021)
Gọi u là khối lượng chất phóng xạ còn lại sau chu kì thứ n . n
a) Tìm số hạng tổng quát u của dãy số (u . n ) n
b) Chứng minh rằng (u có giới hạn là 0. n )
c) Từ kết quả câu b), chứng tỏ rằng sau một số năm nào đó khối lượng chất phóng xạ đã cho
ban đầu không còn độc hại đối với con người, biết rằng chất phóng xạ này sẽ không độc hại
nữa nếu khối lượng chất phóng xạ còn lại bé hơn 6 10− g . Lời giải 2 a) Ta có: 1 1 u 1;u ;u   = = =   ;… 1 2 3 2  2 
Suy ra (u lập thành một cấp số nhân có số hạng đầu u =1 và 1
q = có số hạng tổng quát là: n ) 1 2 n 1  1 − u  = . n  2   n 1 − b) Ta có:  1 limu  = = . n lim  0  2  n 1 − n 1 − c) Đổi  1   1  3 u = = ⋅ n   kg   10 g  2   2  Page 5
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC n 1 −
Để chất phóng xạ bé hơn 6 10− ( g) thì  1  3 6 ⋅10 10− < ⇔ n >   30 .  2 
Vậy cần ít nhất 31 chu kì tương ứng với 744000 năm khối lượng chất phóng xạ đã cho ban đầu
không còn độc hại đối với con người.
Câu 8: Gọi C là nửa đường tròn đường kính AB = 2R , C là đường gồm hai nửa đường tròn đường 1
kính AB ,C là đường gồm bốn nửa đường tròn đường kính AB ,… C là đường gồm 2n nửa 2 2 4 n
đường tròn đường kính AB ,… (Hình bên dưới). 2n
Gọi p là độ dài của C S là diện tích hình phẳng giới hạn bởi C và đoạn thẳng AB . n , n n n a) Tính p S . n , n
b) Tìm giới hạn của các dãy số ( p và (S . n ) n ) Lời giải a) Ta có: π R 2 π R 3 π π = 2. = π ; = 2 . = π ; = 2 . R = π ;…, R p R p R p R p = = π R n 2 .n 1 2 2 3 3 2 2 2 2n 2 2 2 2  R   R   R   R π π   π   π    2 2 2 3 2  n  2   π   π   π   π Ta có: 2 R 2 2 R 3 S = = = = ; 2 R = = …; n 2 2. ; 2 . 2 . ; R S S S = = n 2 . 1 2 2 3 3 4 n 1 2 2 2 2 2 2 2 2 + 2  π 
b) Ta có: lim p = π R . lim S R =   = . n lim 0 n 1  2n+ 
Câu 9: Từ độ cao 55,8m của tháp nghiêng Pisa nước Ý, người ta thả một quả bóng cao su chạm xuống
đất ( hình bên dưới). Giả sử mỗi lần chạm đất quả bóng lại nảy lên độ cao bằng 1 độ cao mà 10
quả bóng đạt được trước đó. Gọi Sn là tổng độ dài quãng đường di chuyển của quả bóng tính từ
lúc thả ban đầu cho đến khi quả bóng đó chạm đất n lần. Tính lim Sn . Page 6
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC Lời giải
Gọi u là dãy số thể hiện quãng đường di chuyển của quả bóng sau mỗi lần chạm đất. n 2 n 1 − Ta có: 1  1   1 u 55,8;u u ;u u ;...;u  = = = =     u . 1 2 1 3 1 n 1 10 10  10 
Khi đó dãy (u lập thành một cấp số nhân lùi vô hạn có số hạng đầu u = 55,8 và công bội n ) 1 1 q = thỏa mãn q <1. 10  1 n  − n 1   Ta có: 1− q 10 S u u u u  = + + + = = . n ... n 55,8 1 2 1 1− q 1 1− 10   1 n   1  −    Suy ra  10   55,8 lim Sn = lim 55,8 = = 62(m)  1  1 1−  1−  10 10  
Vậy tổng độ dài quãng đường di chuyển của quả bóng tính từ lúc thả ban đầu cho đến khi quả
bóng đó chạm đất n lần là62m .
Câu 10: Cho một tam giác đều ABC cạnh a . Tam giác A B C có các đỉnh là trung điểm các cạnh của 1 1 1
tam giác ABC , Tam giác A B C có các đỉnh là trung điểm các cạnh của tam giác A B C ,…, tam 2 2 2 1 1 1 giác A
có các đỉnh là trung điểm các cạnh của tam giác A B C . Gọi P , P ,..., P n ,.. + B + C
n 1 n 1 n 1 + n n n,.. 1 2
và S , S ,..., S
theo thứ tự là chu vi và diện tích của các tam giác A B C , A B C , …, A B C n ,... 1 2 1 1 1 2 2 2 n n n ,….
1. Tìm giới hạn của các dãy số (P và (S . n ) n )
2. Tìm các tổng P + P +...+ P + và S + S +...+ S + n ... n ... 1 2 1 2 Page 7
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC Lời giải
a) ( p là dãy số chu vi của các tam giác theo thứ tự ABC, A B C ,… n ) 1 1 1 Ta có: p = p = + + = ; ∆ a a a a ABC 3 1 a a a 1 1 p = p
= + + = ⋅ a = ⋅ p A B C 3 2 Δ ( ) 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 a a a  1   1 p p   a  = = + + = ⋅ = ⋅   p … ; A B C 3 ; 3 Δ ( ) 2 2 2 1 4 4 4  2   2  n 1  1 − p  = ⋅   p … A B C ; Δ n n n 1  2  Suy ra: n 1 − n 1  1 −  p    a   = ⋅  = ⋅   a = a = . n ( ) 1 lim lim 3 lim li ( m 3 ) 0.3 0 n ∞ → n ∞ →   2  n ∞ →   2 n ∞ →   
(S là dãy số chu vi của các tam giác theo thứ tự ABC, A B C ,… n ) 1 1 1
Gọi h là chiều cao của tam giác ABC và a 3 h = . 2 Ta có: 1 S = S = ∆ ; ah 1 ABC 2 ; 1 a h 1  1  1 S = S = ⋅ ⋅ = ⋅ ah = ⋅   S 2 Δ 1 A 1 B 1 C 1 2 2 2 4  2  4 n 1 − S = S =  1 S  = ⋅   S …; A B C ; 3 Δ 2 A 2 B 2 C Δ n n n 1  2  n 1  1 − S  = ⋅   S … A B C ; Δ n n n 1  2  n 1 − n 1 −   Suy ra  1   1   1  1 limS =  ⋅   S  = ⋅    ah = ⋅  ah = n lim lim lim 0 0. 1 n ∞ → n ∞ →   4  n ∞ →   4 n ∞ →   2  2  
b) Ta có ( p ) là một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu p = 3a và công bội 1 q = thỏa n 1 2
mãn q <1 có tổng: 3a
P = p + p +…+ p +… = = a n n 6 1 2 1 1− 2
+) Ta cũng có (S là một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu 1 S = ah và công bội 1 q = n ) 1 2 4 1 ah
thỏa mãn q <1 có tổng: 2 2
S = S + S +…+ S +… = = ah n 1 2 n 1 3 1− 4 Page 8
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Câu 11: Cho tam giác OMN vuông cân tại O , OM = ON =1. Trong tam giác OMN , vẽ hình vuông
OA B C sao cho các đỉnh A , B ,C lần lượt nằm trên các cạnh OM , MN, 1 1 1 1 1 1 ON . Trong tam giác
A MB , vẽ hình vuông A A B C sao cho các đỉnh A , B ,C lần lượt nằm trên các cạnh 1 1 1 2 2 2 2 2 2
A M , MB , A B . Tiếp tục quá trình đó, ta được một dãy các hình vuông (Hình 3). Tính tổng diện 1 1 1 1 tích các hình vuông này. Lời giải
Độ dài cạnh của các hình vuông lần lượt là 2 2 3 1 1 1 1  1  1 1  1   1 a ;a a   ;a a  = = = ⋅ = = = ⋅ =     ;… 1 2 1 3 2 2 2 2 2  2  2 2  2   2 
Diện tích của các hình vuông lần lượt là 2 2  1  1 S = a = = 1 1  2    4 2 2 2   2  1   1 S a  = =    =   , 2 2  2     4   2 3 3 2 3     2  1   1   1 S a  =
=    =    =   ,… 3 3  2     2     4  
Các diện tích S , S , S ,… tạo thành cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu là 1 1 2 3 S = và công 1 4
bội bằng 1 . Do đó, tổng diện tích các hình vuông là 1 1 1 S = ⋅ = . 4 4 1 3 1− 4
Câu 12: Trong mặt phẳng toạ độ Oxy , đường thẳng d : x + y = 2 cắt trục hoành tại điểm A và cắt đường thẳng 2n +1 d y =
x tại điểm P ( * n∈
. Kí hiệu S là diện tích của tam giác OAP . Tìm n  ) n : n n n lim S . n Page 9
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC Lời giải
 2n 4n + 2  4n + 2 = = ⋅  ( A 2;0); P ; ;OA 2; AP 2;OAP =   45° .
 3n +1 3n +1  3n +1 n n n 1 = ⋅ ⋅  1 4n + 2 2 4n + 2 S OA AP OAP = ⋅ ⋅ ⋅ ⋅ = n n sin 2 2 2 2 3n +1 2 3n +1 2 4 4n 2 + + n 4 lim S = = = n lim lim 3n +1 1 3 3+ n
Câu 13: Gọi C là nửa đường tròn đường kính AB = 2R , C là đường gồm hai nửa đường tròn đường 1
kính AB ,C là đường gồm bốn nửa đường tròn đường kính AB ,… 2
C là đường gồm 2n nửa 2 4 n
đường tròn đường kính AB ,… (Hình 4). 2n
Gọi p là độ dài của C S là diện tích hình phẳng giới hạn bởi C và đoạn thẳng AB . n , n n n a) Tính p S . n , n
b) Tìm giối hạn của các dãy số ( p và (S . n ) n ) Lời giải +) Ta có: π π π π π p R = ;p R R = = ;p R R = = ;… 1 2 2 3 3 2 4 2 8 2
(p ) lập thành một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu π R = và công bội 1 = < có n p q 1 1 2 2 n 1 − số hạng tổng quát π R  1 p  = ⋅ . n 2  2    Page 10
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC 2 2 3 +) Ta có: π R π π = ; R = ; R C C C = ;… 1 2 2 3 3 4 4 4 ( 2
C lập thành một cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu π R = và công bội 1 q = <1 có n ) C1 4 4 n 1 − số hạng tổng quát π R  1 C  = ⋅ . n 4  4   
Câu 14: Cho hình vuông cạnh 1 (đơn vị độ dài). Chia hình vuông đó thành bốn hình vuông nhỏ bằng
nhau, sau đó tô màu hình vuông nhỏ góc dưới bên trái (H.5.2) .
Lặp lại các thao tác này với hình vuông nhỏ góc trên bên phải. Giả sử quá trình trên tiếp diễn vô
hạn lần. Gọi u ,u ,…,u … lần lượt là độ dài cạnh của các hình vuông được tô màu. n , 1 2
a) Tính tổng S = u + u +…+ u . n 1 2 n
b) Tìm S = lim S . n n→+∞ Lời giải
a) Ta có: u là độ dài cạnh của hình vuông được tô màu tạo từ việc chia hình vuông cạnh 1 thành 1
4 hình vuông nhỏ bằng nhau, do đó 1 u = 1 . 2
Cứ tiếp tục như thế, ta được: 1 1 1
u = u ,u = u ,…,u = u … n n− , 2 1 3 2 1 2 2 2
Do vậy, độ dài cạnh của các hình vuông được tô màu lập thành một cấp số nhân với số hạng đầu 1 u = q = 1 và công bội 1 . 2 2 1   1 n  1  −    u 1 n − q 2   2  n 1 ( )  Do đó, tổng của    1
n số hạng đầu là S = u + u +…+ u  = = = − n n 1 1 2 1 q 1   2  − 1  − 2 Page 11
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC n n   b) Ta có:  1   1 S lim S  = =  −    = − = − = . n lim 1 lim 1 lim   1 0 1 n→+∞ n→+∞   2  n→+∞ n→+∞   2   
Cấp số nhân vô hạn (u q <
n ) có công bội q với |
| 1 được gọi là cấp số nhân lùi vô hạn. u 1 n − q 1 ( )
Cho cấp số nhân lùi vô hạn (u = + +…+ =
n ) với công bội q . Khi đó S u u u n n . 1 2 1− q
Vì | q |<1 nên n
q → 0 khi n → +∞ Do dó, ta có  uu   u 1 1 n 1 lim S =  −   q  = n lim . n→+∞
n→+∞ 1− q 1− q   1− q
Câu 15: Để đơn giản, ta giả sử Achilles chạy với vận tốc 100
km / h , vận tốc của rùa là 1
km / h và khoảng
cách ban đầu a =100( km) .
a) Tính thời gian t ,t ,…,t … tương ứng để Achilles đi từ A đến A , từ A đến A ,…, từ A n , 1 2 1 2 2 3 n đến A … n+ , 1
b) Tính tổng thời gian cần thiết để Achilles chạy hết các quãng đường A A , A A ,…, A A ,., 1 2 2 3 n n 1 +
tức là thời gian cần thiết để Achilles đuổi kịp rùa.
c) Sai lầm trong lập luận của Zeno là ở đâu? Lời giải
Ta có: Achilles chạy với vận tốc 100
km / h , vận tốc của rùa là 1 km / h .
a) Để chạy hết quãng đường từ A đến A với A A = a =100(
km) , Achilles phải mất thời gian 1 2 1 2 100 t = =1( h) = 1
. Với thời gian t này, rùa đã chạy được quãng đường A A 1( km) . 100 1 2 3
Để chạy hết quãng đường từ A đến A với A A =1(km) , Achilles phải mất thời gian 2 3 2 3 1 t = ( h) 1 A A = ( km) 2
. Với thời gian t này, rùa đã chạy được quãng đường . 100 2 3 4 100
Tiếp tục như vậy, để chạy hết quãng đường từ 1
A đến A + với A A + = km , Achilles n n 1 ( ) n 1 n n−2 100 phải mất thời gian 1 t = h . n ( ).. n 1 100 −
b) Tổng thời gian cần thiết để Achilles chạy hết các quãng đường A A , A A ,…, A A + …, tức n n 1, 1 2 2 3
là thời gian cần thiết để Achilles đuổi kịp rùa là 1 1 1 1 T =1+ + +…+ + +…(h) 2 n 1 100 100 100 − 100n Page 12
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Đó là tổng của một cấp số nhân lùi vô hạn với u =1, công bội, nên ta có 1 u 1 100 1 1 T = = = =1 ( h) 1− q 1 99 99 1− 100
Như vậy, Achilles đuổi kịp rùa sau 1 1 giờ. 99
c) Nghịch lý Zeno chỉ đúng với điều kiện là tổng thời gian Achilles chạy hết các quãng đường
để đuổi kịp rùa phải là vô hạn, còn nếu nó hữu hạn thì đó chính là khoảng thời gian mà anh bắt kịp được rùa.
Câu 16: Một bệnh nhân hàng ngày phải uống một viên thuốc 150mg . Sau ngày đầu, trước mỗi lần uống,
hàm lượng thuốc cũ trong cơ thể vẫn còn 5%. Tính lượng thuốc có trong cơ thể sau khi uống
viên thuốc của ngày thứ 5. Ước tính lượng thuốc trong cơ thể nếu bệnh nhân sử dụng thuốc trong một thời gian dài. Lời giải
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày đầu tiên là 150mg .
Sau ngày đầu, trước mỗi lần uống, hàm lượng thuốc cũ trong cơ thể vẫn còn 5%.
Do đó, lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ hai là 150 +150⋅5% =150(1+ 0,05)
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ ba là + + ⋅ = + ( 2 + ) = ( 2
150 150(1 0,05) 5% 150 150 0,05 0,05 150 1+ 0,05 + 0,05 )
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ tư là + ( 2 + + )⋅ = ( 2 3
150 150 1 0,05 0,05 5% 150 1+ 0,05 + 0,05 + 0,05 )
Lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân sau khi uống viên thuốc của ngày thứ năm là + ( 2 3 + + + )⋅ = ( 2 3 4
150 150 1 0,05 0,05 0,05 5% 150 1+ 0,05 + 0,05 + 0,05 + 0,05 ) = 157,8946875(mg).
Cứ tiếp tục như vậy, ta ước tính lượng thuốc trong cơ thể bệnh nhân nếu bệnh nhân sử dụng thuốc
trong một thời gian dài là S = ( 2 3 4
150 1+ 0,05 + 0,05 + 0,05 + 0,05 + ) … Lại có 2 3 4
1+ 0,05 + 0,05 + 0,05 + 0,05 +… là tổng của cấp số nhân lùi vô hạn với số hạng đầu
u =1 và công bội q = 0,05 . 1 Do đó, 2 3 4 u 1 20 1
1+ 0,05 + 0,05 + 0,05 + 0,05 +… = = = . 1− q 1− 0,05 19 Page 13
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC Suy ra 20 400 S =150⋅ = . 19 361
Câu 17: Cho tam giác vuông ABC vuông tại A , có AB = h và góc B bằng α (hình bên dưới).
Từ A kẻ AA ⊥ BC , từ A kẻ A A ⊥ AC , sau đó lại kẻ A A ⊥ BC . Tiếp tục quá trình trên, ta 1 1 1 2 2 3
được đường gấp khúc vô hạn AA A A … Tính độ dài đường gấp khúc này theo h và α . 1 2 3 Lời giải
Tam giác AA B vuông tại A có = và. 1 1 AB h
Do đó, AA = ABsin B = hsinα . 1 Ta có: ˆ  B BAA 90° + = và   A AA BAA 90° + = , suy ra  = ˆ A AA B = α . 1 1 2 1 1 2
Tam giác AA A vuông tại A nên =  2 A A
AA sin A AA = hsinα ⋅sinα = hsin α . 1 2 2 1 2 1 1 2
Vì AB ⊥ AC và A A ⊥ AC nên AB / / A A , suy ra  = ˆ
A A A B = α (2 góc đồng vị). 1 2 1 2 2 1 3 Tam giác A
A A vuông tại A nên = ⋅  2 3 A A A
A sin A A A = hsin α ⋅sinα = hsin a . 1 2 3 3 2 3 1 2 2 1 3 Tam giác A
A A vuông tại A nên = ⋅  3 4 A A A
A sin A A A = hsin α ⋅sinα = hsin α . 2 3 4 4 3 4 2 3 3 2 4
Cứ tiếp tục như vậy, ta xác định được A A = h α . − n sinn n 1
Ta có: AA A A … = AA + A A + A A +…+ A +… − A 1 2 3 1 1 2 2 3 n 1 n 2 3
= sinα + sin α + sin α +…+ sinn h h h h α +…
Vì góc B là góc nhọn nên sin B = sinα <1, do đó | sinα |<1.
Khi đó, độ dài của đường gấp khúc vô hạn AA
A A … là tổng của cấp số nhân lùi vô hạn với 1 2 3
số hạng đầu u = hsinα và công bội q = sinα . 1 Do đó, u hsinα 1 AA A A … = = . 1 2 3 1− q 1− sinα
Câu 18: Một công ty sản xuất máy tính đã xác định được rằng, tính trung bình một nhân viên có thể lắp ráp được ( ) 50t N t =
(t ≥ 0) bộ phận mỗi ngày sau t ngày đào tạo. Tính lim N (t) và cho biết t + 4 t→+∞ ý nghĩa của kết quả. Lời giải Page 14
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC Ta có: N (t) 50t 50t 50 lim = lim = lim = lim = 50 . t→+∞
t→+∞ t + 4 t→+∞  4 t→+∞  4 t 1+ 1+ t    t
Ý nghĩa: Tối đa một nhân viên chỉ có thể lắp được 50 bộ phận mỗi ngày.
Câu 19: Chi phí (đơn vị: nghìn đồng) để sản xuất x sản phẩm của một công ty được xác định bởi hàm
số: C (x) = 50000 +105x . _
a) Tính chi phí trung bình C (x) để sản xuất một sản phẩm. _
b) Tính lim C (x) và cho biết ý nghĩa của kết quả. x→+∞ Lời giải _
a) Chi phí trung bình C (x) để sản xuất một sản phẩm là: _ ( ) 50000+105x C x = (sản phẩm). x  50000 x 105 + _  b) Ta có: ( ) 50000 +105 lim lim x lim  x C x    = = 50000 = lim +105 =   105 . x→+∞ x→+∞ x x→+∞ x x→+∞ x
Ý nghĩa: Khi số sản phẩm sản xuất ra ngày càng nhiều thì chi phí trung bình chỉ tối đa là 105 nghìn đồng.
Câu 20: Người ta làm đèn tre như hình bên, các hình tròn chồng
lên nhau. Trong đó tính từ dưới lên hình tròn lớn nhất
C bán kính R = 50(cm) , hình tròn C có bán kính 1 2
bằng 9 bán kính của đường tròn C , hình tròn C có 10 1 3
bán kính bằng 9 bán kính của đường tròn C . Cứ tiếp 10 2
tục như vậy, nhận được dãy hình tròn C ,C ,C ,…,C
.Tính tổng chiều dài các thanh tre đã n ,... 1 2 3 làm chiếc đèn tre. Lời giải
Gọi P, P , P ,..., P
lần lượt là chu vi của các hình tròn C ,C ,C ,…,C . n ,... n ,... 1 2 3 1 2 3
Tổng chiều dài các thanh tre đã làm nên chiếc đèn là : 2 n 1 −    
p = P + P + P +...+ P +  9   9   9
2π R 2π  R π 
R    ... π  R  = + + + +    + ... n ... 1 2 3 10  10   10            2 n 1 9  9   9 −   1 2π R1   ...  = + + + + +   ... = 2.π.50. = 3140(cm)  = 31,4m . 10 10 10        9 1− 10 2 n 1 −
Chú ý: dãy số 9  9   9 1, , ,...,    
 ,... là cấp số nhân lùi vô hạn. 10 10  10  Page 15
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Câu 21: Người ta làm lỗ thông gió của một ngôi nhà bằng cách ghép một dãy hình tròn có cùng bán kính
là 3cm , theo các bước như Hình 2. Kí hiệu u (đơn vị diện tích) là diện tích hình tròn ghép được n ở bước thứ n .
Bước 1 Bước 2 Bước 3 Bước … Bước n
a) Với n như thế nào thì u vượt quá 90000π;9000000π ? n
b) Với n như thế nào thì u vượt quá 2 45m ? n Lời giải
a) Gọi u ,u ,u ,...,u lần lượt là diện tích các hình tròn ( 2
cm ) tương tứng từ các bước 1,2,3,…,n. 1 2 3 n Ta có: 2 2 2 u = π.3 =1 .π.3 1 2 2 2 u = 4.π.3 = 2 .π.3 2 2 2 2 u = 9.π.3 = 3 .π.3 3 ... 2 2 u = n π n . .3 Ta xét 2 2 u > π ⇔ n π > π ⇒ n > . n 90000 . .3 90000 100
Vậy n >100 thì u vượt quá 90000π hình tròn. n Ta xét 2 2 u > π ⇔ n π > π ⇒ n > . n 9000000 .3 9000000 1000
Vậy n >1000 thì u vượt quá 1000000 hình tròn. n b) Xét 2 2 2 50000
u > S ⇔ n π > ⇔ n > ⇒ n > n . .3 450000 15923,5668 π
Vậy với n >15924 thì u vượt quá 2 45m . n
Câu 22: Cho hình vuông có cạnh bằng a(m) , gọi là hình vuông H . Nối các trung điểm của H để tạo 1 1
thành hình vuông H . Tiếp theo, nối các trung điểm của H để tạo thành hình vuông H . Cứ 2 2 3
tiếp tục như vậy, nhận được dãy hình vuông H , H , H ,…, H . n ,... 1 2 3 Page 16
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC a) Tính diện tích S H S .
n của n và tính lim n
b) Tính chu vi p của hình H p . n
n và tính lim nLời giải 2 2   2   n 1 −     a) Ta có: 2 S 2 2 2 2 = a ( 2
m ; S = a  2 2 =     ( 2
m ; S = am ; … S a  m n   ( ),... 3   ( ) 2 ) 1 ) 2   2.2    2      2 n 1 − n 1  2 −      2  1  2 lim S =  a    =  a      = a = n lim lim .0 0  2      2       n 1 −   b) 2 2 2 2
p = 4a m , p = 4a
m , p = 4a
m ,..., p = a  m n 4 ,... 1 ( ) 2 ( ) 3 ( ) ( ) 2 2.2  2    n 1 − n 1 2  1 −   lim p a  a  = = =     a = . n lim 4 4 lim 4 .0 0 2    2 
Câu 23: Bắt đầu hằng một hình vuông H
a m (hình H ). Chia hình vuông H 0 cạnh bằng ( ) 0 0 thành chín
hình vuông bằng nhau, bỏ đi bốn hình vuông, nhận được hình H . Tiếp theo, chia mỗi hình 1 vuông của H H . Tiếp tục
1 thành chín hình vuông rồi bỏ đi bốn hình vuông, nhận được hình 2
quá trình này, ta nhận được một dãy hình H n = . n ( 0,1,2,3,...) Ta có: H 1 a m ;
1 có 5 hình vuông, mỗi hình vuông có cạnh bằng ( ) 3 H
= hình vuông, mỗi hình vuông có cạnh bằng 1 1 1 . a = a m ;.... 2 ( ) 2 có 2 5.5 5 3 3 3
Từ đó, nhận được H 1 a m .
n có 5n hình vuông, mỗi hình vuông có cạnh bằng ( ) 3n
a) Tính tổng diện tích S của H i = n i ,
0,..., ,... và tính limS .
b) Tính tổng chu vi p của hình H i = n i ,
0,..., và tính lim p. Lời giải Page 17
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC
Gọi S , S , S , S ,..., S
lần lượt là diện tích của các hình vuông H , H , H , H ,…, H . n ,... n ,... 0 1 2 3 0 1 2 3 2 2 2
S = S + S + S +...+ S + 2  1   1   1 a a a ... a  = + + + + +       ... n ... 0 1 2 2  3   3   3n n 1  1 + n 1 + 1  −  1    1−   2 1 1 1 a 1 ... ... = + + + + +  9   9  9  2 = a ( 2 m ) ; 2 2 lim S = lim a = a ( 2 m ). 2 9 9 9n    1 1− 1 8 1− 9 9 Chú ý: dãy số 1 1 1
1, , ,..., ,... là cấp số nhân lùi vô hạn. 2 9 9 9n
Gọi p , p , p , p ,..., p
lần lượt là chu vi của các hình vuông H , H , H , H ,…, H . n ,... n ,... 0 1 2 3 0 1 2 3 1 1 1
p = p + p + p +...+ p + 1 1 1
= 4a + 4a + 4a + ...+ 4a + ... 4a1 ... ... = + + + + + n ... 0 1 2 2 3 3 9n 2 3 3 9n    n 1  1 + n 1 + 1  −  1   1−    3  4a  = (m)  3  1 ; lim p = lim 4a = 6a(m). 1− 1 1− 3 3 Chú ý: dãy số 1 1 1
1, , ,..., ,... là cấp số nhân lùi vô hạn. 2 3 3 3n
Câu 24: Gọi C là nửa đường tròn đường kính AB = a(m) ,
C là đường gồm hai nửa đường tròn đường kính a , 1 2
C là đường gồm bốn nửa đường tròn đường kính a ,… 2 4
C là đường gồm 2n nửa đường tròn đường kính a ,… n 2n
Gọi p là độ dài củaC , S là diện tích hình phẳng giới hạn bởi C và đoạn thẳng AB . n n n n
a) Tính p , S . n n
b) Tìm giới hạn của các dãy số ( p và (S . n ) n ) Lời giải a) a
p = π (m) ; = 2 a p π m ; 2 = 2 a p π m ; …; = 2n a p π m n n 1 + ( ) 2 3 ( ) 1 2 ( ) 2 2 2 2 2 a 2 2 2 S π   = a aa    ( 2
m ) ; S 2π   =   ( 2 m ; 2 S 2 π   =   ( 2
m ; …; S = 2nπ   m n n+ ( 2 1 ) 2 3 ) 1 2 )  2   2   2   2  Page 18
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC b)  n a  1 lim p = π =   aπ . n lim 2 n 1  2 +  2 2  a  1 n n 2  1 lim S π   a π  = = = . n lim 2 lim  0 n 1  2 +  4  2 
Câu 25: Một cái hồ đang chứa 3
600m nước mặn với nồng độ muối 3
20kg / m . Người ta ngọt hóa nước
trong hồ bằng cách bơm nước ngọt vào hồ với tốc độ 3 10m / phút.
a) Viết biểu thức C (t) biểu thị nồng độ muối trong hồ sau t phút kể từ khi bắt đầu bơm.
b) Tìm giới hạn lim C (t) và giải thích ý nghĩa. t→+∞ Lời giải
a) Thể tích nước ngọt bơm vào sau t phút là: 10t ( 3 m ).
Khối lượng muối là: 600.20 =1200kg (kg).
Thể tích hồ sau khi bơm nước biển vào là: 600 +10t ( 3 m ).
Nồng độ muối của nước trong hồ sau t phút kể từ khi bắt đầu bơm là: C (t) 1200 = ( 3 kg / m ) . 600 +10t b) Ta có : C (t) 1200 lim = lim = 0 ( 3 kg / m ). t→+∞
t→+∞ 600 +10t
Vậy sau một thời gian bơm nước ngọt vào hồ thì nồng độ muối trong hồ là 0( 3
kg / m ).
Câu 26: Trong hồ có chứa 12000 lít nước ngọt. Người ta bơm nước biển có nồng độ muối là 40gam / lít
vào hồ với tốc độ 20 lít/phút.
a) Chứng tỏ rằng nồng độ muối của nước trong hồ sau t phút kể từ khi bắt đầu bơm là ( ) 40t C t = (gam / lít ) . 600 + t
b) Nồng độ muối trong hồ như thế nào nếu bơm nước vào hồ một thời gian dài (xem như t → ∞ + ). Page 19
Sưu tầm và biên soạn
CHUYÊN ĐỀ III – TOÁN – 11 – GIỚI HẠN – HÀM SỐ LIÊN TỤC Lời giải
a) Thể tích nước biển bơm vào sau t phút là: 20t (lít).
Khối lượng muối là: 40.20t = 800t (gam).
Thể tích hồ sau khi bơm nước biển vào là: 12000 + 20t (lít).
Nồng độ muối của nước trong hồ sau t phút kể từ khi bắt đầu bơm là: ( ) 800t 40t C t = = (gam / lít ) .
12000 + 20t 600 + t b) Ta có : ( ) 40 lim = lim t C t = 40 (gam/lít). t→+∞ t→+∞ 600 + t
Vậy khi bơm nước vào hồ một thời gian dài thì nồng độ muối trong hồ bằng 40 (gam/lít), tương
đương với nồng độ muốn trong nước biển.
Câu 27: Một thấu kính hội tụ có tiêu cự là f > 0 không đổi. Gọi d và d′ lần lượt lả khoảng cách từ vật
thật và ảnh của nó tới quang tâm O của thấu kính. Ta có công thức: 1 1 1 + = hay df d′ = d d′ f d − f . Xét hàm số ( ) df g d =
. Tìm các giới hạn sau đây và giải thích ý nghĩa. d − f
a) lim g (d ) . d f + →
b) lim g (d ). d →+∞ Lời giải a) lim ( ) = lim df g d
= +∞ ; Điều này có nghĩa là khi vật tiến về tiêu điểm chính thì ảnh tiến d f + d f + → → d − f
về vô cực của thấu kính hội tụ. b) lim ( ) = lim df g d g
= f . Điều này có nghĩa là khi vật tiến về ở vô cực thì ảnh tiến về tiêu d →+∞ d →+∞ d − f
điểm chính của thấu kính hội tụ. Page 20
Sưu tầm và biên soạn