Tổng hợp giá trị văn hóa và lịch sử bánh xu xê, bánh chưng | Môn Cơ sở văn hóa Việt Nam - Đại học Sư Phạm Hà Nội

lOMoAR cPSD| 61464806
Bánh xu xê (còn gọi là bánh phu thê) là một món bánh truyền thống của Việt
Nam, đặc biệt phổ biến trong các dịp lễ hội, cưới hỏi. Nguồn gốc và ý nghĩa
của bánh xu xê gắn liền với nhiều câu chuyện và truyền thuyết dân gia
### Giá trị lịch sử 1. **Nguồn gốc**: a **Truyền thuyết**: Một trong những
câu chuyện phổ biến nhất liên quan đến nguồn gốc bánh xu xê là câu chuyện
về vua Lý Anh Tông và hoàng hậu. Tục truyền, tên gọi bánh phu thê là do sự
tích vua Lý Anh Tông đi đánh trận, người vợ ở nhà thương chồng vất vả đã
tự tay vào bếp làm bánh gửi ra cho chồng. Vua ăn thấy ngon, nghĩ đến tình
vợ chồng đã đặt tên bánh là bánh phu thê. Cũng vì tên gọi ấy mà bánh phu
thê (hay cũng còn gọi là xu xê) luôn được buộc thành cặp, biểu trưng cho sự
gắn bó son sắt của tình chồng vợ.
b**Nguồn gốc dân gian**: Theo một số tài liệu, bánh xu xê có nguồn gốc từ
vùng Bắc Bộ, cụ thể là từ làng Đình Bảng, Bắc Ninh. Bánh được làm từ những
nguyên liệu đơn giản như bột nếp, đậu xanh, và dừa, nhưng mang ý nghĩa
sâu sắc về sự gắn bó và chung thuỷ của vợ chồng.
2. **Lễ và nghi lễ**: Bánh xu xê thường xuất hiện trong các dịp lễ hội, cưới hỏi
và đặc biệt là trong lễ mừng thọ. Đây là món quà truyền thống trong các dịp đặc
biệt, thể hiện lòng kính trọng và cầu chúc may mắn. ### Giá trị văn hóa 1.
**Biểu tượng của hạnh phúc**: Bánh xu xê là biểu tượng của tình yêu và
hạnh phúc lứa đôi. Tên gọi "phu thê" ngụ ý sự gắn kết bền chặt giữa vợ chồng,
tình cảm hòa hợp và sự thủy chung. 2.
**Nét đặc trưng ẩm thực**: Bánh xu xê được làm từ các nguyên liệu tự
nhiên như bột năng, đậu xanh, đường, và dừa. Cách làm bánh đòi hỏi sự khéo
léo và tỉ mỉ, phản ánh nghệ thuật ẩm thực tinh tế của người Việt. 3.
**Tính truyền thống**: Việc duy trì và phát triển nghề làm bánh xu xê qua
các thế hệ giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Đây là minh
chứng sống động về sự đa dạng và phong phú của ẩm thực Việt Nam. ### Kết luận
Bánh xu xê không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một biểu tượng văn hóa và
lịch sử quan trọng. Việc duy trì và tôn vinh giá trị của bánh xu xê góp phần bảo
tồn di sản văn hóa Việt Nam, giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Bánh chưng
* Giá trị lịch sử
Bánh chưng là một món ăn dân gian đặc trưng của dân tộc trong những ngày
đầu năm mới. Tục gói chưng ngày Tết đã trở thành nét văn hóa truyền thống của lOMoAR cPSD| 61464806
dân tộc Việt Nam, được lưu truyền qua nhiều thế hệ người Việt, thể hiện nét
đẹp của nền văn minh lúa nước. Mỗi khi Tết đến Xuân về, người người, nhà nhà
lại gói bánh chưng ăn Tết, dâng bánh lên bàn thờ tổ tiên. Nguồn gốc của bánh
chưng được cho là có từ thời Hùng Vương gắn với truyền thuyết “Bánh chưng
bánh giầy”.Tương truyền, vua Hùng Vương thứ 6 sau khi đánh dẹp xong giặc, vua
có ý định truyền ngôi cho con. Nhân dịp đầu Xuân, vua mới họp các hoàng tử lại,
bảo rằng:"Con nào tìm được thức ăn ngon lành, để bày cỗ cho có ý nghĩa nhất,
thì ta sẽ truyền ngôi vua cho". Các hoàng tử lên rừng, xuống biển tìm châu ngọc
và các sản vật quý để làm lễ vật dâng lên nhà vua. Riêng Lang Liêu là người con
nghèo khó nhất trong số các vị hoàng tử hổ thẹn chẳng có gì để dâng lên cho
vua. Lúc này trong cơn mê ngủ, Lang Liêu nằm mơ thấy vị thần mách bảo: "Vật
trong trời đất không có gì quí bằng gạo, là thức ăn nuôi sống người. Nên lấy gạo
nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng trưng Trời Đất. Lấy lá bọc ngoài,
đặt nhân trong ruột để tượng hình cha mẹ sinh thành”.Tỉnh dậy, chàng không
tìm những sản vật quý hiếm về dâng vua cha nữa mà đã dùng ngay những nông
sản thường ngày gồm gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn và lá dong để tạo ra hai loại
bánh tượng trưng cho trời tròn và đất vuông để làm lễ vật dâng vua cha. Nhà
vua nghe được ý nghĩa của hai loại bánh cảm thấy xúc động và đặt tên bánh là
"Bánh chưng" với hình vuông tượng trưng cho Đất. Từ đó bánh Chưng đã trở
thành lễ vật không thể thiếu trong các nghi thức thờ cúng, để thể hiện tấm lòng
uống nước nhớ nguồn đối với tiên tổ, cha, ông. Truyền thuyết xa xưa ấy về sự
tích chiếc bánh chưng còn gói trong đó là một nền văn minh nông nghiệp lúa
nước phát triển. Bánh chưng chính là sản phẩm của trồng trọt và chăn nuôi. Bên
ngoài là chiếc lá dong gói bánh có sẵn từ thiên nhiên, bên trong được chế biến
từ nguồn nguyên liệu nấu ăn cội rễ của dân tộc: gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn từ sản
phẩm trồng trọt, chăn nuôi. Tất cả sản phẩm từ thiên nhiên và sức lao động được
hòa quyện tinh tế trong chiếc bánh chưng. *Giá trị văn hóa lOMoAR cPSD| 61464806
Bánh chưng, một loại bánh truyền thống của Việt Nam, không chỉ là một món ăn
ngon mà còn mang nhiều giá trị văn hóa sâu sắc. Dưới đây là một số giá trị văn hóa của bánh chưng:
1. Biểu tượng của sự đoàn viên và lòng hiếu thảo:
o Bánh chưng thường được làm và thưởng thức vào dịp Tết Nguyên
Đán, là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt Nam. Việc
làm bánh chưng là một hoạt động gắn kết gia đình, khi các thành
viên cùng nhau gói và nấu bánh. o Truyền thuyết về bánh chưng
gắn liền với lòng hiếu thảo của Lang Liêu đối với vua Hùng, thể hiện
đạo lý uống nước nhớ nguồn và tôn vinh công lao cha mẹ.
2. Tôn vinh nền nông nghiệp lúa nước:
o Bánh chưng được làm từ gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn và lá dong, tất
cả đều là những sản phẩm từ nền nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam.
o Hình vuông của bánh chưng tượng trưng cho đất, thể hiện sự trân
trọng và biết ơn đối với đất đai đã nuôi dưỡng con người.
3. Giữ gìn và phát huy văn hóa ẩm thực truyền thống:
o Bánh chưng là một phần không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết, là
món ăn đại diện cho truyền thống và tinh hoa ẩm thực Việt. o Việc
truyền lại cách làm bánh chưng từ thế hệ này sang thế hệ khác giúp
bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
4. Tinh thần tương trợ cộng đồng:
o Trong nhiều cộng đồng, người dân thường tập trung lại cùng nhau
gói bánh chưng vào những dịp lễ lớn, tạo nên một không khí vui
tươi, gắn kết và hỗ trợ lẫn nhau.
5. Biểu tượng của sự phồn vinh và sung túc:
o Bánh chưng thường được dùng làm quà biếu, thể hiện mong ước
về một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng. o Hình ảnh
bánh chưng xanh trong mâm cỗ ngày Tết cũng mang ý nghĩa cầu
mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Như vậy, bánh chưng không chỉ đơn thuần là một món ăn mà còn là một biểu
tượng văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần làm nên nét đẹp truyền thống
và giá trị tinh thần của người Việt Nam