TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
Chủ đề 01. LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức ........................................................................... 6
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa ................................................................... 7
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa ............................................................................... 8
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa ................................................................................................ 9
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa ........................................................................................... 10
Chủ đề 02. LOGARIT
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức................................................................................................ 12
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit ....................................................................................................... 13
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai ................................................................................................. 14
Chủ đề 03. HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit ........................................................................ 18
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit ............................................................................. 20
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit .............................................................................. 21
Chủ đề 04. BÀI TOÁN LÃI SUẤT
Chủ đề 05. PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản ......................................................................................... 31
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 32
Dạng 5.3. Logarit hóa ............................................................................................................... 33
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................ 34
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp ............................................................. 35
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1 .................................................................. 36
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số ............................................................................................. 37
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số .................................................................................. 39
Chủ đề 06. PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản ................................................................................. 41
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số .................................................................................................. 42
Dạng 6.3. Mũ hóa ....................................................................................................................... 43
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................44
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số ............................................................................................ 45
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số ................................................................................. 47
Mục lục
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 2
Chủ đề 07. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản ............................................................................... 50
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 51
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ ................................................................................................................. 52
Dạng 7.4. Logarit hóa ............................................................................................................... 53
Dạng 7.5. Chứa tham số .......................................................................................................... 54
Chủ đề 08. BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản ......................................................................... 56
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 57
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ.................................................................................................................58
Dạng 8.4. Mũ hóa ........................................................................................................................ 59
Dạng 8.5. Chứa tham số ........................................................................................................... 60
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 3
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Lũy thừa:
1.1. Định nghĩa.
Cho số thực b và số nguyên dương
2nn
.
Số a được gọi là căn bậc n của số b nếu
n
ab
.
Chú ý:
n lẻ
b
Có duy nhất một căn bậc n của b, ký hiệu
n
b
.
n chẵn
0b
Không tồn tại căn bậc n của b
0b
Có một căn bậc n của b là 0
0b
Có hai bậc n của a là hai số đối nhau,
Căn có giá trị dương ký hiệu là
n
b
, căn có giá trị âm ký hiệu là
n
b
.
1.2. Công thức.
Số mũ
Cơ số a
Lũy thừa
a
*
n
a
. ...
n
a a a a a
(n là thừa số a)
0
0a
0
1aa
*
,nn
0a
1
n
n
aa
a

*
,,
m
mn
n
0a
,
m
n
mn
n
n
a a a a b a b
1.3. Tính chất.
⓵
.a a a
⓶
a
a
a
⓷
.
aa
⓸
.ab a b
⓹
aa
b
b



⓺
ab
ba
⓻ Nếu
1a
thì
aa
. ⓼ Nếu
01a
thì
aa
.
LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
CHÚ Ý
Các tính chất trên đúng trong trường hợp số mũ nguyên hoặc không.nguyên
Khi xét lũy thừa với số mũ 0 và số mũ nguyên âm thì cơ số phải khác 0.
Khi xét lũy thừa với số mũ không nguyên thì cơ số phải dương.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 4
1.4. Tính chất căn bậc n.
Với
*
,,a b n
ta có
⓵
,
n
n
a a a
⓶
. , ;
n n n
ab a b a b
⓷
0,,
n
n
n
aa
ab
b
b
⓸
0,,
m
n
m
n
a a a n
nguyên dương,
m
nguyên.
⓹
0, , ,
n
m nm
a a a n m
nguyên dương.
⓺ Nếu
pq
nm
thì
0, , ,
nm
pq
a a a m n
nguyên dương,
,pq
nguyên.
Đặc biệt:
.mn
m
n
aa
.
2. Hàm số lũy thừa:
2.1. Khái niệm.
Hàm số
yx
với
được gọi là hàm số lũy thừa.
2.2. Tập xác định.
Tập xác định của hàm số
yx
là:
⓵ Nếu là số nguyên dương
D
⓶ Nếu nguyên âm hoặc bằng
0.
0\D
⓷ Nếu không nguyên
0;D 
※ Tổng quát: Tập xác định của hàm số
y f x
.
2.3. Đạo hàm.
Hàm số
, yx
có đạo hàm
0x
và
1
.xx
.
2.4. Khảo sát hàm số lũy thừa
, yx
.
yx
với
0
yx
với
0
Tập khảo sát
0;
0;
Sự
biến
thiên
Đạo
hàm
1
00, .y x x
1
00, .y x x
Giới
hạn
0
0lim , lim .
x
x
xx


0
0lim , lim .
x
x
xx


Tiệm
cận
Không có.
Nhận
Ox
là tiệm cận ngang.
Nhận
Oy
là tiệm cận đứng.
Khi NGUYÊN DƯƠNG
Hàm số xác định xác định.
Khi NGUYÊN ÂM
Hàm số xác định .
Khi KHÔNG NGUYÊN
Hàm số xác định
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 5
Bảng biến thiên
Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa
yx
luôn đi qua điểm
11;.I
Lưu ý:
Khi khảo sát hàm số lũy thừa với số mũ cụ thể, ta phải xét hàm số đó trên toàn bộ tập
xác định của nó.
Chẳng hạn:
32
, , y x y x y x
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 6
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức
Sử dụng phối hợp linh hoạt các tính chất của lũy thừa.
Chọn
;ab
là các số thực dương và
;xy
là các số thực tùy ý, ta có:
⓵
.a a a
⓶
a
a
a
⓷
.
aa
⓸
.ab a b
⓹
aa
b
b



⓺
ab
ba
⓻ Nếu
1a
thì
aa
. ⓼ Nếu
01a
thì
aa
.
Ví dụ 1.1.1
Đưa các biểu thức sau về dạng lũy thừa
⓵
0a a a
⓶
3
0 75
24
16
,
⓷
5
3
0,.
ba
ab
ab
Lời giải
⓵ . .................................................................................................................................................
⓶ ..................................................................................................................................................
⓷ ..................................................................................................................................................
Ví dụ 1.1.2
Rút gọn các biểu thức sau đây:
⓵
4
5a
⓶
42
81 0a b b
⓷
4
8
4
11.x x x
Lời giải
⓵ . .................................................................................................................................................
⓶ ..................................................................................................................................................
⓷ ..................................................................................................................................................
Ví dụ 1.1.3
Cho
11
2 3 2 3,ab

. Tính
11
11.A a b

Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 7
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa
Ta có hai cách làm như sau:
01
Đưa về cùng cơ số
Cho
:,a m n
. Khi đó
⓵ Với
1a
mn
a a m n
;
⓶ Với
01a
mn
a a m n
.
02
Đưa về cùng số mũ
Với
0 ab
và
m
là số nguyên thì
⓵
0
mm
a b m
⓶
0
mm
a b m
.
Ví dụ 1.2.1
So sánh các số sau:
⓵
300
7
và
400
7
⓶
5000
1
2
và
8000
1
2
.
Lời giải
⓵
300
7
và
400
7
⓶
5000
1
2
và
8000
1
2
Ví dụ 1.2.2
So sánh các số sau:
⓵
20
20
và
30
15
. ⓶
100
2
và
30
20
.
⓷
7
31
và
8
31
. ⓸
34
và
34
1
.
Lời giải
⓵
20
20
và
30
15
.
⓶
100
2
và
30
20
.
⓷
7
31
và
8
31
.
⓸
34
và
34
1
.
Ví dụ 1.2.3
So sánh 2 số
p
và
q
biết:
⓵
pq
. ⓶
5 1 5 1
pq
.
Lời giải
⓵
pq
.
⓶
5 1 5 1
pq
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 8
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa
Tập xác định của hàm số
y f x
là:
⓵ là số nguyên dương
fx
xác định.
⓶ nguyên âm hoặc bằng
0.
0fx
⓷ không nguyên
0fx
Ví dụ 1.3.1
Tìm tập xác định của hàm số
2
2
1yx

A.
.
B.
11;;
.
C.
11;
. D.
1\.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 1.3.2
Tìm tập xác định của hàm số
2019
2
56y x x
A.
23;;
. B.
23;
.
C.
23;;


. D.
23\;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 1.3.3
Tìm tập xác định của hàm số
21
e
yx
A.
1
2
\



. B.
1
2
;


. C.
1
2
;


. D.
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 9
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa
Hàm số
, yx
có đạo hàm
0x
và
11
. . .x x u u u



.
Ví dụ 1.4.1
Cho hàm số
5
6
23f x x
.Tính
2f
.
A.
5
6
. B.
5
3
. C.
5
6
. D.
5
3
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 1.4.2
Tìm đạo hàm của hàm số
5
3
13yx
trên khoảng
1
3
;




.
A.
2
3
5 1 3'yx
. B.
4
3
5
13
3
'yx
.
C.
4
3
5 1 3'yx
. D.
2
3
5
13
3
'yx
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 1.4.3
Tìm đạo hàm của hàm số
4
2yx
,
2x 
A.
3
4
1
42
'y
x
. B.
4
1
42
'y
x
.
C.
3
4
1
22
'y
x
. D.
3
42'yx
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 10
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa
Ta lưu ý các yếu tố trong sự biến thiên của hàm số lũy thừa
yx
với
0
0
Đạo hàm
1
0yx

1
00, .y x x
Giới hạn
0
0lim , lim .
x
x
xx


0
0lim , lim .
x
x
xx


Tiệm cận
Không có.
Nhận
Ox
là tiệm cận ngang.
Nhận
Oy
là tiệm cận đứng.
Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa
yx
luôn đi qua điểm
11;.I
Ví dụ 1.5.1
Hình vẽ bên là đồ thị các hàm số
a
yx
,
b
yx
,
c
yx
trên miền
0;
. Hỏi số
a
,
b
,
c
số nào nhận giá trị trong khoảng
01;
?
A.
a
. B.
&ac
.
C.
b
. D.
c
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 1.5.2
Cho hàm số
2023
yx
. Mệnh đề nào đúng về đường tiệm cận của đồ thị hàm số?
A. Có một tiệm cận ngang và một tiệm cận đứng.
B. Không có tiệm cận ngang và có một tiệm cận đứng.
C. Có một tiệm cận ngang và không có tiệm cận đứng.
D. Không có tiệm cận.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 11
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Định nghĩa.
Cho hai số dương
,ab
với
1a
.
Số thỏa mn đẳng thức
ab
được gọi là lôgarit cơ số
a
của
b
và k hiệu là
log
a
b
.
Ta viết:
log .
a
b a b
2. Tính chất.
3. Công thức.
Cho 3 số dương
,,a b c
với
11;ac
và

, ta có các công thức sau:
Logarit thập phân và Logarit tự nhiên
Logarit thập phân là logarit cơ số 10. Viết :
10
log log lgb b b
Logarit tự nhiên là logarit cơ số
e
. Viết :
log ln
e
bb
LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Cho
TÍNH CHẤT
1
Tích tổng – Thương hiệu
Đặc biệt: với
2
Lũy thừa
Đặc biệt:
3
Đổi cơ số
Đặc biệt: ;
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 12
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức
Áp dụng các tính chất – công thức để biến đổi:
01
Tính chất
⓵
1 1 0log , log
aa
a 
⓶
log
, log
a
b
a
a b a
⓷
log . log log
a a a
b c b c
(Tích – tổng)
⓸
log log log
a a a
b
bc
c

(Thương – hiệu)
Đặc biệt : với
01,,a b a
1
log log
aa
b
b

02
Công thức bay
⓵
log log
aa
bb
⓶
1
log log
a
a
bb
Đặc biệt:
1
log log
n
aa
bb
n
03
Đổi cơ số
⓵
log
log
log
c
a
c
b
b
a
⓶
log log .log
a a c
b c b
Đặc biệt :
1
log
log
a
c
c
a
.
Ví dụ 2.1.1
Cho
01a
. Tính giá trị của biểu thức
4log
a
a
.
A.
16
. B.
2
. C.
4
. D.
12
Lời giải
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 2.1.2
Tính giá trị của biểu thức
2 2 2 2
2 12 3 5 15 150log log log logA
.
A.
2
. B.
23
. C.
3
. D.
32
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 2.1.3
Rút gọn biểu thức
2 3 4
2 4 6 8
2 3 4log log log log
a
a a a
K b b b b
ta được
A.
4log
a
b
. B.
log
a
b
. C.
3log
a
b
. D.
1
2
log
b
a
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 13
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit
Ta thực hiện theo các bước sau
Bước 01. Biến đổi các biểu thức logarit phụ thuộc vào tham số
a
và
b
.
Bước 02. Đặt các biểu thức logarit của các số nguyên tố là các ẩn
,,xyz
…. Từ đó ta
thu được phương trình hoặc hệ phương trình với các ẩn
,,xyz
…. Ta tìm
các ẩn này theo
,ab
Bước 03. Giải hệ tìm được tìm
,,xyz
… theo
,ab
. Từ đó tnh được biểu thức theo các
tham số
,ab
Các công thức nền tảng là
log
log
log
c
a
c
b
b
a
và
1
log
log
b
a
a
b
Ví dụ 2.2.1
Cho
2
14loga
. Biểu diễn
49
16log
theo
a
A.
2
1a
. B.
2
a
. C.
3a
. D.
3a
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 2.2.2
Cho
5
18loga
và
5
60log .b
Tính
3
2log
theo
a
và
b
A.
2
2
b
ab
. B.
2
3
54
a ab
a
. C.
22
21
ab
ab

. D.
2
1
a
a
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 14
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai
Ta lưu ý các công thức sau
01
Tính chất
⓵
1 1 0log , log
aa
a 
⓶
log
, log
a
b
a
a b a
⓷
log . log log
a a a
b c b c
(Tích – tổng)
⓸
log log log
a a a
b
bc
c

(Thương – hiệu)
Đặc biệt : với
01,,a b a
1
log log
aa
b
b

02
Công thức bay
⓵
log log
aa
bb
⓶
1
log log
a
a
bb
Đặc biệt:
1
log log
n
aa
bb
n
03
Đổi cơ số
⓵
log
log
log
c
a
c
b
b
a
⓶
log log .log
a a c
b c b
Đặc biệt :
1
log
log
a
c
c
a
.
Ví dụ 2.3.1
Cho
0 1 1, , ; ; .a b c a b
, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai?
A.
1
log
log
a
b
b
a
. B.
log .log log
a b a
b c c
.
C.
log log
c
a
a
b c b
. D.
log . log log
a a a
b c b c
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 2.3.2
Cho
0,,a b c
và
1,ab
, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai?
A.
log
a
b
ab
. B.
log log
aa
b c b c
.
C.
log
log
log
a
b
a
c
c
b
. D.
log log
aa
b c b c
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 2.3.3
Cho
0,,a b c
và
1,ab
, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai?
A.
1
log
log
b
a
a
b
. B.
log .log log
a b a
b c c
.
C.
log . log
aa
b c b c
. D.
log log log
a a a
b
bc
c

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 15
Ví dụ 2.3.4
Cho
00,ab
thỏa mãn
22
7a b ab
. Mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau là:
A.
27log log loga b ab
. B.
1
32
log log log
ab
ab

.
C.
1
3
2
log log loga b a b
. D.
3
2
log log loga b a b
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 2.3.5
Với mọi số
a
,
0b
thỏa mãn
22
9 10a b ab
thì đẳng thức đúng là.
A.
23log log loga b a b
. B.
3
42
log
log log
ab
ab
.
C.
11log logab
. D.
31
42
log log log
ab
ab

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 16
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Hàm số mũ.
Hàm số mũ
01, ,
x
y a a a
Tập xác định
D
.
Tập giá trị
0;,T 
nghĩa là khi giải phương trình mà đặt
fx
ta
thì
0.t
Đơn điệu
1a
Hàm số
x
ya
đồng biến, khi đó:
f x g x
a a f x g x
.
01a
Hàm số
x
ya
nghịch biến, khi đó:
f x g x
a a f x g x
.
Đạo hàm
1
.ln . .ln
.
.
x x u u
x x u u
n
n
n
a a a a u a a
e e e e u
u
u
nu


Đồ thị
Nhận trục hoành làm đường tiệm cận ngang
Nhận xét:
Đồ thị hàm số
1
x
y a a
đối xứng với đồ thị hàm số
01
x
y a a
qua Oy.
HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 17
2. Hàm số logarit.
Hàm số logarit
0 1 0log , , ;
a
y x a a x
Tập xác định
0;D
.
Tập giá trị
T
, nghĩa là khi giải PT mà đặt
log
a
tx
thì
t
không có điều kiện.
Đơn điệu
1a
Hàm số
log
a
yx
đồng biến trên
D
, khi đó:
log log
aa
f x g x f x g x
.
01a
Hàm số
log
a
yx
nghịch biến trên
D
, khi đó:
log log
aa
f x g x f x g x
.
Đạo hàm
1
1
1
0
log log
.ln .ln
ln ln
ln , (ln )
aa
nn
u
xu
u
x a u a
u n u
u
u
x x u
xu

Đồ thị
Nhận trục tung làm đường tiệm cận đứng
Nhận xét:
Đồ thị hàm số
1log
a
y x a
đối xứng với đồ thị hàm số
01log
a
y x a
qua Ox.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 18
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit
Điều kiện xác định của hàm số
log
a
y f x
:
0
1
0
a
a
fx
.
Đặc biệt: với hàm số
log
n
gx
y f x


ta lưu ý “mũ n” của
fx
:
Nếu
2n
ĐKXĐ của hàm số
log
n
gx
y f x


:
0
1
0
gx
gx
fx
.
Nếu
2n
ĐKXĐ của hàm số
log
n
gx
y f x


:
0
1
0
gx
gx
fx
.
Tóm lại nếu
fx
hoặc
gx
có “mũ n” ta chú ý xem “n” chẵn hay lẻ.
Ví dụ 3.1.1
Tìm tập xác định
D
của hàm số
3
21logyx
.
A.
1
2
;D




. B.
1
2
;D



. C.
0;D
. D.
1
2
;D



.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.1.2
Tìm tập xác định
D
của hàm số
2
32logy x x
.
A.
21,.D


B.
21,,D 
.
C.
21,D
. D.
21,,D

 

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.1.3
Tập xác định của hàm số:
2
2logyx
là
A. B.
2\
. C.
2;
. D.
2;

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 19
Ví dụ 3.1.4
Tập xác định của hàm số:
1
2
2
2
log
x
y
x
là
A.
02;
B.
02;
.
C.
2 0 2;;
. D.
22;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.1.5
Tập xác định của hàm số:
2
2021
2
1
3 2 3log ln
x
y x x x
là
A.
1 1 0 0 1 2 3; ; ; ;D 
B.
1 2 3;;D 
.
C.
1 1 1 2 3; ; ;D
. D.
1;D
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.1.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
2
24ln( )y x mx
có tập xác
định
D
?
A.
22m
B.
2
2
m
m

.
C.
2m
. D.
22m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 20
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit
Đạo hàm hàm số logarit:
1
1
1
0
log log
.ln .ln
ln ln
ln , (ln )
aa
nn
u
xu
u
x a u a
u n u
u
u
x x u
xu

Đạo hàm hàm số mũ:
1
.ln . .ln
.
.
x x u u
x x u u
n
n
n
a a a a u a a
e e e e u
u
u
nu


Ví dụ 3.2.1
Đạo hàm của hàm số
3
41logyx
là
A.
1
4 1 3
.
ln
y
x
B.
4
4 1 3
.
ln
y
x
.
C.
3
41
ln
.y
x
D.
43
41
ln
.y
x
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.2.2
Hàm số
2
2
2
xx
y
có đạo hàm là
A.
2
2
4 1 2 ln2
xx
yx

B.
2
2
2 ln2
xx
y
.
C.
2
22
4 1 2 2ln
xx
y x x x
D.
2
22
22ln2
xx
y x x

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.2.3
Tnh đạo hàm của hàm số
1
2
x
y
.
A.
1
2
2
21
ln
.
x
y
x
B.
1
2
2
21
ln
.
x
y
x
.
C.
1
2
21
x
y
x
D.
1
2
21
x
y
x
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 21
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit
Ta cần lưu ý các vấn đề sau:
Hàm số Mũ
10
x
y a a
Hàm số Logarit
10log
a
y x a
01
Đơn điệu
1a 
HS đồng biến.
01a
HS nghịch biến.
1a 
HS đồng biến.
01a
HS nghịch biến.
02
Tiệm cận
Nhận
Ox
làm TCN.
Nhận
Oy
làm TCĐ.
03
Đồ thị
Nằm bên trên
Ox
.
Luôn đi qua điểm
01;
.
Nằm bên phải
Oy
.
Luôn đi qua điểm
10;
.
ĐTHS
10
x
y a a
đối xứng
10log
a
y x a
qua
yx
(đường
phân xác góc phần tư thứ nhất).
Với bài toán xét thứ tự cơ số ta nhớ như sau:
Hàm số Mũ
10
x
y a a
Hàm số Logarit
10log
a
y x a
Cơ số
1
Càng gần
Oy
cơ số càng lớn.
Càng gần
Ox
cơ số càng lớn.
01a
Càng gần
Oy
cơ số càng bé.
Càng gần
Ox
cơ số càng bé.
Hình minh họa
Ví dụ 3.3.1
Cho hàm số
3
logyx
. Mệnh đề nào dưới đây là mệnh đề sai?
A. Hàm số đ cho đồng biến trên tập xác định.
B. Đồ thị hàm số đ cho không có tiệm cận ngang.
C. Đồ thị hàm số đ cho có một tiệm cận đứng là trục
Oy
.
D. Hàm số đ cho có tập xác định
0\D
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.3.2
Cho hàm số
2
logyx
. Mệnh đề nào dưới đây sai?
A. Đạo hàm của hàm số là
2
2lnyx
.
B. Đồ thị hàm số nhận trục
Oy
làm tiệm cận đứng.
C. Tập xác định của hàm số là
;
.
D. Hàm số đồng biến trên khoảng
0;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 22
Ví dụ 3.3.3
Tìm mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau:
A. Hàm số
log
a
yx
với
1a
là một hàm số nghịch biến trên khoảng
0,
.
B. Đồ thị hàm số
log
a
yx
và
1
log
a
yx
với
01a
đối xứng với nhau qua Ox.
C. Hàm số
log
a
yx
với
01a
có tập xác định là .
D. Hàm số
log
a
yx
với
01a
là một hàm số đồng biến trên khoảng
0,
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.3.4
Đồ thị hàm số
1logyx
nhận đường thẳng nào dưới đây làm tiệm cận đứng ?
A.
1x
B.
1y 
.
C.
1x 
D.
0x
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.3.5
Hàm số nào sau đây nghịch biến trên tập xác định của nó?
A.
5
x
y
B.
2
log
e
yx
.
C.
5
2
x
y



D.
1
6
logyx
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 3.3.6
Cho các hàm số
,
xx
y a y b
và
x
yc
lần lượt có đồ
thị như hình vẽ bên dưới. Hãy so sánh
,,a b c
.
A.
a b c
B.
a b c
.
C.
a b c
D.
b a c
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 23
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Lãi đơn.
Số tiền lãi chỉ tính trên số tiền gốc mà không tính trên số tiền lãi do số tiền gốc sinh ra.
Công thức tnh li đơn:
0
1 .
n
V V r n
Trong đó:
n
V
: Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn;
0
V
: Số tiền gửi ban đầu;
n
: Số kỳ hạn tính lãi;
r
: Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2. Lãi kép.
Số tiền lãi không chỉ tính trên số tiền gốc mà còn tính trên số tiền lãi do tiền gốc đó sinh
ra thay đổi theo từng định kỳ.
Ta có các loại lãi kép sau:
2.1. Lãi kép, gửi một lần:
0
1
n
n
T T r
Trong đó:
n
T
: Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn;
0
T
: Số tiền gửi ban đầu;
n
: Số kỳ hạn tính lãi;
r
: Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.2. Lãi kép liên tục:
0
.
nr
n
T T e
Trong đó:
n
T
: Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn;
0
T
: Số tiền gửi ban đầu;
n
: Số kỳ hạn tính lãi;
r
: Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.3. Lãi kép, gửi định kỳ.
2.3.1. Trường hợp gửi tiền định kì cuối tháng.
Chứng minh
Tháng
Đầu tháng
Cuối tháng
1
Chưa gửi
m
2
m
1m r m
3
1m r m
2
11m r m r m
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau
n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Bài toán 1
BÀI TOÁN LÃI SUẤT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 24
…
…
…
n
1
11...
n
m r m r m
Vậy sau tháng n ta được số tiền
1
11...
n
n
T m r m r m
1
1 1 1...
n
m r r



,
Ta thấy trong ngoặc là tổng
n
số hạng của cấp số nhân có
1
1
1 1 1, ,
n
n
u u r q r
Biết rằng:
11
1
1
... .
n
nn
q
S u u u
q
nên
11
n
n
m
Tr
r



Chứng minh
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là
11
n
n
m
Tr
r



,
Mà đề cho số tiền đó chnh là A nên
11
11
n
n
m Ar
A r m
r
r




.
Chứng minh
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là
11
n
n
m
Tr
r



.
Đề cho số tiền đó chnh là A nên:
1
1 1 1 1 1
11
log
nn
r
n
m Ar Ar Ar
A r m r n
r m m
r







Như vậy trong trường hợp 2.3.1 này ta cần nắm vững công thức bài toán 1 từ đó có thể dễ
dàng biến đổi ra các công thức ở bài toán 2, bài toán 3.
2.3.2. Trường hợp gửi tiền định kì đầu tháng.
Chứng minh
Ta xây dựng bảng sau:
Tháng
Đầu tháng
Cuối tháng
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng
m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Bài toán 2
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm
n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Bài toán 3
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau
n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Bài toán 4
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 25
1
m
1mr
2
1m r m
2
11m r m r
3
2
11m r m r m
32
1 1 1m r m r m r
…
…
…
n
…
11...
n
m r m r
Vậy sau tháng n ta được số tiền:
11
1 1 1 1 1... ...
n
nn
n
r
T m r m r m r r m r
r




Chứng minh
Áp dụng bài toán 4. Ta có số tiền thu được là:
1 1 1
n
n
m
T r r
r



,
Mà đề cho số tiền đó là A nên
1 1 1
1 1 1
n
n
m Ar
A r r m
r
rr






.
Chứng minh
Áp dụng bài toán 4. Ta có: số tiền thu được là:
1 1 1
n
n
m
T r r
r



.
Đề cho số tiền đó là A nên:
1 1 1
n
m
A r r
r



11
1
1 1 1
n
n
Ar Ar
mr
mr
rr



1
1
1
log
r
Ar
n
mr




.
Như vậy trong trường hợp 2.3.2 ta cần nắm vững công thức bài toán 4 từ đó có thể dễ dàng
biến đổi ra các công thức ở bài toán 5, bài toán 6.
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng
m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Bài toán 5
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là
A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Bài toán 6
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 26
2.3.3. Trường hợp vay nợ và trả tiền định kì đầu tháng.
Chứng minh
Ta xây dựng bảng sau:
Tháng
Đầu tháng
Cuối tháng
1
Am
1 1 1A m r A r m r
2
11A r m r m
22
111A r m r m r
3
22
111A r m r m r m
3 3 2
1 1 1 1A r m r m r m r
…
…
…
n
…
2
1 1 1 1...
nn
A r m r m r m r
Vậy sau tháng n ta còn nợ số tiền:
2
1 1 1 1...
nn
n
T A r m r m r m r
11
1 1 1 1 1...
n
n n n
r
A r m r r A r m r
r




.
3. Bài toán tăng trưởng dân số.
Công thức tính:
1
mn
mn
X X r

,;m n m n
Trong đó:
r
: tỉ lệ tăng dân số từ năm n đến năm m.
m
X
: dân số năm m.
n
X
: dân số năm n.
Từ đó ra có công thức tính tỉ lệ tăng dân số là
1
m
mn
m
X
r
X

.
Ví dụ 4.1
Bà Hoa gửi
0 45,%
triệu vào tài khoản định kỳ tính lãi kép với lãi suất là
8%/
năm.
Tính số tiền li thu được sau
10
năm.
Lời giải
Áp dụng công thức tính lãi kép, sau
10
năm số tiền cả gốc và lãi bà Hoa thu về là
10
1 100 1 0 08 215 892,,
n
Ar
triệu đồng.
Suy ra số tiền lãi bà Hoa thu về sau
10
năm là
215 892 100 115 892,,
triệu đồng.
Ví dụ 4.2
Một người muốn gửi tiết kiệm ở ngân hàng và hi vọng sau 4 năm có được 850 triệu
đồng để mua nhà. Biết lãi suất ngân hàng mỗi tháng trong thời điểm hiện tại là
0 45,%
. Hỏi người đó mỗi tháng phải gửi vào ngân hàng tối thiểu bao nhiêu tiền
để đủ số tiền mua nhà ? (giả sử số tiền mỗi tháng là như nhau và li suất trong 4
năm là không thay đổi).
Lời giải
Vay ngân hàng A triệu đồng. Cứ đầu mỗi tháng (năm) trả ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền còn nợ là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền còn nợ là: .
Bài toán 7
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 27
Giả sử người này gửi tiền ở thời điểm
t
nào đó , kể từ thời điểm này sau 4 năm (48
tháng) ông muốn có số tiền 850 triệu.
Như vậy rõ ràng ta có thể coi đây là bài toán gửi tiền định kì đầu tháng.
Áp dụng bài toán 5 ta có số tiền phải gửi mỗi tháng là :
1 1 1
n
Ar
m
rr




.
Theo bài ra
48 0 45 850, , %,Anr
.
Thay vào
ta được
48
850 0 45
15 833
1 0 45 1 0 45 1
. , %
,
, % , %
m 



triệu đồng.
Ví dụ 4.3
Một bà mẹ Việt Nam anh hùng được hưởng số tiền là 4 triệu đồng trên một tháng
(chuyển vào tài khoản của mẹ ở ngân hàng vào đầu tháng). Từ tháng 1 năm 2016 mẹ
không đi rút tiền mà để lại ngân hàng và được tính lãi suất
1%
trên một tháng.
Đến tháng 12 năm 2016 mẹ rút toàn bộ số tiền (gồm số tiền của 12 tháng và số tiền đã
gửi tháng 1). Hỏi khi đó mẹ lĩnh về bao nhiêu tiền ? (kết quả làm tròn theo đơn vị
nghìn đồng).
Lời giải
Nếu ban đầu gửi vào
a
đồng, từ đầu tháng sau gửi thêm
a
đồng (không đổi) vào
đầu mỗi tháng với lãi suất
%r
trong
n
tháng thì tổng số tiền thu được là :
11
4
1 1 1 4 1 1 1 1 1 4 50 73
1
% % ,
%
n
a
A a r r
r
triệu đồng.
11n
là tính từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 12.
Ví dụ 4.4
Đầu năm 2016, anh Hùng có xe công nông trị giá
100
triệu đồng. Biết mỗi tháng
thì xe công nông hao mòn mất
04,%
giá trị, đồng thời làm ra được
6
triệu đồng
(số tiền làm ra mỗi tháng là không đổi). Hỏi sau một năm, tổng số tiền (bao gồm giá tiền
xe công nông và tổng số tiền anh Hùng làm ra) anh Hùng có là bao nhiêu?
Lời giải
Sau một năm số tiền anh Hùng làm ra là
6 12 72.
triệu đồng
Sau một năm giá trị xe công nông còn
12
100 1 0 4 95 3042( , %) ,
triệu đồng
Vậy sau một năm số tiền anh Hùng có là
167 3042,
triệu đồng
Ví dụ 4.5
Bác B gởi tiết kiệm số tiền ban đầu là
50
triệu đồng theo kỳ hạn
3
tháng với li suất
0 72,%
tháng. Sau một năm bác B rút cả vốn lẫn li và gởi theo kỳ hạn
6
tháng với li
suất
0 78,%
tháng. Sau khi gởi đúng một kỳ hạn
6
tháng do gia đình có việc bác gởi
thêm 3 tháng nữa thì phải rút tiền trước hạn cả gốc lẫn li được số tiền là
57 694 945 55. . ,
đồng (chưa làm trn). Biết rằng khi rút tiền trước hạn li suất được tnh theo li suất
không kỳ hạn, tức tnh theo hàng tháng. Trong số 3 tháng bác gởi thêm li suất là
Lời giải
Số tiền bác B rút ra sau năm đầu:
4
1
50 000 000 1 0 0072 3. . * , *T 
Số tiền bác B rút ra sau sáu tháng tiếp theo:
21
1 0 0078 6* , *TT
Số tiền bác B rút ra sau ba tháng tiếp theo:
3
32
57 694 945 551 .* .,T T r
3
2
57 694 94
01 0 004
55
4
5. . ,
, , %r
T
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 28
Ví dụ 4.6
Bạn Nam là sinh viên của một trường Đại học, muốn vay tiền ngân hàng với lãi suất
ưu đi trang trải kinh phí học tập hàng năm. Đầu mỗi năm học, bạn ấy vay ngân hàng
số tiến 10 triệu đồng với lãi suất là
4%
. Tính số tiền mà Nam nợ ngân hàng sau 4 năm,
biết rằng trong 4 năm đó, ngân hàng không thay đổi lãi suất ( kết quả làm trn đến
nghìn đồng).
Lời giải
Tổng số tiền bạn Nam vay ( gốc và li) sau 4 năm là:
432
6 6 6 6
10 1 0 04 10 1 0 04 10 1 0 04 10 1 0 04, , , ,A
4
23
66
1 1 0 04
10 1 0 04 1 1 0 04 1 0 04 1 0 04 10 1 0 04 44163256
1 1 0 04
,
, , , , , .
,





Nên
44163000A
đồng
Ví dụ 4.7
Một giáo viên được nhận lương khởi điểm là
8 000 000..
đồng/tháng. Cứ sau hai năm
lương mỗi tháng của giáo viên đó được tăng thêm
10%
so với mức lương hiện tại.
Tính tổng số tiền
T
(đồng) giáo viên đó nhận được sau
6
năm làm việc.
Lời giải
Lương 2 năm đầu tiên của giáo viên đó nhận được là
66
1
8 10 24 192 10. . .T 
(đồng)
Theo công thức tnh li kép, lương 2 năm tiếp theo giáo viên đó nhận được:
1
66
2
24 8 10 1 10 212 2 10. . . % , .T
(đồng)
Lương 2 năm cuối cùng giáo viên đó nhận được:
2
66
3
24 8 10 1 10 232 32 10. . . % , .T
(đồng)
Tổng số tiền
T
(đồng) giáo viên đó nhận được sau 6 năm làm việc:
1 2 3
635 520 000,,T T T T
(đồng).
Ví dụ 4.8
Anh Hưng đi làm được lĩnh lương khởi điểm
4 000 000..
đồng/tháng. Cứ
3
năm, lương
của anh Hưng lại được tăng thêm
7%
/1 tháng. Hỏi sau
36
năm làm việc anh Hưng
nhận được tất cả bao nhiêu tiền? (Kết quả làm trn đến hàng nghìn đồng).
Lời giải
Gọi
a
là số tiền lương khởi điểm,
r
là lương được tăng thêm.
+ Số tiền lương trong ba năm đầu tiên:
36a
+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp:
1
36 36 1.a a r a r


+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp:
2
36 1ar
…
+ Số tiền lương trong ba năm cuối:
11
36 1ar
.
Vậy sau
36
năm làm việc anh Hưng nhận được:
1 2 3 11
1 1 1 1 1 36 2 575 936983 2 575 937 000... . . . . . . .r r r r a



đồng.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 29
Ví dụ 4.9
Một người đem gửi tiền tiết kiệm vào một ngân hàng với lãi suất
1%
một tháng. Biết
rằng cứ sau mỗi quý (
3
tháng) thì lãi sẽ được cộng dồn vào vốn gốc. Hỏi sau tối thiểu
bao nhiêu năm thì người đó nhận lại được số tiền bao gồm cả vốn lẫn lãi gấp ba lần số
tiền ban đầu
Lời giải
Gọi
a
là số tiền người đó gửi ban đầu
Số tiền nhận được cả gốc lẫn lãi sau
N
năm là
4
1 0 03,
N
Ta
4
3
3 1 0 03 3 4 1 03 3 9 29
4 1 03
ln
, .ln , ln ,
ln ,
N
T
NN
a
Ví dụ 4.10
Một người vay ngân hàng một tỷ đồng theo phương thức trả góp để mua nhà. Nếu
cuối mỗi tháng, bắt đầu từ tháng thứ nhất người đó trả
40
triệu đồng và chịu lãi số
tiền chưa trả là
0 65,%
mỗi tháng (biết lãi suất không thay đổi) thì sau bao lâu người
đó trả hết số tiền trên?
Lời giải
Gọi
A
là số tiền vay,
a
là số tiền gửi hàng tháng
r
là lãi suất mỗi tháng.
Đến cuối tháng thứ
n
thì số tiền còn nợ là:
12
11
1 1 1 1 1...
n
n n n n
ar
T A r a r r A r
r








Hết nợ đồng nghĩa
0T
11
10
n
n
ar
Ar
r




1
1 log
n
r
a Ar a a
rn
r r a Ar
Áp dụng với
1A
(tỷ),
0 04,a
(tỷ),
0 0065,r
ta được
27 37,n
.
Vậy cần trả
28
tháng.
Ví dụ 4.11
Năm 2014, một người đ tiết kiệm được
x
triệu đồng và dùng số tiền đó để mua nhà
nhưng trên thực tế người đó phải cần
1 55, x
triệu đồng. Người đó quyết định gửi tiết
kiệm vào ngân hàng với lãi suất là
69,%
/ năm theo hình thức lãi kép và không rút
trước kỳ hạn. Hỏi năm nào người đó mua được căn nhà đó (giả sử rằng giá bán căn
nhà đó không thay đổi).
Lời giải
Số tiền người gửi tiết kiệm sau
n
năm là
1 6 9,%
n
x
Ta cần tìm
n
để
1 6 9 1 55, % ,
n
xx
1 6 9 1 55, % ,
n
6 56, ...n
Do đó, người gửi tiết kiệm cần gửi trọn
7
kỳ hạn, tức là
7
năm.
Vậy đến năm 2021 người đó sẽ có đủ tiền cần thiết.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 30
Ví dụ 4.12
Một người gửi ngân hàng
100
triệu đồng theo hình thức lãi kép, lãi suất
05,%
một
tháng (kể từ tháng thứ 2, tiền li được tính theo phần trăm tổng tiền có được của tháng
trước đó và tiền lãi của tháng sau đó). Hỏi sau ít nhất bao nhiêu tháng, người đó có
nhiều hơn
125
triệu đồng?
Lời giải
Số tiền cả vốn lẫn li người gởi sau
n
tháng:
100 1 0 005 100 1 005, . ,
n
n
S
(triệu đồng)
1 005
1 005
100 100
,
, log
n
SS
n
.
Để có số tiền
125S
(triệu đồng) thì phải sau thời gian
1 005 1 005
125
44 74
100 100
,,
log log ,
S
n 
(tháng)
Vậy: sau ít nhất
45
tháng người đó có nhiều hơn
125
triệu đồng.
Ví dụ 4.13
Ông Nam gởi
100
triệu đồng vào ngân hàng theo thể thức lãi kép kì hạn
1
năm với lãi
suất là
12%
một năm. Sau
n
năm ông Nam rút toàn bộ số tiền (cả vốn lẫn lãi). Tìm số
nguyên dương
n
nhỏ nhất để số tiền lãi nhận được lớn hơn
40
triệu đồng (giả sử lãi
suất hàng năm không thay đổi)
Lời giải
Gọi
n
T
là tiền vốn lẫn lãi sau
t
tháng,
a
là số tiền ban đầu
Tháng 1
1t
:
1
1T a r
Tháng 2
2t
:
2
2
1T a r
……………….
Tháng
1:
t
n
n t n T a r
140
100
1 33 815
1 1 1
ln ln
,
ln ln %
n
t
n
T
a
T a r t
r

(tháng)
Để số tiền lãi nhận được lớn hơn 40 triệu thì
2 818
12
,
t
n 
Vậy
3.n
Ví dụ 4.14
Tỉ lệ tăng dân số ở Việt Nam được duy trì ở mức 1,05%. Theo số liệu của Tổng cục
thống kê, dân số Việt Nam năm 2014 có 90.728.900 người. Với tốc độ tăng dân số
như thế đến năm 2030 thì dân số của Việt Nam là bao nhiêu?
Lời giải
Từ năm
2014
đến năm
2030
cách nhau số năm là:
2030 2014 16
năm.
Dân số Việt Nam năm
2030
:
16
16
90728900 1 1,05% 107232574A
(người).
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 31
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Phương trình mũ cơ bản:
01 ,
x
a b a a
.
Phương trình có một nghiệm duy nhất khi
0b
.
Phương trình vô nghiệm khi
0b
.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản
Giải phương trình mũ cơ bản:
01 ,
x
a b a a
.
Khi đó
log
x
a
a b x b
Lưu ý:
Phương trình có một nghiệm duy nhất khi
0b
.
Phương trình vô nghiệm khi
0b
.
Ví dụ 5.1.1
Phương trình
1
34
x
có nghiệm là
A.
2
3logx
. B.
3
2logx
. C.
4
3logx
. D.
3
4logx
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.1.2
Nghiệm của phương trình
84
x
là
A.
2
3
x
. B.
1
2
x 
. C.
1
2
x
. D.
2x 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.1.3
Nghiệm của phương trình
11
2 2 3 3
x x x x
là
A.
3
2
3
4
logx
. B.
1x
. C.
0x
. D.
4
3
2
3
logx
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
PHƯƠNG TRÌNH MŨ
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 32
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số
Với
0a
,
1:a
f x g x
aa
f x g x
.
Ví dụ 5.2.1
Phương trình
21
1
20
8
x

có nghiệm là
A.
1x 
. B.
2x
. C.
2x 
. D.
1.x
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.2.2
Tìm tập nghiệm của phương trình
2
1
24
x
x
.
A.
4 3 4 3,
. B.
2 3 2 3,
.
C.
4 3 4 3,
. D.
2 3 2 3,
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.2.3
Nghiệm của phương trình
1
1
125
25
x
x



là
A.
2
5
. B.
4
. C.
1
8
. D.
1
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.2.4
Tìm tập hợp tất cả các nghiệm của phương trình
21
2
1
22
4
x
x



.
A.
11
2



. B.
2
11



. C.
2
11



. D.
11
2



Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 33
Dạng 5.3. Logarit hóa
Phương trình
0 1 0,
log
fx
a
ab
ab
f x b

.
Phương trình
log log .log
f x g x f x g x
a a a
a b a b f x g x b
hoặc
log log .log .
f x g x
b b b
a b f x a g x
Ví dụ 5.3.1
Tìm tập nghiệm
S
của phương trình
1
28
x
.
A.
3S 
. B.
2S
. C.
02;S
. D.
12S
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.3.2
Tìm tập nghiệm
S
của phương trình
43
34
xx
.
A.
S 
. B.
43
4
4
13
log log
log
S





.
C.
4
43
13
4
log
log log
S





. D.
43
4
4
3
log log
log
S





Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.3.3
Giải phương trình sau:
5
1
2 5 0 2 10. , .
x x x
A.
3
2
x
. B.
0x
. C.
1x 
. D.
31
2
24
logx 
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.3.4
Cho phương trình
1
4 2 3 0.
xx
Khi đặt
2
x
t
ta được phương trình nào sau đây
A.
2
2 3 0tt
. B.
4 3 0t 
. C.
2
30tt
. D.
2
2 3 0tt
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 34
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy
Biến đổi quy về dạng:
0
0 0 1
0
gx
gx
ta
f a a
ft



.
Thông thường sẽ gặp các cơ số:
93
4 2 0
25 5
;
xx
xx
xx
t
tt
t



.
Ví dụ 5.4.1
Tập nghiệm của phương trình
9 5 3 6 0.
xx
là
A.
3
12;logS
. B.
3
2logS
. C.
1S
. D.
S 
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.4.2
Số nghiệm của phương trình
1
4 4 9 2 8 0..
xx
(*) là:
A.
3
. B.
1
. C.
2
. D.
0
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.4.3
Giải phương trình
12
2 15 2 8 0.
xx
*
.
A.
3
2
x
. B.
0x
. C.
1x 
. D.
5x
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 35
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp
Phương trình đẳng cấp có dạng:
22
0. . .m X n XY p Y
.
Khi đó với phương trình mũ đẳng cấp có dạng:
22
0. . . .
fx
f x f x
m a n a b p b
Phương pháp làm như sau:
01
Chia 2 vế cho
2 fx
b
, đặt
0
fx
a
t
b




.
22
2 2 2
0
.
. . .
fx
f x f x
f x f x f x
ab
ab
m n p
b b b
2
0..
f x f x
aa
m n p
bb




2
0..m t n t p
.
02
Chia 2 vế cho
2 fx
a
, đặt
0
fx
b
t
a




.
22
2 2 2
0
.
. . .
fx
f x f x
f x f x f x
ab
ab
m n p
a a a
2
0..
f x f x
bb
m n p
aa




2
0..m nt p t
.
Lưu ý:
Đây là dạng sẽ có trong bài “Bất phương trình mũ”, lúc giải BPT mũ ta cần chú ý đến cơ
số lớn hay bé hơn 1. Để giảm sai sót chúng ta hy “chia 2 vế” cho cơ số bé nhất !!!
Ví dụ 5.5.1
Giải phương trình sau:
8 18 2 27.
x x x

(*)
A.
1x
. B.
3
2logx
. C.
1x 
. D.
0x
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.5.2
Số nghiệm của phương trình:
25 15 2 9.
x x x

(*) là:
A.
0
. B.
3
. C.
1
. D.
2
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 36
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1
Phương trình đẳng cấp có dạng:
22
0. . .m X n XY p Y
.
Phương trình mũ ta xét có dạng:
0..
f x f x
m a n b p
trong đó
1.ab
.
Phương pháp làm như sau:
Vì
1
1.a b b
a

Đặt
1
0,
f x f x
t a t b
t
.
Khi đó
2
1
00. . . .m t n p m t n p t
t
.
Ví dụ 5.6.1
Tìm tích các nghiệm của phương trình
2 1 2 1 2 2 0
xx
.
A.
2
. B.
1
. C.
0
. D.
1
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.6.2
Phương trình
3 5 3 5 3 2.
xx
x
có tổng các nghiệm là
A.
0
. B.
1
. C.
1
. D.
2
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 37
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số
y f x
là hàm số liên tục và đồng biến trên
;ab
,
y g x
là hàm số
liên tục và nghịch biến trên
;ab
thì phương trình
f x g x
có tối đa một nghiệm
trên
;ab
.
Phương pháp làm như sau:
01
Biến đổi phương trình đ cho về dạng
f x k
, với
k
là hằng số
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
Tìm
0
x
sao cho
0
f x k
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x k
.
02
Biến đổi phương trình đ cho về dạng
f x g x
, với
12
,DD
lần lượt là tập xác định
của hai hàm số
,f x g x
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến và
gx
nghịch biến trên tập
12
DD
(hay ngược lại)
Tìm
0
x
sao cho
00
f x g x
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x g x
.
03
Biến đổi phương trình đ cho về dạng
f u f v
, với hàm số
ft
là hàm đồng
biến(hay nghịch biến).
Phương trình
f u f v u v
.
Lưu ý:
⓵ Nếu
fx
và
gx
là hàm đồng biến(nghịch biến) trên
;ab
thì
f x g x
cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên
;ab
.
⓶ Hàm số
x
ya
đồng biến khi
1a
và nghịch biến khi
01a
.
Ví dụ 5.7.1
Phương trình
2016 2 2018 0
x
x
có tất cả bao nhiêu nghiệm thực?
A.
1
. B.
2.
C.
3
. D.
4
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.7.2
Tổng các nghiệm của phương trình
2
15 2
3 3 15 2
x x x
xx

là:
A.
6
. B.
1
. C.
5
. D.
2
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 38
Ví dụ 5.7.3
Phương trình
1 2 1.
x
xx
có bao nhiêu nghiệm thực
A.
1
. B.
0
. C.
3
. D.
2
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.7.3
Phương trình
3 2 3 2 10
x x x
có tất cả bao nhiêu nghiệm thực?
A.
1
. B.
0
. C.
3
. D.
2
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 39
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số
Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình mũ ta có hai cách phổ biến:
01
Cô lập được tham số m.
Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
02
Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán
Ví dụ 5.8.1
Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số
m
để phương trình
16 2 12 2 9 0. ( ).
x x x
m
có nghiệm dương?
A.
2
. B.
4
. C.
3
. D.
1
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.8.2
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để phương trình
22
44
9 4 3 2 1 0.
x x x x
m

có nghiệm?
A.
27
. B.
25
. C.
23
. D.
24
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 40
Ví dụ 5.8.3
Gọi
;ab
là tập các giá trị của tham số
m
để phương trình
2
2 8 0
xx
e e m
có
đúng hai nghiệm thuộc khoảng
05;ln
. Tổng
ab
là
A.
2
. B.
4
. C.
6
. D.
14
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.8.4
Gọi
S
là tập hợp các giá trị nguyên của tham số
m
sao cho phương trình
12
25 5 7 7 0.
xx
mm
có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi
S
có bao nhiêu phần tử.
A.
7
. B.
1
. C.
2
. D.
3
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 5.8.5
Gọi
S
là tất cả các giá trị nguyên của tham số
m
sao cho phương trình
12
4 2 2 5 0.
xx
mm
có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi
S
có bao nhiêu phần tử.
A.
2
. B.
1
. C.
3
. D.
5
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 41
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Phương trình logarit cơ bản:
01log ,
a
f x b a a
.
Lưu ý: khi giải phương trình logarit cần phải có điều kiện để logarit tồn tại.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản
Giải phương trình logarit cơ bản:
log
a
xb
Khi đó
01log ,
b
a
x b x a a a
Ví dụ 6.1.1
Tìm tập nghiệm
S
của phương trình
4
22log x 
.
A.
16S
. B.
18S
. C.
10S
. D.
14S
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.1.2
Phương trình
2
13log x 
có bao nhiêu nghiệm ?
A.
0
. B.
1
. C.
2
. D.
3
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.1.3
Phương trình
4
2
2
2
28log x 
có tất cả bao nhiêu nghiệm thực?
A.
2.
B.
3.
C.
4.
D.
8.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 42
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số
Cho
10a
. Với điều kiện các biểu thức
fx
và
gx
xác định, ta thường đưa các phương
trình logarit về các dạng cơ bản sau:
Loại 1:
0
log
a
b
fx
f x b
f x a

.
Loại 2:
0
log log
aa
fx
f x g x
f x g x

.
Ví dụ 6.2.1
Phương trình
1 3 7ln ln lnx x x
có bao nhiêu nghiệm ?
A.
0
. B.
2
. C.
1
. D.
4
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.2.2
Giải phương trình
2
2
2
2 1 1log logx x x
.
A. vô nghiệm. B.
2.x
C.
02, .xx
D.
3.x
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.2.3
Số nghiệm của phương trình
4
12 2 1log .log
x
x 
là:
A. 0. B. 2. C. 3. D. 1
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.2.4
Tập nghiệm của phương trình
39
4 2 14 4log logxx
là
A.
5S
. B.
5S 
. C.
5S 
. D.
S 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 43
Dạng 6.3. Mũ hóa
Với điều kiện các biểu thức
fx
và
gx
xác định, ta thường đưa các phương trình logarit về
các dạng cơ bản sau:
0
01log
a
gx
fx
f x g x a
f x a
Ví dụ 6.3.1
Tập nghiệm của phương trình
1
2
5 25 2log
xx

là:
A.
1S
. B.
3
5logS
.
C.
4
1
0
5
;
log
S





. D.
5
1
4log
S





Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.3.2
Số nghiệm của phương trình
21
25 2log
xx
x

là
A.
0
. B.
1
. C.
2
. D.
3
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 44
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy
Giải phương trình
0log
a
f g x
,
01a
.
Bước 01. Đặt
log
a
t g x
*
Bước 02. Tìm điều kiện của
t
(nếu có)
Bước 03. Đưa về giải phương trình
0ft
đ biết cách giải.
Bước 04. Thay vào
*
để tìm
x
.
Ví dụ 6.4.1
Giải phương trình
2
33
4 3 0log logxx
.
A.
1S
. B.
27S
. C.
3 27;S
. D.
3S
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.4.2
Số nghiệm của phương trình
2
64 1log log
x
x 
là
A.
0
. B.
3
. C.
2
. D.
1
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.4.3
Tích các nghiệm phương trình
22
33
1 5 0log logxx
là
A.
0
. B.
3
. C.
2
. D.
1
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 45
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số
y f x
là hàm số liên tục và đồng biến trên
;ab
,
y g x
là hàm số
liên tục và nghịch biến trên
;ab
thì phương trình
f x g x
có tối đa một nghiệm
trên
;ab
.
Phương pháp làm như sau:
01
Biến đổi phương trình đ cho về dạng
f x k
, với
k
là hằng số
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
Tìm
0
x
sao cho
0
f x k
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x k
.
02
Biến đổi phương trình đ cho về dạng
f x g x
, với
12
,DD
lần lượt là tập xác định
của hai hàm số
,f x g x
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến và
gx
nghịch biến trên tập
12
DD
(hay ngược lại)
Tìm
0
x
sao cho
00
f x g x
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x g x
.
03
Biến đổi phương trình đ cho về dạng
f u f v
, với hàm số
ft
là hàm đồng
biến(hay nghịch biến).
Phương trình
f u f v u v
.
Lưu ý:
⓵ Nếu
fx
và
gx
là hàm đồng biến(nghịch biến) trên
;ab
thì
f x g x
cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên
;ab
.
⓶ Hàm số
x
ya
đồng biến khi
1a
và nghịch biến khi
01a
.
Ví dụ 6.5.1
Phương trình
23
21log logxx
có bao nhiêu nghiệm?
A.
1
. B.
2.
C.
3
. D.
4
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 46
Ví dụ 6.5.2
Giải phương trình
37
2 3 4 2log logxx
.
A.
5x
. B.
1x
C.
3x
. D.
1x 
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.5.3
Giải phương trình
2
22
6 2 4log log ( )x x x x
.
A.
5
2
x
. B.
1x 
C.
4x
. D.
3x
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 47
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số
Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình logarit ta có hai cách phổ biến:
01
Cô lập được tham số m.
Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
02
Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán
Ví dụ 6.6.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
33
10log logx m x
có nghiệm duy nhất nhỏ hơn 1.
A.
2m 
. B.
1m 
. C.
2m
. D.
1m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.6.2
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
33
2 7 0log logx m x m
có hai nghiệm
12
,xx
thỏa mãn
12
81.xx
.
A.
12m
. B.
0m
. C.
2m
. D.
4m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 48
Ví dụ 6.6.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
21log logmx x
có nghiệm duy nhất.
A.
4
0
m
m
. B.
1m 
. C.
2m
. D.
4
0
m
m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.6.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
41
0
41
log
x
x
m

có nghiệm.
A.
4
0
m
m
. B.
1m 
. C.
2m
. D.
4
0
m
m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 49
Ví dụ 6.6.5
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
11
22
1 2 5 2 1 0log logm x m x m
có nghiệm thuộc
24;
.
A.
1
3
m
m

. B.
7
3
3
m
. C.
17m
. D.
1
0
m
m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 6.6.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
5
5
12log logm x x


có nghiệm duy nhất.
A.
1
3
m
m

. B.
13m
. C.
1
7
m
m

. D.
1
1
m
m

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 50
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Dạng 01.
01;
x
a b a a
.
0b
Tập nghiệm của bất phương trình là .
0b
1a
log
x
a
a b x b
.
01a
log
x
a
a b x b
.
Dạng 02.
01;
x
a b a a
.
0b
Tập nghiệm của bất phương trình là
.
0b
1a
log
x
a
a b x b
.
01a
log
x
a
a b x b
.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản
Xem lại mục “Lý thuyết chung”
Bất phương trình mũ cơ bản:
01;
x
a b a a
. Chú ý đến cơ số.
Ví dụ 7.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình
39
x
là
A.
2;S 
. B.
2;S

. C.
2;S

. D.
12;S 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.1.2
Tập nghiệm của bất phương trình
1
4
2
x



là
A.
22;S 
. B.
2;S

. C.
0;S 
. D.
01;S
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.1.3
Tập nghiệm của bất phương trình
1
23
xx
là
A.
2
3;log

. B.
2
3
3;log





. C.
. D.
01;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 51
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số
Ta có hai chú ý như sau:
⓵ Với
1,
f x g x
a a a f x g x
⓶ Với
01,
f gxx
a a a f x g x
Ví dụ 7.2.1
Tìm tập nghiệm của bất phương trình:
2
1
5 25
x x x
A.
1;S
. B.
12;S



. C.
12;S 
. D.
0;S
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.2.2
Tìm tập nghiệm của bất phương trình:
1
1
1
2
16
x
x



A.
2;S
. B.
0;S 
. C.
0;S
. D.
;S 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.2.3
Tìm số nghiệm nguyên dương của bất phương trình
A.
3
. B.
4
. C.
5
. D.
6
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.2.4
Giải bất phương trình
2
3
21
1
3
3
x
x



ta được tập nghiệm:
A.
1
3
;




. B.
1;
. C.
1
1
3
;



. D.
11;; 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
2
2
11
.
5 125
xx



Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 52
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ
Phương pháp đặt ẩn phụ ta thường sử dụng một số phương pháp sau:
Ở đây ta xét bất phương trình dạng
0fx
, các trường hợp khác tiến hành tương tự.
⓵ Bất phương trình dạng
1
1 1 0
0... .
nx
nx x
nn
A a A a A a A
Đặt
0()
x
t a t
, ta thu được bất phương trình dạng
1
1
nn
nn
A t A t

10
0... A t A
.
⓶ Bất phương trình dạng
22
0
x
xx
Aa B ab Cb
.
Chia cả hai vế cho
2x
b
rồi đặt
0,
x
a
t
b
t


, ta được
2
0. . .At Bt C
⓷ Bất phương trình dạng
0
f x g x
Aa Bb C
, trong đó
f x g x
a b k
.
Đặt
0( ) .
f x g x
a t t b k
, ta thu được bất phương trình mới
0
Bk
At C
t
.
Ví dụ 7.3.1
Nghiệm của bất phương trình
5
2
xx
ee

là
A.
1
2
x
hoặc
2x
. B.
1
2
2
x
.
C.
22ln lnx
. D.
2lnx 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.3.2
Bất phương trình
9 3 6 0
xx
có tập nghiệm là
A.
1;
. B.
23;; 
. C.
1;
. D.
23;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.3.3
Tập hợp nghiệm của bất phương trình
32
12
3
3
27
x
x

là
A.
01;.
. B.
12;.
. C.
1
3
.



. D.
23;.
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 53
Dạng 7.4. Logarit hóa
Phương trình
0 1 0,
log
fx
a
ab
ab
f x b

.
Phương trình
log log .log
f x g x f x g x
a a a
a b a b f x g x b
hoặc
log log .log .
f x g x
b b b
a b f x a g x
Ví dụ 7.4.1
Tìm tập
S
của bất phương trình:
2
3 5 1.
xx
A.
5
30log ;
. B.
3
50log ;
. C.
5
30log ;
. D.
3
50log ;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.4.2
Tìm tập
S
của bất phương trình:
31
05
1
4
9
log
.
x
A.
5;
. B.
4
3
;




. C.
2;
. D.
1;
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.4.3
Giải bất phương trình:
1
27 2 72.
x
x
x
A.
2
3 0 3log ; ; 
. B.
12;
.
C.
22;
. D.
1
2
2
;



.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 54
Dạng 7.5. Chứa tham số
Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tnh chất của mũ, lũy thừa, logarit.
Khai thác điều kiện bài toán.
Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).
Ví dụ 7.5.1
Cho bất phương trình:
9 1 3 0 1.
xx
mm
. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để bất phương trình
1
nghiệm đúng
1x
.
A.
3
2
.m 
B.
3
2
.m 
C.
3 2 2.m 
D.
3 2 2.m 
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.5.2
Tìm
m
để bất phương trình
9 2 1 6 4 0. . .
x x x
m m m
nghiệm đúng với mọi
01;x
.
A.
06m
B.
6m
C.
6m
D.
0m
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 55
Ví dụ 7.5.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình sau có tập
nghiệm là
0;

:
1
2 2 1 1 5 3 5 0
xx
x
mm
.
A.
1
2
m 
B.
1
2
m
C.
1
2
m
D.
1
2
m 
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 7.5.4
Tất cả các giá trị của
m
để bất phương trình
3 1 12 2 6 3 0
x x x
mm
có
nghiệm đúng
0x
là:
A.
2;
B.
2( ; ]
C.
1
3
;




D.
1
2
3
;




Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 56
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Dạng 01.
01log ;
a
x b a a
.
1a
log
b
a
x b x a
01a
log
b
a
x b x a
.
Dạng 02.
01log ;
a
x b a a
.
1a
log
b
a
x b x a
01a
log
b
a
x b x a
.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản
Ta có hai chú ý sau:
00
01
khi
log
khi
b
a
b
u a a
ub
u a a

.
1
0 0 1
khi
log
khi
b
a
b
u a a
ub
u a a


.
Ví dụ 8.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình
1
2
2 1 1log x
là:
A.
3
1
2
;



. B.
3
2
;




. C.
13
22
;



. D.
3
2
;




.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.1.2
Tập nghiệm của bất phương trình
3
4
2 1 2log x 
là:
A.
1 25
2 32
x
. B.
25
32
x
. C.
1
2
x
. D.
1
2
x
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 57
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số
Dùng biến đổi logarit để đưa về cùng cơ số
0
0
khi > 1
log log
khi 0 < < 1
aa
u v a
uv
u v a



.
Ví dụ 8.2.1
Bất phương trình
33
44
2 1 2log logxx
có tập nghiệm
S
là
A.
1
1
2
;S



. B.
21;S 
. C.
1
1
2
;S




. D.
1
1
2
;S




.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.2.2
Xác định tập nghiệm
S
của bất phương trình
2
44ln lnxx
.
A.
12; \ .S 
B.
2\.S
C.
2;.S
D.
1;.S 
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.2.3
Tập nghiệm của bất phương trình
2
42
2 3 1 2 1log logx x x
là:
A.
1
1
2
;S



B.
1
0
2
;S



C.
1
1
2
;S




D.
1
0
2
;S




Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 58
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ
Tìm một
log
a
fx
chung, đặt làm ẩn phụ
t
để đưa bất phương trình về bất phương trình ẩn
t
giải bất phương trình tìm
t
sau đó tìm
x
.
★ Chú ý: Nếu đặt
2
2
22
1
11
2
log log ,log ,log log ,log
a a a x
a
a
t x x t x t x x t a
t
.
Ví dụ 8.3.1
Bất phương trình
2
0 2 0 2
56
,,
log logxx
có tập nghiệm là:
A.
11
125 25
;S



B.
23;S
. C.
1
0
25
;S



. D.
03;S
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.3.2
Nghiệm nguyên nhỏ nhất của bất phương trình
3
3 3 0log log
xx

là:
A.
3x
B.
1x
. C.
2x
. D.
4x
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.3.3
Nếu đặt
2
logtx
thì bất phương trình
1
3
4 2 2
2 1 2
2
2
2
32
94
8
log log log log
x
xx
x






trở thành bất phương trình nào?
A.
42
13 36 0tt
B.
42
5 9 0tt
.
C.
42
13 36 0tt
. D.
42
13 36 0tt
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 59
Dạng 8.4. Mũ hóa
Với điều kiện các biểu thức
fx
và
gx
xác định, ta thường đưa các bất phương trình
logarit về các dạng cơ bản sau:
log
a
f x g x
0
1
0
01
gx
gx
fx
khi a
f x a
fx
khi a
f x a

.
Ví dụ 8.4.1
Bất phương trình
3
9 72 1log log
x
x

có tập nghiệm là:
A.
3
73 2log ;S


. B.
3
72 2log ;S
.
C.
3
73 2log ;S
. D.
2;S

.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.4.2
Nghiệm nguyên lớn nhất của bất phương trình
1
3
4 3 2 1log .
x
x

là:
A.
3x
. B.
2x
.
C.
1x
. D.
1x 
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 60
Dạng 8.5. Chứa tham số
Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tnh chất của mũ, lũy thừa, logarit.
Khai thác điều kiện bài toán.
Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).
Ví dụ 8.5.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để bất phương trình
2
51log
x
m
có
nghiệm
1x
?
A.
2m
. B.
2m
. C.
2m
. D.
2m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.5.2
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để bất phương trình
2
3
41log x x m
nghiệm đúng
x
?
A.
7m
. B.
7m
. C.
4m
. D.
47m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.5.3
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để
2
11
55
4log logmx x
vô nghiệm?
A.
44m
. B.
4
4
m
m

. C.
4m
. D.
44m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 61
Ví dụ 8.5.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
sao cho khoảng
23;
thuộc tập nghiệm
của bất phương trình
22
55
1 4 1log log (1)x x x m
.
A.
12 13;m



. B.
12 13;m


. C.
13 12;m



. D.
13 12;m


.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.5.5
Tìm
m
để bất phương trình
22
55
1 1 4log logx mx x m
thoã mãn
x
A.
10m
. B.
10m
. C.
23m
. D.
23m
.
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Ví dụ 8.5.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để bất phương trình
0 02 2 0 02
31
,,
log log log
x
m
có nghiệm với mọi
0;x
A.
01.m
B.
1.m
C.
2.m
D.
1.m
Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
TÀI LIỆU DÀNH CHO KHỐI 12
Chủ đề 01. LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức ........................................................................... 6
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa ................................................................... 7
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa ............................................................................... 8
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa ................................................................................................ 9
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa ........................................................................................... 10
Chủ đề 02. LOGARIT
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức................................................................................................ 12
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit ....................................................................................................... 13
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai ................................................................................................. 14
Chủ đề 03. HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit ........................................................................ 18
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit ............................................................................. 20
Dạng 3.3.
Khảo sát hàm số mũ – logarit .............................................................................. 21
Chủ đề 04. BÀI TOÁN LÃI SUẤT
Chủ đề 05. PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản ......................................................................................... 31
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 32
Dạng 5.3. Logarit hóa ............................................................................................................... 33
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................ 34
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp ............................................................. 35
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1 .................................................................. 36
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số ............................................................................................. 37
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số .................................................................................. 39
Chủ đề 06. PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản ................................................................................. 41
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số .................................................................................................. 42
Dạng 6.3. Mũ hóa ....................................................................................................................... 43
Dạng 6.4.
Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................44
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số ............................................................................................ 45
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số ................................................................................. 47
Mục lục
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 2
Chủ đề 07. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 7.1.
Bất phương trình mũ cơ bản ............................................................................... 50
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 51
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ ................................................................................................................. 52
Dạng 7.4. Logarit hóa ............................................................................................................... 53
Dạng 7.5. Chứa tham số .......................................................................................................... 54
Chủ đề 08. BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản ......................................................................... 56
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 57
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ.................................................................................................................58
Dạng 8.4. Mũ hóa ........................................................................................................................ 59
Dạng 8.5. Chứa tham số ........................................................................................................... 60
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 3
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Lũy thừa:
1.1. Định nghĩa.
Cho số thực b và số nguyên dương
2nn
.
Số a được gọi là căn bậc n của số b nếu
n
ab
.
Chú ý:
n lẻ
b
Có duy nhất một căn bậc n của b, ký hiệu
n
b
.
n chẵn
0b
Không tồn tại căn bậc n của b
0b
Có một căn bậc n của b là 0
0b
Có hai bậc n của a là hai số đối nhau,
Căn có giá trị dương ký hiệu là
n
b
, căn có giá trị âm ký hiệu là
n
b
.
1.2. Công thức.
Số mũ
Cơ số a
Lũy thừa
a
*
n
a
. ...
n
a a a a a
(n là thừa số a)
0
0a
0
1aa
*
,nn
0a
1
n
n
aa
a

*
,,
m
mn
n
0a
,
m
n
mn
n
n
a a a a b a b
1.3. Tính chất.
⓵
.a a a
⓶
a
a
a
⓷
.
aa
⓸
.ab a b
⓹
aa
b
b



⓺
ab
ba
⓻ Nếu
1a
thì
aa
. ⓼ Nếu
01a
thì
aa
.
LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
CHÚ Ý
Các tính chất trên đúng trong trường hợp số mũ nguyên hoặc không.nguyên
Khi xét lũy thừa với số mũ 0 và số mũ nguyên âm thì cơ số phải khác 0.
Khi xét lũy thừa với số mũ không nguyên thì cơ số phải dương.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 4
1.4. Tính chất căn bậc n.
Với
*
,,a b n
ta có
⓵
,
n
n
a a a
⓶
. , ;
n n n
ab a b a b
⓷
0,,
n
n
n
aa
ab
b
b
⓸
0,,
m
n
m
n
a a a n
nguyên dương,
m
nguyên.
⓹
0, , ,
n
m nm
a a a n m
nguyên dương.
⓺ Nếu
pq
nm
thì
0, , ,
nm
pq
a a a m n
nguyên dương,
,pq
nguyên.
Đặc biệt:
.mn
m
n
aa
.
2. Hàm số lũy thừa:
2.1. Khái niệm.
Hàm số
yx
với
được gọi là hàm số lũy thừa.
2.2. Tập xác định.
Tập xác định của hàm số
yx
là:
⓵ Nếu là số nguyên dương
D
⓶ Nếu nguyên âm hoặc bằng
0.
0\D
⓷ Nếu không nguyên
0;D 
※ Tổng quát: Tập xác định của hàm số
y f x
.
2.3. Đạo hàm.
Hàm số
, yx
có đạo hàm
0x
và
1
.xx
.
2.4. Khảo sát hàm số lũy thừa
, yx
.
yx
với
0
yx
với
0
Tập khảo sát
0;
0;
Sự
biến
thiên
Đạo
hàm
1
00, .y x x
1
00, .y x x
Giới
hạn
0
0lim , lim .
x
x
xx


0
0lim , lim .
x
x
xx


Tiệm
cận
Không có.
Nhận
Ox
là tiệm cận ngang.
Nhận
Oy
là tiệm cận đứng.
Khi NGUYÊN DƯƠNG
Hàm số xác định xác định.
Khi NGUYÊN ÂM
Hàm số xác định .
Khi KHÔNG NGUYÊN
Hàm số xác định
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 5
Bảng biến thiên
Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa
yx
luôn đi qua điểm
11;.I
Lưu ý:
Khi khảo sát hàm số lũy thừa với số mũ cụ thể, ta phải xét hàm số đó trên toàn bộ tập
xác định của nó.
Chẳng hạn:
32
, , y x y x y x
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 6
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức
Sử dụng phối hợp linh hoạt các tính chất của lũy thừa.
Chọn
;ab
là các số thực dương và
;xy
là các số thực tùy ý, ta có:
⓵
.a a a
⓶
a
a
a
⓷
.
aa
⓸
.ab a b
⓹
aa
b
b



⓺
ab
ba
⓻ Nếu
1a
thì
aa
. ⓼ Nếu
01a
thì
aa
.
Ví dụ 1.1.1
Đưa các biểu thức sau về dạng lũy thừa
⓵
0a a a
⓶
3
0 75
24
16
,
⓷
5
3
0,.
ba
ab
ab
Lời giải
⓵
11
1 3 3
22
2 2 4
.a a a a a a
. ⓶
1
1
2
2
3
5
13
3
6
6
0 75 3 3
4
4
22
2 4 2
2
16 2
2
,
.




.
⓷
11
2
22
5 15
15
15 15
5
3
11
5 15
..
b a b a b
ab
a b a
ab



Ví dụ 1.1.2
Rút gọn các biểu thức sau đây:
⓵
4
5a
⓶
42
81 0a b b
⓷
4
8
4
11.x x x
Lời giải
⓵
42
55aa
⓶
4 2 2 2
81 9 9a b a b a b
(do
0b
).
⓷
4
8 2 2
4
1 1 1.x x x x x x
(do
1 1 0xx
).
Ví dụ 1.1.3
Cho
11
2 3 2 3,ab

. Tính
11
11.A a b

Lời giải
Ta có:
1
1
1
2 3 2 3
23
1
2 3 2 3
23
a
b
.
11
11A a b


1 1 1 1
1 1 6
2 3 1 2 3 1 3 3 3 3 1
93
3 3 3 3
.

Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 7
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa
Ta có hai cách làm như sau:
01
Đưa về cùng cơ số
Cho
:,a m n
. Khi đó
⓵ Với
1a
mn
a a m n
;
⓶ Với
01a
mn
a a m n
.
02
Đưa về cùng số mũ
Với
0 ab
và
m
là số nguyên thì
⓵
0
mm
a b m
⓶
0
mm
a b m
.
Ví dụ 1.2.1
So sánh các số sau:
⓵
300
7
và
400
7
⓶
5000
1
2
và
8000
1
2
.
Lời giải
⓵
300
7
và
400
7
Ta có
71
và
300 400
nên
300 400
77
.
⓶
5000
1
2
và
8000
1
2
Ta có
1
1
2
và
5000 8000
nên
5000 8000
11
22
Ví dụ 1.2.2
So sánh các số sau:
⓵
20
20
và
30
15
. ⓶
100
2
và
30
20
.
⓷
7
31
và
8
31
. ⓸
34
và
34
1
.
Lời giải
⓵
20
20
và
30
15
.
32
15 3375 400 20
.
Do đó
10 10
30 3 2 20
15 15 20 20 .
⓶
100
2
và
30
20
.
10 3
2 1024 8000 20
.
Do đó
10 10
100 10 3 30
2 2 20 2
.
⓷
7
31
và
8
31
.
3 1 1
và
78
nên
78
3 1 3 1
.
⓸
34
và
34
1
.
1
và
34 0
nên
34
34
1

.
Ví dụ 1.2.3
So sánh 2 số
p
và
q
biết:
⓵
pq
. ⓶
5 1 5 1
pq
.
Lời giải
⓵
pq
.
Ta có
1
nên
pq
.
⓶
5 1 5 1
pq
.
Ta có
5 1 1
nên
pq
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 8
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa
Tập xác định của hàm số
y f x
là:
⓵ là số nguyên dương
fx
xác định.
⓶ nguyên âm hoặc bằng
0.
0fx
⓷ không nguyên
0fx
Ví dụ 1.3.1
Tìm tập xác định của hàm số
2
2
1yx

A.
.
B.
11;;
.
C.
11;
. D.
1\.
Lời giải
Chọn D
Hàm số
2
2
1yx

xác định khi
2
1 0 1xx
.
Vậy
1\
là tập xác định của hàm số đã cho.
Ví dụ 1.3.2
Tìm tập xác định của hàm số
2019
2
56y x x
A.
23;;
. B.
23;
.
C.
23;;


. D.
23\;
.
Lời giải
Chọn C
Hàm số
2019
2
56y x x
xác định khi và chỉ khi
2
2
5 6 0
3
x
xx
x
.
Vậy tập xác định của hàm số
2019
2
56y x x
là
23\ ; .
Ví dụ 1.3.3
Tìm tập xác định của hàm số
21
e
yx
A.
1
2
\



. B.
1
2
;


. C.
1
2
;


. D.
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện xác định:
1
2 1 0
2
.xx
Vậy tập xác định cúa hàm số là
1
2
;


Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 9
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa
Hàm số
, yx
có đạo hàm
0x
và
11
. . .x x u u u



.
Ví dụ 1.4.1
Cho hàm số
5
6
23f x x
.Tính
2f
.
A.
5
6
. B.
5
3
. C.
5
6
. D.
5
3
Lời giải
Chọn B
Tập xác định
2
3
;




Ta có
5
6
23f x x
1
6
5
23
3
f x x

5
2
3
f
.
Ví dụ 1.4.2
Tìm đạo hàm của hàm số
5
3
13yx
trên khoảng
1
3
;




.
A.
2
3
5 1 3'yx
. B.
4
3
5
13
3
'yx
.
C.
4
3
5 1 3'yx
. D.
2
3
5
13
3
'yx
Lời giải
Chọn A
Với điều kiện
1
3
x
, ta có
5
5
3
3
1 3 1 3y x x
.
Khi đó:
5 2 2
3 3 3
5
1 3 1 3 1 3 5 1 3
3
'
' . '.y x x x x



Ví dụ 1.4.3
Tìm đạo hàm của hàm số
4
2yx
,
2x 
A.
3
4
1
42
'y
x
. B.
4
1
42
'y
x
.
C.
3
4
1
22
'y
x
. D.
3
42'yx
Lời giải
Chọn A
Có
33
44
2
1
4 2 4 2
'
'
x
y
xx


.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 10
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa
Ta lưu ý các yếu tố trong sự biến thiên của hàm số lũy thừa
yx
với
0
0
Đạo hàm
1
0yx

1
00, .y x x
Giới hạn
0
0lim , lim .
x
x
xx


0
0lim , lim .
x
x
xx


Tiệm cận
Không có.
Nhận
Ox
là tiệm cận ngang.
Nhận
Oy
là tiệm cận đứng.
Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa
yx
luôn đi qua điểm
11;.I
Ví dụ 1.5.1
Hình vẽ bên là đồ thị các hàm số
a
yx
,
b
yx
,
c
yx
trên miền
0;
. Hỏi số
a
,
b
,
c
số nào nhận giá trị trong khoảng
01;
?
A.
a
. B.
&ac
.
C.
b
. D.
c
Lời giải
Chọn D
Nhìn vào hình vẽ, ta thấy đồ thị hàm số
b
x
là đường thẳng nên ta có được
1.b
Khi
1x
thì
.
bc
x x x
Do đó
01.c
Ví dụ 1.5.2
Cho hàm số
2023
yx
. Mệnh đề nào đúng về đường tiệm cận của đồ thị hàm số?
A. Có một tiệm cận ngang và một tiệm cận đứng.
B. Không có tiệm cận ngang và có một tiệm cận đứng.
C. Có một tiệm cận ngang và không có tiệm cận đứng.
D. Không có tiệm cận.
Lời giải
Chọn A
Tập xác định:
0;D
.
Ta có
2023
00
1
lim lim
xx
y
x



nên đồ thị có một tiệm cận đứng
0x
Mặt khác
2023
1
0lim lim
xx
y
x
 

nên đồ thị có tiệm cận ngang
0y
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 11
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Định nghĩa.
Cho hai số dương
,ab
với
1a
.
Số thỏa mãn đẳng thức
ab
được gọi là lôgarit cơ số
a
của
b
và k hiệu là
log
a
b
.
Ta viết:
log .
a
b a b
2. Tính chất.
3. Công thức.
Cho 3 số dương
,,a b c
với
11;ac
và

, ta có các công thức sau:
Logarit thập phân và Logarit tự nhiên
Logarit thập phân là logarit cơ số 10. Viết :
10
log log lgb b b
Logarit tự nhiên là logarit cơ số
e
. Viết :
log ln
e
bb
LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Cho
TÍNH CHẤT
1
Tích tổng – Thương hiệu
Đặc biệt: với
2
Lũy thừa
Đặc biệt:
3
Đổi cơ số
Đặc biệt: ;
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 12
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức
Áp dụng các tính chất – công thức để biến đổi:
01
Tính chất
⓵
1 1 0log , log
aa
a 
⓶
log
, log
a
b
a
a b a
⓷
log . log log
a a a
b c b c
(Tích – tổng)
⓸
log log log
a a a
b
bc
c

(Thương – hiệu)
Đặc biệt : với
01,,a b a
1
log log
aa
b
b

02
Công thức bay
⓵
log log
aa
bb
⓶
1
log log
a
a
bb
Đặc biệt:
1
log log
n
aa
bb
n
03
Đổi cơ số
⓵
log
log
log
c
a
c
b
b
a
⓶
log log .log
a a c
b c b
Đặc biệt :
1
log
log
a
c
c
a
.
Ví dụ 2.1.1
Cho
01a
. Tính giá trị của biểu thức
4log
a
a
.
A.
16
. B.
2
. C.
4
. D.
12
Lời giải
Chọn A
Ta có
2
4
2 4 4
2
4 16
log
log log
a
aa
a a a
.
Ví dụ 2.1.2
Tính giá trị của biểu thức
2 2 2 2
2 12 3 5 15 150log log log logA
.
A.
2
. B.
23
. C.
3
. D.
32
Lời giải
Chọn C
2 3 2 3
2 2 2 2 2 2 2 2
18000
12 5 15 150 12 5 15 150 8 3
2250
log log log log log . log . log logA
Ví dụ 2.1.3
Rút gọn biểu thức
2 3 4
2 4 6 8
2 3 4log log log log
a
a a a
K b b b b
ta được
A.
4log
a
b
. B.
log
a
b
. C.
3log
a
b
. D.
1
2
log
b
a
Lời giải
Chọn A
2 3 4
2 4 6 8
2 3 4 2 4 6 8 4log log log log log log log log log
a a a a a a
a a a
K b b b b b b b b b
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 13
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit
Ta thực hiện theo các bước sau
Bước 01. Biến đổi các biểu thức logarit phụ thuộc vào tham số
a
và
b
.
Bước 02. Đặt các biểu thức logarit của các số nguyên tố là các ẩn
,,xyz
…. Từ đó ta
thu được phương trình hoặc hệ phương trình với các ẩn
,,xyz
…. Ta tìm
các ẩn này theo
,ab
Bước 03. Giải hệ tìm được tìm
,,xyz
… theo
,ab
. Từ đó tnh được biểu thức theo các
tham số
,ab
Các công thức nền tảng là
log
log
log
c
a
c
b
b
a
và
1
log
log
b
a
a
b
Ví dụ 2.2.1
Cho
2
14loga
. Biểu diễn
49
16log
theo
a
A.
2
1a
. B.
2
a
. C.
3a
. D.
3a
Lời giải
Chọn A
Ta có
2
4
49 7
7
2 2 2
2
1 2 2 2
16 2 2 2 2
1
14
7 14 2
2
log log log .
log log log
log
a
.
Ví dụ 2.2.2
Cho
5
18loga
và
5
60log .b
Tính
3
2log
theo
a
và
b
A.
2
2
b
ab
. B.
2
3
54
a ab
a
. C.
22
21
ab
ab

. D.
2
1
a
a
Lời giải
Chọn C
Đầu tiên ta có hệ
5 5 5
5 5 5
18 2 2 3
60 2 2 3 1
log log log
log log log
a
b
.
Đặt
5
2logx
và
5
3logy
từ đó ta có hệ phương trình bậc nhất hai ẩn
2
21
x y a
x y b

5
5
22
2
3
21
3
3
log
log
ab
x
ab
y



.
Nên
5
3
5
2
2
3
log
log
log
22
21
ab
ab

.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 14
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai
Ta lưu ý các công thức sau
01
Tính chất
⓵
1 1 0log , log
aa
a 
⓶
log
, log
a
b
a
a b a
⓷
log . log log
a a a
b c b c
(Tích – tổng)
⓸
log log log
a a a
b
bc
c

(Thương – hiệu)
Đặc biệt : với
01,,a b a
1
log log
aa
b
b

02
Công thức bay
⓵
log log
aa
bb
⓶
1
log log
a
a
bb
Đặc biệt:
1
log log
n
aa
bb
n
03
Đổi cơ số
⓵
log
log
log
c
a
c
b
b
a
⓶
log log .log
a a c
b c b
Đặc biệt :
1
log
log
a
c
c
a
.
Ví dụ 2.3.1
Cho
0 1 1, , ; ; .a b c a b
, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai?
A.
1
log
log
a
b
b
a
. B.
log .log log
a b a
b c c
.
C.
log log
c
a
a
b c b
. D.
log . log log
a a a
b c b c
.
Lời giải
Chọn C
Câu C sai, vì
1
log log
c
a
a
bb
c
Ví dụ 2.3.2
Cho
0,,a b c
và
1,ab
, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai?
A.
log
a
b
ab
. B.
log log
aa
b c b c
.
C.
log
log
log
a
b
a
c
c
b
. D.
log log
aa
b c b c
.
Lời giải
Chọn D
Câu D sai, vì khẳng định đó chỉ đúng khi
1a
, còn khi
01log log
aa
a b c b c
Ví dụ 2.3.3
Cho
0,,a b c
và
1,ab
, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai?
A.
1
log
log
b
a
a
b
. B.
log .log log
a b a
b c c
.
C.
log . log
aa
b c b c
. D.
log log log
a a a
b
bc
c

.
Lời giải
Chọn C
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 15
Câu C sai, vì
log . log log
a a a
b c b c
Ví dụ 2.3.4
Cho
00,ab
thỏa mãn
22
7a b ab
. Mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau là:
A.
27log log loga b ab
. B.
1
32
log log log
ab
ab

.
C.
1
3
2
log log loga b a b
. D.
3
2
log log loga b a b
.
Lời giải
Chọn B
Ta có
22
7a b ab
2
2
9
9
ab
a b ab ab
2
2
33
log log log log log
a b a b
ab a b




Ví dụ 2.3.5
Với mọi số
a
,
0b
thỏa mãn
22
9 10a b ab
thì đẳng thức đúng là.
A.
23log log loga b a b
. B.
3
42
log
log log
ab
ab
.
C.
11log logab
. D.
31
42
log log log
ab
ab

.
Lời giải
Chọn D
Ta có
22
9 10a b ab
22
9 6 16a ab b ab
2
3 16a b ab
2
3
16
log log
ab
ab

3
2
4
log log log
ab
ab
31
42
log log log
ab
ab
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 16
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Hàm số mũ.
Hàm số mũ
01, ,
x
y a a a
Tập xác định
D
.
Tập giá trị
0;,T 
nghĩa là khi giải phương trình mà đặt
fx
ta
thì
0.t
Đơn điệu
1a
Hàm số
x
ya
đồng biến, khi đó:
f x g x
a a f x g x
.
01a
Hàm số
x
ya
nghịch biến, khi đó:
f x g x
a a f x g x
.
Đạo hàm
1
.ln . .ln
.
.
x x u u
x x u u
n
n
n
a a a a u a a
e e e e u
u
u
nu


Đồ thị
Nhận trục hoành làm đường tiệm cận ngang
Nhận xét:
Đồ thị hàm số
1
x
y a a
đối xứng với đồ thị hàm số
01
x
y a a
qua Oy.
HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 17
2. Hàm số logarit.
Hàm số logarit
0 1 0log , , ;
a
y x a a x
Tập xác định
0;D
.
Tập giá trị
T
, nghĩa là khi giải PT mà đặt
log
a
tx
thì
t
không có điều kiện.
Đơn điệu
1a
Hàm số
log
a
yx
đồng biến trên
D
, khi đó:
log log
aa
f x g x f x g x
.
01a
Hàm số
log
a
yx
nghịch biến trên
D
, khi đó:
log log
aa
f x g x f x g x
.
Đạo hàm
1
1
1
0
log log
.ln .ln
ln ln
ln , (ln )
aa
nn
u
xu
u
x a u a
u n u
u
u
x x u
xu

Đồ thị
Nhận trục tung làm đường tiệm cận đứng
Nhận xét:
Đồ thị hàm số
1log
a
y x a
đối xứng với đồ thị hàm số
01log
a
y x a
qua Ox.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 18
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit
Điều kiện xác định của hàm số
log
a
y f x
:
0
1
0
a
a
fx
.
Đặc biệt: với hàm số
log
n
gx
y f x


ta lưu ý “mũ n” của
fx
:
Nếu
2n
ĐKXĐ của hàm số
log
n
gx
y f x


:
0
1
0
gx
gx
fx
.
Nếu
2n
ĐKXĐ của hàm số
log
n
gx
y f x


:
0
1
0
gx
gx
fx
.
Tóm lại nếu
fx
hoặc
gx
có “mũ n” ta chú ý xem “n” chẵn hay lẻ.
Ví dụ 3.1.1
Tìm tập xác định
D
của hàm số
3
21logyx
.
A.
1
2
;D




. B.
1
2
;D



. C.
0;D
. D.
1
2
;D



.
Lời giải
Chọn D
Hàm số
3
21logyx
có nghĩa khi
1
2 1 0
2
xx
Vậy TXĐ là
1
2
;D




Ví dụ 3.1.2
Tìm tập xác định
D
của hàm số
2
32logy x x
.
A.
21,.D


B.
21,,D  
.
C.
21,D
. D.
21,,D

 

.
Lời giải
Chọn B
Điều kiện
2
2
3 2 0 2 1
1
,,
x
x x D
x

 

.
Ví dụ 3.1.3
Tập xác định của hàm số:
2
2logyx
là
A. B.
2\
. C.
2;
. D.
2;

.
Lời giải
Chọn B
Hàm số
2
2logyx
xác định nếu
2
2 0 2xx
.
Vậy tập xác định
2\D
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 19
Ví dụ 3.1.4
Tập xác định của hàm số:
1
2
2
2
log
x
y
x
là
A.
02;
B.
02;
.
C.
2 0 2;;
. D.
22;
.
Lời giải
Chọn A
ĐKXĐ:
1
2
2
2
0
1
20
2
2
02
2
22
2
0
0
2
2
log
;;
;
;
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x


 



.
Ví dụ 3.1.5
Tập xác định của hàm số:
2
2021
2
1
3 2 3log ln
x
y x x x
là
A.
1 1 0 0 1 2 3; ; ; ;D 
B.
1 2 3;;D 
.
C.
1 1 1 2 3; ; ;D
. D.
1;D
.
Lời giải
Chọn A
ĐKXĐ:
2
1
10
0
11
1 1 0 0 1 2 3
2
3 2 0
1
30
3
; ; ; ;
x
x
x
x
D
x
xx
x
x
x









.
Ví dụ 3.1.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
2
24ln( )y x mx
có tập xác
định
D
?
A.
22m
B.
2
2
m
m

.
C.
2m 
. D.
22m
.
Lời giải
Chọn D
Hàm số có tập xác định là
2
2 4 0, x mx x
2
4 0 2 2' mm
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 20
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit
Đạo hàm hàm số logarit:
1
1
1
0
log log
.ln .ln
ln ln
ln , (ln )
aa
nn
u
xu
u
x a u a
u n u
u
u
x x u
xu

Đạo hàm hàm số mũ:
1
.ln . .ln
.
.
x x u u
x x u u
n
n
n
a a a a u a a
e e e e u
u
u
nu


Ví dụ 3.2.1
Đạo hàm của hàm số
3
41logyx
là
A.
1
4 1 3
.
ln
y
x
B.
4
4 1 3
.
ln
y
x
.
C.
3
41
ln
.y
x
D.
43
41
ln
.y
x
.
Lời giải
Chọn D
Với
1
4
x 
. Áp dụng công thức
log
ln
a
u
u
ua
ta có
4
4 1 3
.
ln
y
x
Ví dụ 3.2.2
Hàm số
2
2
2
xx
y
có đạo hàm là
A.
2
2
4 1 2 ln2
xx
yx

B.
2
2
2 ln2
xx
y
.
C.
2
22
4 1 2 2ln
xx
y x x x
D.
2
22
22ln2
xx
y x x

.
Lời giải
Chọn B
Ta có:
2 2 2
2 2 2 2
2 2 2 4 1 2
'
ln2 ln2.
x x x x x x
y x x x
Ví dụ 3.2.3
Tnh đạo hàm của hàm số
1
2
x
y
.
A.
1
2
2
21
ln
.
x
y
x
B.
1
2
2
21
ln
.
x
y
x
.
C.
1
2
21
x
y
x
D.
1
2
21
x
y
x
.
Lời giải
Chọn D
11
1
2 2 1 2 2
21
.ln . . .ln .
xx
yx
x

hay
1
2
2
21
ln
.
x
y
x
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 21
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit
Ta cần lưu ý các vấn đề sau:
Hàm số Mũ
10
x
y a a
Hàm số Logarit
10log
a
y x a
01
Đơn điệu
1a 
HS đồng biến.
01a
HS nghịch biến.
1a 
HS đồng biến.
01a
HS nghịch biến.
02
Tiệm cận
Nhận
Ox
làm TCN.
Nhận
Oy
làm TCĐ.
03
Đồ thị
Nằm bên trên
Ox
.
Luôn đi qua điểm
01;
.
Nằm bên phải
Oy
.
Luôn đi qua điểm
10;
.
ĐTHS
10
x
y a a
đối xứng
10log
a
y x a
qua
yx
(đường
phân xác góc phần tư thứ nhất).
Với bài toán xét thứ tự cơ số ta nhớ như sau:
Hàm số Mũ
10
x
y a a
Hàm số Logarit
10log
a
y x a
Cơ số
1
Càng gần
Oy
cơ số càng lớn.
Càng gần
Ox
cơ số càng lớn.
01a
Càng gần
Oy
cơ số càng bé.
Càng gần
Ox
cơ số càng bé.
Hình minh họa
Ví dụ 3.3.1
Cho hàm số
3
logyx
. Mệnh đề nào dưới đây là mệnh đề sai?
A. Hàm số đã cho đồng biến trên tập xác định.
B. Đồ thị hàm số đã cho không có tiệm cận ngang.
C. Đồ thị hàm số đã cho có một tiệm cận đứng là trục
Oy
.
D. Hàm số đã cho có tập xác định
0\D
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
0x
nên TXĐ
0;D
.
Ví dụ 3.3.2
Cho hàm số
2
logyx
. Mệnh đề nào dưới đây sai?
A. Đạo hàm của hàm số là
2
2lnyx
.
B. Đồ thị hàm số nhận trục
Oy
làm tiệm cận đứng.
C. Tập xác định của hàm số là
;
.
D. Hàm số đồng biến trên khoảng
0;
.
Lời giải
Chọn C
Hàm số
2
logyx
xác định trên khoảng
0;
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 22
Ví dụ 3.3.3
Tìm mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau:
A. Hàm số
log
a
yx
với
1a
là một hàm số nghịch biến trên khoảng
0,
.
B. Đồ thị hàm số
log
a
yx
và
1
log
a
yx
với
01a
đối xứng với nhau qua Ox.
C. Hàm số
log
a
yx
với
01a
có tập xác định là .
D. Hàm số
log
a
yx
với
01a
là một hàm số đồng biến trên khoảng
0,
Lời giải
Chọn B
Ta có:
1
1
log log log
a
a
a
y x x x
Đồ thị các hàm số
log
a
yx
và
1
log
a
yx
với
01a
đối xứng với nhau qua trục hoành.
Ví dụ 3.3.4
Đồ thị hàm số
1logyx
nhận đường thẳng nào dưới đây làm tiệm cận đứng ?
A.
1x
B.
1y 
.
C.
1x 
D.
0x
.
Lời giải
Chọn C
Đồ thị hàm số
1logyx
có đường tiệm cận đứng là
1x 
.
Ví dụ 3.3.5
Hàm số nào sau đây nghịch biến trên tập xác định của nó?
A.
5
x
y
B.
2
log
e
yx
.
C.
5
2
x
y



D.
1
6
logyx
.
Lời giải
Chọn D
Hàm số
1
6
logyx
có cơ số
1
1
6
nên hàm số
1
6
logyx
nghịch biến trên TXĐ.
Ví dụ 3.3.6
Cho các hàm số
,
xx
y a y b
và
x
yc
lần lượt có đồ
thị như hình vẽ bên dưới. Hãy so sánh
,,a b c
.
A.
a b c
B.
a b c
.
C.
a b c
D.
b a c
.
Lời giải
Chọn D
Ta thấy
x
yb
là hàm số mũ nghịch biến nên
01b
.
,
xx
y a y c
là hàm số mũ đồng biến nên
1,ac
.
Và đồ thị
x
yc
gần trục
Oy
hơn
x
ya
nên
ac
.
Từ đó
c a b
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 23
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
1. Lãi đơn.
Số tiền lãi chỉ tính trên số tiền gốc mà không tính trên số tiền lãi do số tiền gốc sinh ra.
Công thức tnh lãi đơn:
0
1 .
n
V V r n
Trong đó:
n
V
: Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn;
0
V
: Số tiền gửi ban đầu;
n
: Số kỳ hạn tính lãi;
r
: Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2. Lãi kép.
Số tiền lãi không chỉ tính trên số tiền gốc mà còn tính trên số tiền lãi do tiền gốc đó sinh
ra thay đổi theo từng định kỳ.
Ta có các loại lãi kép sau:
2.1. Lãi kép, gửi một lần:
0
1
n
n
T T r
Trong đó:
n
T
: Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn;
0
T
: Số tiền gửi ban đầu;
n
: Số kỳ hạn tính lãi;
r
: Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.2. Lãi kép liên tục:
0
.
nr
n
T T e
Trong đó:
n
T
: Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn;
0
T
: Số tiền gửi ban đầu;
n
: Số kỳ hạn tính lãi;
r
: Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.3. Lãi kép, gửi định kỳ.
2.3.1. Trường hợp gửi tiền định kì cuối tháng.
Chứng minh
Tháng
Đầu tháng
Cuối tháng
1
Chưa gửi
m
2
m
1m r m
3
1m r m
2
11m r m r m
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau
n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Bài toán 1
BÀI TOÁN LÃI SUẤT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 24
…
…
…
n
1
11...
n
m r m r m
Vậy sau tháng n ta được số tiền
1
11...
n
n
T m r m r m
1
1 1 1...
n
m r r



,
Ta thấy trong ngoặc là tổng
n
số hạng của cấp số nhân có
1
1
1 1 1, ,
n
n
u u r q r
Biết rằng:
11
1
1
... .
n
nn
q
S u u u
q
nên
11
n
n
m
Tr
r



Chứng minh
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là
11
n
n
m
Tr
r



,
Mà đề cho số tiền đó chnh là A nên
11
11
n
n
m Ar
A r m
r
r




.
Chứng minh
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là
11
n
n
m
Tr
r



.
Đề cho số tiền đó chnh là A nên:
1
1 1 1 1 1
11
log
nn
r
n
m Ar Ar Ar
A r m r n
r m m
r







Như vậy trong trường hợp 2.3.1 này ta cần nắm vững công thức bài toán 1 từ đó có thể dễ
dàng biến đổi ra các công thức ở bài toán 2, bài toán 3.
2.3.2. Trường hợp gửi tiền định kì đầu tháng.
Chứng minh
Ta xây dựng bảng sau:
Tháng
Đầu tháng
Cuối tháng
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng
m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Bài toán 2
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm
n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Bài toán 3
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau
n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Bài toán 4
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 25
1
m
1mr
2
1m r m
2
11m r m r
3
2
11m r m r m
32
1 1 1m r m r m r
…
…
…
n
…
11...
n
m r m r
Vậy sau tháng n ta được số tiền:
11
1 1 1 1 1... ...
n
nn
n
r
T m r m r m r r m r
r




Chứng minh
Áp dụng bài toán 4. Ta có số tiền thu được là:
1 1 1
n
n
m
T r r
r



,
Mà đề cho số tiền đó là A nên
1 1 1
1 1 1
n
n
m Ar
A r r m
r
rr






.
Chứng minh
Áp dụng bài toán 4. Ta có: số tiền thu được là:
1 1 1
n
n
m
T r r
r



.
Đề cho số tiền đó là A nên:
1 1 1
n
m
A r r
r



11
1
1 1 1
n
n
Ar Ar
mr
mr
rr



1
1
1
log
r
Ar
n
mr




.
Như vậy trong trường hợp 2.3.2 ta cần nắm vững công thức bài toán 4 từ đó có thể dễ dàng
biến đổi ra các công thức ở bài toán 5, bài toán 6.
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng
m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Bài toán 5
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là
A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Bài toán 6
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 26
2.3.3. Trường hợp vay nợ và trả tiền định kì đầu tháng.
Chứng minh
Ta xây dựng bảng sau:
Tháng
Đầu tháng
Cuối tháng
1
Am
1 1 1A m r A r m r
2
11A r m r m
22
111A r m r m r
3
22
111A r m r m r m
3 3 2
1 1 1 1A r m r m r m r
…
…
…
n
…
2
1 1 1 1...
nn
A r m r m r m r
Vậy sau tháng n ta còn nợ số tiền:
2
1 1 1 1...
nn
n
T A r m r m r m r
11
1 1 1 1 1...
n
n n n
r
A r m r r A r m r
r




.
3. Bài toán tăng trưởng dân số.
Công thức tính:
1
mn
mn
X X r

,;m n m n
Trong đó:
r
: tỉ lệ tăng dân số từ năm n đến năm m.
m
X
: dân số năm m.
n
X
: dân số năm n.
Từ đó ra có công thức tính tỉ lệ tăng dân số là
1
m
mn
m
X
r
X

.
Ví dụ 4.1
Bà Hoa gửi
0 45,%
triệu vào tài khoản định kỳ tính lãi kép với lãi suất là
8%/
năm.
Tính số tiền lãi thu được sau
10
năm.
Lời giải
Áp dụng công thức tính lãi kép, sau
10
năm số tiền cả gốc và lãi bà Hoa thu về là
10
1 100 1 0 08 215 892,,
n
Ar
triệu đồng.
Suy ra số tiền lãi bà Hoa thu về sau
10
năm là
215 892 100 115 892,,
triệu đồng.
Ví dụ 4.2
Một người muốn gửi tiết kiệm ở ngân hàng và hi vọng sau 4 năm có được 850 triệu
đồng để mua nhà. Biết lãi suất ngân hàng mỗi tháng trong thời điểm hiện tại là
0 45,%
. Hỏi người đó mỗi tháng phải gửi vào ngân hàng tối thiểu bao nhiêu tiền
để đủ số tiền mua nhà ? (giả sử số tiền mỗi tháng là như nhau và lãi suất trong 4
năm là không thay đổi).
Lời giải
Vay ngân hàng A triệu đồng. Cứ đầu mỗi tháng (năm) trả ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền còn nợ là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền còn nợ là: .
Bài toán 7
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 27
Giả sử người này gửi tiền ở thời điểm
t
nào đó , kể từ thời điểm này sau 4 năm (48
tháng) ông muốn có số tiền 850 triệu.
Như vậy rõ ràng ta có thể coi đây là bài toán gửi tiền định kì đầu tháng.
Áp dụng bài toán 5 ta có số tiền phải gửi mỗi tháng là :
1 1 1
n
Ar
m
rr




.
Theo bài ra
48 0 45 850, , %,Anr
.
Thay vào
ta được
48
850 0 45
15 833
1 0 45 1 0 45 1
. , %
,
, % , %
m 



triệu đồng.
Ví dụ 4.3
Một bà mẹ Việt Nam anh hùng được hưởng số tiền là 4 triệu đồng trên một tháng
(chuyển vào tài khoản của mẹ ở ngân hàng vào đầu tháng). Từ tháng 1 năm 2016 mẹ
không đi rút tiền mà để lại ngân hàng và được tính lãi suất
1%
trên một tháng.
Đến tháng 12 năm 2016 mẹ rút toàn bộ số tiền (gồm số tiền của 12 tháng và số tiền đã
gửi tháng 1). Hỏi khi đó mẹ lĩnh về bao nhiêu tiền ? (kết quả làm tròn theo đơn vị
nghìn đồng).
Lời giải
Nếu ban đầu gửi vào
a
đồng, từ đầu tháng sau gửi thêm
a
đồng (không đổi) vào
đầu mỗi tháng với lãi suất
%r
trong
n
tháng thì tổng số tiền thu được là :
11
4
1 1 1 4 1 1 1 1 1 4 50 73
1
% % ,
%
n
a
A a r r
r
triệu đồng.
11n
là tính từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 12.
Ví dụ 4.4
Đầu năm 2016, anh Hùng có xe công nông trị giá
100
triệu đồng. Biết mỗi tháng
thì xe công nông hao mòn mất
04,%
giá trị, đồng thời làm ra được
6
triệu đồng
(số tiền làm ra mỗi tháng là không đổi). Hỏi sau một năm, tổng số tiền (bao gồm giá tiền
xe công nông và tổng số tiền anh Hùng làm ra) anh Hùng có là bao nhiêu?
Lời giải
Sau một năm số tiền anh Hùng làm ra là
6 12 72.
triệu đồng
Sau một năm giá trị xe công nông còn
12
100 1 0 4 95 3042( , %) ,
triệu đồng
Vậy sau một năm số tiền anh Hùng có là
167 3042,
triệu đồng
Ví dụ 4.5
Bác B gởi tiết kiệm số tiền ban đầu là
50
triệu đồng theo kỳ hạn
3
tháng với lãi suất
0 72,%
tháng. Sau một năm bác B rút cả vốn lẫn lãi và gởi theo kỳ hạn
6
tháng với lãi
suất
0 78,%
tháng. Sau khi gởi đúng một kỳ hạn
6
tháng do gia đình có việc bác gởi
thêm 3 tháng nữa thì phải rút tiền trước hạn cả gốc lẫn lãi được số tiền là
57 694 945 55. . ,
đồng (chưa làm tròn). Biết rằng khi rút tiền trước hạn lãi suất được tnh theo lãi suất
không kỳ hạn, tức tnh theo hàng tháng. Trong số 3 tháng bác gởi thêm lãi suất là
Lời giải
Số tiền bác B rút ra sau năm đầu:
4
1
50 000 000 1 0 0072 3. . * , *T 
Số tiền bác B rút ra sau sáu tháng tiếp theo:
21
1 0 0078 6* , *TT
Số tiền bác B rút ra sau ba tháng tiếp theo:
3
32
57 694 945 551 .* .,T T r
3
2
57 694 94
01 0 004
55
4
5. . ,
, , %r
T
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 28
Ví dụ 4.6
Bạn Nam là sinh viên của một trường Đại học, muốn vay tiền ngân hàng với lãi suất
ưu đãi trang trải kinh phí học tập hàng năm. Đầu mỗi năm học, bạn ấy vay ngân hàng
số tiến 10 triệu đồng với lãi suất là
4%
. Tính số tiền mà Nam nợ ngân hàng sau 4 năm,
biết rằng trong 4 năm đó, ngân hàng không thay đổi lãi suất ( kết quả làm tròn đến
nghìn đồng).
Lời giải
Tổng số tiền bạn Nam vay ( gốc và lãi) sau 4 năm là:
432
6 6 6 6
10 1 0 04 10 1 0 04 10 1 0 04 10 1 0 04, , , ,A
4
23
66
1 1 0 04
10 1 0 04 1 1 0 04 1 0 04 1 0 04 10 1 0 04 44163256
1 1 0 04
,
, , , , , .
,





Nên
44163000A
đồng
Ví dụ 4.7
Một giáo viên được nhận lương khởi điểm là
8 000 000..
đồng/tháng. Cứ sau hai năm
lương mỗi tháng của giáo viên đó được tăng thêm
10%
so với mức lương hiện tại.
Tính tổng số tiền
T
(đồng) giáo viên đó nhận được sau
6
năm làm việc.
Lời giải
Lương 2 năm đầu tiên của giáo viên đó nhận được là
66
1
8 10 24 192 10. . .T 
(đồng)
Theo công thức tnh lãi kép, lương 2 năm tiếp theo giáo viên đó nhận được:
1
66
2
24 8 10 1 10 212 2 10. . . % , .T
(đồng)
Lương 2 năm cuối cùng giáo viên đó nhận được:
2
66
3
24 8 10 1 10 232 32 10. . . % , .T
(đồng)
Tổng số tiền
T
(đồng) giáo viên đó nhận được sau 6 năm làm việc:
1 2 3
635 520 000,,T T T T
(đồng).
Ví dụ 4.8
Anh Hưng đi làm được lĩnh lương khởi điểm
4 000 000..
đồng/tháng. Cứ
3
năm, lương
của anh Hưng lại được tăng thêm
7%
/1 tháng. Hỏi sau
36
năm làm việc anh Hưng
nhận được tất cả bao nhiêu tiền? (Kết quả làm tròn đến hàng nghìn đồng).
Lời giải
Gọi
a
là số tiền lương khởi điểm,
r
là lương được tăng thêm.
+ Số tiền lương trong ba năm đầu tiên:
36a
+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp:
1
36 36 1.a a r a r


+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp:
2
36 1ar
…
+ Số tiền lương trong ba năm cuối:
11
36 1ar
.
Vậy sau
36
năm làm việc anh Hưng nhận được:
1 2 3 11
1 1 1 1 1 36 2 575 936983 2 575 937 000... . . . . . . .r r r r a



đồng.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 29
Ví dụ 4.9
Một người đem gửi tiền tiết kiệm vào một ngân hàng với lãi suất
1%
một tháng. Biết
rằng cứ sau mỗi quý (
3
tháng) thì lãi sẽ được cộng dồn vào vốn gốc. Hỏi sau tối thiểu
bao nhiêu năm thì người đó nhận lại được số tiền bao gồm cả vốn lẫn lãi gấp ba lần số
tiền ban đầu
Lời giải
Gọi
a
là số tiền người đó gửi ban đầu
Số tiền nhận được cả gốc lẫn lãi sau
N
năm là
4
1 0 03,
N
Ta
4
3
3 1 0 03 3 4 1 03 3 9 29
4 1 03
ln
, .ln , ln ,
ln ,
N
T
NN
a
Ví dụ 4.10
Một người vay ngân hàng một tỷ đồng theo phương thức trả góp để mua nhà. Nếu
cuối mỗi tháng, bắt đầu từ tháng thứ nhất người đó trả
40
triệu đồng và chịu lãi số
tiền chưa trả là
0 65,%
mỗi tháng (biết lãi suất không thay đổi) thì sau bao lâu người
đó trả hết số tiền trên?
Lời giải
Gọi
A
là số tiền vay,
a
là số tiền gửi hàng tháng
r
là lãi suất mỗi tháng.
Đến cuối tháng thứ
n
thì số tiền còn nợ là:
12
11
1 1 1 1 1...
n
n n n n
ar
T A r a r r A r
r








Hết nợ đồng nghĩa
0T
11
10
n
n
ar
Ar
r




1
1 log
n
r
a Ar a a
rn
r r a Ar
Áp dụng với
1A
(tỷ),
0 04,a
(tỷ),
0 0065,r
ta được
27 37,n
.
Vậy cần trả
28
tháng.
Ví dụ 4.11
Năm 2014, một người đã tiết kiệm được
x
triệu đồng và dùng số tiền đó để mua nhà
nhưng trên thực tế người đó phải cần
1 55, x
triệu đồng. Người đó quyết định gửi tiết
kiệm vào ngân hàng với lãi suất là
69,%
/ năm theo hình thức lãi kép và không rút
trước kỳ hạn. Hỏi năm nào người đó mua được căn nhà đó (giả sử rằng giá bán căn
nhà đó không thay đổi).
Lời giải
Số tiền người gửi tiết kiệm sau
n
năm là
1 6 9,%
n
x
Ta cần tìm
n
để
1 6 9 1 55, % ,
n
xx
1 6 9 1 55, % ,
n
6 56, ...n
Do đó, người gửi tiết kiệm cần gửi trọn
7
kỳ hạn, tức là
7
năm.
Vậy đến năm 2021 người đó sẽ có đủ tiền cần thiết.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 30
Ví dụ 4.12
Một người gửi ngân hàng
100
triệu đồng theo hình thức lãi kép, lãi suất
05,%
một
tháng (kể từ tháng thứ 2, tiền lãi được tính theo phần trăm tổng tiền có được của tháng
trước đó và tiền lãi của tháng sau đó). Hỏi sau ít nhất bao nhiêu tháng, người đó có
nhiều hơn
125
triệu đồng?
Lời giải
Số tiền cả vốn lẫn lãi người gởi sau
n
tháng:
100 1 0 005 100 1 005, . ,
n
n
S
(triệu đồng)
1 005
1 005
100 100
,
, log
n
SS
n
.
Để có số tiền
125S
(triệu đồng) thì phải sau thời gian
1 005 1 005
125
44 74
100 100
,,
log log ,
S
n 
(tháng)
Vậy: sau ít nhất
45
tháng người đó có nhiều hơn
125
triệu đồng.
Ví dụ 4.13
Ông Nam gởi
100
triệu đồng vào ngân hàng theo thể thức lãi kép kì hạn
1
năm với lãi
suất là
12%
một năm. Sau
n
năm ông Nam rút toàn bộ số tiền (cả vốn lẫn lãi). Tìm số
nguyên dương
n
nhỏ nhất để số tiền lãi nhận được lớn hơn
40
triệu đồng (giả sử lãi
suất hàng năm không thay đổi)
Lời giải
Gọi
n
T
là tiền vốn lẫn lãi sau
t
tháng,
a
là số tiền ban đầu
Tháng 1
1t
:
1
1T a r
Tháng 2
2t
:
2
2
1T a r
……………….
Tháng
1:
t
n
n t n T a r
140
100
1 33 815
1 1 1
ln ln
,
ln ln %
n
t
n
T
a
T a r t
r

(tháng)
Để số tiền lãi nhận được lớn hơn 40 triệu thì
2 818
12
,
t
n 
Vậy
3.n
Ví dụ 4.14
Tỉ lệ tăng dân số ở Việt Nam được duy trì ở mức 1,05%. Theo số liệu của Tổng cục
thống kê, dân số Việt Nam năm 2014 có 90.728.900 người. Với tốc độ tăng dân số
như thế đến năm 2030 thì dân số của Việt Nam là bao nhiêu?
Lời giải
Từ năm
2014
đến năm
2030
cách nhau số năm là:
2030 2014 16
năm.
Dân số Việt Nam năm
2030
:
16
16
90728900 1 1,05% 107232574A
(người).
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 31
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Phương trình mũ cơ bản:
01 ,
x
a b a a
.
Phương trình có một nghiệm duy nhất khi
0b
.
Phương trình vô nghiệm khi
0b
.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản
Giải phương trình mũ cơ bản:
01 ,
x
a b a a
.
Khi đó
log
x
a
a b x b
Lưu ý:
Phương trình có một nghiệm duy nhất khi
0b
.
Phương trình vô nghiệm khi
0b
.
Ví dụ 5.1.1
Phương trình
1
34
x
có nghiệm là
A.
2
3logx
. B.
3
2logx
. C.
4
3logx
. D.
3
4logx
.
Lời giải
Chọn C
Ta có
1
34
1
3 4 4 3log log
x
x
x
.
Ví dụ 5.1.2
Nghiệm của phương trình
84
x
là
A.
2
3
x
. B.
1
2
x 
. C.
1
2
x
. D.
2x 
.
Lời giải
Chọn A
Ta có:
84
x
8
4logx
3
2
2
2
2
3
logx
Ví dụ 5.1.3
Nghiệm của phương trình
11
2 2 3 3
x x x x
là
A.
3
2
3
4
logx
. B.
1x
. C.
0x
. D.
4
3
2
3
logx
.
Lời giải
Chọn A
11
3
2
3 3 3
2 2 3 3 3 2 4 3
2 4 4
. . log
x
x x x x x x
x




PHƯƠNG TRÌNH MŨ
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 32
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số
Với
0a
,
1:a
f x g x
aa
f x g x
.
Ví dụ 5.2.1
Phương trình
21
1
20
8
x

có nghiệm là
A.
1x 
. B.
2x
. C.
2x 
. D.
1.x
Lời giải
Chọn A
Ta có
2 1 2 1 3
1
2 0 2 2 1
8
xx
x
Ví dụ 5.2.2
Tìm tập nghiệm của phương trình
2
1
24
x
x
.
A.
4 3 4 3,
. B.
2 3 2 3,
.
C.
4 3 4 3,
. D.
2 3 2 3,
.
Lời giải
Chọn B
Ta có
22
2
11
22
23
2 4 2 2 1 2 4 1 0
23
xx
xx
x
x x x x
x



.
Ví dụ 5.2.3
Nghiệm của phương trình
1
1
125
25
x
x



là
A.
2
5
. B.
4
. C.
1
8
. D.
1
Lời giải
Chọn A
Ta có
1
21
3
12
125 5 5 2 1 3
25 5
x
x
xx
x x x




.
Ví dụ 5.2.4
Tìm tập hợp tất cả các nghiệm của phương trình
21
2
1
22
4
x
x



.
A.
11
2



. B.
2
11



. C.
2
11



. D.
11
2



Lời giải
Chọn C
Ta có
21
2
1
22
4
x
x



2
1
21
2
2
2 2 2.
x
x




32
42
2
22
x
x


32
2
42
2 11
x
xx
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 33
Dạng 5.3. Logarit hóa
Phương trình
0 1 0,
log
fx
a
ab
ab
f x b

.
Phương trình
log log .log
f x g x f x g x
a a a
a b a b f x g x b
hoặc
log log .log .
f x g x
b b b
a b f x a g x
Ví dụ 5.3.1
Tìm tập nghiệm
S
của phương trình
1
28
x
.
A.
3S 
. B.
2S
. C.
02;S
. D.
12S
Lời giải
Chọn B
1
28
x
2
18logx
13x
2x
.
Ví dụ 5.3.2
Tìm tập nghiệm
S
của phương trình
43
34
xx
.
A.
S 
. B.
43
4
4
13
log log
log
S





.
C.
4
43
13
4
log
log log
S





. D.
43
4
4
3
log log
log
S





Lời giải
Chọn B
43
34
xx
4 3 4.log
xx
43
34log .log
x
x
4 4 3
34.log log logxx
43
4
4
13
log log
log
x
.
Ví dụ 5.3.3
Giải phương trình sau:
5
1
2 5 0 2 10. , .
x x x
A.
3
2
x
. B.
0x
. C.
1x 
. D.
31
2
24
logx 
Lời giải
Chọn D
PT
55
2 5 0 2 10. , .
x
x

0 2 5 5log ,xx
4 6 2logx
31
2
24
.logx
.
Ví dụ 5.3.4
Cho phương trình
1
4 2 3 0.
xx
Khi đặt
2
x
t
ta được phương trình nào sau đây
A.
2
2 3 0tt
. B.
4 3 0t 
. C.
2
30tt
. D.
2
2 3 0tt
Lời giải
Chọn D
Phương trình
4 2 2 3 0.
xx
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 34
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy
Biến đổi quy về dạng:
0
0 0 1
0
gx
gx
ta
f a a
ft



.
Thông thường sẽ gặp các cơ số:
93
4 2 0
25 5
;
xx
xx
xx
t
tt
t



.
Ví dụ 5.4.1
Tập nghiệm của phương trình
9 5 3 6 0.
xx
là
A.
3
12;logS
. B.
3
2logS
. C.
1S
. D.
S 
Lời giải
Chọn A
9 5 3 6 0.
xx
2
3 5 3 6 0.
x
x
2
3 5 3 6 0.
xx
(**)
Đặt
30
x
t 
. Khi đó: (**)
2
5 6 0tt
2
3
t
t
32
33
x
x
t
t


3
2
1
logx
x
Vậy nghiệm của phương trình là
3
12logxx
.
Ví dụ 5.4.2
Số nghiệm của phương trình
1
4 4 9 2 8 0..
xx
(*) là:
A.
3
. B.
1
. C.
2
. D.
0
Lời giải
Chọn C
(*)
2
4 2 18 2 8 0..
xx
2
20
4 18 8 0
x
t
tt

24
1
1
2
2
2
x
x
x
x


.
Vậy phương trình có hai nghiệm
1x 
và
2x
.
Ví dụ 5.4.3
Giải phương trình
12
2 15 2 8 0.
xx
*
.
A.
3
2
x
. B.
0x
. C.
1x 
. D.
5x
Lời giải
Chọn C
*
2
2 2 15 2 8 0..
xx
2
2 2 15 2 8 0..
xx
2
20
2 15 8 0
x
t
tt

20
1
1
21
2
2
8
x
x
t
x
t
t


Vậy phương trình có nghiệm
1x 
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 35
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp
Phương trình đẳng cấp có dạng:
22
0. . .m X n XY p Y
.
Khi đó với phương trình mũ đẳng cấp có dạng:
22
0. . . .
fx
f x f x
m a n a b p b
Phương pháp làm như sau:
01
Chia 2 vế cho
2 fx
b
, đặt
0
fx
a
t
b




.
22
2 2 2
0
.
. . .
fx
f x f x
f x f x f x
ab
ab
m n p
b b b
2
0..
f x f x
aa
m n p
bb




2
0..m t n t p
.
02
Chia 2 vế cho
2 fx
a
, đặt
0
fx
b
t
a




.
22
2 2 2
0
.
. . .
fx
f x f x
f x f x f x
ab
ab
m n p
a a a
2
0..
f x f x
bb
m n p
aa




2
0..m n t p t
.
Lưu ý:
Đây là dạng sẽ có trong bài “Bất phương trình mũ”, lúc giải BPT mũ ta cần chú ý đến cơ
số lớn hay bé hơn 1. Để giảm sai sót chúng ta hãy “chia 2 vế” cho cơ số bé nhất !!!
Ví dụ 5.5.1
Giải phương trình sau:
8 18 2 27.
x x x

(*)
A.
1x
. B.
3
2logx
. C.
1x 
. D.
0x
Lời giải
Chọn D
(*)
23
33
12
22
.
xx
32
3
0
2
2 1 0
x
t
tt




3
10
2
x
tx



.
Vậy phương trình có nghiệm
0x
.
Ví dụ 5.5.2
Số nghiệm của phương trình:
25 15 2 9.
x x x

(*) là:
A.
0
. B.
3
. C.
1
. D.
2
Lời giải
Chọn C
(*)
2
55
20
33
xx
2
5
0
3
20
x
t
tt




5
0
3
5
10
3
1
2
x
x
t
x
t
t








.
Vậy phương trình có nghiệm
0x
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 36
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1
Phương trình đẳng cấp có dạng:
22
0. . .m X n XY p Y
.
Phương trình mũ ta xét có dạng:
0..
f x f x
m a n b p
trong đó
1.ab
.
Phương pháp làm như sau:
Vì
1
1.a b b
a

Đặt
1
0,
f x f x
t a t b
t
.
Khi đó
2
1
00. . . .m t n p m t n p t
t
.
Ví dụ 5.6.1
Tìm tích các nghiệm của phương trình
2 1 2 1 2 2 0
xx
.
A.
2
. B.
1
. C.
0
. D.
1
Lời giải
Chọn B
Ta có:
2 1 2 1 1
Đặt
21
x
t 
, điều kiện
0t
. Suy ra
1
21
x
t

Phương trình trở thành:
1
2 2 0t
t
2
1
2 1 2 1 2 1 1
2 2 1 0
2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 1
x
xx
tx
tt
tx
.
Vậy tích của hai nghiệm
12
1 1 1.xx
Ví dụ 5.6.2
Phương trình
3 5 3 5 3 2.
xx
x
có tổng các nghiệm là
A.
0
. B.
1
. C.
1
. D.
2
Lời giải
Chọn A
3 5 3 5
3 5 3 5 3 2 3
22
.
xx
xx
x

.
Thấy
3 5 3 5 3 5 3 5
1
2 2 2 2
xx
.
Đặt
35
0
2
x
t





3 5 1
2 t





2
1
3 5 3 5
35
22
1
1
2
3 3 1 0
1
35
3 5 3 5 3 5
2
2 2 2
x
x
t
x
t t t
x
t
t







Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 37
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số
y f x
là hàm số liên tục và đồng biến trên
;ab
,
y g x
là hàm số
liên tục và nghịch biến trên
;ab
thì phương trình
f x g x
có tối đa một nghiệm
trên
;ab
.
Phương pháp làm như sau:
01
Biến đổi phương trình đã cho về dạng
f x k
, với
k
là hằng số
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
Tìm
0
x
sao cho
0
f x k
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x k
.
02
Biến đổi phương trình đã cho về dạng
f x g x
, với
12
,DD
lần lượt là tập xác định
của hai hàm số
,f x g x
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến và
gx
nghịch biến trên tập
12
DD
(hay ngược lại)
Tìm
0
x
sao cho
00
f x g x
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x g x
.
03
Biến đổi phương trình đã cho về dạng
f u f v
, với hàm số
ft
là hàm đồng
biến(hay nghịch biến).
Phương trình
f u f v u v
.
Lưu ý:
⓵ Nếu
fx
và
gx
là hàm đồng biến(nghịch biến) trên
;ab
thì
f x g x
cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên
;ab
.
⓶ Hàm số
x
ya
đồng biến khi
1a
và nghịch biến khi
01a
.
Ví dụ 5.7.1
Phương trình
2016 2 2018 0
x
x
có tất cả bao nhiêu nghiệm thực?
A.
1
. B.
2.
C.
3
. D.
4
Lời giải
Chọn A
Xét hàm số :
2016 2 2018
x
f x x
. Tập xác định:
Khi đó
2016 2016 2 0ln ,
x
f x x
. Do đó hàm số luôn đồng biến trên .
Mà
10f
nên
1x
là nghiệm duy nhất của phương trình.
Ví dụ 5.7.2
Tổng các nghiệm của phương trình
2
15 2
3 3 15 2
x x x
xx

là:
A.
6
. B.
1
. C.
5
. D.
2
.
Lời giải
Chọn D
Phương trình
2
2 15
3 3 15
x x x
x x x

(1)
Xét hàm số :
3 ,
t
f t t t
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 38
Khi đó
3 3 1 0ln ,
t
f t t
. Do đó hàm số luôn đồng biến trên .
Do đó phương trình (1)
22
15 15f x x f x x x x
3
5
x
x

.
Vậy
3x 
,
5x
là của phương trình.
Ví dụ 5.7.3
Phương trình
1 2 1.
x
xx
có bao nhiêu nghiệm thực
A.
1
. B.
0
. C.
3
. D.
2
.
Lời giải
Chọn D
Vì
1x
không là nghiệm của phương trình nên ta có
1
1 2 1 2
1
.
xx
x
xx
x
Hàm số
2
x
y
đồng biến trên
R
,
Hàm số
1
1
x
y
x
nghịch biến trên
1;
và
1;
.
Do đó phương trình đã cho có hai nghiệm.
Ví dụ 5.7.3
Phương trình
3 2 3 2 10
x x x
có tất cả bao nhiêu nghiệm thực?
A.
1
. B.
0
. C.
3
. D.
2
.
Lời giải
Chọn A
3 2 3 2 10
x x x
3 2 3 2
1
10 10
xx

Xét hàm số
3 2 3 2
10 10
xx
fx


Ta có:
21f
Hàm số
fx
nghịch biến trên do các cơ số
3 2 3 2
11
10 10
;


Vậy phương trình có nghiệm duy nhất là
2x
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 39
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số
Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình mũ ta có hai cách phổ biến:
01
Cô lập được tham số m.
Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
02
Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán
Ví dụ 5.8.1
Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số
m
để phương trình
16 2 12 2 9 0. ( ).
x x x
m
có nghiệm dương?
A.
2
. B.
4
. C.
3
. D.
1
.
Lời giải
Chọn A
Phương trình
16 2 12 2 9 0. ( ).
x x x
m
có nghiệm
0;x 
Phương trình tương đương
2
44
2 2 0
33
. ( )
xx
m
có nghiệm
0;x 
Đặt
4
1
3
,;
x
tt




2
2 2 0 1. ( ) , ;t t m t
2
2 2 1. , ;t t m t
Xét
2
2.y t t
Phương trình có nghiệm
1;t
khi
2 1 3mm
Ví dụ 5.8.2
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để phương trình
22
44
9 4 3 2 1 0.
x x x x
m

có nghiệm?
A.
27
. B.
25
. C.
23
. D.
24
.
Lời giải
Chọn B
ĐKXĐ:
04;x


.
Đặt
2
4t x x
với
04;x


thì
02;t


Đặt
3
t
u
với
02;t


thì
19;u


Khi đó, tìm
m
đề phương trình
2
4 2 1 0u u m
có nghiệm thuộc đoạn
19;


.
2
2 4 1m u u
, với
19;u


Xét hàm số
2
41f u u u
2 4 0 2f u u u
.
Ta có,
14f
,
25f
,
9 44f 
.
Do đó, phương trình có nghiệm khi và chỉ khi
5
44 2 5 22
2
mm
.
Vậy có
25
số nguyên của tham số
m
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 40
Ví dụ 5.8.3
Gọi
;ab
là tập các giá trị của tham số
m
để phương trình
2
2 8 0
xx
e e m
có
đúng hai nghiệm thuộc khoảng
05;ln
. Tổng
ab
là
A.
2
. B.
4
. C.
6
. D.
14
.
Lời giải
Chọn D
Đặt
x
te
;
05;lnx
tương ứng
15;t
.
Phương trình thành
2
28t t m
.
Xét
2
28f t t t
với
15;t
có
48f t t

Phương trình đã cho có 2 nghiệm pb thuộc
05;ln
Khi
f t m
có hai nghiệm
15;t
86m
Ví dụ 5.8.4
Gọi
S
là tập hợp các giá trị nguyên của tham số
m
sao cho phương trình
12
25 5 7 7 0.
xx
mm
có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi
S
có bao nhiêu phần tử.
A.
7
. B.
1
. C.
2
. D.
3
.
Lời giải
Chọn C
Xét
12
25 5 7 7 0 1.
xx
mm
. Đặt
50
x
tt
.
22
1 5 7 7 0 2 t mt m
.
YCBT
1
có hai nghiệm phân biệt
2
có hai nghiệm phân biệt
12
0,tt
22
2
25 4 7 7 0
0
0 5 0
0
7 7 0
mm
Sm
P
m




2 21
1
3
m
.
Mà
23;mm
. Vậy có
2
giá trị nguyên của tham số
m
.
Ví dụ 5.8.5
Gọi
S
là tất cả các giá trị nguyên của tham số
m
sao cho phương trình
12
4 2 2 5 0.
xx
mm
có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi
S
có bao nhiêu phần tử.
A.
2
. B.
1
. C.
3
. D.
5
.
Lời giải
Chọn B
1 2 2
4 2 2 5 0 4 2 2 2 5 0..
x x x x
m m m m
(1)
Đặt
20,
x
tt
. Phương trình (1) thành:
22
2 2 5 0.t mt m
(2)
YCBT
2()
có 2 nghiệm dương phân biệt
22
2
0 2 5 0 5 5
10
0 2 0 0 5
2
0
2 5 0
55
22
'
.
m m m
S m m m
P
m
m hoac m


Do
m
nguyên nên
2m
. Vậy S chỉ có một phần tử
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 41
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Phương trình logarit cơ bản:
01log ,
a
f x b a a
.
Lưu ý: khi giải phương trình logarit cần phải có điều kiện để logarit tồn tại.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản
Giải phương trình logarit cơ bản:
log
a
xb
Khi đó
01log ,
b
a
x b x a a a
Ví dụ 6.1.1
Tìm tập nghiệm
S
của phương trình
4
22log x 
.
A.
16S
. B.
18S
. C.
10S
. D.
14S
.
Lời giải
Chọn B
Ta có
4
22log x 
2
44
20
24log log
x
x


2
2
24
x
x

2
18
18
x
x
x
.
Ví dụ 6.1.2
Phương trình
2
13log x 
có bao nhiêu nghiệm ?
A.
0
. B.
1
. C.
2
. D.
3
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
1 0 1xx
.
Phương trình tương đương với
1 8 9
1 8 7
xx
xx



Ví dụ 6.1.3
Phương trình
4
2
2
2
28log x 
có tất cả bao nhiêu nghiệm thực?
A.
2.
B.
3.
C.
4.
D.
8.
Lời giải
Chọn B
4
2
2
2
28log x 
1
ĐK:
2
2 0 2xx
8
2
2
4
1 2 2x
2
2
24x
2
2
4 2 2
0
0
.
x x x
x
x

PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 42
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số
Cho
10a
. Với điều kiện các biểu thức
fx
và
gx
xác định, ta thường đưa các phương
trình logarit về các dạng cơ bản sau:
Loại 1:
0
log
a
b
fx
f x b
f x a

.
Loại 2:
0
log log
aa
fx
f x g x
f x g x

.
Ví dụ 6.2.1
Phương trình
1 3 7ln ln lnx x x
có bao nhiêu nghiệm ?
A.
0
. B.
2
. C.
1
. D.
4
Lời giải
Chọn C
Điều kiện
1x 
, phương trình
1
1 3 7
4
x
x x x
x

.
Kết hợp điều kiện ta có nghiệm của phương trình là
1x
.
Ví dụ 6.2.2
Giải phương trình
2
2
2
2 1 1log logx x x
.
A. vô nghiệm. B.
2.x
C.
02, .xx
D.
3.x
Lời giải
Chọn C
Phương trình
2
22
2
10
1 1 2
11
log log
x
x x x x
x x x

.
Ví dụ 6.2.3
Số nghiệm của phương trình
4
12 2 1log .log
x
x 
là:
A. 0. B. 2. C. 3. D. 1
Lời giải
Chọn D
Điều kiện :
01x
22
4 2 2
3
12 2 1 12 12 0
4
log .log log log
x
xL
x x x x x
xN

Ví dụ 6.2.4
Tập nghiệm của phương trình
39
4 2 14 4log logxx
là
A.
5S
. B.
5S 
. C.
5S 
. D.
S 
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
4 14x
.
Ta có:
39
4 2 14 4log logxx
33
4 14 4log logxx
3
4 14 4log xx
24
10 56 3xx
5x
.
So với điều kiện ta được
5S
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 43
Dạng 6.3. Mũ hóa
Với điều kiện các biểu thức
fx
và
gx
xác định, ta thường đưa các phương trình logarit về
các dạng cơ bản sau:
0
01log
a
gx
fx
f x g x a
f x a
Ví dụ 6.3.1
Tập nghiệm của phương trình
1
2
5 25 2log
xx

là:
A.
1S
. B.
3
5logS
.
C.
4
1
0
5
;
log
S





. D.
5
1
4log
S





Lời giải
Chọn C
Điều kiện
1
5 25 0
xx

.
1
2
5 25 2log
xx

1
5 25 4
xx
2
5 5 5 4 0.
xx
51
54
x
x
5
0
4log
x
x
.
Kết hợp với điều kiện, ta được tập nghiệm của phương trình đã cho là
5
04;logS
.
Ví dụ 6.3.2
Số nghiệm của phương trình
21
25 2log
xx
x

là
A.
0
. B.
1
. C.
2
. D.
3
Lời giải
Chọn B
Điều kiện
21
25 2 0
xx

.
21
25 2log
xx
x

21
25 2 10
x x x
25 2 4 10.
x x x
4 10
1 2 0
25 25
xx
2
22
2 1 0
55
xx
Đặt
2
0
5
x
tt




. Khi đó
trở thành
2
2 1 0tt
1
1
2
loai
thoa
t
t

.
1 2 1
2 5 2
x
t



25
52
1
2
2
log logx
.
Kết hợp với điều kiện, ta được tập nghiệm của phương trình đã cho là
5
2
2logS





.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 44
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy
Giải phương trình
0log
a
f g x
,
01a
.
Bước 01. Đặt
log
a
t g x
*
Bước 02. Tìm điều kiện của
t
(nếu có)
Bước 03. Đưa về giải phương trình
0ft
đã biết cách giải.
Bước 04. Thay vào
*
để tìm
x
.
Ví dụ 6.4.1
Giải phương trình
2
33
4 3 0log logxx
.
A.
1S
. B.
27S
. C.
3 27;S
. D.
3S
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
0x
. Đặt
3
log xt
.
PT
2
4 3 0tt
1
3
t
t
3
3
1
3
3 27
3 27
log
;
log
x
x
S
xx

.
Ví dụ 6.4.2
Số nghiệm của phương trình
2
64 1log log
x
x 
là
A.
0
. B.
3
. C.
2
. D.
1
Lời giải
Chọn C
Điều kiện :
01x
.
Phương trình
2
6 2 1log log
x
x
. Đặt
2
logtx
,
0t
PT
2
3
60
6
1
2
0
t
tt
t
t
t
t

2
2
8
3
1
2
4
log
log
x
x
x
x


.
Kết hợp điều kiện, suy ra phương trình đã cho có tập nghiệm là
1
8
4
;S



.
Ví dụ 6.4.3
Tích các nghiệm phương trình
22
33
1 5 0log logxx
là
A.
0
. B.
3
. C.
2
. D.
1
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
0x
. Đặt
2
3
1log xt
,
1t
.
PT
2
2
60
3
t
tt
t

N
L
3
22
3
33
3
3
3
3
1 2 1 4
3
3
log
log log
log
x
x
x
x
x

Kết hợp điều kiện, suy ra phương trình đã cho có tập nghiệm là
33
33;S
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 45
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số
y f x
là hàm số liên tục và đồng biến trên
;ab
,
y g x
là hàm số
liên tục và nghịch biến trên
;ab
thì phương trình
f x g x
có tối đa một nghiệm
trên
;ab
.
Phương pháp làm như sau:
01
Biến đổi phương trình đã cho về dạng
f x k
, với
k
là hằng số
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
Tìm
0
x
sao cho
0
f x k
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x k
.
02
Biến đổi phương trình đã cho về dạng
f x g x
, với
12
,DD
lần lượt là tập xác định
của hai hàm số
,f x g x
Chứng minh
fx
là hàm đồng biến và
gx
nghịch biến trên tập
12
DD
(hay ngược lại)
Tìm
0
x
sao cho
00
f x g x
Kết luận
0
x
là nghiệm duy nhất của phương trình
f x g x
.
03
Biến đổi phương trình đã cho về dạng
f u f v
, với hàm số
ft
là hàm đồng
biến(hay nghịch biến).
Phương trình
f u f v u v
.
Lưu ý:
⓵ Nếu
fx
và
gx
là hàm đồng biến(nghịch biến) trên
;ab
thì
f x g x
cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên
;ab
.
⓶ Hàm số
x
ya
đồng biến khi
1a
và nghịch biến khi
01a
.
Ví dụ 6.5.1
Phương trình
23
21log logxx
có bao nhiêu nghiệm?
A.
1
. B.
2.
C.
3
. D.
4
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
10
20
x
x


2x
. Đặt
23
21log logx x t
22
13
t
t
x
x


12
3 2 1 3 1 2 1
33
tt
t t t t
.
Dễ thấy
1t
là một nghiệm của
.
Xét
12
33
tt
ft

1 1 2 2
0
3 3 3 3
ln ln
tt
ft
,
ft
nghịch biến trên ,
1gt
là hàm hằng

có một nghiệm duy nhất
1t
4x
.
Kết hợp với điều kiện, ta được nghiệm của phương trình đã cho là
4x
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 46
Ví dụ 6.5.2
Giải phương trình
37
2 3 4 2log logxx
.
A.
5x
. B.
1x
C.
3x
. D.
1x 
Lời giải
Chọn B
Điều kiện của phương trình là
2
4
3
x
x


4
3
x
.
Phương trình có một nghiệm
1x
Xét
37
2 3 4log logf x x x
trên
4
3
;




Ta có :
13
0
2 3 3 4 7ln ln
fx
xx

.
fx
đồng biến trên
4
3
;




;
2gx
là hàm hằng.
Nên phương trình đã cho có một nghiệm duy nhất
1x
.
Ví dụ 6.5.3
Giải phương trình
2
22
6 2 4log log ( )x x x x
.
A.
5
2
x
. B.
1x 
C.
4x
. D.
3x
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
2
60
3
20
xx
x
x


.
PT
2
22
6 2 4log logx x x x
2
22
6
4 3 4 2
2
log log ( )
xx
x x x
x

.
Vì
2
4 3 4 4log
nên phương trình (2) có một nghiệm
43;x 
.
Xét hàm số
2
3logf x x x
,
Ta có
1
1 0 3
32
,;
ln
f x x
x

nên
fx
đồng biến trên tập xác định.
Do đó phương trình đã cho có một nghiệm duy nhất
4x
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 47
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số
Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình logarit ta có hai cách phổ biến:
01
Cô lập được tham số m.
Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
02
Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán
Ví dụ 6.6.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
33
10log logx m x
có nghiệm duy nhất nhỏ hơn 1.
A.
2m 
. B.
1m 
. C.
2m
. D.
1m
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
0x
. Vì phương trình có nghiệm nhỏ hơn 1 nên suy ra
01x
.
Đặt
3
log xt
, với
0 1 0xt
. Phương trình
2
1
10 (*)t mt t m
t
.
Phương trình đã cho có nghiệm duy nhất nhở hơn 1
(*) có nghiệm duy nhất trên
0;
.
Xét
1
()f t t
t

trên
0;
, ta có:
2
10
1
10
10
( ; )
()
( ; )
t
ft
t
t


.
Dựa vào bảng biến thiên ta được
2m
thỏa mãn đề bài toán.
Ví dụ 6.6.2
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
33
2 7 0log logx m x m
có hai nghiệm
12
,xx
thỏa mãn
12
81.xx
.
A.
12m
. B.
0m
. C.
2m
. D.
4m
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
0x
. Giả sử phương trình có hai nghiệm
12
,xx
.
Đặt
3
logtx
, phương trình
2
2 7 0 (*)t mt m
.
Phương trình đã cho có 2 nghiệm
12
,xx
(*) có hai nghiệm
12
,tt
2
8 28 0 mmm
.
Theo Vi-et:
1 2 3 1 3 2 3 1 2 3
81 4log log log logt t x x m x x m m m
(thỏa).
Vậy với
4m
là giá trị cần tìm.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 48
Ví dụ 6.6.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
21log logmx x
có nghiệm duy nhất.
A.
4
0
m
m
. B.
1m 
. C.
2m
. D.
4
0
m
m
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
1x 
. Ta có
2
2
1
2 1 1log log
x
mx x mz x m
x
( vì
0x
không thỏa).
Xét
2
1()
()
x
fx
x
trên
10( ; )\{ } 
. Ta có:
2
2
11
1
0
11
( ; )
()
( ; )
x
fx
x
x
x


.
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy phương trình có nghiệm duy nhất
4
0
m
m
.
Ví dụ 6.6.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
41
0
41
log
x
x
m

có nghiệm.
A.
4
0
m
m
. B.
1m 
. C.
2m
. D.
4
0
m
m
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
4 1 0 0
x
x
.
Đặt
4
x
t
, với
01xt
. Phương trình trở thành
2
1
1
log (*)
t
m
t
.
Xét
2
1
1
( ) log
t
ft
t
trên
1;
. Ta có
2
2
01
12
( ) ,
ln
f t t
t
.
Suy ra hàm số
ft
đồng biến trên khoảng
1;
.
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy phương trình có nghiệm
0m
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 49
Ví dụ 6.6.5
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
2
11
22
1 2 5 2 1 0log logm x m x m
có nghiệm thuộc
24;
.
A.
1
3
m
m

. B.
7
3
3
m
. C.
17m
. D.
1
0
m
m
.
Lời giải
Chọn B
Đặt
1
2
2logtx
, do
2 4 0 2 2 1x x t
.
Phương trình
2
2
2
51
1 5 1 0
1
*
tt
m t m t m m
tt


Để phương trình đã cho có nghiệm thuộc
24;
*
có nghiệm thuộc khoảng
1; 
.
Xét
2
2
51
1
,
tt
ft
tt


với
1t 
. Ta có
2
2
2
11
44
0
11
1
;
'
;
t
t
ft
t
tt



.
Dựa vào bảng biến thiên, ta suy ra
7
3
3
m
.
Ví dụ 6.6.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
5
5
12log logm x x


có nghiệm duy nhất.
A.
1
3
m
m

. B.
13m
. C.
1
7
m
m

. D.
1
1
m
m

.
Lời giải
Chọn C
PT
2
1 2 1
2
m x x
x

. Do
0x
không thỏa (1)
2
2
11
x
m
x
.
Xét
2
2
1
x
fx
x

trên
2 0 0;;
có:
2
4
1 0 2'f x x
x
.
Từ vào bảng biến thiên, ta thấy
f x m
có nghiệm duy nhất
1
7
m
m

.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 50
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Dạng 01.
01;
x
a b a a
.
0b
Tập nghiệm của bất phương trình là .
0b
1a
log
x
a
a b x b
.
01a
log
x
a
a b x b
.
Dạng 02.
01;
x
a b a a
.
0b
Tập nghiệm của bất phương trình là
.
0b
1a
log
x
a
a b x b
.
01a
log
x
a
a b x b
.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản
Xem lại mục “Lý thuyết chung”
Bất phương trình mũ cơ bản:
01;
x
a b a a
. Chú ý đến cơ số.
Ví dụ 7.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình
39
x
là
A.
2;S 
. B.
2;S

. C.
2;S

. D.
12;S 
.
Lời giải
Chọn C
3
3 9 9 2log .
x
xx
Vậy tập nghiệm là
2;S

.
Ví dụ 7.1.2
Tập nghiệm của bất phương trình
1
4
2
x



là
A.
22;S 
. B.
2;S

. C.
0;S 
. D.
01;S
.
Lời giải
Chọn B
1
2
1
4 4 2
2
log .
x
xx



Vậy tập nghiệm là
2;S

.
Ví dụ 7.1.3
Tập nghiệm của bất phương trình
1
23
xx
là
A.
2
3;log

. B.
2
3
3;log





. C.
. D.
01;
.
Lời giải
Chọn B
Ta có:
1
2
3
2
2 3 2 3 3 3 3
3
. log
x
x x x x
x



.
BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 51
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số
Ta có hai chú ý như sau:
⓵ Với
1,
f x g x
a a a f x g x
⓶ Với
01,
f gxx
a a a f x g x
Ví dụ 7.2.1
Tìm tập nghiệm của bất phương trình:
2
1
5 25
x x x
A.
1;S
. B.
12;S



. C.
12;S 
. D.
0;S
.
Lời giải
Chọn B
22
1 2 2 2 2
5 25 5 5 2 2 2 0 1 122 ;
x x x x x x
x x x x x x S



.
Ví dụ 7.2.2
Tìm tập nghiệm của bất phương trình:
1
1
1
2
16
x
x



A.
2;S
. B.
0;S 
. C.
0;S
. D.
;S 
.
Lời giải
Chọn B
2
1
4
1
1
4
4
1
1
0
22
20
16
0
0
0
x
x
x
x
xx
x
x
x
x
x
x
x




.
Ví dụ 7.2.3
Tìm số nghiệm nguyên dương của bất phương trình
A.
3
. B.
4
. C.
5
. D.
6
.
Lời giải
Chọn B
Ta có
2
2
2
11
2 3 1 3 0 1 3
5 125
xx
x x x x x



Vì phương trình tìm nghiệm nguyên dương nên các nghiệm là
1 2 3;;x
.
Ví dụ 7.2.4
Giải bất phương trình
2
3
21
1
3
3
x
x



ta được tập nghiệm:
A.
1
3
;




. B.
1;
. C.
1
1
3
;



. D.
11;; 
.
Lời giải
Chọn C
Ta có
2
3
2 1 2
11
3 3 2 1 1
33
x
x
x x x



.
2
2
11
.
5 125
xx



Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 52
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ
Phương pháp đặt ẩn phụ ta thường sử dụng một số phương pháp sau:
Ở đây ta xét bất phương trình dạng
0fx
, các trường hợp khác tiến hành tương tự.
⓵ Bất phương trình dạng
1
1 1 0
0... .
nx
nx x
nn
A a A a A a A
Đặt
0()
x
t a t
, ta thu được bất phương trình dạng
1
1
nn
nn
A t A t

10
0... A t A
.
⓶ Bất phương trình dạng
22
0
x
xx
Aa B ab Cb
.
Chia cả hai vế cho
2x
b
rồi đặt
0,
x
a
t
b
t


, ta được
2
0. . .At Bt C
⓷ Bất phương trình dạng
0
f x g x
Aa Bb C
, trong đó
f x g x
a b k
.
Đặt
0( ) .
f x g x
a t t b k
, ta thu được bất phương trình mới
0
Bk
At C
t
.
Ví dụ 7.3.1
Nghiệm của bất phương trình
5
2
xx
ee

là
A.
1
2
x
hoặc
2x
. B.
1
2
2
x
.
C.
22ln lnx
. D.
2lnx 
.
Lời giải
Chọn C
Ta có
2
5 1 5 1
2 5 2 0 2 2 2
2 2 2
ln ln
x x x x x x
x
e e e e e e x
e
.
Ví dụ 7.3.2
Bất phương trình
9 3 6 0
xx
có tập nghiệm là
A.
1;
. B.
23;; 
. C.
1;
. D.
23;
.
Lời giải
Chọn D
2
9 3 6 0 3 3 6 0 2 3 3 1
x x x x x
x
.
Ví dụ 7.3.3
Tập hợp nghiệm của bất phương trình
32
12
3
3
27
x
x

là
A.
01;.
. B.
12;.
. C.
1
3
.



. D.
23;.
.
Lời giải
Chọn C
Ta có
3
32
3
1 2 3 1 2
3
3 9 3
27 3
x
x
xx
2
33
3 6 3 9 0.
xx
2
33
1
3 3 0 3 3 0
3
.
xx
x
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 53
Dạng 7.4. Logarit hóa
Phương trình
0 1 0,
log
fx
a
ab
ab
f x b

.
Phương trình
log log .log
f x g x f x g x
a a a
a b a b f x g x b
hoặc
log log .log .
f x g x
b b b
a b f x a g x
Ví dụ 7.4.1
Tìm tập
S
của bất phương trình:
2
3 5 1.
xx
A.
5
30log ;
. B.
3
50log ;
. C.
5
30log ;
. D.
3
50log ;
.
Lời giải
Chọn C
2
3 5 1.
xx
2
2
5 5 5
3 5 0 3 0 3 0log . log log
xx
x x x
nên
5
30log ;S 
.
Ví dụ 7.4.2
Tìm tập
S
của bất phương trình:
31
05
1
4
9
log
.
x
A.
5;
. B.
4
3
;




. C.
2;
. D.
1;
.
Lời giải
Chọn B
Điều kiện:
3 1 0x
.
05
31
4 4 0 5 0 5
14
4 3 1 3 3 1 3
93
.
log
..
log log log log
x
x x x
.
Ví dụ 7.4.3
Giải bất phương trình:
1
27 2 72.
x
x
x
A.
2
3 0 3log ; ; 
. B.
12;
.
C.
22;
. D.
1
2
2
;



.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
0x
.
Bất phương trình
1
3
23
3 2 3 2..
x
x
x




33
33
3
2
3
2
32
32
32
x
x
x
x
x
x
3
3
33
32log log
x
x
x

3
3
32log
x
x
x
3
1
3 2 0logx
x



.
Xét
3
3
3
1
3 2 0
1
2
log
log
x
x
x
x




2
3
3log
xN
xN

.
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là
2
3 0 3log ; ; 
.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 54
Dạng 7.5. Chứa tham số
Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tnh chất của mũ, lũy thừa, logarit.
Khai thác điều kiện bài toán.
Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).
Ví dụ 7.5.1
Cho bất phương trình:
9 1 3 0 1.
xx
mm
. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để bất phương trình
1
nghiệm đúng
1x
.
A.
3
2
.m 
B.
3
2
.m 
C.
3 2 2.m 
D.
3 2 2.m 
Lời giải
Chọn A
Đặt
3
x
t
. Vì
13xt
Bất phương trình
2
10.t m t m
3t
2
1
tt
m
t
nghiệm đúng
3t
.
Xét
2
22
2 3 1 0 3
1
1
, , ' ,g t t t g t t
t
t
. Hàm số đồng biến trên
3;

và
3
3
2
g
.
Yêu cầu bài toán tương đương
33
22
mm
.
Ví dụ 7.5.2
Tìm
m
để bất phương trình
9 2 1 6 4 0. . .
x x x
m m m
nghiệm đúng với mọi
01;x
.
A.
06m
B.
6m
C.
6m
D.
0m
Lời giải
Chọn B
Ta có
9 2 1 6 4 0. . .
x x x
m m m
93
2 1 0
42
.
xx
m m m
.
Đặt
3
2
x
t



. Vì
01;x
nên
3
1
2
t
Khi đó bất phương trình trở thành
2
2 1 0.m t m t m
2
1
t
m
t

.
Đặt
2
1
t
ft
t
3
1
1
t
ft
t


,
01f t t
.
Dựa vào bảng biến thiên ta có
3
2
6lim
t
m f t

.
t
ft
ft
1
1
3
2
0

6
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 55
Ví dụ 7.5.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình sau có tập
nghiệm là
0;

:
1
2 2 1 1 5 3 5 0
xx
x
mm
.
A.
1
2
m 
B.
1
2
m
C.
1
2
m
D.
1
2
m 
Lời giải
Chọn D
Phương trình đã cho tương đương
1 5 3 5
2 2 1 0 1
22
x
mm

.
Đặt
15
0
2
x
t





, ta được:
2
1
2 2 1 0 2 2 1 0 2 f m m t t t mt m
t
BPT nghiệm đúng
0x
nên BPT có nghiệm
01t
,
Phương trình
0ft
có 2 nghiệm
12
,tt
thỏa
12
01tt
00
2 1 0 0 5
4 2 0 0 5
10
,
,
f
mm
mm
f


. Vậy
1
2
m 
thỏa Ycbt.
Ví dụ 7.5.4
Tất cả các giá trị của
m
để bất phương trình
3 1 12 2 6 3 0
x x x
mm
có
nghiệm đúng
0x
là:
A.
2; 
B.
2( ; ]
C.
1
3
;




D.
1
2
3
;




Lời giải
Chọn D
Đặt
2
x
t
. Do
01xt
.
Khi đó ta có:
2
3 1 2 1 0 1,m t m t t
2
22
2
21
3 2 1 1 1
3
tt
t t m t t t m t
tt
Xét hàm số
2
2
21
1
3
trên ;
tt
ft
tt
2
2
2
7 6 1
01
3
;
tt
f t t
tt


Do đó
1
2lim (t)
t
mf
thỏa mãn yêu cầu bài toán
Ghi chú:
Sử dụng
maxf
minf
m f x x D m x x D
m f x x D m x x D
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 56
A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Dạng 01.
01log ;
a
x b a a
.
1a
log
b
a
x b x a
01a
log
b
a
x b x a
.
Dạng 02.
01log ;
a
x b a a
.
1a
log
b
a
x b x a
01a
log
b
a
x b x a
.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản
Ta có hai chú ý sau:
00
01
khi
log
khi
b
a
b
u a a
ub
u a a

.
1
0 0 1
khi
log
khi
b
a
b
u a a
ub
u a a


.
Ví dụ 8.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình
1
2
2 1 1log x
là:
A.
3
1
2
;



. B.
3
2
;




. C.
13
22
;



. D.
3
2
;




.
Lời giải
Chọn C
Ta có:
1
2
3
2 1 2
13
2
2 1 1
2 1 0 1
22
2
log .
x
x
xx
x
x



Ví dụ 8.1.2
Tập nghiệm của bất phương trình
3
4
2 1 2log x 
là:
A.
1 25
2 32
x
. B.
25
32
x
. C.
1
2
x
. D.
1
2
x
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện
1
2
x
33
44
9
21
16
log logx 
9 25
21
16 32
xx
. Kết hợp với điều kiện ta được
1 25
2 32
x
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 57
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số
Dùng biến đổi logarit để đưa về cùng cơ số
0
0
khi > 1
log log
khi 0 < < 1
aa
u v a
uv
u v a



.
Ví dụ 8.2.1
Bất phương trình
33
44
2 1 2log logxx
có tập nghiệm
S
là
A.
1
1
2
;S



. B.
21;S 
. C.
1
1
2
;S




. D.
1
1
2
;S




.
Lời giải
Chọn A
Bất phương trình đã cho
1
0 2 1 2 1
2
x x x
.
Tập nghiệm là :
1
1
2
;S



.
Ví dụ 8.2.2
Xác định tập nghiệm
S
của bất phương trình
2
44ln lnxx
.
A.
12; \ .S 
B.
2\.S
C.
2;.S
D.
1;.S 
Lời giải
Chọn A
Ta có
2
2
2
44
44
1
4 4 0
ln ln
x
xx
xx
x
x



Ví dụ 8.2.3
Tập nghiệm của bất phương trình
2
42
2 3 1 2 1log logx x x
là:
A.
1
1
2
;S



B.
1
0
2
;S



C.
1
1
2
;S




D.
1
0
2
;S




Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
2
1
1
2 3 1 0
1
2
1
2
2 1 0
2
.
xx
xx
x
x
x




Ta có:
2
42
2 3 1 2 1log logx x x
2
2
44
2 3 1 2 1log logx x x
2 2 2
1
2 3 1 4 4 1 2 0 0
2
.x x x x x x x
(thỏa mãn điều kiện)
Vậy tập nghiệm của bất phương trình đã cho là
1
0
2
;S




.
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 58
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ
Tìm một
log
a
fx
chung, đặt làm ẩn phụ
t
để đưa bất phương trình về bất phương trình ẩn
t
giải bất phương trình tìm
t
sau đó tìm
x
.
★ Chú ý: Nếu đặt
2
2
22
1
11
2
log log ,log ,log log ,log
a a a x
a
a
t x x t x t x x t a
t
.
Ví dụ 8.3.1
Bất phương trình
2
0 2 0 2
56
,,
log logxx
có tập nghiệm là:
A.
11
125 25
;S



B.
23;S
. C.
1
0
25
;S



. D.
03;S
.
Lời giải
Chọn A
Điều kiện:
0x
2
0 2 0 2 0 2
11
5 6 2 3
125 25
, , ,
log log logx x x
Ví dụ 8.3.2
Nghiệm nguyên nhỏ nhất của bất phương trình
3
3 3 0log log
xx

là:
A.
3x
B.
1x
. C.
2x
. D.
4x
.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện:
013;;x x x
3
3
33
3
0
01
1
3 3 0 0
13
1
log
log log
log
log . log
xx
x
x
xx
xx


Ví dụ 8.3.3
Nếu đặt
2
logtx
thì bất phương trình
1
3
4 2 2
2 1 2
2
2
2
32
94
8
log log log log
x
xx
x






trở thành bất phương trình nào?
A.
42
13 36 0tt
B.
42
5 9 0tt
.
C.
42
13 36 0tt
. D.
42
13 36 0tt
.
Lời giải
Chọn C
Điều kiện:
0x
1
3
4 2 2
2 1 2
2
2
2
32
94
8
log log log log
x
xx
x






2
4 2 4 2
2 2 2 2 2 2
3 3 9 5 2 4 0 13 36 0log log log log log logx x x x x x
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 59
Dạng 8.4. Mũ hóa
Với điều kiện các biểu thức
fx
và
gx
xác định, ta thường đưa các bất phương trình
logarit về các dạng cơ bản sau:
log
a
f x g x
0
1
0
01
gx
gx
fx
khi a
f x a
fx
khi a
f x a

.
Ví dụ 8.4.1
Bất phương trình
3
9 72 1log log
x
x

có tập nghiệm là:
A.
3
73 2log ;S


. B.
3
72 2log ;S
.
C.
3
73 2log ;S
. D.
2;S

.
Lời giải
Chọn D
Điều kiện
3
73logx
33
9 72 1 9 72 9 3 72 0 3 9 2log log log
x x x x x
x
xx
Ví dụ 8.4.2
Nghiệm nguyên lớn nhất của bất phương trình
1
3
4 3 2 1log .
x
x

là:
A.
3x
. B.
2x
.
C.
1x
. D.
1x 
.
Lời giải
Chọn C
1 1 2 1 2
33
4 3 2 1 4 3 3 3 4 3 0 0 3 4 4log . . . log
x x x x x x
xx
Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 60
Dạng 8.5. Chứa tham số
Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tnh chất của mũ, lũy thừa, logarit.
Khai thác điều kiện bài toán.
Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).
Ví dụ 8.5.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để bất phương trình
2
51log
x
m
có
nghiệm
1x
?
A.
2m
. B.
2m
. C.
2m
. D.
2m
.
Lời giải
Chọn A
2
1 5 1 4 5 1 2 2log
xx
xm
Ví dụ 8.5.2
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để bất phương trình
2
3
41log x x m
nghiệm đúng
x
?
A.
7m
. B.
7m
. C.
4m
. D.
47m
.
Lời giải
Chọn B
22
3
4 1 4 3 0 0 7log x x m x x x m x m
Ví dụ 8.5.3
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để
2
11
55
4log logmx x
vô nghiệm?
A.
44m
. B.
4
4
m
m

. C.
4m
. D.
44m
.
Lời giải
Chọn A
2 2 2
11
55
4 4 4 0log logmx x mx x x mx
2
40x mx
vô nghiệm
2
4 0 0 4 4 x mx x R m
Ví dụ 8.5.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
sao cho khoảng
23;
thuộc tập nghiệm
của bất phương trình
22
55
1 4 1log log (1)x x x m
.
A.
12 13;m



. B.
12 13;m


. C.
13 12;m



. D.
13 12;m


.
Lời giải
Chọn A
2
2
2
2
2
4
4
1
1
5
4 4 5
40
()
x x m
m x x f x
x
m x x g x
x x m






Hệ trên thỏa mãn
23;x
23
23
12 2
12 13
13 2
max khi
.
min khi
x
x
m f x x
m
m f x x


Tổng Hợp Lý Thuyết Năm học: 2023-2024
Biên soạn: Gv
Lê Minh Tâm
- 093.337.6281 Trang 61
Ví dụ 8.5.5
Tìm
m
để bất phương trình
22
55
1 1 4log logx mx x m
thoã mãn
x
A.
10m
. B.
10m
. C.
23m
. D.
23m
.
Lời giải
Chọn A
BPT thoã mãn
x
.
2
22
40
5 1 4
mx x m
x
x mx x m

2
2
2
2
0
0
2
16 4 0
2
40
23
50
5
5 4 5 0
3
16 4 5 0
7
m
m
m
m
m
mx x m
xm
m
m
m x x m
m
m
m





.
Ví dụ 8.5.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để bất phương trình
0 02 2 0 02
31
,,
log log log
x
m
có nghiệm với mọi
0;x
A.
01.m
B.
1.m
C.
2.m
D.
1.m
Lời giải
Chọn D
Đk:
0;xm
.
Ta có:
0 02 2 0 02
3 1 0
,,
log log log , ; .
x
mx 
2
3 1 0log , ; .
x
mx 
3 1 2 0, ; .
xm
x
Xét hàm
31
x
fx
trên
0;
. Ta có
3 3 0 0.ln , ; .
x
f x x

Để phương trình có nghiệm với mọi
0;x
ta phải có
22
m
1m
.
1
2
0
∞
+
y
y'
x

Preview text:

TÀ T I À I L I L Ệ I U Ệ U D À D N À H N H C H C O H O K H K ỐI Ố I12 1 Mục lục
Chủ đề 01. LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức ........................................................................... 6
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa ................................................................... 7
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa ............................................................................... 8
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa ................................................................................................ 9
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa ........................................................................................... 10
Chủ đề 02. LOGARIT
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức................................................................................................ 12
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit ....................................................................................................... 13
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai ................................................................................................. 14
Chủ đề 03. HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit ........................................................................ 18
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit ............................................................................. 20
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit .............................................................................. 21
Chủ đề 04. BÀI TOÁN LÃI SUẤT
Chủ đề 05. PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản ......................................................................................... 31
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 32
Dạng 5.3. Logarit hóa ............................................................................................................... 33
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................ 34
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp ............................................................. 35
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1 .................................................................. 36
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số ............................................................................................. 37
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số .................................................................................. 39
Chủ đề 06. PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản ................................................................................. 41
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số .................................................................................................. 42
Dạng 6.3. Mũ hóa ....................................................................................................................... 43
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................44
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số ............................................................................................ 45
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số ................................................................................. 47
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Chủ đề 07. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản ............................................................................... 50
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 51
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ ................................................................................................................. 52
Dạng 7.4. Logarit hóa ............................................................................................................... 53
Dạng 7.5. Chứa tham số .......................................................................................................... 54
Chủ đề 08. BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản ......................................................................... 56
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 57
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ.................................................................................................................58
Dạng 8.4. Mũ hóa ........................................................................................................................ 59
Dạng 8.5. Chứa tham số ........................................................................................................... 60
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 2
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Lũy thừa: 1.1. Định nghĩa.
 Cho số thực b và số nguyên dương nn  2 .
Số a được gọi là căn bậc n của số b nếu n a b . Chú ý: n lẻ
b  Có duy nhất một căn bậc n của b, ký hiệu n b .
b  0  Không tồn tại căn bậc n của b
b  0  Có một căn bậc n của b là 0 n chẵn
 Có hai bậc n của a là hai số đối nhau,
b  0  Căn có giá trị dương ký hiệu là n b , căn có giá trị âm ký hiệu là nb . 1.2. Công thức. Số mũ Cơ số a Lũy thừa a *  nan a a  . a .
a ..a (n là thừa số a)  0 a  0 0 a a 1    1 n  * , n   a  0 n a a n a m m   * , m ,n  a  0 n m n
a a a ,n n
a b a b n 1.3. Tính chất. ⓵ a .a a   ⓶ a a   ⓷   . aa a       
⓸ ab  a .b ⓹ a a    ⓺ a b       b bb   a
⓻ Nếu a 1 thì a a   .
⓼ Nếu 0  a 1 thì a a   .
Các tính chất trên đúng trong trường hợp số mũ nguyên hoặc không.nguyên CHÚ Ý
Khi xét lũy thừa với số mũ 0 và số mũ nguyên âm thì cơ số phải khác 0.
Khi xét lũy thừa với số mũ không nguyên thì cơ số phải dương.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 3
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
1.4. Tính chất căn bậc n. Với *
a,b  ,n ta có ⓵ n n
a a, a⓶ n n  . n ab a b , a  ;b n ⓷ a a n  , a  , b   0 n b b m
⓸ n m  n a a  , a
  0,n nguyên dương, m nguyên. ⓹ n m nm a a , a
  0,n,m nguyên dương. ⓺ p q Nếu  thì n p m q
a a , a
  0,m,n nguyên dương, p,q nguyên. n m Đặc biệt: n m.n m a a .
2. Hàm số lũy thừa: 2.1. Khái niệm.
 Hàm số y x với  được gọi là hàm số lũy thừa.
2.2. Tập xác định.
 Tập xác định của hàm số y x là:
⓵ Nếu là số nguyên dương D
⓶ Nếu nguyên âm hoặc bằng 0. D   \  0
⓷ Nếu không nguyên D  0; 
※ Tổng quát: Tập xác định của hàm số y   f x . Khi NGUYÊN DƯƠNG Hàm số xác định xác định. Khi NGUYÊN ÂM Hàm số xác định . Khi KHÔNG NGUYÊN Hàm số xác định 2.3. Đạo hàm.  
Hàm số y x ,    có đạo hàm x   0 và x  1  .x  .
2.4. Khảo sát hàm số lũy thừa y x ,   .
y x với  0
y x với  0 Tập khảo sát 0; 0; Đạo 1 y x     0, x   0. 1 y x     0, x   0. hàm Sự Giới       biến lim x 0, lim x . lim x , lim x 0. hạn   x 0  x x 0  x thiên Tiệm
Nhận Ox là tiệm cận ngang. Không có. cận
Nhận Oy là tiệm cận đứng.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 4
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Bảng biến thiên Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa y x luôn đi qua điểm I 1;  1 . Lưu ý:
 Khi khảo sát hàm số lũy thừa với số mũ cụ thể, ta phải xét hàm số đó trên toàn bộ tập xác định của nó.  Chẳng hạn: 3 2 y x , y x   , y x .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 5
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức
 Sử dụng phối hợp linh hoạt các tính chất của lũy thừa.
 Chọn a;b là các số thực dương và x; y là các số thực tùy ý, ta có: ⓵ a .a a   ⓶ a a   ⓷   . aa a       
⓸ ab  a .b ⓹ a a    ⓺ a b       b bb   a
⓻ Nếu a 1 thì a a   . ⓼ Nếu 0  a 1 thì a a   .  Ví dụ 1.1.1
Đưa các biểu thức sau về dạng lũy thừa 3 ⓵ 2 4 b a
a a a  0 ⓶
⓷ 5 3 a,b  0. 0 75 16 , a b Lời giải
⓵ . .................................................................................................................................................
⓶ ..................................................................................................................................................
⓷ ..................................................................................................................................................  Ví dụ 1.1.2
Rút gọn các biểu thức sau đây: ⓵  4 a  4 5 ⓶ 4 2
81a b b  0 ⓷ 8 4 x x   1
x   1. Lời giải
⓵ . .................................................................................................................................................
⓶ ..................................................................................................................................................
⓷ ..................................................................................................................................................  Ví dụ 1.1.3 1  1  1  1 
Cho a  2  3 ,b  2  3 . Tính A  a   1  b   1 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 6
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa
 Ta có hai cách làm như sau:
Đưa về cùng cơ số Cho a : , m n . Khi đó 01
⓵ Với a 1 m n 
a a m n ;
⓶ Với 0  a 1 m n 
a a m n .
Đưa về cùng số mũ 02
Với 0  a b và m là số nguyên thì ⓵ m m
a b m  0 ⓶ m m
a b m  0 .  Ví dụ 1.2.1
So sánh các số sau: ⓵ 300 7 và 400 7 ⓶  5000 1 và  . 2 8000 1 2 Lời giải ⓵ 300 7 và 400 7 ⓶  và  2 8000 1 2 5000 1  Ví dụ 1.2.2
So sánh các số sau: ⓵ 20 20 và 30 15 . ⓶ 100 2 và 30 20 . ⓷   7  3 1 và   8 3 1 .
⓸ 34 và    34 1 . Lời giải ⓵ 20 20 và 30 15 . ⓶ 100 2 và 30 20 . ⓷   7  3 1 và   8 3 1 .
⓸ 34 và    34 1 . Ví dụ 1.2.3
So sánh 2 số p và q biết: p q ⓵ p q  .
⓶  5  1   5  1 . Lời giải ⓵ p qp q .
⓶  5  1   5  1 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 7
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa
 Tập xác định của hàm số y   f x là:
⓵ là số nguyên dương
f x xác định.
⓶ nguyên âm hoặc bằng 0. f x  0 ⓷ không nguyên f x  0  Ví dụ 1.3.1
Tìm tập xác định của hàm số y  x   2 2 1 A.  . B.   ;  
1  1 ;  . C.   1  ;  1 . D.   \   1 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 1.3.2  Tìm tập xác định
của hàm số y  x x   2019 2 5 6 A.
 ;23; . B.  2;3 . C.   ; 2  3  ;     . D.   \ 2;  3 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 1.3.3 e Tìm tập xác định
của hàm số y  2x   1 1  1   1  A.  \ . B.  ;    . C.  ;     . D.  . 2  2   2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 8
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa  
 Hàm số y x ,    có đạo hàm x   0 và x  1  x   u  1 .
 .u  .u .  Ví dụ 1.4.1
Cho hàm số f x   x  56 2 3 .Tính f 2. 5 5 5 5 A. . B. . C.  . D. 6 3 6 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 1.4.2  1 
Tìm đạo hàm của hàm số y    x5 3 1 3 trên khoảng   ;  .  3  5
A. y '     x23 5 1 3 .
B. y '  1 3x43 . 3 5
C. y '     x43 5 1 3 .
D. y '  1 3x23 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 1.4.3
Tìm đạo hàm của hàm số 4
y x  2 , x  2  1 1 A. y '  . B. y'  . 4  4 x  23 4 4 x 2 1 C. y '  . D. 3
y '  4 x  2 2 x  23 4 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 9
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa
 Ta lưu ý các yếu tố trong sự biến thiên của hàm số lũy thừa y x với  0  0  Đạo hàm 1 y x     0 1 y  x  0, x   0. Giới hạn
lim x  0, lim x   . 
lim x  , lim x  0.   x 0  x x 0  x
Nhận Ox là tiệm cận ngang. Tiệm cận Không có.
Nhận Oy là tiệm cận đứng. Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa y x luôn đi qua điểm I 1;  1 .  Ví dụ 1.5.1
Hình vẽ bên là đồ thị các hàm số a y x , b y x , c
y x trên miền
0;. Hỏi số a , b, c số nào nhận giá trị trong khoảng 0; 1? A. a .
B. a&c . C. b . D. c Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 1.5.2 Cho hàm số 2023 y x 
. Mệnh đề nào đúng về đường tiệm cận của đồ thị hàm số?
A. Có một tiệm cận ngang và một tiệm cận đứng.
B. Không có tiệm cận ngang và có một tiệm cận đứng.
C. Có một tiệm cận ngang và không có tiệm cận đứng.
D. Không có tiệm cận. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 10
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Định nghĩa.
Cho hai số dương a, b với a 1.
 Số thỏa mãn đẳng thức a b được gọi là lôgarit cơ số a của b và kí hiệu là log b . a
 Ta viết:  log b a  . b a 2. Tính chất. Cho TÍNH CHẤT 3. Công thức.
 Cho 3 số dương a, b ,c với a 1;c 1 và   , ta có các công thức sau:
1 Tích tổng – Thương hiệu Đặc biệt: với 2 Lũy thừa Đặc biệt: 3 Đổi cơ số Đặc biệt: ;
Logarit thập phân và Logarit tự nhiên
 Logarit thập phân là logarit cơ số 10. Viết : log b  logb  lgb 10
 Logarit tự nhiên là logarit cơ số e . Viết : log b  lnb e
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 11
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức
 Áp dụng các tính chất – công thức để biến đổi:
⓵ log a 1, log 1 0 a a ⓶ log ba a
b, log a a   ⓷ log b c b c (Tích – tổng) a  .  01 log log Tính chất a a ⓸ b log
 log b  log c (Thương – hiệu) a a a c 1
Đặc biệt : với a, b  0, a  1 log  log b a a b
⓵ log b  log b ⓶ 1 log b  log b a a a a 02
Công thức bay 1
Đặc biệt: log n b  log b a a n ⓵ log b log c b
⓶ log b  log .clog b a log a a a c 03 Đổi cơ số c 1
Đặc biệt : log c  . a log a cVí dụ 2.1.1 log 4
Cho 0  a 1. Tính giá trị của biểu thức a a . A. 16. B. 2 . C. 4 . D. 12 Lời giải
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 2.1.2
Tính giá trị của biểu thức A  2log 12  3log 5  log 15  log 150 . 2 2 2 2 A. 2  . B. 2 3 . C. 3 . D. 3 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 2.1.3 Rút gọn biểu thức 2 4 6 8
K  log b  2 log b  3log b  4log b ta được 2 3 4 a a a a 1
A. 4log b . B. log b .
C. 3log b .
D. log a a a a 2 b Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 12
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit
Ta thực hiện theo các bước sau
Bước 01. Biến đổi các biểu thức logarit phụ thuộc vào tham số a và b .
Bước 02. Đặt các biểu thức logarit của các số nguyên tố là các ẩn x, y,z …. Từ đó ta
thu được phương trình hoặc hệ phương trình với các ẩn x, y, z …. Ta tìm
các ẩn này theo a,b
Bước 03. Giải hệ tìm được tìm x, y,z … theo a,b . Từ đó tính được biểu thức theo các log b 1
tham số a,b Các công thức nền tảng là log c b  và  log a a log a log b b c aVí dụ 2.2.1
Cho a  log 14 . Biểu diễn log 16 theo a 2 49 2 2 A. .
C. a  3. D. 3a a  . B. 1 a Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 2.2.2
Cho a  log 18 và b  log 60. Tính log 2 theo a và b 5 5 3 b  2 2 3a ab
a  2b  2 a  2 A. . B. . D. 2a b 5a  . C. 4 2a b 1 a 1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 13
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai
 Ta lưu ý các công thức sau
⓵ log a 1, log 1 0 a a ⓶ log ba a
b, log a a   ⓷ log b c b c (Tích – tổng) a  .  log log 01 Tính chất a a ⓸ b log
 log b  log c (Thương – hiệu) a a a c 1
Đặc biệt : với a, b  0, a  1 log  log b a a b
⓵ log b  log b ⓶ 1 log b  log b a a a a 02
Công thức bay 1
Đặc biệt: log n b  log b a a n ⓵ log b log c b
⓶ log b  log .clog b a log a a a c 03 Đổi cơ số c 1
Đặc biệt : log c  . a log a cVí dụ 2.3.1
Cho a,b,c  0; a  1; b  1. , Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai? 1 A. log b  . B. log .
b log c  log c . a log a a b a b
C. log b c b . D. log b c b c . a  .  log log c loga a a a Lời giải
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 2.3.2
Cho a,b,c  0 và a,b  1, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai? A. log b a ab.
B. log b  log c b c . a a log c C. log a c  .
D. log b  log c b c . b log b a a a Lời giải
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 2.3.3
Cho a,b,c  0 và a,b  1, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai? 1 A.  log a . B. log .
b log c  log c . log b b a b a a b C. log  .
b c  log b c .
D. log b  log c  log . a a   a a a c Lời giải
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 14
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 2.3.4
Cho a  0,b  0 thỏa mãn 2 2
a b  7ab . Mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau là: a b 1
A. 2log a  logb  log7ab . B. log
 log a  logb. 3 2 1 3
C. 3log a b  log a  log b .
D. log a b  log a  log b. 2 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 2.3.5
Với mọi số a , b  0 thỏa mãn 2 2
9a b 10ab thì đẳng thức đúng là.
log 3a b log a  log b
A. 2log 3a b  log a  log b . B.  . 4 2 3a b 1
C. log a  log b   1  1. D. log
 log a  logb . 4 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 15
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Hàm số mũ. Hàm số mũ x
y a , a  0,a   1
Tập xác định D  . f x
Tập giá trị
T  0;  , nghĩa là khi giải phương trình mà đặt t a thì t  0. f xgxa 1 Hàm số x
y a đồng biến, khi đó: aa
f x  gx . Đơn điệu f xgx 0  a 1 Hàm số x
y a nghịch biến, khi đó: aa
f x  gx .    x a x
a .ln a   u
a   u . ua .ln a    x e x
e   ue u Đạo hàm e .u   u
n u   n n 1 . n u
Nhận trục hoành làm đường tiệm cận ngang Đồ thị
Nhận xét: Đồ thị hàm số x
y a a  
1 đối xứng với đồ thị hàm số x
y a 0  a   1 qua Oy.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 16
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 2. Hàm số logarit.
Hàm số logarit y  log x, a a x a  0, 1; 0
Tập xác định
D  0;   .
Tập giá trị T
, nghĩa là khi giải PT mà đặt t  log x thì t không có điều kiện. a
Hàm số y  log x đồng biến trên D , khi đó: a a 1
log f x  log g x f x g x . a a       Đơn điệu
Hàm số y  log x nghịch biến trên D , khi đó: a 0  a 1
log f x  log g x f x g x . a a          u log x   ua  1 loga  . x ln a . u ln au  Đạo hàm  lnn u n 1
n ln u uu ln x 1
 , x  0  (ln u)  x u
Nhận trục tung làm đường tiệm cận đứng Đồ thị
Nhận xét:
Đồ thị hàm số y  log x a
đối xứng với đồ thị hàm số y  log x
a  qua Ox. a 0 1 a  1
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 17
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit a  0 
 Điều kiện xác định của hàm số y  log f x : a  1 . a
  fx0  n
Đặc biệt: với hàm số y  log  f x f x : g x     
 ta lưu ý “mũ n” của  
gx  0   n Nếu n 2 
ĐKXĐ của hàm số y  log
f x  gx 1 . g x     
 : fx0
gx  0   n Nếu n 2 
 ĐKXĐ của hàm số y  log
f x  gx 1 . g x     
 : fx0
Tóm lại nếu f x hoặc gx có “mũ n” ta chú ý xem “n” chẵn hay lẻ.  Ví dụ 3.1.1
Tìm tập xác định D của hàm số y  log 2x 1 . 3    1   1   1 
A. D  ;    . B. D  ;     .
C. D  0;   . D. D   ;     .  2   2   2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.1.2
Tìm tập xác định D của hàm số y  log  2
x  3x  2 . A. D   2  , 1  .  
B. D  , 2   1  , . C. D   2  ,  1 .
D. D  , 2     1  ,   . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.1.3
Tập xác định của hàm số: y  log x  2 2 là A. B.  \  2 .
C. 2;  . D. 2;    . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 18
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 3.1.4 2  x
Tập xác định của hàm số: y  log là 1 x  2 2 A. 0; 2   B. 0; 2. C.  ;  2  0;2   . D.  2  ; 2 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.1.5 2021
Tập xác định của hàm số: 2 y  log
x  3x  2  ln 3  x là 2      x 1
A. D  ;   1   1  ;00; 
1  2;3 B. D  ;   1  2;3 .
C. D  ;   1   1  ;  1  2;3 .
D. D  ;   1 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.1.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số 2
y  ln(x  2mx  4) có tập xác định D  ? m  2 A. 2   m  2 B.  . m  2   C. m  2  . D. 2
  m  2. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 19
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit    u log x   ua  1 loga     x a u a u
Đạo hàm hàm số logarit: .ln .ln  lnn u n 1
n ln  u uu ln x 1
 , x  0  (ln u)  x u    x a x
a .ln a   u
a   u . ua .ln a  
 Đạo hàm hàm số mũ:  xex
e   ue ue .u   u
n u   n n 1 . n u   Ví dụ 3.2.1
Đạo hàm của hàm số y  log 4x 1 là 3   1 4 A. y   . B. y  . . 4x   1 ln 3 4x 1ln3 ln 3 4 ln 3 C. y  . D. y  . . 4x 1 4x 1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.2.2 2 Hàm số 2 2 x x y   có đạo hàm là 2 A.   22 4 1 2 x x y x     ln2 B. 2 2 x x y    ln2 . 2 C.      2x x y x ln  2 4 1 2
2x x D.   2 2 2 2 2 x x y x x     ln2 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.2.3
Tính đạo hàm của hàm số 1 2 x y   . ln 2 ln 2 A. 1   2 . x y B. 1   2 . x y . 2 1 x 2 1 x 1 2 x  1 2 x C. y  D. y  . 2 1 x 2 1 x Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 20
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit
 Ta cần lưu ý các vấn đề sau: Hàm số Mũ x
y a 1  a  0
Hàm số Logarit y  log x a a 1 0
a 1HS đồng biến.
a 1HS đồng biến. 01
Đơn điệu  0 a 1HS nghịch biến.
 0  a 1HS nghịch biến. 02
Tiệm cận Nhận Ox làm TCN. Nhận Oy làm TCĐ. Nằm bên trên Ox . Nằm bên phải Oy .
Luôn đi qua điểm 0;  1 .
Luôn đi qua điểm 1;0 . 03 Đồ thị ĐTHS x
y a 1  a  0 đối xứng y  log x a
qua y x (đường a 1 0
phân xác góc phần tư thứ nhất).
 Với bài toán xét thứ tự cơ số ta nhớ như sau: Hàm số Mũ x
y a 1  a  0
Hàm số Logarit y  log x a a 1 0 1
Càng gần Oy cơ số càng lớn.
Càng gần Ox cơ số càng lớn. Cơ số
0  a 1 Càng gần Oy cơ số càng bé.
Càng gần Ox cơ số càng bé.
Hình minh họa Ví dụ 3.3.1
Cho hàm số y  log x . Mệnh đề nào dưới đây là mệnh đề sai? 3
A. Hàm số đã cho đồng biến trên tập xác định.
B. Đồ thị hàm số đã cho không có tiệm cận ngang.
C. Đồ thị hàm số đã cho có một tiệm cận đứng là trục Oy .
D. Hàm số đã cho có tập xác định D   \  0 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.3.2
Cho hàm số y  log x . Mệnh đề nào dưới đây sai? 2
A. Đạo hàm của hàm số là 2
y  x ln 2 .
B. Đồ thị hàm số nhận trục Oy làm tiệm cận đứng.
C. Tập xác định của hàm số là  ;  .
D. Hàm số đồng biến trên khoảng 0;  . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 21
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 3.3.3
Tìm mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau:
A. Hàm số y  log x với a 1 là một hàm số nghịch biến trên khoảng 0, . a
B. Đồ thị hàm số y  log x và y  log x với 0  a 1 đối xứng với nhau qua Ox. a 1 a
C. Hàm số y  log x với 0  a 1 có tập xác định là . a
D. Hàm số y  log x với 0  a 1 là một hàm số đồng biến trên khoảng 0, a Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.3.4
Đồ thị hàm số y  logx  
1 nhận đường thẳng nào dưới đây làm tiệm cận đứng ? A. x 1 B. y  1  . C. x  1 
D. x  0 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.3.5
Hàm số nào sau đây nghịch biến trên tập xác định của nó? x
A. y   5
B. y  log x . 2e x  5 
C. y    D. y  log x .   2  1 6 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 3.3.6 Cho các hàm số x  , x y a y b và x
y c lần lượt có đồ
thị như hình vẽ bên dưới. Hãy so sánh a,b,c .
A. a b c
B. a b c .
C. a b c
D. b a c . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 22
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT BÀI TOÁN LÃI SUẤT A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Lãi đơn.
 Số tiền lãi chỉ tính trên số tiền gốc mà không tính trên số tiền lãi do số tiền gốc sinh ra.
 Công thức tính lãi đơn:  Trong đó:
V : Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn; n  1 . n V V r n 0  
V : Số tiền gửi ban đầu; 0
n : Số kỳ hạn tính lãi;
r : Lãi suất định kỳ, tính theo %. 2. Lãi kép.
 Số tiền lãi không chỉ tính trên số tiền gốc mà còn tính trên số tiền lãi do tiền gốc đó sinh
ra thay đổi theo từng định kỳ.
 Ta có các loại lãi kép sau:
2.1. Lãi kép, gửi một lần:  Trong đó:
T : Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn; n n  1 n T T r
T : Số tiền gửi ban đầu; 0   0
n : Số kỳ hạn tính lãi;
r : Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.2. Lãi kép liên tục:  Trong đó:
T : Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn; n  . nr n T T e 0
T : Số tiền gửi ban đầu; 0
n : Số kỳ hạn tính lãi;
r : Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.3. Lãi kép, gửi định kỳ.
2.3.1. Trường hợp gửi tiền định kì cuối tháng. Bài toán 1
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Chứng minh Tháng Đầu tháng Cuối tháng 1 Chưa gửi m 2 m
m1 r  m 2 3
m1 r  m
m1 r  m1 r  m
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 23
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 … … … n 1  n
m1 r  ... m1 r  m   n 1 n 1 
Vậy sau tháng n ta được số tiền T m r
  m r m m   1 r
 ... 1 r 1 n 1  ... 1    ,   n
Ta thấy trong ngoặc là tổng n số hạng của cấp số nhân có u  1, u   r q   r n 1  1 , 1 1 n   q 1 m n Biết rằng:  
S u  ...  u u . nên T   r n 1  1 n 1 n 1 q 1 r   Bài toán 2
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là Tr     n 1  1 r   ,  m n   Ar
Mà đề cho số tiền đó chính là A nên A
1r 1  m  . r    n 1 r 1 Bài toán 3
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là Tr     n 1  1 r   .
 Đề cho số tiền đó chính là A nên: m    nAr n ArArA
1 r  1  m    r    n       n 1  r   log r 1  1 1 1 1 mm r
 Như vậy trong trường hợp 2.3.1 này ta cần nắm vững công thức bài toán 1 từ đó có thể dễ
dàng biến đổi ra các công thức ở bài toán 2, bài toán 3.
2.3.2. Trường hợp gửi tiền định kì đầu tháng. Bài toán 4
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Chứng minh
 Ta xây dựng bảng sau: Tháng Đầu tháng Cuối tháng
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 24
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 1 m m1 r 2 2
m1 r  m
m1 r  m1 r 2 3 2 3
m1 r  m1 r  m
m1 r  m1 r  m1 r … … … n n …
m1 r  ... m1 r
 Vậy sau tháng n ta được số tiền: nr T m r m r m r r             m r n  n n ...     ...    1  1 1 1 1 1 1   r Bài toán 5
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 4. Ta có số tiền thu được là: Tr      r n 1  1 1  r   ,  m n   Ar
Mà đề cho số tiền đó là A nên A
1r 1 1r  m  . r    n  
1 r 1 r 1   Bài toán 6
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 4. Ta có: số tiền thu được là: Tr      r n 1  1 1  r   .  m n
Đề cho số tiền đó là A nên: A   
1 r 1 1 rr   Ar       n Ar Ar m 1 r         n log 1  .
   n m   r 1 r m  1 rr r  1 1 1 1 1     
 Như vậy trong trường hợp 2.3.2 ta cần nắm vững công thức bài toán 4 từ đó có thể dễ dàng
biến đổi ra các công thức ở bài toán 5, bài toán 6.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 25
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
2.3.3. Trường hợp vay nợ và trả tiền định kì đầu tháng. Bài toán 7
Vay ngân hàng A triệu đồng. Cứ đầu mỗi tháng (năm) trả ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền còn nợ là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền còn nợ là: .
Chứng minh
 Ta xây dựng bảng sau: Tháng Đầu tháng Cuối tháng 1 A m
Am1r  A1rm1r 2 2 2
A1 r  m1 r  m
A1 r  m1 r  m1 r 2 2 3 3 2 3
A1 r  m1 r  m1 r  m A1 r  m1 r  m1 r  m1 r … … … n n 2 n …
A1 r  m1 r ... m1 r  m1 r
 Vậy sau tháng n ta còn nợ số tiền:
T A r m r   m r m r n  n  n ...  2 1 1 1 1  n     n  n n r A r m r ...  r        
A  r  m  r 1  1 1 1 1 1 1   . r
3. Bài toán tăng trưởng dân số.  Công thức tính:  Trong đó:    m X n X m n 1 r
r : tỉ lệ tăng dân số từ năm n đến năm m. 
X : dân số năm m. m,n  
; m n m
X : dân số năm n. n X
Từ đó ra có công thức tính tỉ lệ tăng dân số là m
r mn 1 . XmVí dụ 4.1
Bà Hoa gửi 0,45% triệu vào tài khoản định kỳ tính lãi kép với lãi suất là 8% / năm.
Tính số tiền lãi thu được sau 10 năm. Lời giải
 Áp dụng công thức tính lãi kép, sau 10 năm số tiền cả gốc và lãi bà Hoa thu về là   n A r    , 10 1 100 1 0 08  215,892triệu đồng.
 Suy ra số tiền lãi bà Hoa thu về sau 10năm là 215,892 100 115,892 triệu đồng.  Ví dụ 4.2
Một người muốn gửi tiết kiệm ở ngân hàng và hi vọng sau 4 năm có được 850 triệu
đồng để mua nhà. Biết lãi suất ngân hàng mỗi tháng trong thời điểm hiện tại là
0,45% . Hỏi người đó mỗi tháng phải gửi vào ngân hàng tối thiểu bao nhiêu tiền
để đủ số tiền mua nhà ? (giả sử số tiền mỗi tháng là như nhau và lãi suất trong 4 năm là không thay đổi). Lời giải
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 26
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
 Giả sử người này gửi tiền ở thời điểm t nào đó , kể từ thời điểm này sau 4 năm (48
tháng) ông muốn có số tiền 850 triệu.
 Như vậy rõ ràng ta có thể coi đây là bài toán gửi tiền định kì đầu tháng. A r
 Áp dụng bài toán 5 ta có số tiền phải gửi mỗi tháng là : m    . n  
1 r  1 r 1  
 Theo bài ra n  48,r  0,45%,A  850 .  850 0 . , 45%
Thay vào  ta được m    , triệu đồng.  
1 0, 45% 1 0,45% 15 833 48 1    Ví dụ 4.3
Một bà mẹ Việt Nam anh hùng được hưởng số tiền là 4 triệu đồng trên một tháng
(chuyển vào tài khoản của mẹ ở ngân hàng vào đầu tháng). Từ tháng 1 năm 2016 mẹ
không đi rút tiền mà để lại ngân hàng và được tính lãi suất 1% trên một tháng.
Đến tháng 12 năm 2016 mẹ rút toàn bộ số tiền (gồm số tiền của 12 tháng và số tiền đã
gửi tháng 1
). Hỏi khi đó mẹ lĩnh về bao nhiêu tiền ? (kết quả làm tròn theo đơn vị nghìn đồng). Lời giải
 Nếu ban đầu gửi vào a đồng, từ đầu tháng sau gửi thêm a đồng (không đổi) vào
đầu mỗi tháng với lãi suất r% trong n tháng thì tổng số tiền thu được là : a A a
 r  rn 4      1 1 1  4 
11% 11%11 1 4  50,73 r   1%   triệu đồng.
n 11 là tính từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 12.  Ví dụ 4.4
Đầu năm 2016, anh Hùng có xe công nông trị giá 100 triệu đồng. Biết mỗi tháng
thì xe công nông hao mòn mất 0, 4% giá trị, đồng thời làm ra được 6 triệu đồng
(số tiền làm ra mỗi tháng là không đổi). Hỏi sau một năm, tổng số tiền (bao gồm giá tiền
xe công nông và tổng số tiền anh Hùng làm ra
) anh Hùng có là bao nhiêu? Lời giải
 Sau một năm số tiền anh Hùng làm ra là 6 1 . 2  72 triệu đồng
 Sau một năm giá trị xe công nông còn 12 100 1
(  0,4%)  95,3042 triệu đồng
 Vậy sau một năm số tiền anh Hùng có là 167,3042 triệu đồng  Ví dụ 4.5
Bác B gởi tiết kiệm số tiền ban đầu là 50 triệu đồng theo kỳ hạn 3 tháng với lãi suất
0,72% tháng. Sau một năm bác B rút cả vốn lẫn lãi và gởi theo kỳ hạn 6 tháng với lãi
suất 0,78% tháng. Sau khi gởi đúng một kỳ hạn 6 tháng do gia đình có việc bác gởi
thêm 3 tháng nữa thì phải rút tiền trước hạn cả gốc lẫn lãi được số tiền là 57 6 . 94 9 . 45,55
đồng (chưa làm tròn). Biết rằng khi rút tiền trước hạn lãi suất được tính theo lãi suất
không kỳ hạn, tức tính theo hàng tháng. Trong số 3 tháng bác gởi thêm lãi suất là Lời giải
 Số tiền bác B rút ra sau năm đầu:T  50 0 . 00 0 . 00 * 1 0,0072 * 34 1
 Số tiền bác B rút ra sau sáu tháng tiếp theo:T T * 1 0,0078* 6 2 1  
 Số tiền bác B rút ra sau ba tháng tiếp theo: 57 6 . 94 9 . 45,55
T T * 1 r3  57 6 . 94 9 . 45,55  r  3 1  0,004  0,4% . 3 2 T2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 27
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 4.6
Bạn Nam là sinh viên của một trường Đại học, muốn vay tiền ngân hàng với lãi suất
ưu đãi trang trải kinh phí học tập hàng năm. Đầu mỗi năm học, bạn ấy vay ngân hàng
số tiến 10 triệu đồng với lãi suất là 4% . Tính số tiền mà Nam nợ ngân hàng sau 4 năm,
biết rằng trong 4 năm đó, ngân hàng không thay đổi lãi suất ( kết quả làm tròn đến nghìn đồng). Lời giải
 Tổng số tiền bạn Nam vay ( gốc và lãi) sau 4 năm là: A
  , 4    , 3    , 2 6 6 6 6 10 1 0 04 10 1 0 04 10 1 0 04 10 10,04 4   ,  
10 1 0,04 1 1 0,04  1 0,042  1 0,043 1 1 0 04 6 6 10 1 0,04   .         ,  44163256 1 1 0 04
 Nên A  44163000 đồng  Ví dụ 4.7
Một giáo viên được nhận lương khởi điểm là 8 0 . 00 0
. 00 đồng/tháng. Cứ sau hai năm
lương mỗi tháng của giáo viên đó được tăng thêm 10% so với mức lương hiện tại.
Tính tổng số tiền T (đồng) giáo viên đó nhận được sau 6 năm làm việc. Lời giải
 Lương 2 năm đầu tiên của giáo viên đó nhận được là 6 6 T  8 1 . 0 2 . 4 192 1 . 0 (đồng) 1
 Theo công thức tính lãi kép, lương 2 năm tiếp theo giáo viên đó nhận được: T  24 8 . 1 . 0 .110%1 6 6  212,2 1 . 0 (đồng) 2
 Lương 2 năm cuối cùng giáo viên đó nhận được: T  24 8 . 1 . 0 .110%2 6 6  232,32 1 . 0 (đồng) 3
 Tổng số tiền T (đồng) giáo viên đó nhận được sau 6 năm làm việc:
T T T T  635,520,000 (đồng). 1 2 3  Ví dụ 4.8
Anh Hưng đi làm được lĩnh lương khởi điểm 4 0 . 00 0
. 00 đồng/tháng. Cứ 3 năm, lương
của anh Hưng lại được tăng thêm 7% /1 tháng. Hỏi sau 36 năm làm việc anh Hưng
nhận được tất cả bao nhiêu tiền? (Kết quả làm tròn đến hàng nghìn đồng). Lời giải
 Gọi a là số tiền lương khởi điểm, r là lương được tăng thêm.
+ Số tiền lương trong ba năm đầu tiên: 36a
+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp: a  . a r  a    r1 36 36 1
+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp: a  r2 36 1 …
+ Số tiền lương trong ba năm cuối: a  r11 36 1 .
 Vậy sau 36 năm làm việc anh Hưng nhận được:
  r1  r2  r3 ... r11 1 1 1 1 1 .a 3 . 6  2 5 . 75 9 . 36983 2 5 . 75 9 . 37 0 . 00   đồng.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 28
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 4.9
Một người đem gửi tiền tiết kiệm vào một ngân hàng với lãi suất 1% một tháng. Biết
rằng cứ sau mỗi quý ( 3 tháng) thì lãi sẽ được cộng dồn vào vốn gốc. Hỏi sau tối thiểu
bao nhiêu năm thì người đó nhận lại được số tiền bao gồm cả vốn lẫn lãi gấp ba lần số tiền ban đầu Lời giải
 Gọi a là số tiền người đó gửi ban đầu
 Số tiền nhận được cả gốc lẫn lãi sau N năm là   N T a  , 4 1 0 03 T    N
 , 4   N.ln ,  ln 3 3 1 0 03 3 4 1 03  ln 3  N   9,29 a 4 ln1, 03  Ví dụ 4.10
Một người vay ngân hàng một tỷ đồng theo phương thức trả góp để mua nhà. Nếu
cuối mỗi tháng, bắt đầu từ tháng thứ nhất người đó trả 40 triệu đồng và chịu lãi số
tiền chưa trả là 0,65% mỗi tháng (biết lãi suất không thay đổi) thì sau bao lâu người
đó trả hết số tiền trên? Lời giải
 Gọi A là số tiền vay, a là số tiền gửi hàng tháng r là lãi suất mỗi tháng.
 Đến cuối tháng thứ n thì số tiền còn nợ là: a        n 1 r      T An n n n
1 r   a 1 r 1
1  1 r 2 ...1  A1 r    r
 Hết nợ đồng nghĩa T  0 a  n  1 r       a Ar n a a A  r 1 n 1   0 
1r   n  log r 1r r r a Ar
 Áp dụng với A  1 (tỷ), a  0,04 (tỷ), r  0,0065 ta được n  27,37 .
 Vậy cần trả 28 tháng.  Ví dụ 4.11
Năm 2014, một người đã tiết kiệm được x triệu đồng và dùng số tiền đó để mua nhà
nhưng trên thực tế người đó phải cần 1,55x triệu đồng. Người đó quyết định gửi tiết
kiệm vào ngân hàng với lãi suất là 6,9% / năm theo hình thức lãi kép và không rút
trước kỳ hạn. Hỏi năm nào người đó mua được căn nhà đó (giả sử rằng giá bán căn
nhà đó không thay đổi). Lời giải n
Số tiền người gửi tiết kiệm sau n năm là x1 6,9%  n n
Ta cần tìm n để x1 6,9% 1,55x  1 6,9% 1,55  n  6,56...
 Do đó, người gửi tiết kiệm cần gửi trọn 7 kỳ hạn, tức là 7 năm.
 Vậy đến năm 2021 người đó sẽ có đủ tiền cần thiết.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 29
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 4.12
Một người gửi ngân hàng 100 triệu đồng theo hình thức lãi kép, lãi suất 0,5% một
tháng (kể từ tháng thứ 2, tiền lãi được tính theo phần trăm tổng tiền có được của tháng
trước đó và tiền lãi của tháng sau đó). Hỏi sau ít nhất bao nhiêu tháng, người đó có
nhiều hơn 125 triệu đồng? Lời giải n
Số tiền cả vốn lẫn lãi người gởi sau n tháng: 1001 0,005 100 1 . ,005n S    (triệu đồng) 1,005n S S   n  log . 1,005 100 100
 Để có số tiền S 125 (triệu đồng) thì phải sau thời gian S 125 n  log  log  44,74(tháng) 1,005 1,005 100 100
 Vậy: sau ít nhất 45 tháng người đó có nhiều hơn 125 triệu đồng.  Ví dụ 4.13
Ông Nam gởi 100 triệu đồng vào ngân hàng theo thể thức lãi kép kì hạn 1 năm với lãi
suất là 12% một năm. Sau n năm ông Nam rút toàn bộ số tiền (cả vốn lẫn lãi). Tìm số
nguyên dương n nhỏ nhất để số tiền lãi nhận được lớn hơn 40 triệu đồng (giả sử lãi
suất hàng năm không thay đổi) Lời giải
 Gọi T là tiền vốn lẫn lãi sau t tháng, a là số tiền ban đầu n
 Tháng 1 t  
1 : T a 1 r 1  
 Tháng 2 t  2 : T a1 r2 2 ……………….  t
Tháng nt n :T a r n 1  T 140 n a
T a r t    (tháng) n   ln ln t 100 1
ln   r ln  % 33,815 1 1 1  t
Để số tiền lãi nhận được lớn hơn 40 triệu thì n   2,818 12  Vậy n  3.  Ví dụ 4.14
Tỉ lệ tăng dân số ở Việt Nam được duy trì ở mức 1,05%. Theo số liệu của Tổng cục
thống kê, dân số Việt Nam năm 2014 có 90.728.900 người. Với tốc độ tăng dân số
như thế đến năm 2030 thì dân số của Việt Nam là bao nhiêu? Lời giải
 Từ năm 2014 đến năm 2030 cách nhau số năm là: 2030 2014 16 năm.
 Dân số Việt Nam năm 2030 : A  9072890011,05%16 107232574 (người). 16
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 30
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT PHƯƠNG TRÌNH MŨ A. LÝ THUYẾT CHUNG.
 Phương trình mũ cơ bản: x
a ba  0, a   1 .
 Phương trình có một nghiệm duy nhất khi b  0.
 Phương trình vô nghiệm khi b  0 . B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản
 Giải phương trình mũ cơ bản: x
a ba  0, a   1 .  Khi đó x
a b x  log b a Lưu ý:
 Phương trình có một nghiệm duy nhất khi b  0.
 Phương trình vô nghiệm khi b  0 .  Ví dụ 5.1.1 1
Phương trình 3x  4 có nghiệm là
A. x  log 3 .
B. x  log 2 .
C. x  log 3 .
D. x  log 4 . 2 3 4 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.1.2
Nghiệm của phương trình 8x  4 là 2 1 1 A. x  .
B. x   . C. x  . D. x  2  . 3 2 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.1.3
Nghiệm của phương trình x x 1  x x 1 2 2 3 3     là 3 2 A. x  log .
B. x 1.
C. x  0 . D. x  log . 3 4 4 3 2 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 31
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số f xgx
Với a  0 , a 1: aa
f x  gx .  Ví dụ 5.2.1  1 Phương trình 2x 1 2   0 có nghiệm là 8 A. x  1  .
B. x  2 . C. x  2  .
D. x 1. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.2.2x 2
Tìm tập nghiệm của phương trình 1 2  4x . A. 4  3,4   3 . B. 2  3,2   3 . C.  4   3, 4   3. D.  2   3, 2   3. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.2.3 x 1   1 
Nghiệm của phương trình  125x   là  25  2 1 A.  . B. 4 . C.  . D. 1 5 8 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.2.4 2 x 1  x2  1 
Tìm tập hợp tất cả các nghiệm của phương trình    2 2 .  4  11  2   2   11 A.   . B.   . C.   . D.    2  11  11  2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 32
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.3. Logarit hóa 0    a  1, b  0  f x Phương trình ab   . f  x   log b af xgxf xgx Phương trình ab  log a  log bf x g x b a a    .loga f xgx hoặc log a  log bf x a g x b b  .logb  .  Ví dụ 5.3.1
Tìm tập nghiệm S của phương trình x 1 2   8 .
A. S    3 . B. S    2 .
C. S  0;  2 . D. S    12 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.3.2 x x
Tìm tập nghiệm S của phương trình 4 3 3  4 . log log 4    4  3 
A. S   . B. S    . 1  log 3   4   1log 3  log log 4    4  3  C. S   . D. S    log   4 log 4   log 3   4 3  4  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.3.3
Giải phương trình sau: x. x , . x  51 2 5 0 2 10 3 3 1 A. x  .
B. x  0 . C. x  1  . D. x   log 2 2 2 4 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.3.4 Cho phương trình x x 1 4 2   3  0. Khi đặt 2x t
ta được phương trình nào sau đây A. 2
2t  3t  0 .
B. 4t 3  0 . C. 2
t t  3  0 . D. 2
t  2t  3  0 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 33
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy gx    g x t a 0   
Biến đổi quy về dạng: f a
  00  a  1     .  f  t  0 9x  t  3x
 Thông thường sẽ gặp các cơ số: 4x 
t  2x ;t  0 . 25x  t  5xVí dụ 5.4.1
Tập nghiệm của phương trình 9x 5 3 . x   6  0 là
A. S  1;log 2 . B. S   log 2 . C. S    1 . D. S     3  3  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.4.2
Số nghiệm của phương trình x x 1 4 4 . 9 2 .   8  0 (*) là: A. 3 . B. 1. C. 2 . D. 0 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.4.3 Giải phương trình 12 2 x 15 2
. x 8  0 * . 3 A. x  .
B. x  0 . C. x  1  .
D. x  5 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 34
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp
 Phương trình đẳng cấp có dạng: 2 2 . m X  . n XY  . p Y  0 .  2 f xf x
Khi đó với phương trình mũ đẳng cấp có dạng: . m a  . n  . a b   2 f x  . p b  0
 Phương pháp làm như sau: f x 2 f xa  .ab   2 f xb . m  . n  . p  0 2 f x 2 f x 2 f xb b b f x01   2 f xa 2 Chia 2 vế cho b f xf x , đặt    t  0 .        a a b   . m      . n    p  0  b    b    2  . m t  .
n t p  0 . f x 2 f xa  .ab   2 f xb . m  . n  . p  0 2 f x 2 f x 2 f xa a a f x02   2 f xb Chia 2 vế cho a , đặt  f xf x 2   t  0 .        b b a   m  . n    . p    0    a   a     2  m  . n t  . p t  0 .  Lưu ý:
Đây là dạng sẽ có trong bài “Bất phương trình mũ”, lúc giải BPT mũ ta cần chú ý đến cơ
số lớn hay bé hơn 1. Để giảm sai sót chúng ta hãy “chia 2 vế” cho cơ số bé nhất !!!  Ví dụ 5.5.1
Giải phương trình sau: 8x 18x 2 2 . 7x   (*)
A. x 1.
B. x  log 2 . C. x  1  .
D. x  0 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.5.2
Số nghiệm của phương trình: 25x 15x 2 9 . x   (*) là: A. 0 . B. 3 . C. 1. D. 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 35
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1
 Phương trình đẳng cấp có dạng: 2 2 . m X  . n XY  . p Y  0 .  f xf x
Phương trình mũ ta xét có dạng: . m a  . n b
p  0  trong đó .ab 1.
 Phương pháp làm như sau: 1 f xf x 1 Vì .
a b  1 b  
 Đặt t a ,t  0  b  . a t 1 Khi đó  2  . m t  .
n p  0  . m t n  . p t  0 . tVí dụ 5.6.1 x x
Tìm tích các nghiệm của phương trình  2   1
  2  1  2 2  0 . A. 2 . B. 1. C. 0 . D. 1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.6.2 x x Phương trình 3 5  3 5  3 2 . x     có tổng các nghiệm là A. 0 . B. 1. C. 1. D. 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 36
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số y f x là hàm số liên tục và đồng biến trên  ;
a b , y gx là hàm số
liên tục và nghịch biến trên  ;
a b thì phương trình f x  gx có tối đa một nghiệm trên  ; a b .
 Phương pháp làm như sau:
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  k , với k là hằng số
 Chứng minh f x là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
01  Tìm x sao cho f x k 0  0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  k . 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  gx, với D ,D lần lượt là tập xác định 1 2
của hai hàm số f x , gx
02  Chứng minh f xlà hàm đồng biến và gx nghịch biến trên tập D D (hay ngược lại) 1 2
 Tìm x sao cho f x g x 0   0 0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  gx. 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f u  f v, với hàm số f t là hàm đồng
03 biến(hay nghịch biến).
 Phương trình f u  f v  u v .  Lưu ý:
⓵ Nếu f xvà gx là hàm đồng biến(nghịch biến) trên  ;ab thì f x gx cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên  ; a b . ⓶ Hàm số x
y a đồng biến khi a 1và nghịch biến khi 0  a 1.  Ví dụ 5.7.1
Phương trình 2016x  2x  2018  0 có tất cả bao nhiêu nghiệm thực? A. 1. B. 2. C. 3 . D. 4 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.7.2 2
Tổng các nghiệm của phương trình x x x 1  5 2 3  3
15  2x x là: A. 6  . B. 1. C. 5 . D. 2 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 37
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 5.7.3 Phương trình    1 2 . x x
x 1 có bao nhiêu nghiệm thực A. 1. B. 0 . C. 3 . D. 2 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.7.3 x x x
Phương trình  3  2    3  2    10  có tất cả bao nhiêu nghiệm thực? A. 1. B. 0 . C. 3 . D. 2 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 38
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số
 Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình mũ ta có hai cách phổ biến:
 Cô lập được tham số m.
01  Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
 Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
02  Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
 Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán  Ví dụ 5.8.1
Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để phương trình 16x  2 1 . 2x  (  2) 9 . x m  0 có nghiệm dương? A. 2 . B. 4 . C. 3 . D. 1. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.8.2
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để phương trình 2 2 4xx 4 9  4 3 . xx
 2m1 0 có nghiệm? A. 27 . B. 25 . C. 23. D. 24 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 39
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 5.8.3 Gọi  ;
a b là tập các giá trị của tham số m để phương trình 2 2 x 8 x e
e m  0 có
đúng hai nghiệm thuộc khoảng 0;ln5 . Tổng a b là A. 2 . B. 4 . C. 6  . D. 14 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.8.4
Gọi S là tập hợp các giá trị nguyên của tham số m sao cho phương trình x x 1  2 25  m 5 .
 7m 7  0 có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi S có bao nhiêu phần tử. A. 7 . B. 1. C. 2 . D. 3 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 5.8.5
Gọi S là tất cả các giá trị nguyên của tham số m sao cho phương trình x x 1  2 4  m 2 .
 2m 5  0 có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi S có bao nhiêu phần tử. A. 2 . B. 1. C. 3 . D. 5 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 40
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG.
 Phương trình logarit cơ bản: log f x  ba  0, a  . a 1
Lưu ý: khi giải phương trình logarit cần phải có điều kiện để logarit tồn tại. B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản
 Giải phương trình logarit cơ bản: log x b a  Khi đó log b
x b x a a a a  0, 1  Ví dụ 6.1.1
Tìm tập nghiệm S của phương trình log x  2  2. 4   A. S    16 . B. S    18 . C. S    10 . D. S    14 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.1.2
Phương trình log x 1  3 có bao nhiêu nghiệm ? 2 A. 0 . B. 1. C. 2 . D. 3 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.1.3 2 Phương trình 2 log
x  2  8 có tất cả bao nhiêu nghiệm thực? 4 2   A. 2. B. 3. C. 4. D. 8. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 41
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số
 Cho 1 a  0 . Với điều kiện các biểu thức f x và gx xác định, ta thường đưa các phương
trình logarit về các dạng cơ bản sau:  f x  0
Loại 1: log f x b   . a     f  xb   a  f x  0
Loại 2: log f x  log g x   . a a     f  x   g x  Ví dụ 6.2.1
Phương trình lnx  
1  ln x  3  lnx  7 có bao nhiêu nghiệm ? A. 0 . B. 2 . C. 1. D. 4 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.2.2
Giải phương trình 2 log  2
x x 1  log x 1 . 2    2
A. vô nghiệm.
B. x  2.
C. x  0, x  2. D. x  3. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.2.3
Số nghiệm của phương trình log x 12 .log 2 1 là: 4   x A. 0. B. 2. C. 3. D. 1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.2.4
Tập nghiệm của phương trình log x  4  2log 14  x  4 là 3   9   A. S    5 .
B. S    5 .
C. S    5 . D. S     . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 42
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.3. Mũ hóa
 Với điều kiện các biểu thức f x và gx xác định, ta thường đưa các phương trình logarit về các dạng cơ bản sau:
f x   log f x g xa    a       0 0 1  f  xgx  aVí dụ 6.3.1
Tập nghiệm của phương trình log  x 1
5   25x  2 là: 2  A. S    1 .
B. S  log 5 . 3   1   1  C. S  0;  . D. S     log 5  log 4   4  5  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.3.2
Số nghiệm của phương trình log  x 2 x 1 25 2     x là A. 0 . B. 1. C. 2 . D. 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 43
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy
 Giải phương trình f log g x  , 0  a   1 . a   0
Bước 01. Đặt t  log g x * a  
Bước 02. Tìm điều kiện của t (nếu có)
Bước 03. Đưa về giải phương trình f t  0 đã biết cách giải.
Bước 04. Thay vào * để tìm x .  Ví dụ 6.4.1 Giải phương trình 2
log x  4log x  3  0 . 3 3 A. S    1 . B. S    27 .
C. S  3; 2  7 . D. S    3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.4.2
Số nghiệm của phương trình log x  log 64  1 là 2 x A. 0 . B. 3 . C. 2 . D. 1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.4.3
Tích các nghiệm phương trình 2 2
log x  log x 1  5  0 là 3 3 A. 0 . B. 3 . C. 2 . D. 1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 44
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số y f x là hàm số liên tục và đồng biến trên  ;
a b , y gx là hàm số
liên tục và nghịch biến trên  ;
a b thì phương trình f x  gx có tối đa một nghiệm trên  ; a b .
 Phương pháp làm như sau:
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  k , với k là hằng số
 Chứng minh f x là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
01  Tìm x sao cho f x k 0  0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  k . 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  gx, với D ,D lần lượt là tập xác định 1 2
của hai hàm số f x , gx
02  Chứng minh f xlà hàm đồng biến và gx nghịch biến trên tập D D (hay ngược lại) 1 2
 Tìm x sao cho f x g x 0   0 0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  gx. 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f u  f v, với hàm số f t là hàm đồng
03 biến(hay nghịch biến).
 Phương trình f u  f v  u v .  Lưu ý:
⓵ Nếu f xvà gx là hàm đồng biến(nghịch biến) trên  ;ab thì f x gx cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên  ; a b . ⓶ Hàm số x
y a đồng biến khi a 1và nghịch biến khi 0  a 1.  Ví dụ 6.5.1
Phương trình log x  2  log x 1 có bao nhiêu nghiệm? 2   3   A. 1. B. 2. C. 3 . D. 4 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 45
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 6.5.2
Giải phương trình log x  2  log 3x  4  2 . 3   7  
A. x  5 .
B. x 1
C. x  3. D. x  1  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.5.3
Giải phương trình log  2
x x  6  x  log (x  2)  4 . 2  2 A. 5 x  . B. x  1 
C. x  4 .
D. x  3 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 46
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số
 Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình logarit ta có hai cách phổ biến:
 Cô lập được tham số m.
01  Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
 Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
02  Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
 Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán  Ví dụ 6.6.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 2
log x mlog x 1  0 có nghiệm duy nhất nhỏ hơn 1. 3 3 A. m  2  . B. m  1  .
C. m  2 .
D. m 1. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.6.2
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 2
log x mlog x  2m  7  0 có hai nghiệm x , x thỏa mãn x .x  81. 3 3 1 2 1 2
A. m 12 .
B. m  0 .
C. m  2 .
D. m  4 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 47
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 6.6.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình
log mx  2logx   1 có nghiệm duy nhất. m  4 m  4 A.  . B. m  1  .
C. m  2 . D.  . m  0 m  0 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.6.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 4x 1 log
m  0 có nghiệm. 2 4x 1 m  4 m  4 A.  . B. m  1  .
C. m  2 . D.  . m  0 m  0 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 48
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 6.6.5
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình m  2 1 log
x  2  m  5 log
x  2  m 1  0 có nghiệm thuộc 2; 4 . 1     1   2 2 m  1 7 m 1 A.  . B. 3   m  . C. 1
  m  7. D.  . m  3 3 m  0 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 6.6.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình
log  m 1 x  log
x  2 có nghiệm duy nhất. 5      5 m 1 m  1 m  1 A.  .
B. 1 m  3 . C.  . D.  . m  3 m  7 m  1 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 49
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ A. LÝ THUYẾT CHUNG. b  0
Tập nghiệm của bất phương trình là .
Dạng 01. x    x a 1 a b x b .
a b a  0;a   1 . log a b  0 0  a 1 x
a b x  log b . a b  0
Tập nghiệm của bất phương trình là .
Dạng 02. x    x a 1 a b x b .
a b a  0;a   1 log . a b  0 0  a 1 x
a b x  log b . a B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản
 Xem lại mục “Lý thuyết chung”
 Bất phương trình mũ cơ bản: x
a b a  0;a   1 . Chú ý đến cơ số.  Ví dụ 7.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình 3x  9 là
A. S  2;  .
B. S  2;   .
C. S  2;  
 . D. S   1  ; 2. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.1.2 x  1 
Tập nghiệm của bất phương trình  4   là  2  A. S   2  ; 2.
B. S  2;   .
C. S  0;  . D. S  0;  1 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.1.3
Tập nghiệm của bất phương trình x x 1 2 3   là   A.  ;  log 3  ;log 3 . C.  . D. 0;  1 . 2  . B. 2    3  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 50
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số
 Ta có hai chú ý như sau: ⓵     Với  1, f x g x a aa
f x  gx⓶x x Với 0  a  1, f g aa
f x  gx  Ví dụ 7.2.1 2
Tìm tập nghiệm của bất phương trình: x x x 1 5 25  
A. S   ;   1 . B. S   1  ; 2   . C. S   1
 ;2. D. S  ;0 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.2.2 1    1 x
Tìm tập nghiệm của bất phương trình: x 1 2    16 
A. S  2;  .
B. S  ;0 .
C. S  0;   . D. S  ;   . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.2.3 2 x 2 x  1  1
Tìm số nghiệm nguyên dương của bất phương trình  .    5  125 A. 3 . B. 4 . C. 5 . D. 6 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.2.4 2 3  x  1  Giải bất phương trình 2x 1  3    ta được tập nghiệm:  3   1   1  A. ;    .
B. 1;  . C.   ;1 . D.  ;   
1  1;  .  3   3  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 51
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ
 Phương pháp đặt ẩn phụ ta thường sử dụng một số phương pháp sau:
Ở đây ta xét bất phương trình dạng f x  0 , các trường hợp khác tiến hành tương tự. ⓵ nxn  Bất phương trình dạng 1 x A a A a ... x
A a A  0. n n 1  1 0 Đặt x
t a (t  0) , ta thu được bất phương trình dạng n n 1
A t A t   ...  A t A  0 . n n 1  1 0 ⓶ x Bất phương trình dạng 2x    2x Aa
B ab Cb  0 . xa
Chia cả hai vế cho 2x
b rồi đặt t    , t  0 , ta được 2 . A t  .
B t C  0.  b ⓷ f xgx
f xgx
Bất phương trình dạng Aa
Bb C  0, trong đó a bk . f xgxBk Đặt a
t(t  0)  b
k. , ta thu được bất phương trình mới At   C  0 . tVí dụ 7.3.1 5
Nghiệm của bất phương trình x x e e   là 2 1 1 A. x
hoặc x  2 . B. x  2 . 2 2
C. ln2  x  ln2.
D. x  ln2. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.3.2
Bất phương trình 9x 3x
 6  0 có tập nghiệm là A. ;  1 . B.  ;  2
 3; . C. 1; . D.  2  ;3. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.3.3  1 2
Tập hợp nghiệm của bất phương trình 3x 2 3   là 27x 3 1 A. 0;  1 . . B. 1; 2. . C.  . . D. 2;3.. 3 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 52
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.4. Logarit hóa 0    a  1, b  0  f x Phương trình ab   . f  x   log b af xgxf xgx Phương trình ab  log a  log bf x g x b a a    .loga f xgx hoặc log a  log bf x a g x b b  .logb  .  Ví dụ 7.4.1 2
Tìm tập S của bất phương trình: 3x 5 . x  1 A. log 3;0 log 5;0
log 3;0 . D. log 5;0 . 3  5  . B.  . C.  5  3  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.4.2 log . 3x  1 0 5 1
Tìm tập S của bất phương trình: 4  9  4 
A. 5;   . B. ;    .
C. ; 2 .
D. 1;  .  3  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.4.3 x 1 
Giải bất phương trình: 27 2 . x x  72
A. log 3;0  3;  . B. 1  ; 2  . 2     1  C.  2  ; 2. D.   ; 2  .  2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 53
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.5. Chứa tham số
 Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tính chất của mũ, lũy thừa, logarit.
 Khai thác điều kiện bài toán.
 Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).  Ví dụ 7.5.1
Cho bất phương trình: 9x     1 3 . x mm  0  
1 . Tìm tất cả các giá trị của tham số
m để bất phương trình   1 nghiệm đúng x  1. 3 3
A. m   . B. m   .
C. m  3  2 2. D. m  3  2 2. 2 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.5.2
Tìm m để bất phương trình 9 . x  2   1 6 . x  4 . x m m m
 0 nghiệm đúng với mọi x 0;  1 .
A. 0  m  6 B. m  6
C. m  6
D. m  0 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 54
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 7.5.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình sau có tập x x nghiệm là  ;   0 : x 1 m2  2m  
1 1 5  3 5  0 . 1 1 1 1
A. m   B. m C. m
D. m   2 2 2 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 7.5.4
Tất cả các giá trị của m để bất phương trình 3  
1 12x  2  6x  3x m m  0 có nghiệm đúng x   0 là:  1   1  A.  2  ;  B. (; 2] C. ;    D. 2  ;     3   3  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 55
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Dạng 01. a 1 log b
x b x a a
log x b a  0; a . a 1 0a1 log b
x b x a . a
Dạng 02. a 1 log b
x b x a a
log x b a  0; a a 1. 0a1 log b
x b x a . a B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản
 Ta có hai chú ý sau: b     b     0 u a khi a 0 u a khi a 1
log u b   .
 log u b   . a b u a khi a 0  a  1 0 b  
u a khi 0  a  1  Ví dụ 8.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình log 2x 1  1  là: 1   2  3   3   1 3   3  A. 1  ;  . B. ;    . C.  ;  . D.   ;  .  2   2   2 2   2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.1.2
Tập nghiệm của bất phương trình log 2x 1  2 là: 3   4 1 25 25 1 1 A. x  . B. x  . C. x  . D. x  . 2 32 32 2 2 Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 56
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số
0  u v khi a > 1
 Dùng biến đổi logarit để đưa về cùng cơ số log u  log v   . a a
u v  0 khi 0 < a < 1  Ví dụ 8.2.1 Bất phương trình log 2x 1  log
x  2 có tập nghiệm S là 3   3   4 4  1   1   1  A. S   
;1 . B. S   2  ;  1 . C. S   ;1 
 . D. S    ;1 .  2   2   2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.2.2
Xác định tập nghiệm S của bất phương trình 2
ln x  ln4x  4 .
A. S  1;   \  2 . B. S   \  2 .
C. S  2; .
D. S  1; . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.2.3
Tập nghiệm của bất phương trình log  2
2x  3x 1  log 2x 1 là: 4  2    1   1   1   1 
A. S   ;1 B. S  0  ;  C. S   
;1 D. S    ; 0   2   2   2   2  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 57
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ
 Tìm một log f x chung, đặt làm ẩn phụ t để đưa bất phương trình về bất phương trình ẩn a  
t giải bất phương trình tìm t sau đó tìm x . ★ 1 2 1
Chú ý: Nếu đặt 2 2
t  log x  log x t
 ,log x t,log x  log x t ,log a  . 2 a 1 aa  2 x a t aVí dụ 8.3.1 Bất phương trình 2 log x  5log x  6  có tập nghiệm là: 0,2 0,2  1 1   1  A. S   ;
B. S  2;3 . C. S  0  ;
 . D. S  0;3 . 125 25   25  Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.3.2
Nghiệm nguyên nhỏ nhất của bất phương trình log 3  log 3  0 là: x x 3
A. x  3 B. x 1.
C. x  2 .
D. x  4 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.3.3
Nếu đặt t  log x thì bất phương trình 2 3  x   32  4 2 2 log x  log    9log  4  
log  x trở thành bất phương trình nào? 1 2 1 2 2   2 8    x  2 A. 4 2
t 13t  36  0 B. 4 2
t  5t  9  0 . C. 4 2
t 13t  36  0 . D. 4 2
t 13t  36  0 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 58
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.4. Mũ hóa
 Với điều kiện các biểu thức f x và gx xác định, ta thường đưa các bất phương trình
logarit về các dạng cơ bản sau:  f  x  0    f  xkhi a gx 1  a
log f x g x  . a      f  x  0     f  xkhi a gx 0 1  aVí dụ 8.4.1 Bất phương trình log   có tập nghiệm là: x log 9x 72 1 3   A. S  log 73; 2 S  log 72; 2 3   . B.  3  .
C. S  log 73; 2 S   ;   3  . D.  2. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.4.2
Nghiệm nguyên lớn nhất của bất phương trình log  x 1
4.3   2x 1 là: 3 
A. x  3 . B. x  2 .
C. x 1. D. x  1  . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 59
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.5. Chứa tham số
 Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tính chất của mũ, lũy thừa, logarit.
 Khai thác điều kiện bài toán.
 Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).  Ví dụ 8.5.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log 5x 1  m có 2   nghiệm x 1?
A. m  2 . B. m  2 .
C. m  2 .
D. m  2 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.5.2
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để bất phương trình log  2
x  4x m  1 3  nghiệm đúng x   ?
A. m  7 . B. m  7 .
C. m  4 .
D. 4  m  7 . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.5.3
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để log  2 mx x  log 4 vô nghiệm? 1  1 5 5 m  4 A. 4
  m  4 . B.  .
C. m  4 . D. 4
  m  4. m  4   Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 60
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 8.5.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho khoảng 2;3 thuộc tập nghiệm
của bất phương trình log  2 x   1  log  2
x  4x m 1 (1) . 5 5  A. m  1  2;13   . B. m 1  2;13   . C. m  1  3;12 
 . D. m 1  3; 1  2   . Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.5.5
Tìm m để bất phương trình 1 log  2 x   1  log  2
mx  4x m thoã mãn x   5 5  A. 1
  m  0 . B. 1   m  0.
C. 2  m  3.
D. 2  m  3. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................  Ví dụ 8.5.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log log 3x 1  log
m có nghiệm với mọi x ;0 0,02  2   0 ,02
A. 0  m 1. B. m 1.
C. m  2.
D. m 1. Lời giải
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 61 TÀ T I À I L I L Ệ I U Ệ U D À D N À H N H C H C O H O K H K ỐI Ố 1 2 1 Mục lục
Chủ đề 01. LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức ........................................................................... 6
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa ................................................................... 7
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa ............................................................................... 8
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa ................................................................................................ 9
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa ........................................................................................... 10
Chủ đề 02. LOGARIT
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức................................................................................................ 12
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit ....................................................................................................... 13
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai ................................................................................................. 14
Chủ đề 03. HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit ........................................................................ 18
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit ............................................................................. 20
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit .............................................................................. 21
Chủ đề 04. BÀI TOÁN LÃI SUẤT
Chủ đề 05. PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản ......................................................................................... 31
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 32
Dạng 5.3. Logarit hóa ............................................................................................................... 33
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................ 34
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp ............................................................. 35
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1 .................................................................. 36
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số ............................................................................................. 37
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số .................................................................................. 39
Chủ đề 06. PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản ................................................................................. 41
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số .................................................................................................. 42
Dạng 6.3. Mũ hóa ....................................................................................................................... 43
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy ................................................................................................44
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số ............................................................................................ 45
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số ................................................................................. 47
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Chủ đề 07. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản ............................................................................... 50
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 51
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ ................................................................................................................. 52
Dạng 7.4. Logarit hóa ............................................................................................................... 53
Dạng 7.5. Chứa tham số .......................................................................................................... 54
Chủ đề 08. BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản ......................................................................... 56
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số ................................................................................................... 57
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ.................................................................................................................58
Dạng 8.4. Mũ hóa ........................................................................................................................ 59
Dạng 8.5. Chứa tham số ........................................................................................................... 60
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 2
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
LŨY THỪA – HÀM SỐ LŨY THỪA A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Lũy thừa: 1.1. Định nghĩa.
 Cho số thực b và số nguyên dương nn  2 .
Số a được gọi là căn bậc n của số b nếu n a b . Chú ý: n lẻ
b  Có duy nhất một căn bậc n của b, ký hiệu n b .
b  0  Không tồn tại căn bậc n của b
b  0  Có một căn bậc n của b là 0 n chẵn
 Có hai bậc n của a là hai số đối nhau,
b  0  Căn có giá trị dương ký hiệu là n b , căn có giá trị âm ký hiệu là nb . 1.2. Công thức. Số mũ Cơ số a Lũy thừa a *  nan a a  . a .
a ..a (n là thừa số a)  0 a  0 0 a a 1    1 n  * , n   a  0 n a a n a m m   * , m ,n  a  0 n m n
a a a ,n n
a b a b n 1.3. Tính chất. ⓵ a .a a   ⓶ a a   ⓷   . aa a       
⓸ ab  a .b ⓹ a a    ⓺ a b       b bb   a
⓻ Nếu a 1 thì a a   .
⓼ Nếu 0  a 1 thì a a   .
Các tính chất trên đúng trong trường hợp số mũ nguyên hoặc không.nguyên CHÚ Ý
Khi xét lũy thừa với số mũ 0 và số mũ nguyên âm thì cơ số phải khác 0.
Khi xét lũy thừa với số mũ không nguyên thì cơ số phải dương.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 3
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
1.4. Tính chất căn bậc n. Với *
a,b  ,n ta có ⓵ n n
a a, a⓶ n n  . n ab a b , a  ;b n ⓷ a a n  , a  , b   0 n b b m
⓸ n m  n a a  , a
  0,n nguyên dương, m nguyên. ⓹ n m nm a a , a
  0,n,m nguyên dương. ⓺ p q Nếu  thì n p m q
a a , a
  0,m,n nguyên dương, p,q nguyên. n m Đặc biệt: n m.n m a a .
2. Hàm số lũy thừa: 2.1. Khái niệm.
 Hàm số y x với  được gọi là hàm số lũy thừa.
2.2. Tập xác định.
 Tập xác định của hàm số y x là:
⓵ Nếu là số nguyên dương D
⓶ Nếu nguyên âm hoặc bằng 0. D   \  0
⓷ Nếu không nguyên D  0; 
※ Tổng quát: Tập xác định của hàm số y   f x . Khi NGUYÊN DƯƠNG Hàm số xác định xác định. Khi NGUYÊN ÂM Hàm số xác định . Khi KHÔNG NGUYÊN Hàm số xác định 2.3. Đạo hàm.  
Hàm số y x ,    có đạo hàm x   0 và x  1  .x  .
2.4. Khảo sát hàm số lũy thừa y x ,   .
y x với  0
y x với  0 Tập khảo sát 0; 0; Đạo 1 y x     0, x   0. 1 y x     0, x   0. hàm Sự Giới       biến lim x 0, lim x . lim x , lim x 0. hạn   x 0  x x 0  x thiên Tiệm
Nhận Ox là tiệm cận ngang. Không có. cận
Nhận Oy là tiệm cận đứng.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 4
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Bảng biến thiên Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa y x luôn đi qua điểm I 1;  1 . Lưu ý:
 Khi khảo sát hàm số lũy thừa với số mũ cụ thể, ta phải xét hàm số đó trên toàn bộ tập xác định của nó.  Chẳng hạn: 3 2 y x , y x   , y x .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 5
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 1.1. Rút gọn và tính giá trị biểu thức
 Sử dụng phối hợp linh hoạt các tính chất của lũy thừa.
 Chọn a;b là các số thực dương và x; y là các số thực tùy ý, ta có: ⓵ a .a a   ⓶ a a   ⓷   . aa a       
⓸ ab  a .b ⓹ a a    ⓺ a b       b bb   a
⓻ Nếu a 1 thì a a   . ⓼ Nếu 0  a 1 thì a a   .  Ví dụ 1.1.1
Đưa các biểu thức sau về dạng lũy thừa 3 ⓵ 2 4 b a
a a a  0 ⓶
⓷ 5 3 a,b  0. 0 75 16 , a b Lời giải 1 1 2   2 1 1 2.2 3 5  1 3 3  2 2     3 13 6 ⓵ 2 4   2 2 2 4 a a   .
a a    a   a . ⓶ 6    2 .     0,75 16 2 3 3 2 4 4 1 1 2 2  2 ⓷ 5 15 15 b a b ab  5 15 15 3  .
a .b    1 1 a ba  5 15 a bVí dụ 1.1.2
Rút gọn các biểu thức sau đây: ⓵  4 a  4 5 ⓶ 4 2
81a b b  0 ⓷ 8 4 x x   1
x   1. Lời giải
⓵ a  4  a  2 5 5 ⓶ 4 2 2 2
81a b  9a b  9a b (do b  0 ).
⓷ x x  4 8 2 2 4 1
x . x 1  x x   1 (do x  1   x1 0).  Ví dụ 1.1.3 1  1  1  1 
Cho a  2  3 ,b  2  3 . Tính A  a   1  b   1 . Lời giải a     1 1 2 3   2  3   2 3 Ta có: .  b     1 1 2 3   2  3 2  3   
A  a   1 b   1 1 1
     1     1     1    1 1 1 6 2 3 1 2 3 1 3 3 3 3    1. 3  3 3  3 9  3
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 6
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.2. So sánh các biểu thức chứa lũy thừa
 Ta có hai cách làm như sau:
Đưa về cùng cơ số Cho a : , m n . Khi đó 01
⓵ Với a 1 m n 
a a m n ;
⓶ Với 0  a 1 m n 
a a m n .
Đưa về cùng số mũ 02
Với 0  a b và m là số nguyên thì ⓵ m m
a b m  0 ⓶ m m
a b m  0 .  Ví dụ 1.2.1
So sánh các số sau: ⓵ 300 7 và 400 7 ⓶  5000 1 và  . 2 8000 1 2 Lời giải ⓵ 300 7 và 400 7 ⓶  5000 1 và  2 8000 1 2
Ta có 7 1 và 300  400 nên 300 400 7  7 . 5000 8000
Ta có 1  1 và 5000  8000 nên  1    1 2 2  2  Ví dụ 1.2.2
So sánh các số sau: ⓵ 20 20 và 30 15 . ⓶ 100 2 và 30 20 . ⓷   7  3 1 và   8 3 1 .
⓸ 34 và    34 1 . Lời giải ⓵ 20 20 và 30 15 . ⓶ 100 2 và 30 20 . 3 2 15  3375  400  20 . 10 3 2 1024  8000  20 . 10 10 10 10 Do đó 30   3    2  20 15 15 20  20 .
Do đó 100   10    3  30 2 2 20  2 . ⓷   7  3 1 và   8 3 1 .
⓸ 34 và    34 1 .  7 8   và  3  4  0 nên     34 34 1 .
3 1  1 và 7  8 nên  3   1   3  1 . 1  Ví dụ 1.2.3
So sánh 2 số p và q biết: p q ⓵ p q  .
⓶  5  1   5  1 . Lời giải ⓵ p qp q .
⓶  5  1   5  1 .
Ta có  1 nên p q .
Ta có 5 1  1 nên p q .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 7
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.3. Tập xác định hàm số lũy thừa
 Tập xác định của hàm số y   f x là:
⓵ là số nguyên dương
f x xác định.
⓶ nguyên âm hoặc bằng 0. f x  0 ⓷ không nguyên f x  0  Ví dụ 1.3.1
Tìm tập xác định của hàm số y  x   2 2 1 A.  . B.   ;  
1  1 ;  . C.   1  ;  1 . D.   \   1 . Lời giải Chọn D
 Hàm số y  x   2 2 1 xác định khi 2
x 1 0  x  1  .  Vậy   \  
1 là tập xác định của hàm số đã cho.  Ví dụ 1.3.2  Tìm tập xác định
của hàm số y  x x   2019 2 5 6 A.
 ;23; . B.  2;3 . C.   ; 2  3  ;     . D.   \ 2;  3 . Lời giải Chọn C  x  2
 Hàm số y  x x   2019 2 5 6
xác định khi và chỉ khi 2
x  5x  6  0   . x  3 
 Vậy tập xác định của hàm số y  x x   2019 2 5 6 là   \ 2;  3 .  Ví dụ 1.3.3 e Tìm tập xác định
của hàm số y  2x   1 1  1   1  A.  \ . B.  ;    . C.  ;     . D.  . 2  2   2  Lời giải Chọn C  1
Điều kiện xác định: 2x 1  0  x  . 2    1
Vậy tập xác định cúa hàm số là  ;     2 
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 8
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.4. Đạo hàm số lũy thừa  
 Hàm số y x ,    có đạo hàm x   0 và x  1  x   u  1 .
 .u  .u .  Ví dụ 1.4.1
Cho hàm số f x   x  56 2 3 .Tính f 2. 5 5 5 5 A. . B. . C.  . D. 6 3 6 3 Lời giải Chọn B    2 Tập xác định ;     3   5 
Ta có f x   x  56 2 3
f x  2x 3 16  f   5 2  . 3 3  Ví dụ 1.4.2  1 
Tìm đạo hàm của hàm số y    x5 3 1 3 trên khoảng   ;  .  3  5
A. y '     x23 5 1 3 .
B. y '  1 3x43 . 3 5
C. y '     x43 5 1 3 .
D. y '  1 3x23 3 Lời giải Chọn A  1
Với điều kiện x  , ta có y    x    x5 5 3 3 1 3 1 3 . 3 ' 5 2 2    5
Khi đó: y '  1 3x3  
.1 3x'.1 3x3  5  13x3 3    Ví dụ 1.4.3
Tìm đạo hàm của hàm số 4
y x  2 , x  2  1 1 A. y '  . B. y'  . 4  4 x  23 4 4 x 2 1 C. y '  . D. 3
y '  4 x  2 2 x  23 4 Lời giải Chọn A x 2'  1 Có y'   . 4 x  23 4 x  23 4 4
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 9
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 1.5. Đồ thị hàm số lũy thừa
 Ta lưu ý các yếu tố trong sự biến thiên của hàm số lũy thừa y x với  0  0  Đạo hàm 1 y x     0 1 y  x  0, x   0. Giới hạn
lim x  0, lim x   . 
lim x  , lim x  0.   x 0  x x 0  x
Nhận Ox là tiệm cận ngang. Tiệm cận Không có.
Nhận Oy là tiệm cận đứng. Đồ thị
Đồ thị của hàm số lũy thừa y x luôn đi qua điểm I 1;  1 .  Ví dụ 1.5.1
Hình vẽ bên là đồ thị các hàm số a y x , b y x , c
y x trên miền
0;. Hỏi số a , b, c số nào nhận giá trị trong khoảng 0; 1? A. a .
B. a&c . C. b . D. c Lời giải Chọn D
 Nhìn vào hình vẽ, ta thấy đồ thị hàm số b
x là đường thẳng nên ta có được b 1.  Khi x 1 thì b c
x x x . Do đó 0  c 1.  Ví dụ 1.5.2 Cho hàm số 2023 y x 
. Mệnh đề nào đúng về đường tiệm cận của đồ thị hàm số?
A. Có một tiệm cận ngang và một tiệm cận đứng.
B. Không có tiệm cận ngang và có một tiệm cận đứng.
C. Có một tiệm cận ngang và không có tiệm cận đứng.
D. Không có tiệm cận. Lời giải Chọn A
 Tập xác định: D  0;  .  1 Ta có lim y  lim
  nên đồ thị có một tiệm cận đứng x  0   2023 x0 x0 x  1
Mặt khác lim y  lim
 0 nên đồ thị có tiệm cận ngang y  0   2023 x x x
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 10
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Định nghĩa.
Cho hai số dương a, b với a 1.
 Số thỏa mãn đẳng thức a b được gọi là lôgarit cơ số a của b và kí hiệu là log b . a
 Ta viết:  log b a  . b a 2. Tính chất. Cho TÍNH CHẤT 3. Công thức.
 Cho 3 số dương a, b ,c với a 1;c 1 và   , ta có các công thức sau:
1 Tích tổng – Thương hiệu Đặc biệt: với 2 Lũy thừa Đặc biệt: 3 Đổi cơ số Đặc biệt: ;
Logarit thập phân và Logarit tự nhiên
 Logarit thập phân là logarit cơ số 10. Viết : log b  logb  lgb 10
 Logarit tự nhiên là logarit cơ số e . Viết : log b  lnb e
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 11
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 2.1. Tính giá trị biểu thức
 Áp dụng các tính chất – công thức để biến đổi:
⓵ log a 1, log 1 0 a a ⓶ log ba a
b, log a a   ⓷ log b c b c (Tích – tổng) a  .  01 log log Tính chất a a ⓸ b log
 log b  log c (Thương – hiệu) a a a c 1
Đặc biệt : với a, b  0, a  1 log  log b a a b
⓵ log b  log b ⓶ 1 log b  log b a a a a 02
Công thức bay 1
Đặc biệt: log n b  log b a a n ⓵ log b log c b
⓶ log b  log .clog b a log a a a c 03 Đổi cơ số c 1
Đặc biệt : log c  . a log a cVí dụ 2.1.1 log 4
Cho 0  a 1. Tính giá trị của biểu thức a a . A. 16. B. 2 . C. 4 . D. 12 Lời giải Chọn A 2 log 4 Ta có 2log 4 log 4 2 a a a aaa  4 16 .  Ví dụ 2.1.2
Tính giá trị của biểu thức A  2log 12  3log 5  log 15  log 150 . 2 2 2 2 A. 2  . B. 2 3 . C. 3 . D. 3 2 Lời giải Chọn C 18000 2 3
A  log 12  log 5  log 15 log 150 2 3  log 12 5 .  log 15 1 . 50  log  log 8  3 2 2 2 2 2 2 2 2 2250  Ví dụ 2.1.3 Rút gọn biểu thức 2 4 6 8
K  log b  2 log b  3log b  4log b ta được 2 3 4 a a a a 1
A. 4log b . B. log b .
C. 3log b .
D. log a a a a 2 b Lời giải Chọn A 2 4 6 8
K  log b  2 log b  3log b  4 log b  2 log b  4log b  6log b  8log b  4log b 2 3 4 a a a a a a a a a
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 12
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 2.2. Biểu diễn logarit
Ta thực hiện theo các bước sau
Bước 01. Biến đổi các biểu thức logarit phụ thuộc vào tham số a và b .
Bước 02. Đặt các biểu thức logarit của các số nguyên tố là các ẩn x, y,z …. Từ đó ta
thu được phương trình hoặc hệ phương trình với các ẩn x, y, z …. Ta tìm
các ẩn này theo a,b
Bước 03. Giải hệ tìm được tìm x, y,z … theo a,b . Từ đó tính được biểu thức theo các log b 1
tham số a,b Các công thức nền tảng là log c b  và  log a a log a log b b c aVí dụ 2.2.1
Cho a  log 14 . Biểu diễn log 16 theo a 2 49 2 2 A. .
C. a  3. D. 3a a  . B. 1 a Lời giải Chọn A 1 2 2 2 Ta có 4
log 16  log 2  2 log 2  2.    . 2 49 7 7 log 7 14 log 14  log 2 a 1 2 log  2 2 2 2  Ví dụ 2.2.2
Cho a  log 18 và b  log 60. Tính log 2 theo a và b 5 5 3 b  2 2 3a ab
a  2b  2 a  2 A. . B. . D. 2a b 5a  . C. 4 2a b 1 a 1 Lời giải Chọn C
a  log 18  log 2  2log 3 Đầu tiên ta có hệ 5 5 5  .
b  log 60  2 log 2  log 3 1  5 5 5
Đặt x  log 2 và y  log 3 từ đó ta có hệ phương trình bậc nhất hai ẩn 5 5 
a  2b  2    x x log 2 2y a  5   3   . 2
x y b 1 2a b 1 y  log 3  5  3 log 2 a b  Nên 5 log 2  2 2  . 3 log 3 2a b 1 5
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 13
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 2.3. Mệnh đề đúng – sai
 Ta lưu ý các công thức sau
⓵ log a 1, log 1 0 a a ⓶ log ba a
b, log a a   ⓷ log b c b c (Tích – tổng) a  .  log log 01 Tính chất a a ⓸ b log
 log b  log c (Thương – hiệu) a a a c 1
Đặc biệt : với a, b  0, a  1 log  log b a a b
⓵ log b  log b ⓶ 1 log b  log b a a a a 02
Công thức bay 1
Đặc biệt: log n b  log b a a n ⓵ log b log c b
⓶ log b  log .clog b a log a a a c 03 Đổi cơ số c 1
Đặc biệt : log c  . a log a cVí dụ 2.3.1
Cho a,b,c  0; a  1; b  1. , Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai? 1 A. log b  . B. log .
b log c  log c . a log a a b a b
C. log b c b . D. log b c b c . a  .  log log c loga a a a Lời giải Chọn C 1
Câu C sai, vì log b b c loga a cVí dụ 2.3.2
Cho a,b,c  0 và a,b  1, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai? A. log b a ab.
B. log b  log c b c . a a log c C. log a c  .
D. log b  log c b c . b log b a a a Lời giải Chọn D
Câu D sai, vì khẳng định đó chỉ đúng khi a 1, còn khi 0  a 1 log b  log c b c a aVí dụ 2.3.3
Cho a,b,c  0 và a,b  1, Trong các khẳng định sau, khẳng định nào sai? 1 A.  log a . B. log .
b log c  log c . log b b a b a a b C. log  .
b c  log b c .
D. log b  log c  log . a a   a a a c Lời giải Chọn C
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 14
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Câu C sai, vì log  .
b c  log b  log c a a aVí dụ 2.3.4
Cho a  0,b  0 thỏa mãn 2 2
a b  7ab . Mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau là: a b 1
A. 2log a  logb  log7ab . B. log
 log a  logb. 3 2 1 3
C. 3log a b  log a  log b .
D. log a b  log a  log b. 2 2 Lời giải Chọn B Ta có 2 2
a b  7ab    a b a b2 2  9ab   ab 9 2  a b a b  log
 log ab  2log  log a    log b  3  3  Ví dụ 2.3.5
Với mọi số a , b  0 thỏa mãn 2 2
9a b 10ab thì đẳng thức đúng là.
log 3a b log a  log b
A. 2log 3a b  log a  log b . B.  . 4 2 3a b 1
C. log a  log b   1  1. D. log
 log a  logb . 4 2 Lời giải Chọn D Ta có 2 2
9a b 10ab 2 2
 9a  6ab b 16ab
  a b2 3 16abab2 3    a b 3a b 1 log  3 log ab  2log
 log a  log b  log
 log a  logb. 16 4 4 2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 15
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
HÀM SỐ MŨ – HÀM SỐ LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Hàm số mũ. Hàm số mũ x
y a , a  0,a   1
Tập xác định D  . f x
Tập giá trị
T  0;  , nghĩa là khi giải phương trình mà đặt t a thì t  0. f xgxa 1 Hàm số x
y a đồng biến, khi đó: aa
f x  gx . Đơn điệu f xgx 0  a 1 Hàm số x
y a nghịch biến, khi đó: aa
f x  gx .    x a x
a .ln a   u
a   u . ua .ln a    x e x
e   ue u Đạo hàm e .u   u
n u   n n 1 . n u
Nhận trục hoành làm đường tiệm cận ngang Đồ thị
Nhận xét: Đồ thị hàm số x
y a a  
1 đối xứng với đồ thị hàm số x
y a 0  a   1 qua Oy.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 16
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 2. Hàm số logarit.
Hàm số logarit y  log x, a a x a  0, 1; 0
Tập xác định
D  0;   .
Tập giá trị T
, nghĩa là khi giải PT mà đặt t  log x thì t không có điều kiện. a
Hàm số y  log x đồng biến trên D , khi đó: a a 1
log f x  log g x f x g x . a a       Đơn điệu
Hàm số y  log x nghịch biến trên D , khi đó: a 0  a 1
log f x  log g x f x g x . a a          u log x   ua  1 loga  . x ln a . u ln au  Đạo hàm  lnn u n 1
n ln u uu ln x 1
 , x  0  (ln u)  x u
Nhận trục tung làm đường tiệm cận đứng Đồ thị
Nhận xét:
Đồ thị hàm số y  log x a
đối xứng với đồ thị hàm số y  log x
a  qua Ox. a 0 1 a  1
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 17
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 3.1. Tập xác định của hàm số logarit a  0 
 Điều kiện xác định của hàm số y  log f x : a  1 . a
  fx0  n
Đặc biệt: với hàm số y  log  f x f x : g x     
 ta lưu ý “mũ n” của  
gx  0   n Nếu n 2 
ĐKXĐ của hàm số y  log
f x  gx 1 . g x     
 : fx0
gx  0   n Nếu n 2 
 ĐKXĐ của hàm số y  log
f x  gx 1 . g x     
 : fx0
Tóm lại nếu f x hoặc gx có “mũ n” ta chú ý xem “n” chẵn hay lẻ.  Ví dụ 3.1.1
Tìm tập xác định D của hàm số y  log 2x 1 . 3    1   1   1 
A. D  ;    . B. D  ;     .
C. D  0;   . D. D   ;     .  2   2   2  Lời giải Chọn D 1
Hàm số y  log 2x 1 có nghĩa khi 2x 1  0  x   3   2  1 
Vậy TXĐ là D   ;     2   Ví dụ 3.1.2
Tìm tập xác định D của hàm số y  log  2
x  3x  2 . A. D   2  , 1  .  
B. D  , 2   1  , . C. D   2  ,  1 .
D. D  , 2     1  ,   . Lời giải Chọn B x  2  Điều kiện 2
x  3x  2  0    D  , 2  1,. x  1    Ví dụ 3.1.3
Tập xác định của hàm số: y  log x  2 2 là A. B.  \  2 .
C. 2;  . D. 2;    . Lời giải Chọn B
Hàm số y  log x  2
2 xác định nếu x  2 2  0  x  2 .
Vậy tập xác định D   \  2 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 18
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 3.1.4 2  x
Tập xác định của hàm số: y  log là 1 x  2 2 A. 0; 2   B. 0; 2. C.  ;  2  0;2   . D.  2  ; 2 . Lời giải Chọn A  2  x  2  log x  0   1 1       x x ; 2    0 2  x 2 ;    ĐKXĐ: 2       x  ;  .  2  2 xx   x      2  ; 2 0 2 0 0  x  2 x  2  Ví dụ 3.1.5 2021
Tập xác định của hàm số: 2 y  log
x  3x  2  ln 3  x là 2      x 1
A. D  ;   1   1  ;00; 
1  2;3 B. D  ;   1  2;3 .
C. D  ;   1   1  ;  1  2;3 .
D. D  ;   1 . Lời giải Chọn A x  1 x 1  0   x  0  x 1  1  ĐKXĐ: 
 x  2  D  ; 1  1;0  0;1  2;3 . 2        
x  3x  2  0 x 1 3    x  0  x  3  Ví dụ 3.1.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số 2
y  ln(x  2mx  4) có tập xác định D  ? m  2 A. 2   m  2 B.  . m  2   C. m  2  . D. 2
  m  2. Lời giải Chọn D
Hàm số có tập xác định là 2
x  2mx  4  0, x   2
 '  m  4  0  2   m  2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 19
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 3.2. Đạo hàm hàm số mũ – logarit    u log x   ua  1 loga     x a u a u
Đạo hàm hàm số logarit: .ln .ln  lnn u n 1
n ln  u uu ln x 1
 , x  0  (ln u)  x u    x a x
a .ln a   u
a   u . ua .ln a  
 Đạo hàm hàm số mũ:  xex
e   ue ue .u   u
n u   n n 1 . n u   Ví dụ 3.2.1
Đạo hàm của hàm số y  log 4x 1 là 3   1 4 A. y   . B. y  . . 4x   1 ln 3 4x 1ln3 ln 3 4 ln 3 C. y  . D. y  . . 4x 1 4x 1 Lời giải Chọn D 1 u  4
Với x   . Áp dụng công thức log u  ta có y  . a  4 uln a 4x 1ln3  Ví dụ 3.2.2 2 Hàm số 2 2 x x y   có đạo hàm là 2 A.   22 4 1 2 x x y x     ln2 B. 2 2 x x y    ln2 . 2 C.      2x x y x ln  2 4 1 2
2x x D.   2 2 2 2 2 x x y x x     ln2 . Lời giải Chọn B  2 2 ' 2
Ta có:    2x x  2x x
ln2 2       2 2 2 2 4 1 2 x x y x x x ln2.  Ví dụ 3.2.3
Tính đạo hàm của hàm số 1 2 x y   . ln 2 ln 2 A. 1   2 . x y B. 1   2 . x y . 2 1 x 2 1 x 1 2 x  1 2 x C. y  D. y  . 2 1 x 2 1 x Lời giải Chọn D  1  ln 2 1 y  
2 x.ln 2. 1 x  1x    2 . .ln 2. hay 1   2 . x y 2 1 x 2 1 x
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 20
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 3.3. Khảo sát hàm số mũ – logarit
 Ta cần lưu ý các vấn đề sau: Hàm số Mũ x
y a 1  a  0
Hàm số Logarit y  log x a a 1 0
a 1HS đồng biến.
a 1HS đồng biến. 01
Đơn điệu  0 a 1HS nghịch biến.
 0  a 1HS nghịch biến. 02
Tiệm cận Nhận Ox làm TCN. Nhận Oy làm TCĐ. Nằm bên trên Ox . Nằm bên phải Oy .
Luôn đi qua điểm 0;  1 .
Luôn đi qua điểm 1;0 . 03 Đồ thị ĐTHS x
y a 1  a  0 đối xứng y  log x a
qua y x (đường a 1 0
phân xác góc phần tư thứ nhất).
 Với bài toán xét thứ tự cơ số ta nhớ như sau: Hàm số Mũ x
y a 1  a  0
Hàm số Logarit y  log x a a 1 0 1
Càng gần Oy cơ số càng lớn.
Càng gần Ox cơ số càng lớn. Cơ số
0  a 1 Càng gần Oy cơ số càng bé.
Càng gần Ox cơ số càng bé.
Hình minh họa Ví dụ 3.3.1
Cho hàm số y  log x . Mệnh đề nào dưới đây là mệnh đề sai? 3
A. Hàm số đã cho đồng biến trên tập xác định.
B. Đồ thị hàm số đã cho không có tiệm cận ngang.
C. Đồ thị hàm số đã cho có một tiệm cận đứng là trục Oy .
D. Hàm số đã cho có tập xác định D   \  0 . Lời giải Chọn D
Điều kiện: x  0 nên TXĐ D  0; .  Ví dụ 3.3.2
Cho hàm số y  log x . Mệnh đề nào dưới đây sai? 2
A. Đạo hàm của hàm số là 2
y  x ln 2 .
B. Đồ thị hàm số nhận trục Oy làm tiệm cận đứng.
C. Tập xác định của hàm số là  ;  .
D. Hàm số đồng biến trên khoảng 0;  . Lời giải Chọn C
Hàm số y  log x xác định trên khoảng 0;  . 2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 21
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 3.3.3
Tìm mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau:
A. Hàm số y  log x với a 1 là một hàm số nghịch biến trên khoảng 0, . a
B. Đồ thị hàm số y  log x và y  log x với 0  a 1 đối xứng với nhau qua Ox. a 1 a
C. Hàm số y  log x với 0  a 1 có tập xác định là . a
D. Hàm số y  log x với 0  a 1 là một hàm số đồng biến trên khoảng 0, a Lời giải Chọn B
Ta có: y  log x  log       x log x
Đồ thị các hàm số y log x và y log x với 1 1 a a a 1 a a
0  a 1đối xứng với nhau qua trục hoành.  Ví dụ 3.3.4
Đồ thị hàm số y  logx  
1 nhận đường thẳng nào dưới đây làm tiệm cận đứng ? A. x 1 B. y  1  . C. x  1 
D. x  0 . Lời giải Chọn C
Đồ thị hàm số y  logx  
1 có đường tiệm cận đứng là x  1  .  Ví dụ 3.3.5
Hàm số nào sau đây nghịch biến trên tập xác định của nó? x
A. y   5
B. y  log x . 2e x  5 
C. y    D. y  log x .   2  1 6 Lời giải Chọn D 1 Hàm số y  log x có cơ số
1 nên hàm số y  log
x nghịch biến trên TXĐ. 1   6 1 6 6  Ví dụ 3.3.6 Cho các hàm số x  , x y a y b và x
y c lần lượt có đồ
thị như hình vẽ bên dưới. Hãy so sánh a,b,c .
A. a b c
B. a b c .
C. a b c
D. b a c . Lời giải Chọn D Ta thấy x
y b là hàm số mũ nghịch biến nên 0  b 1. x  , x y
a y c là hàm số mũ đồng biến nên a,c  1. Và đồ thị x
y c gần trục Oy hơn x
y a nên a c .
Từ đó c a b .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 22
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT BÀI TOÁN LÃI SUẤT A. LÝ THUYẾT CHUNG. 1. Lãi đơn.
 Số tiền lãi chỉ tính trên số tiền gốc mà không tính trên số tiền lãi do số tiền gốc sinh ra.
 Công thức tính lãi đơn:  Trong đó:
V : Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn; n  1 . n V V r n 0  
V : Số tiền gửi ban đầu; 0
n : Số kỳ hạn tính lãi;
r : Lãi suất định kỳ, tính theo %. 2. Lãi kép.
 Số tiền lãi không chỉ tính trên số tiền gốc mà còn tính trên số tiền lãi do tiền gốc đó sinh
ra thay đổi theo từng định kỳ.
 Ta có các loại lãi kép sau:
2.1. Lãi kép, gửi một lần:  Trong đó:
T : Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn; n n  1 n T T r
T : Số tiền gửi ban đầu; 0   0
n : Số kỳ hạn tính lãi;
r : Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.2. Lãi kép liên tục:  Trong đó:
T : Số tiền cả vốn lẫn lãi sau n kỳ hạn; n  . nr n T T e 0
T : Số tiền gửi ban đầu; 0
n : Số kỳ hạn tính lãi;
r : Lãi suất định kỳ, tính theo %.
2.3. Lãi kép, gửi định kỳ.
2.3.1. Trường hợp gửi tiền định kì cuối tháng. Bài toán 1
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Chứng minh Tháng Đầu tháng Cuối tháng 1 Chưa gửi m 2 m
m1 r  m 2 3
m1 r  m
m1 r  m1 r  m
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 23
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 … … … n 1  n
m1 r  ... m1 r  m   n 1 n 1 
Vậy sau tháng n ta được số tiền T m r
  m r m m   1 r
 ... 1 r 1 n 1  ... 1    ,   n
Ta thấy trong ngoặc là tổng n số hạng của cấp số nhân có u  1, u   r q   r n 1  1 , 1 1 n   q 1 m n Biết rằng:  
S u  ...  u u . nên T   r n 1  1 n 1 n 1 q 1 r   Bài toán 2
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là Tr     n 1  1 r   ,  m n   Ar
Mà đề cho số tiền đó chính là A nên A
1r 1  m  . r    n 1 r 1 Bài toán 3
Cứ cuối mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 1 ta có số tiền thu được là Tr     n 1  1 r   .
 Đề cho số tiền đó chính là A nên: m    nAr n ArArA
1 r  1  m    r    n       n 1  r   log r 1  1 1 1 1 mm r
 Như vậy trong trường hợp 2.3.1 này ta cần nắm vững công thức bài toán 1 từ đó có thể dễ
dàng biến đổi ra các công thức ở bài toán 2, bài toán 3.
2.3.2. Trường hợp gửi tiền định kì đầu tháng. Bài toán 4
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép (tháng hoặc năm).
Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền thu được là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền thu được là: .
Chứng minh
 Ta xây dựng bảng sau: Tháng Đầu tháng Cuối tháng
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 24
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 1 m m1 r 2 2
m1 r  m
m1 r  m1 r 2 3 2 3
m1 r  m1 r  m
m1 r  m1 r  m1 r … … … n n …
m1 r  ... m1 r
 Vậy sau tháng n ta được số tiền: nr T m r m r m r r             m r n  n n ...     ...    1  1 1 1 1 1 1   r Bài toán 5
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tiền gửi mỗi tháng m là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền cần gửi mỗi tháng là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 4. Ta có số tiền thu được là: Tr      r n 1  1 1  r   ,  m n   Ar
Mà đề cho số tiền đó là A nên A
1r 1 1r  m  . r    n  
1 r 1 r 1   Bài toán 6
Cứ đầu mỗi tháng gửi vào ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Sau n (tháng
hoặc năm) số tiền thu được là A triệu. Hỏi số tháng hoặc năm n là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tháng thu được đề bài cho là: .
Chứng minh m n
Áp dụng bài toán 4. Ta có: số tiền thu được là: Tr      r n 1  1 1  r   .  m n
Đề cho số tiền đó là A nên: A   
1 r 1 1 rr   Ar       n Ar Ar m 1 r         n log 1  .
   n m   r 1 r m  1 rr r  1 1 1 1 1     
 Như vậy trong trường hợp 2.3.2 ta cần nắm vững công thức bài toán 4 từ đó có thể dễ dàng
biến đổi ra các công thức ở bài toán 5, bài toán 6.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 25
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
2.3.3. Trường hợp vay nợ và trả tiền định kì đầu tháng. Bài toán 7
Vay ngân hàng A triệu đồng. Cứ đầu mỗi tháng (năm) trả ngân hàng m triệu, lãi suất kép
(tháng hoặc năm). Hỏi sau n (tháng hoặc năm) số tiền còn nợ là bao nhiêu?
Người ta chứng minh được số tiền còn nợ là: .
Chứng minh
 Ta xây dựng bảng sau: Tháng Đầu tháng Cuối tháng 1 A m
Am1r  A1rm1r 2 2 2
A1 r  m1 r  m
A1 r  m1 r  m1 r 2 2 3 3 2 3
A1 r  m1 r  m1 r  m A1 r  m1 r  m1 r  m1 r … … … n n 2 n …
A1 r  m1 r ... m1 r  m1 r
 Vậy sau tháng n ta còn nợ số tiền:
T A r m r   m r m r n  n  n ...  2 1 1 1 1  n     n  n n r A r m r ...  r        
A  r  m  r 1  1 1 1 1 1 1   . r
3. Bài toán tăng trưởng dân số.  Công thức tính:  Trong đó:    m X n X m n 1 r
r : tỉ lệ tăng dân số từ năm n đến năm m. 
X : dân số năm m. m,n  
; m n m
X : dân số năm n. n X
Từ đó ra có công thức tính tỉ lệ tăng dân số là m
r mn 1 . XmVí dụ 4.1
Bà Hoa gửi 0,45% triệu vào tài khoản định kỳ tính lãi kép với lãi suất là 8% / năm.
Tính số tiền lãi thu được sau 10 năm. Lời giải
 Áp dụng công thức tính lãi kép, sau 10 năm số tiền cả gốc và lãi bà Hoa thu về là   n A r    , 10 1 100 1 0 08  215,892triệu đồng.
 Suy ra số tiền lãi bà Hoa thu về sau 10năm là 215,892 100 115,892 triệu đồng.  Ví dụ 4.2
Một người muốn gửi tiết kiệm ở ngân hàng và hi vọng sau 4 năm có được 850 triệu
đồng để mua nhà. Biết lãi suất ngân hàng mỗi tháng trong thời điểm hiện tại là
0,45% . Hỏi người đó mỗi tháng phải gửi vào ngân hàng tối thiểu bao nhiêu tiền
để đủ số tiền mua nhà ? (giả sử số tiền mỗi tháng là như nhau và lãi suất trong 4 năm là không thay đổi). Lời giải
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 26
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
 Giả sử người này gửi tiền ở thời điểm t nào đó , kể từ thời điểm này sau 4 năm (48
tháng) ông muốn có số tiền 850 triệu.
 Như vậy rõ ràng ta có thể coi đây là bài toán gửi tiền định kì đầu tháng. A r
 Áp dụng bài toán 5 ta có số tiền phải gửi mỗi tháng là : m    . n  
1 r  1 r 1  
 Theo bài ra n  48,r  0,45%,A  850 .  850 0 . , 45%
Thay vào  ta được m    , triệu đồng.  
1 0, 45% 1 0,45% 15 833 48 1    Ví dụ 4.3
Một bà mẹ Việt Nam anh hùng được hưởng số tiền là 4 triệu đồng trên một tháng
(chuyển vào tài khoản của mẹ ở ngân hàng vào đầu tháng). Từ tháng 1 năm 2016 mẹ
không đi rút tiền mà để lại ngân hàng và được tính lãi suất 1% trên một tháng.
Đến tháng 12 năm 2016 mẹ rút toàn bộ số tiền (gồm số tiền của 12 tháng và số tiền đã
gửi tháng 1
). Hỏi khi đó mẹ lĩnh về bao nhiêu tiền ? (kết quả làm tròn theo đơn vị nghìn đồng). Lời giải
 Nếu ban đầu gửi vào a đồng, từ đầu tháng sau gửi thêm a đồng (không đổi) vào
đầu mỗi tháng với lãi suất r% trong n tháng thì tổng số tiền thu được là : a A a
 r  rn 4      1 1 1  4 
11% 11%11 1 4  50,73 r   1%   triệu đồng.
n 11 là tính từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 12.  Ví dụ 4.4
Đầu năm 2016, anh Hùng có xe công nông trị giá 100 triệu đồng. Biết mỗi tháng
thì xe công nông hao mòn mất 0, 4% giá trị, đồng thời làm ra được 6 triệu đồng
(số tiền làm ra mỗi tháng là không đổi). Hỏi sau một năm, tổng số tiền (bao gồm giá tiền
xe công nông và tổng số tiền anh Hùng làm ra
) anh Hùng có là bao nhiêu? Lời giải
 Sau một năm số tiền anh Hùng làm ra là 6 1 . 2  72 triệu đồng
 Sau một năm giá trị xe công nông còn 12 100 1
(  0,4%)  95,3042 triệu đồng
 Vậy sau một năm số tiền anh Hùng có là 167,3042 triệu đồng  Ví dụ 4.5
Bác B gởi tiết kiệm số tiền ban đầu là 50 triệu đồng theo kỳ hạn 3 tháng với lãi suất
0,72% tháng. Sau một năm bác B rút cả vốn lẫn lãi và gởi theo kỳ hạn 6 tháng với lãi
suất 0,78% tháng. Sau khi gởi đúng một kỳ hạn 6 tháng do gia đình có việc bác gởi
thêm 3 tháng nữa thì phải rút tiền trước hạn cả gốc lẫn lãi được số tiền là 57 6 . 94 9 . 45,55
đồng (chưa làm tròn). Biết rằng khi rút tiền trước hạn lãi suất được tính theo lãi suất
không kỳ hạn, tức tính theo hàng tháng. Trong số 3 tháng bác gởi thêm lãi suất là Lời giải
 Số tiền bác B rút ra sau năm đầu:T  50 0 . 00 0 . 00 * 1 0,0072 * 34 1
 Số tiền bác B rút ra sau sáu tháng tiếp theo:T T * 1 0,0078* 6 2 1  
 Số tiền bác B rút ra sau ba tháng tiếp theo: 57 6 . 94 9 . 45,55
T T * 1 r3  57 6 . 94 9 . 45,55  r  3 1  0,004  0,4% . 3 2 T2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 27
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 4.6
Bạn Nam là sinh viên của một trường Đại học, muốn vay tiền ngân hàng với lãi suất
ưu đãi trang trải kinh phí học tập hàng năm. Đầu mỗi năm học, bạn ấy vay ngân hàng
số tiến 10 triệu đồng với lãi suất là 4% . Tính số tiền mà Nam nợ ngân hàng sau 4 năm,
biết rằng trong 4 năm đó, ngân hàng không thay đổi lãi suất ( kết quả làm tròn đến nghìn đồng). Lời giải
 Tổng số tiền bạn Nam vay ( gốc và lãi) sau 4 năm là: A
  , 4    , 3    , 2 6 6 6 6 10 1 0 04 10 1 0 04 10 1 0 04 10 10,04 4   ,  
10 1 0,04 1 1 0,04  1 0,042  1 0,043 1 1 0 04 6 6 10 1 0,04   .         ,  44163256 1 1 0 04
 Nên A  44163000 đồng  Ví dụ 4.7
Một giáo viên được nhận lương khởi điểm là 8 0 . 00 0
. 00 đồng/tháng. Cứ sau hai năm
lương mỗi tháng của giáo viên đó được tăng thêm 10% so với mức lương hiện tại.
Tính tổng số tiền T (đồng) giáo viên đó nhận được sau 6 năm làm việc. Lời giải
 Lương 2 năm đầu tiên của giáo viên đó nhận được là 6 6 T  8 1 . 0 2 . 4 192 1 . 0 (đồng) 1
 Theo công thức tính lãi kép, lương 2 năm tiếp theo giáo viên đó nhận được: T  24 8 . 1 . 0 .110%1 6 6  212,2 1 . 0 (đồng) 2
 Lương 2 năm cuối cùng giáo viên đó nhận được: T  24 8 . 1 . 0 .110%2 6 6  232,32 1 . 0 (đồng) 3
 Tổng số tiền T (đồng) giáo viên đó nhận được sau 6 năm làm việc:
T T T T  635,520,000 (đồng). 1 2 3  Ví dụ 4.8
Anh Hưng đi làm được lĩnh lương khởi điểm 4 0 . 00 0
. 00 đồng/tháng. Cứ 3 năm, lương
của anh Hưng lại được tăng thêm 7% /1 tháng. Hỏi sau 36 năm làm việc anh Hưng
nhận được tất cả bao nhiêu tiền? (Kết quả làm tròn đến hàng nghìn đồng). Lời giải
 Gọi a là số tiền lương khởi điểm, r là lương được tăng thêm.
+ Số tiền lương trong ba năm đầu tiên: 36a
+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp: a  . a r  a    r1 36 36 1
+ Số tiền lương trong ba năm kế tiếp: a  r2 36 1 …
+ Số tiền lương trong ba năm cuối: a  r11 36 1 .
 Vậy sau 36 năm làm việc anh Hưng nhận được:
  r1  r2  r3 ... r11 1 1 1 1 1 .a 3 . 6  2 5 . 75 9 . 36983 2 5 . 75 9 . 37 0 . 00   đồng.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 28
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 4.9
Một người đem gửi tiền tiết kiệm vào một ngân hàng với lãi suất 1% một tháng. Biết
rằng cứ sau mỗi quý ( 3 tháng) thì lãi sẽ được cộng dồn vào vốn gốc. Hỏi sau tối thiểu
bao nhiêu năm thì người đó nhận lại được số tiền bao gồm cả vốn lẫn lãi gấp ba lần số tiền ban đầu Lời giải
 Gọi a là số tiền người đó gửi ban đầu
 Số tiền nhận được cả gốc lẫn lãi sau N năm là   N T a  , 4 1 0 03 T    N
 , 4   N.ln ,  ln 3 3 1 0 03 3 4 1 03  ln 3  N   9,29 a 4 ln1, 03  Ví dụ 4.10
Một người vay ngân hàng một tỷ đồng theo phương thức trả góp để mua nhà. Nếu
cuối mỗi tháng, bắt đầu từ tháng thứ nhất người đó trả 40 triệu đồng và chịu lãi số
tiền chưa trả là 0,65% mỗi tháng (biết lãi suất không thay đổi) thì sau bao lâu người
đó trả hết số tiền trên? Lời giải
 Gọi A là số tiền vay, a là số tiền gửi hàng tháng r là lãi suất mỗi tháng.
 Đến cuối tháng thứ n thì số tiền còn nợ là: a        n 1 r      T An n n n
1 r   a 1 r 1
1  1 r 2 ...1  A1 r    r
 Hết nợ đồng nghĩa T  0 a  n  1 r       a Ar n a a A  r 1 n 1   0 
1r   n  log r 1r r r a Ar
 Áp dụng với A  1 (tỷ), a  0,04 (tỷ), r  0,0065 ta được n  27,37 .
 Vậy cần trả 28 tháng.  Ví dụ 4.11
Năm 2014, một người đã tiết kiệm được x triệu đồng và dùng số tiền đó để mua nhà
nhưng trên thực tế người đó phải cần 1,55x triệu đồng. Người đó quyết định gửi tiết
kiệm vào ngân hàng với lãi suất là 6,9% / năm theo hình thức lãi kép và không rút
trước kỳ hạn. Hỏi năm nào người đó mua được căn nhà đó (giả sử rằng giá bán căn
nhà đó không thay đổi). Lời giải n
Số tiền người gửi tiết kiệm sau n năm là x1 6,9%  n n
Ta cần tìm n để x1 6,9% 1,55x  1 6,9% 1,55  n  6,56...
 Do đó, người gửi tiết kiệm cần gửi trọn 7 kỳ hạn, tức là 7 năm.
 Vậy đến năm 2021 người đó sẽ có đủ tiền cần thiết.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 29
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 4.12
Một người gửi ngân hàng 100 triệu đồng theo hình thức lãi kép, lãi suất 0,5% một
tháng (kể từ tháng thứ 2, tiền lãi được tính theo phần trăm tổng tiền có được của tháng
trước đó và tiền lãi của tháng sau đó). Hỏi sau ít nhất bao nhiêu tháng, người đó có
nhiều hơn 125 triệu đồng? Lời giải n
Số tiền cả vốn lẫn lãi người gởi sau n tháng: 1001 0,005 100 1 . ,005n S    (triệu đồng) 1,005n S S   n  log . 1,005 100 100
 Để có số tiền S 125 (triệu đồng) thì phải sau thời gian S 125 n  log  log  44,74(tháng) 1,005 1,005 100 100
 Vậy: sau ít nhất 45 tháng người đó có nhiều hơn 125 triệu đồng.  Ví dụ 4.13
Ông Nam gởi 100 triệu đồng vào ngân hàng theo thể thức lãi kép kì hạn 1 năm với lãi
suất là 12% một năm. Sau n năm ông Nam rút toàn bộ số tiền (cả vốn lẫn lãi). Tìm số
nguyên dương n nhỏ nhất để số tiền lãi nhận được lớn hơn 40 triệu đồng (giả sử lãi
suất hàng năm không thay đổi) Lời giải
 Gọi T là tiền vốn lẫn lãi sau t tháng, a là số tiền ban đầu n
 Tháng 1 t  
1 : T a 1 r 1  
 Tháng 2 t  2 : T a1 r2 2 ……………….  t
Tháng nt n :T a r n 1  T 140 n a
T a r t    (tháng) n   ln ln t 100 1
ln   r ln  % 33,815 1 1 1  t
Để số tiền lãi nhận được lớn hơn 40 triệu thì n   2,818 12  Vậy n  3.  Ví dụ 4.14
Tỉ lệ tăng dân số ở Việt Nam được duy trì ở mức 1,05%. Theo số liệu của Tổng cục
thống kê, dân số Việt Nam năm 2014 có 90.728.900 người. Với tốc độ tăng dân số
như thế đến năm 2030 thì dân số của Việt Nam là bao nhiêu? Lời giải
 Từ năm 2014 đến năm 2030 cách nhau số năm là: 2030 2014 16 năm.
 Dân số Việt Nam năm 2030 : A  9072890011,05%16 107232574 (người). 16
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 30
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT PHƯƠNG TRÌNH MŨ A. LÝ THUYẾT CHUNG.
 Phương trình mũ cơ bản: x
a ba  0, a   1 .
 Phương trình có một nghiệm duy nhất khi b  0.
 Phương trình vô nghiệm khi b  0 . B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 5.1. Phương trình mũ cơ bản
 Giải phương trình mũ cơ bản: x
a ba  0, a   1 .  Khi đó x
a b x  log b a Lưu ý:
 Phương trình có một nghiệm duy nhất khi b  0.
 Phương trình vô nghiệm khi b  0 .  Ví dụ 5.1.1 1
Phương trình 3x  4 có nghiệm là
A. x  log 3 .
B. x  log 2 .
C. x  log 3 .
D. x  log 4 . 2 3 4 3 Lời giải Chọn C 1 1 Ta có 3x  4 
 log 4  x  log 3 . 3 4 xVí dụ 5.1.2
Nghiệm của phương trình 8x  4 là 2 1 1 A. x  .
B. x   . C. x  . D. x  2  . 3 2 2 Lời giải Chọn A 2
Ta có: 8x  4  x  log 4 2  x  log 2  8 3 2 3  Ví dụ 5.1.3
Nghiệm của phương trình x x 1  x x 1 2 2 3 3     là 3 2 A. x  log .
B. x 1.
C. x  0 . D. x  log . 3 4 4 3 2 3 Lời giải Chọn A x     3 3 3 x x 1 x x 1 2  2  3  3  3 2 . x  4 3 . x    x    log 3  2  4 4 2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 31
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.2. Đưa về cùng cơ số f xgx
Với a  0 , a 1: aa
f x  gx .  Ví dụ 5.2.1  1 Phương trình 2x 1 2   0 có nghiệm là 8 A. x  1  .
B. x  2 . C. x  2  .
D. x 1. Lời giải Chọn A  1 Ta có 2x 1 2x 1  3 2 0 2 2      x  1  8  Ví dụ 5.2.2x 2
Tìm tập nghiệm của phương trình 1 2  4x . A. 4  3,4   3 . B. 2  3,2   3 . C.  4   3, 4   3. D.  2   3, 2   3. Lời giải Chọn B     x 2  x 2 3 1 xx 2 2 Ta có 1 2 2  4  2
 2 x  x   2 1
 2x x  4x 1  0   . x  2  3  Ví dụ 5.2.3 x 1   1 
Nghiệm của phương trình  125x   là  25  2 1 A.  . B. 4 . C.  . D. 1 5 8 Lời giải Chọn A x 1   1  2 x  x  2 Ta có 1 3  125  5  5 x  2  x  
1  3x x     .  25  5  Ví dụ 5.2.4 2 x 1  x2  1 
Tìm tập hợp tất cả các nghiệm của phương trình    2 2 .  4  11  2   2   11 A.   . B.   . C.   . D.    2  11  11  2  Lời giải Chọn C 2 x 1  x2  1  Ta có    2 2  4  x2 3x2 3x  2       1 2x 1  2 2 2 2  2 2 .  4  x2 2  2  2  4  x  2   x     2 11
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 32
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.3. Logarit hóa 0    a  1, b  0  f x Phương trình ab   . f  x   log b af xgxf xgx Phương trình ab  log a  log bf x g x b a a    .loga f xgx hoặc log a  log bf x a g x b b  .logb  .  Ví dụ 5.3.1
Tìm tập nghiệm S của phương trình x 1 2   8 .
A. S    3 . B. S    2 .
C. S  0;  2 . D. S    12 Lời giải Chọn B x 1
2   8  x 1  log 8  x 1  3  x  2 . 2  Ví dụ 5.3.2 x x
Tìm tập nghiệm S của phương trình 4 3 3  4 . log log 4    4  3 
A. S   . B. S    . 1  log 3   4   1log 3  log log 4    4  3  C. S   . D. S    log   4 log 4   log 3   4 3  4  Lời giải Chọn B 4x 3x 3  4 4x 3x  .log 4 log log 4 4  3    log 3x x .log 4  x  .
x log 3  log log 4  x  . 4 4  3  4  3  1 log 3 4  Ví dụ 5.3.3
Giải phương trình sau: x. x , . x  51 2 5 0 2 10 3 3 1 A. x  .
B. x  0 . C. x  1  . D. x   log 2 2 2 4 Lời giải Chọn D x PT   .  5x5 2 5  0,2 1 . 0
x  log0,25x 5  4x  6 3 1 log 2  x   .log 2 . 2 4  Ví dụ 5.3.4 Cho phương trình x x 1 4 2   3  0. Khi đặt 2x t
ta được phương trình nào sau đây A. 2
2t  3t  0 .
B. 4t 3  0 . C. 2
t t  3  0 . D. 2
t  2t  3  0 Lời giải Chọn D Phương trình 4x 2 2 . x   3  0
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 33
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy gx    g x t a 0   
Biến đổi quy về dạng: f a
  00  a  1     .  f  t  0 9x  t  3x
 Thông thường sẽ gặp các cơ số: 4x 
t  2x ;t  0 . 25x  t  5xVí dụ 5.4.1
Tập nghiệm của phương trình 9x 5 3 . x   6  0 là
A. S  1;log 2 . B. S   log 2 . C. S    1 . D. S     3  3  Lời giải Chọn A x 9x 5 3 . x   6  0  23 5 3.x    6  0  x2 3 5 3 . x    6  0 (**) t  2 
t  3x  2 x  log 2 Đặt 3x t   0. Khi đó: (**) 2
t 5t  6  0     3   t  3 
  t  3x  3 x 1
Vậy nghiệm của phương trình là x  1 x  log 2 . 3  Ví dụ 5.4.2
Số nghiệm của phương trình x x 1 4 4 . 9 2 .   8  0 (*) là: A. 3 . B. 1. C. 2 . D. 0 Lời giải Chọn C x   2  4   2x t  0 x  1  (*) 2 4 2 . x 18 2 . x   8  0    1   . 2   4
t 18t  8  0 2x  x  2  2
Vậy phương trình có hai nghiệm x  1  và x  2 .  Ví dụ 5.4.3 Giải phương trình 12 2 x 15 2
. x 8  0 * . 3 A. x  .
B. x  0 . C. x  1  .
D. x  5 2 Lời giải Chọn C * 2 2 2 . x 15 2 . x   8  0 t   2x  0     2x t  0  1 1 . x 2 2 2 15 2 . x   8  0       2x t   x  1  2 2
t 15t 8  0  2 2   t  8 
Vậy phương trình có nghiệm x  1  .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 34
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.5. Đặt ẩn phụ với phương trình đẳng cấp
 Phương trình đẳng cấp có dạng: 2 2 . m X  . n XY  . p Y  0 .  2 f xf x
Khi đó với phương trình mũ đẳng cấp có dạng: . m a  . n  . a b   2 f x  . p b  0
 Phương pháp làm như sau: f x 2 f xa  .ab   2 f xb . m  . n  . p  0 2 f x 2 f x 2 f xb b b f x01   2 f xa 2 Chia 2 vế cho b f xf x , đặt    t  0 .        a a b   . m      . n    p  0  b    b    2  . m t  .
n t p  0 . f x 2 f xa  .ab   2 f xb . m  . n  . p  0 2 f x 2 f x 2 f xa a a f x02   2 f xb Chia 2 vế cho a , đặt  f xf x 2   t  0 .        b b a   m  . n    . p    0    a   a     2  m  . n t  . p t  0 .  Lưu ý:
Đây là dạng sẽ có trong bài “Bất phương trình mũ”, lúc giải BPT mũ ta cần chú ý đến cơ
số lớn hay bé hơn 1. Để giảm sai sót chúng ta hãy “chia 2 vế” cho cơ số bé nhất !!!  Ví dụ 5.5.1
Giải phương trình sau: 8x 18x 2 2 . 7x   (*)
A. x 1.
B. x  log 2 . C. x  1  .
D. x  0 3 Lời giải Chọn D x  2 x 3x    3 x 3   3  t    0    3  (*)  1  2   .     2   t   1    x  0 .  2   2    2  3 2 2
t t 1  0
Vậy phương trình có nghiệm x  0 .  Ví dụ 5.5.2
Số nghiệm của phương trình: 25x 15x 2 9 . x   (*) là: A. 0 . B. 3 . C. 1. D. 2 Lời giải Chọn C x    x  5 t    0 2 x x    5   x 5   5  t    0     3   5  (*)    2  0        3     1    x  0 .  3   3     t 1  3  2 t   t  2  0   t  2  
Vậy phương trình có nghiệm x  0 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 35
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.6. Đặt ẩn phụ với tích hai cơ số bằng 1
 Phương trình đẳng cấp có dạng: 2 2 . m X  . n XY  . p Y  0 .  f xf x
Phương trình mũ ta xét có dạng: . m a  . n b
p  0  trong đó .ab 1.
 Phương pháp làm như sau: 1 f xf x 1 Vì .
a b  1 b  
 Đặt t a ,t  0  b  . a t 1 Khi đó  2  . m t  .
n p  0  . m t n  . p t  0 . tVí dụ 5.6.1 x x
Tìm tích các nghiệm của phương trình  2   1
  2  1  2 2  0 . A. 2 . B. 1. C. 0 . D. 1 Lời giải Chọn B Ta có:  2   1  2   1  1 x x
Đặt t   2  
1 , điều kiện t  0 . Suy ra    1 2 1  t 1
Phương trình trở thành:  t  2 2  0 t x
t  2 1 2 1  2 1 x 1  2  
t  2 2t 1  0   . x x
t  2 1  2  1  2 1  2  1   2   1 1  x  1  
Vậy tích của hai nghiệm x x  1. 1   1  1 2    Ví dụ 5.6.2 x x Phương trình 3 5  3 5  3 2 . x     có tổng các nghiệm là A. 0 . B. 1. C. 1. D. 2 Lời giải Chọn A       x x x x  3 5   3 5  3 5 3 5  3 2 . x        3   . 2   2      xx  3 5  3 5   3 5   3 5  Thấy    1       . 2  2   2   2         x  3 5   3 5  1 Đặt t     0      2      2 t   x  3 5  3 5  3  5    t     2 2 1   x 1 2 2
t   3  t  3t 1 0       x 1 t           x  1 3 5  3 5 3 5 3 5 t         2  2  2  2     
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 36
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.7. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số y f x là hàm số liên tục và đồng biến trên  ;
a b , y gx là hàm số
liên tục và nghịch biến trên  ;
a b thì phương trình f x  gx có tối đa một nghiệm trên  ; a b .
 Phương pháp làm như sau:
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  k , với k là hằng số
 Chứng minh f x là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
01  Tìm x sao cho f x k 0  0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  k . 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  gx, với D ,D lần lượt là tập xác định 1 2
của hai hàm số f x , gx
02  Chứng minh f xlà hàm đồng biến và gx nghịch biến trên tập D D (hay ngược lại) 1 2
 Tìm x sao cho f x g x 0   0 0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  gx. 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f u  f v, với hàm số f t là hàm đồng
03 biến(hay nghịch biến).
 Phương trình f u  f v  u v .  Lưu ý:
⓵ Nếu f xvà gx là hàm đồng biến(nghịch biến) trên  ;ab thì f x gx cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên  ; a b . ⓶ Hàm số x
y a đồng biến khi a 1và nghịch biến khi 0  a 1.  Ví dụ 5.7.1
Phương trình 2016x  2x  2018  0 có tất cả bao nhiêu nghiệm thực? A. 1. B. 2. C. 3 . D. 4 Lời giải Chọn A
Xét hàm số :    2016x f x
 2x  2018. Tập xác định:
Khi đó    2016x f x ln 2016  2  0, x
  . Do đó hàm số luôn đồng biến trên . Mà f  
1  0 nên x 1 là nghiệm duy nhất của phương trình.  Ví dụ 5.7.2 2
Tổng các nghiệm của phương trình x x x 1  5 2 3  3
15  2x x là: A. 6  . B. 1. C. 5 . D. 2 . Lời giải Chọn D 2 Phương trình x x 2 x 1  5  3
x x  3  x 15 (1)
Xét hàm số :    3t f tt, t   .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 37
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Khi đó    3t f t ln3 1  0, t
  . Do đó hàm số luôn đồng biến trên . x  
Do đó phương trình (1)  f  2
x x  f x   2
15  x x x  3 15   . x  5 Vậy x  3
 , x  5 là của phương trình.  Ví dụ 5.7.3 Phương trình    1 2 . x x
x 1 có bao nhiêu nghiệm thực A. 1. B. 0 . C. 3 . D. 2 . Lời giải Chọn D
Vì x 1 không là nghiệm của phương trình nên ta có    1 1 2
. x  1  2x x x xx 1 Hàm số 2x y  đồng biến trên R , x 1 Hàm số y  ; và 1; .
x  nghịch biến trên  1 1
Do đó phương trình đã cho có hai nghiệm.  Ví dụ 5.7.3 x x x
Phương trình  3  2    3  2    10  có tất cả bao nhiêu nghiệm thực? A. 1. B. 0 . C. 3 . D. 2 . Lời giải Chọn A x x x x x
 3  2   3  2 
3  2    3  2    10        1     10 10     x x      
Xét hàm số f x 3 2 3 2           10 10     Ta có: f 2 1 3  2 3  2
Hàm số f x nghịch biến trên do các cơ số 1; 1 10 10
Vậy phương trình có nghiệm duy nhất là x  2 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 38
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 5.8. Phương trình chứa tham số
 Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình mũ ta có hai cách phổ biến:
 Cô lập được tham số m.
01  Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
 Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
02  Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
 Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán  Ví dụ 5.8.1
Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số m để phương trình 16x  2 1 . 2x  (  2) 9 . x m  0 có nghiệm dương? A. 2 . B. 4 . C. 3 . D. 1. Lời giải Chọn A
Phương trình 16x  2 1 . 2x  (  2) 9 . x m  0 có nghiệm x  0; 2 x x  4   4 
Phương trình tương đương  2.
 (m  2)  0       có nghiệm x  0;  3   3  x  4  Đặt t  ,t  1;      3    2
  t  2.t (m 2)  0, t  1; 2
t  2.t  2  , m t  1; Xét 2
y t  2.t
Phương trình có nghiệm t
 1; khi 2m  1   m 3  Ví dụ 5.8.2
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để phương trình 2 2 4xx 4 9  4 3 . xx
 2m1 0 có nghiệm? A. 27 . B. 25 . C. 23. D. 24 . Lời giải Chọn B
ĐKXĐ: x  0; 4   . Đặt 2
t  4x x với x  0; 4 
 thì t  0; 2   Đặt 3t u  với t  0; 2   thì u 1  ;9  
Khi đó, tìm m đề phương trình 2
u  4u  2m 1  0 có nghiệm thuộc đoạn 1  ;9   . 2  2m u
  4u1, với u 1  ;9  
Xét hàm số f u 2  u
  4u1  f u  2
u 4  0  u  2 . Ta có, f  
1  4 , f 2  5, f 9  4  4 . 5
Do đó, phương trình có nghiệm khi và chỉ khi 4
 4  2m  5  2  2  m  . 2
Vậy có 25 số nguyên của tham số m .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 39
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 5.8.3 Gọi  ;
a b là tập các giá trị của tham số m để phương trình 2 2 x 8 x e
e m  0 có
đúng hai nghiệm thuộc khoảng 0;ln5 . Tổng a b là A. 2 . B. 4 . C. 6  . D. 14 . Lời giải Chọn D Đặt x
t e ; x 0; ln5 tương ứng t 1;5 . Phương trình thành 2
2t 8t m . Xét f t 2
 2t 8t với t 1;5 có f t  4t 8
Phương trình đã cho có 2 nghiệm pb thuộc 0;ln5
Khi f t  m có hai nghiệm t 1;5  8   m  6   Ví dụ 5.8.4
Gọi S là tập hợp các giá trị nguyên của tham số m sao cho phương trình x x 1  2 25  m 5 .
 7m 7  0 có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi S có bao nhiêu phần tử. A. 7 . B. 1. C. 2 . D. 3 . Lời giải Chọn C Xét x x 1  2 25  m 5 .
 7m 7  0   1 . Đặt  5x t
t  0 .   2 2
1  t  5mt  7m  7  0 2 . YCBT   
1 có hai nghiệm phân biệt  2 có hai nghiệm phân biệt t ,t  0 1 2 2    25m  4 2 7m  7  0 0     2 21 S   0  5  m  0  1 m  .   3 2 P  0 7  m  7  0 
Mà m  m2; 
3 . Vậy có 2 giá trị nguyên của tham số m .  Ví dụ 5.8.5
Gọi S là tất cả các giá trị nguyên của tham số m sao cho phương trình x x 1  2 4  m 2 .
 2m 5  0 có hai nghiệm phân biệt.
Hỏi S có bao nhiêu phần tử. A. 2 . B. 1. C. 3 . D. 5 . Lời giải Chọn B x x 1  2 x x 2 4  m 2 .
 2m 5  0  4  2m 2 .  2m 5  0 (1) Đặt  2x t
,t  0 . Phương trình (1) thành: 2 2 t  2 .
m t  2m  5  0 (2)
YCBT  (2) có 2 nghiệm dương phân biệt  2 2   '  0
m  2m  5  0  5  m  5     10  S
  0  2m  0  m  0   m  5. 2    2 P  0 2  m  5  0  5 5 m   hoac m   2 2
Do m nguyên nên m  2 . Vậy S chỉ có một phần tử
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 40
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG.
 Phương trình logarit cơ bản: log f x  ba  0, a  . a 1
Lưu ý: khi giải phương trình logarit cần phải có điều kiện để logarit tồn tại. B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 6.1. Phương trình logarit cơ bản
 Giải phương trình logarit cơ bản: log x b a  Khi đó log b
x b x a a a a  0, 1  Ví dụ 6.1.1
Tìm tập nghiệm S của phương trình log x  2  2. 4   A. S    16 . B. S    18 . C. S    10 . D. S    14 . Lời giải Chọn B x  2  0 x  2 x  2
Ta có log x  2  2        x 18 . 4   log  x2 2   log 4 2 x  2  4 x 18 4 4  Ví dụ 6.1.2
Phương trình log x 1  3 có bao nhiêu nghiệm ? 2 A. 0 . B. 1. C. 2 . D. 3 . Lời giải Chọn C
Điều kiện: x 1 0  x 1. x 1  8 x  9
Phương trình tương đương với    x 1  8  x  7     Ví dụ 6.1.3 2 Phương trình 2 log
x  2  8 có tất cả bao nhiêu nghiệm thực? 4 2   A. 2. B. 3. C. 4. D. 8. Lời giải Chọn B 2 2 log x  2  8   1 4 2    ĐK: 2
x  2  0  x   2   2          x 4 x 2 x 2 x     8 2 2 4 1 2 2  x  2 2 2  4     2 x  0 x  0.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 41
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.2. Đưa về cùng cơ số
 Cho 1 a  0 . Với điều kiện các biểu thức f x và gx xác định, ta thường đưa các phương
trình logarit về các dạng cơ bản sau:  f x  0
Loại 1: log f x b   . a     f  xb   a  f x  0
Loại 2: log f x  log g x   . a a     f  x   g x  Ví dụ 6.2.1
Phương trình lnx  
1  ln x  3  lnx  7 có bao nhiêu nghiệm ? A. 0 . B. 2 . C. 1. D. 4 Lời giải Chọn C x  Điều kiện x  1
 , phương trình  x  x   1 1 3  x  7   . x  4  
Kết hợp điều kiện ta có nghiệm của phương trình là x 1.  Ví dụ 6.2.2
Giải phương trình 2 log  2
x x 1  log x 1 . 2    2
A. vô nghiệm.
B. x  2.
C. x  0, x  2. D. x  3. Lời giải Chọn C x 1 0 Phương trình  log  2
x x 1  log x 1    x  2 . 2  2   2
x x 1 x 1  Ví dụ 6.2.3
Số nghiệm của phương trình log x 12 .log 2 1 là: 4   x A. 0. B. 2. C. 3. D. 1 Lời giải Chọn D
Điều kiện : 0  x 1 x  3  L
log x 12 .log 2  1  log x 12  log x  x x 12  0   4   x 2   2 2   2 x  4  N  Ví dụ 6.2.4
Tập nghiệm của phương trình log x  4  2log 14  x  4 là 3   9   A. S    5 .
B. S    5 .
C. S    5 . D. S     . Lời giải Chọn A Điều kiện 4   x 14.
Ta có: log x  4  2log 14  x  4 3   9  
 log x  4  log 14  x  4  log x  4 14  x  4 2 4
 x 10x  56  3  x  5. 3    3   3  
So với điều kiện ta được S    5 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 42
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.3. Mũ hóa
 Với điều kiện các biểu thức f x và gx xác định, ta thường đưa các phương trình logarit về các dạng cơ bản sau:
f x   log f x g xa    a       0 0 1  f  xgx  aVí dụ 6.3.1
Tập nghiệm của phương trình log  x 1
5   25x  2 là: 2  A. S    1 .
B. S  log 5 . 3   1   1  C. S  0;  . D. S     log 5  log 4   4  5  Lời giải Chọn C Điều kiện x 1 5   25x  0 . 5x 1  x  0 log  x 1 5   25x  2 x 1 5    25x  4 2 5 x 5 5 . x    4  0     . 2  5x  4  x  log 4  5
Kết hợp với điều kiện, ta được tập nghiệm của phương trình đã cho là S  0;log 4 . 5   Ví dụ 6.3.2
Số nghiệm của phương trình log  x 2 x 1 25 2     x là A. 0 . B. 1. C. 2 . D. 3 Lời giải Chọn B Điều kiện x 2x 1 25 2    0 . log  x 2 x 1 25 2     x x 2x 1 25 2    10x x x     2 x x  2   2  25x 2 4 . x 10x    4 10  1 2   0      2  1  0       25   25   5   5 
t  1 loai x  2   Đặt   
t t  0 . Khi đó  trở thành 2
2t t 1  0  .   1 5  t  thoa  2 x 1  2  1 1 t       x  log  log 2 . 2  5  2 2 5 2 5 2  
Kết hợp với điều kiện, ta được tập nghiệm của phương trình đã cho là S  log 2 . 5   2 
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 43
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.4. Đặt ẩn phụ dễ thấy
 Giải phương trình f log g x  , 0  a   1 . a   0
Bước 01. Đặt t  log g x * a  
Bước 02. Tìm điều kiện của t (nếu có)
Bước 03. Đưa về giải phương trình f t  0 đã biết cách giải.
Bước 04. Thay vào * để tìm x .  Ví dụ 6.4.1 Giải phương trình 2
log x  4log x  3  0 . 3 3 A. S    1 . B. S    27 .
C. S  3; 2  7 . D. S    3 Lời giải Chọn C
Điều kiện: x  0 . Đặt log x t . 3 t 1 log x 1 x  3 PT 2
t  4t  3  0   3      S  3;2  7 . t  3 log x  3  x  27 3  Ví dụ 6.4.2
Số nghiệm của phương trình log x  log 64  1 là 2 x A. 0 . B. 3 . C. 2 . D. 1 Lời giải Chọn C
Điều kiện : 0  x 1.
Phương trình  log x  6log 2 1. Đặt t  log x , t  0 2 x 2   2 x 8 6 t  t 6  0 t  3 log x  3 PT  t  1     2     1 . t t   0  t  2  log x  2    x  2  4  1 
Kết hợp điều kiện, suy ra phương trình đã cho có tập nghiệm là S  8  ; .  4   Ví dụ 6.4.3
Tích các nghiệm phương trình 2 2
log x  log x 1  5  0 là 3 3 A. 0 . B. 3 . C. 2 . D. 1 Lời giải Chọn D
Điều kiện: x  0 . Đặt 2
log x 1  t , t   1 . 3 t  2 N 2  
PT  t t  6  0  t  3   L 3 log x  3 x  3 2 2 3
 log x 1  2  log 1  4     3 3  3 log x   3   x  3 3
Kết hợp điều kiện, suy ra phương trình đã cho có tập nghiệm là S   3  3 3 ; 3 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 44
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.5. Phương pháp hàm số
Định lí. Nếu hàm số y f x là hàm số liên tục và đồng biến trên  ;
a b , y gx là hàm số
liên tục và nghịch biến trên  ;
a b thì phương trình f x  gx có tối đa một nghiệm trên  ; a b .
 Phương pháp làm như sau:
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  k , với k là hằng số
 Chứng minh f x là hàm đồng biến( nghịch biến) trên tập xác định.
01  Tìm x sao cho f x k 0  0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  k . 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f x  gx, với D ,D lần lượt là tập xác định 1 2
của hai hàm số f x , gx
02  Chứng minh f xlà hàm đồng biến và gx nghịch biến trên tập D D (hay ngược lại) 1 2
 Tìm x sao cho f x g x 0   0 0
 Kết luận x là nghiệm duy nhất của phương trình f x  gx. 0
 Biến đổi phương trình đã cho về dạng f u  f v, với hàm số f t là hàm đồng
03 biến(hay nghịch biến).
 Phương trình f u  f v  u v .  Lưu ý:
⓵ Nếu f xvà gx là hàm đồng biến(nghịch biến) trên  ;ab thì f x gx cũng là
hàm đồng biến (nghịch biến) trên  ; a b . ⓶ Hàm số x
y a đồng biến khi a 1và nghịch biến khi 0  a 1.  Ví dụ 6.5.1
Phương trình log x  2  log x 1 có bao nhiêu nghiệm? 2   3   A. 1. B. 2. C. 3 . D. 4 Lời giải Chọn A x 1  0 Điều kiện 
x  2. Đặt log x  2  log x 1  t 2   3   x  2  0
x  2  2t t t       1 2
 3t  2t  1  3t  1 2t    1      .
 x 1 3t  3   3 
Dễ thấy t 1 là một nghiệm của  . t t     t t     Xét f t 1 2    
   f t 1 1 2 2
   ln    ln  0 , f t nghịch biến trên ,  3   3   3  3  3  3
g t 1 là hàm hằng   có một nghiệm duy nhất t 1  x  4.
Kết hợp với điều kiện, ta được nghiệm của phương trình đã cho là x  4 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 45
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 6.5.2
Giải phương trình log x  2  log 3x  4  2 . 3   7  
A. x  5 .
B. x 1
C. x  3. D. x  1  Lời giải Chọn B x  2   4
Điều kiện của phương trình là  4  x   . x    3  3
Phương trình có một nghiệm x 1  4 
Xét f x  log x  2  log 3x  4 trên  ;    3   7    3  1 3
Ta có : f x     . x  ln  x  0 2 3 3 4 ln 7    4
f x đồng biến trên  ;  
 ; gx  2 là hàm hằng.  3 
Nên phương trình đã cho có một nghiệm duy nhất x 1.  Ví dụ 6.5.3
Giải phương trình log  2
x x  6  x  log (x  2)  4 . 2  2 A. 5 x  . B. x  1 
C. x  4 .
D. x  3 2 Lời giải Chọn C 2
x x  6  0 Điều kiện:   x  3. x  2  0 PT  log  2
x x  6  log
x  2  4  x 2  2   2 x x  6  log
 4  x  log x  3  x  4 (2) 2 2   x  . 2
Vì log 4  3  4  4 nên phương trình (2) có một nghiệm x  43;  . 2  
Xét hàm số f x  log x 3  x , 2   1
Ta có f x     , x
  ; nên f x đồng biến trên tập xác định. x  3 1 0 3  ln 2
Do đó phương trình đã cho có một nghiệm duy nhất x  4 .
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 46
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 6.6. Phương trình chứa tham số
 Để giải bài toán tìm tham số m trong phương trình logarit ta có hai cách phổ biến:
 Cô lập được tham số m.
01  Ta dùng đồ thị hàm số để biện luận số nghiệm (bài toán tương giao).
 Không cô lập được tham số m và có liên quan đến Vi-ét.
02  Đặt ẩn phụ đưa về phương trình bậc hai/bậc ba.
 Kết hợp định lý Vi-ét để giải quyết yêu cầu bài toán  Ví dụ 6.6.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 2
log x mlog x 1  0 có nghiệm duy nhất nhỏ hơn 1. 3 3 A. m  2  . B. m  1  .
C. m  2 .
D. m 1. Lời giải Chọn A
Điều kiện: x  0 . Vì phương trình có nghiệm nhỏ hơn 1 nên suy ra 0  x 1. 1 Đặt log
x t , với 0  x 1 t  0 . Phương trình 2
t mt 1 0  t   m (*) . 3 t
Phương trình đã cho có nghiệm duy nhất nhở hơn 1
 (*) có nghiệm duy nhất trên ;0 . 1 1 t 1(;0)
Xét f (t)  t  trên ; 0 , ta có: f (t) 1  0   . t 2 t t  1  (  ; 0)
Dựa vào bảng biến thiên ta được m  2
 thỏa mãn đề bài toán.  Ví dụ 6.6.2
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 2
log x mlog x  2m  7  0 có hai nghiệm x , x thỏa mãn x .x  81. 3 3 1 2 1 2
A. m 12 .
B. m  0 .
C. m  2 .
D. m  4 . Lời giải Chọn D
Điều kiện: x  0 . Giả sử phương trình có hai nghiệm x , x . 1 2
Đặt t  log x , phương trình 2
t mt  2m 7  0 (*) . 3
Phương trình đã cho có 2 nghiệm x , x  (*) có hai nghiệm t , t 1 2 1 2 2
m 8m  28  0 m   .
Theo Vi-et: t t  log x  log x m  log x x m  log 81  m  4  m (thỏa). 1 2 3 1 3 2 3  1 2  3
Vậy với m  4 là giá trị cần tìm.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 47
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 6.6.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình
log mx  2logx   1 có nghiệm duy nhất. m  4 m  4 A.  . B. m  1  .
C. m  2 . D.  . m  0 m  0 Lời giải Chọn A
Điều kiện: x  1  . Ta có x
log mx  log x    mz  x    2 2 1 2 1 1  m
( vì x  0 không thỏa). x 2 (x 1) 2 x 1 x 1( 1  ; ) Xét f (x)  trên ( 1
 ; )\{0} . Ta có: f (x)   0   . x 2 x x  1  ( 1  ;   ) m  4
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy phương trình có nghiệm duy nhất   . m  0  Ví dụ 6.6.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 4x 1 log
m  0 có nghiệm. 2 4x 1 m  4 m  4 A.  . B. m  1  .
C. m  2 . D.  . m  0 m  0 Lời giải Chọn A
Điều kiện: 4x 1  0  x  0. t 1 Đặt 4x t
, với x  0  t 1. Phương trình trở thành m  log (*) . 2 t 1 t 1 2
Xét f (t)  log
trên 1;  . Ta có f (t)   0, t  1. 2 t 1  2t  1ln2
Suy ra hàm số f t đồng biến trên khoảng 1;  .
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy phương trình có nghiệm  m  0
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 48
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 6.6.5
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình m  2 1 log
x  2  m  5 log
x  2  m 1  0 có nghiệm thuộc 2; 4 . 1     1   2 2 m  1 7 m 1 A.  . B. 3   m  . C. 1
  m  7. D.  . m  3 3 m  0 Lời giải Chọn B Đặt t  log
x  2 , do 2  x  4  0  x  2  2  t  1  . 1   2 2 t  5t 1
Phương trình  m   2
1 t  m  5t m 1  0  m  * 2   t t 1
Để phương trình đã cho có nghiệm thuộc 2; 4
 * có nghiệm thuộc khoảng  1  ;  . t  2   t  1 t  1 4 4  ;  5t 1 Xét f t 2  , với t  1
 . Ta có f 't   0   . 2 t t 1
t t 2 2 t  1     1   1 ;  7
Dựa vào bảng biến thiên, ta suy ra 3   m  . 3  Ví dụ 6.6.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình
log  m 1 x  log
x  2 có nghiệm duy nhất. 5      5 m 1 m  1 m  1 A.  .
B. 1 m  3 . C.  . D.  . m  3 m  7 m  1 Lời giải Chọn C
m x  x 2 1 2   1 x  PT  
. Do x  0 không thỏa (1)     2 2 1  m  1 . x  2 x x  4
Xét f x  2 2  1trên  2
 ;00; có: f 'x 1  0  x  2 . x 2 x m  1 
Từ vào bảng biến thiên, ta thấy f x  m có nghiệm duy nhất   . m  7
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 49
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ A. LÝ THUYẾT CHUNG. b  0
Tập nghiệm của bất phương trình là .
Dạng 01. x    x a 1 a b x b .
a b a  0;a   1 . log a b  0 0  a 1 x
a b x  log b . a b  0
Tập nghiệm của bất phương trình là .
Dạng 02. x    x a 1 a b x b .
a b a  0;a   1 log . a b  0 0  a 1 x
a b x  log b . a B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 7.1. Bất phương trình mũ cơ bản
 Xem lại mục “Lý thuyết chung”
 Bất phương trình mũ cơ bản: x
a b a  0;a   1 . Chú ý đến cơ số.  Ví dụ 7.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình 3x  9 là
A. S  2;  .
B. S  2;   .
C. S  2;  
 . D. S   1  ; 2. Lời giải Chọn C
3x  9  x  log 9  x  2. Vậy tập nghiệm là S  2;    . 3  Ví dụ 7.1.2 x  1 
Tập nghiệm của bất phương trình  4   là  2  A. S   2  ; 2.
B. S  2;   .
C. S  0;  . D. S  0;  1 . Lời giải Chọn B x
 1   4  x  log 4  x  2   
. Vậy tập nghiệm là S  2;   . 1  2  2  Ví dụ 7.1.3
Tập nghiệm của bất phương trình x x 1 2 3   là   A.  ;  log 3  ;log 3 . C.  . D. 0;  1 . 2  . B. 2    3  Lời giải Chọn B x    2 Ta có: x x 1 2  3  2x  3 3 . x   3  x    log 3. 2  3  3
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 50
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.2. Đưa về cùng cơ số
 Ta có hai chú ý như sau: ⓵     Với  1, f x g x a aa
f x  gx⓶x x Với 0  a  1, f g aa
f x  gx  Ví dụ 7.2.1 2
Tìm tập nghiệm của bất phương trình: x x x 1 5 25  
A. S   ;   1 . B. S   1  ; 2   . C. S   1
 ;2. D. S  ;0 . Lời giải Chọn B 2 2 x x x 1  x x 2x2 2 2 5  25  5  5
x x  2x  2  x x  2  0  1
  x  2  S   1  ; 2   .  Ví dụ 7.2.2 1    1 x
Tìm tập nghiệm của bất phương trình: x 1 2    16 
A. S  2;  .
B. S  ;0 .
C. S  0;   . D. S  ;   . Lời giải Chọn B 1 2 4     4 x x  4 x   x 1        1  x x 1   x 0 1 2 2 2        x   xx  0 . 16  x  0 x  0 x  0  Ví dụ 7.2.3 2 x 2 x  1  1
Tìm số nghiệm nguyên dương của bất phương trình  .    5  125 A. 3 . B. 4 . C. 5 . D. 6 . Lời giải Chọn B 2 x 2x  1  1 Ta có 2    
x  2x  3  x  
1 x  3  0  1   x  3  5  125
Vì phương trình tìm nghiệm nguyên dương nên các nghiệm là x  1; 2;  3 .  Ví dụ 7.2.4 2 3  x  1  Giải bất phương trình 2x 1  3    ta được tập nghiệm:  3   1   1  A. ;    .
B. 1;  . C.   ;1 . D.  ;   
1  1;  .  3   3  Lời giải Chọn C 2 3  x  1   1 Ta có 2x 1 2  3  3  
x  2x 1    x  1 .  3  3
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 51
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.3. Đặt ẩn phụ
 Phương pháp đặt ẩn phụ ta thường sử dụng một số phương pháp sau:
Ở đây ta xét bất phương trình dạng f x  0 , các trường hợp khác tiến hành tương tự. ⓵ nxn  Bất phương trình dạng 1 x A a A a ... x
A a A  0. n n 1  1 0 Đặt x
t a (t  0) , ta thu được bất phương trình dạng n n 1
A t A t   ...  A t A  0 . n n 1  1 0 ⓶ x Bất phương trình dạng 2x    2x Aa
B ab Cb  0 . xa
Chia cả hai vế cho 2x
b rồi đặt t    , t  0 , ta được 2 . A t  .
B t C  0.  b ⓷ f xgx
f xgx
Bất phương trình dạng Aa
Bb C  0, trong đó a bk . f xgxBk Đặt a
t(t  0)  b
k. , ta thu được bất phương trình mới At   C  0 . tVí dụ 7.3.1 5
Nghiệm của bất phương trình x x e e   là 2 1 1 A. x
hoặc x  2 . B. x  2 . 2 2
C. ln2  x  ln2.
D. x  ln2. Lời giải Chọn C Ta có xx x e e   e    e
e     e     x  . xx2 5 1 5 1 2 5 x 2 0 x 2 ln 2 ln 2 2 e 2 2  Ví dụ 7.3.2
Bất phương trình 9x 3x
 6  0 có tập nghiệm là A. ;  1 . B.  ;  2
 3; . C. 1; . D.  2  ;3. Lời giải Chọn D x x
     x 2 9 3 6 0 3 3x  6  0  2
  3x  3  x 1.  Ví dụ 7.3.3  1 2
Tập hợp nghiệm của bất phương trình 3x 2 3   là 27x 3 1 A. 0;  1 . . B. 1; 2. . C.  . . D. 2;3.. 3 Lời giải Chọn C 3  1 2 3 x 1 2 Ta có 3x 2 3      x 3 27 3 9 3 x 3  x2 3 3 1 3 6 3 . x  
 9  0  3 x 32 3 3
 0  3 x  3  0  x  . 3
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 52
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.4. Logarit hóa 0    a  1, b  0  f x Phương trình ab   . f  x   log b af xgxf xgx Phương trình ab  log a  log bf x g x b a a    .loga f xgx hoặc log a  log bf x a g x b b  .logb  .  Ví dụ 7.4.1 2
Tìm tập S của bất phương trình: 3x 5 . x  1 A. log 3;0 log 5;0
log 3;0 . D. log 5;0 . 3  5  . B.  . C.  5  3  Lời giải Chọn C 2 2 3x 5
. x  1  log 3x.5x  2
 0  x xlog 3  0  log 3  x  0 nên S  log 3;0 . 5  5 5 5  Ví dụ 7.4.2 log . 3x  1 0 5 1
Tìm tập S của bất phương trình: 4  9  4 
A. 5;   . B. ;    .
C. ; 2 .
D. 1;  .  3  Lời giải Chọn B
Điều kiện: 3x 1 0 . log 3x 1  1 4 0 5 .   log 4  log  log
3x 1  log 3  3x 1  3  x  . 4 4 0 5 .   0 5 9 . 3  Ví dụ 7.4.3 x 1 
Giải bất phương trình: 27 2 . x x  72
A. log 3;0  3;  . B. 1  ; 2  . 2     1  C.  2  ; 2. D.   ; 2  .  2  Lời giải Chọn A
Điều kiện x  0 . 3x3  x 1    3  3 3x 3 x 2 3 2 Bất phương trình  x x 2 3   3 2 .  3 2 . 3    3  2 x x 2 3 2x x3 x  3  1  3  log 3  log 2 x x
 x 3log 2  x 3   log 2  0  . 3 3 3 x 3  x  x  3 
x  3N 1  Xét   x  3  log 2  0      . 3 1  x   log 2 
x   log 3 N  2   3  x
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là log 3;0  3;  . 2   
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 53
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 7.5. Chứa tham số
 Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tính chất của mũ, lũy thừa, logarit.
 Khai thác điều kiện bài toán.
 Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).  Ví dụ 7.5.1
Cho bất phương trình: 9x     1 3 . x mm  0  
1 . Tìm tất cả các giá trị của tham số
m để bất phương trình   1 nghiệm đúng x  1. 3 3
A. m   . B. m   .
C. m  3  2 2. D. m  3  2 2. 2 2 Lời giải Chọn A Đặt 3x t
. Vì x 1 t  3 2 t t Bất phương trình 2
t  m  
1 .t m  0 t   3   m t   . t  nghiệm đúng 3 1 2 2
Xét g t  t  2  , t
  3, g't 1  , t
  . Hàm số đồng biến trên 3;    t 1 t   0 3 2 1 và g   3 3  . 2 3 3
Yêu cầu bài toán tương đương m   m   . 2 2  Ví dụ 7.5.2
Tìm m để bất phương trình 9 . x  2   1 6 . x  4 . x m m m
 0 nghiệm đúng với mọi x 0;  1 .
A. 0  m  6 B. m  6
C. m  6
D. m  0 Lời giải Chọn B x x  9   3  Ta có 9 . x  2   1 6 . x  4 . x m m m  0  . m    2m 1    m  0 .  4   2  x  3  3
Đặt t    . Vì x0;  1 nên 1  t   2  2 t
Khi đó bất phương trình trở thành 2 .
m t  2m  
1 t m  0  m   . t  2 1 t t  1
Đặt f t 
f t        , f t 0 t 1. t  2 1 t  3 1 3 t 1 1 2 f  t   0    f t  6
Dựa vào bảng biến thiên ta có m  lim f t  6. 3 t 2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 54
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 7.5.3
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho bất phương trình sau có tập x x nghiệm là  ;   0 : x 1 m2  2m  
1 1 5  3 5  0 . 1 1 1 1
A. m   B. m C. m
D. m   2 2 2 2 Lời giải Chọn D x 1 5   3 5 
Phương trình đã cho tương đương 2m  2m   1       0   1  . 2   2      x 1 5  Đặt t     0  , ta được: 2   
m   m  1 2 2 1
t  0  f t 2
t  2mt  2m 1 0 2 t BPT nghiệm đúng x
  0 nên BPT có nghiệm 0  t 1, 
Phương trình f t  0 có 2 nghiệm t ,t thỏa t  0 1 t 1 2 1 2
 f 0  0 2m 1 0 m  0  ,5  1     
. Vậy m   thỏa Ycbt.  f    1  0 4  m  2  0 m  0,5 2  Ví dụ 7.5.4
Tất cả các giá trị của m để bất phương trình 3  
1 12x  2  6x  3x m m  0 có nghiệm đúng x   0 là:  1   1  A.  2  ;  B. (; 2] C. ;    D. 2  ;     3   3  Lời giải Chọn D
Đặt 2x t . Do x  0  t 1.
Khi đó ta có:  m   2 3
1 t  2  mt 1 0, t  1  t   t   3t t 2 2 1 2 2 m t
  2t 1 t  1  m t  1 2 3t t 2 t   2t 1 2 7t  6t 1
Xét hàm số f t 
trên 1;   f t   0 t   1;  2   2   3t t  2 3t t
Do đó m  lim f (t)  2 thỏa mãn yêu cầu bài toán  t 1  Ghi chú:
m f xx
  D m  maxf xx   D Sử dụng
m f xx
  D m  minf xx   D
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 55
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
LŨY THỪA – MŨ – LOGARIT
BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT A. LÝ THUYẾT CHUNG.
Dạng 01. a 1 log b
x b x a a
log x b a  0; a . a 1 0a1 log b
x b x a . a
Dạng 02. a 1 log b
x b x a a
log x b a  0; a a 1. 0a1 log b
x b x a . a B. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 8.1. Bất phương trình logarit cơ bản
 Ta có hai chú ý sau: b     b     0 u a khi a 0 u a khi a 1
log u b   .
 log u b   . a b u a khi a 0  a  1 0 b  
u a khi 0  a  1  Ví dụ 8.1.1
Tập nghiệm của bất phương trình log 2x 1  1  là: 1   2  3   3   1 3   3  A. 1  ;  . B. ;    . C.  ;  . D.   ;  .  2   2   2 2   2  Lời giải Chọn C  3 x  2x 1 2  1 3 Ta có: 2 log 2x 1  1        x  . 1   2  x 1  0 1 2 2 2 x   2  Ví dụ 8.1.2
Tập nghiệm của bất phương trình log 2x 1  2 là: 3   4 1 25 25 1 1 A. x  . B. x  . C. x  . D. x  . 2 32 32 2 2 Lời giải Chọn A 1 Điều kiện x  2 9 1 25 log 2x 1  9 25 log  2x 1  x
. Kết hợp với điều kiện ta được  x  3   3 16 16 32 2 32 4 4
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 56
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.2. Đưa về cùng cơ số
0  u v khi a > 1
 Dùng biến đổi logarit để đưa về cùng cơ số log u  log v   . a a
u v  0 khi 0 < a < 1  Ví dụ 8.2.1 Bất phương trình log 2x 1  log
x  2 có tập nghiệm S là 3   3   4 4  1   1   1  A. S   
;1 . B. S   2  ;  1 . C. S   ;1 
 . D. S    ;1 .  2   2   2  Lời giải Chọn A 1
Bất phương trình đã cho  0  2x 1  x  2    x  1. 2  1 
Tập nghiệm là : S    ;1 .  2   Ví dụ 8.2.2
Xác định tập nghiệm S của bất phương trình 2
ln x  ln4x  4 .
A. S  1;   \  2 . B. S   \  2 .
C. S  2; .
D. S  1; . Lời giải Chọn A
x  4x  4 x  2
Ta có ln x  ln 4x  4 2 2     4  x  4  0 x 1  Ví dụ 8.2.3
Tập nghiệm của bất phương trình log  2
2x  3x 1  log 2x 1 là: 4  2    1   1   1   1 
A. S   ;1 B. S  0  ;  C. S   
;1 D. S    ; 0   2   2   2   2  Lời giải Chọn C  1      2 x 1 x
2x  3x 1 0  1 Điều kiện: 2     x   . 2  x 1  0 1 2 x    2 Ta có: log  2
2x  3x 1  log 2x 1 4  2  
 log 2x  3x  
1  log 2x  2 2 1 4 4 1 2 2 2
 2x  3x 1 4x  4x 1 2x x  0    x  0. (thỏa mãn điều kiện) 2  1 
Vậy tập nghiệm của bất phương trình đã cho là S    ; 0  .  2 
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 57
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.3. Đặt ẩn phụ
 Tìm một log f x chung, đặt làm ẩn phụ t để đưa bất phương trình về bất phương trình ẩn a  
t giải bất phương trình tìm t sau đó tìm x . ★ 1 2 1
Chú ý: Nếu đặt 2 2
t  log x  log x t
 ,log x t,log x  log x t ,log a  . 2 a 1 aa  2 x a t aVí dụ 8.3.1 Bất phương trình 2 log x  5log x  6  có tập nghiệm là: 0,2 0,2  1 1   1  A. S   ;
B. S  2;3 . C. S  0  ;
 . D. S  0;3 . 125 25   25  Lời giải Chọn A
Điều kiện: x  0 1 1 2 log  5log x  6
  2  log x  3   x  0,2 0,2 0,2 125 25  Ví dụ 8.3.2
Nghiệm nguyên nhỏ nhất của bất phương trình log 3  log 3  0 là: x x 3
A. x  3 B. x 1.
C. x  2 .
D. x  4 . Lời giải Chọn D
Điều kiện: x  0; x  1; x  3 1  log x  0 0  x 1 log 3  log 3  0   0     x x log . x log x 1 log x  1  x  3 3 3  3  3 3  Ví dụ 8.3.3
Nếu đặt t  log x thì bất phương trình 2 3  x   32  4 2 2 log x  log    9log  4  
log  x trở thành bất phương trình nào? 1 2 1 2 2   2 8    x  2 A. 4 2
t 13t  36  0 B. 4 2
t  5t  9  0 . C. 4 2
t 13t  36  0 . D. 4 2
t 13t  36  0 . Lời giải Chọn C
Điều kiện: x  0 3  x   32  4 2 2 log x  log    9log  4   log  x 1 2 1 2 2   2 8    x  2
 log x 3log x 32 4  95 2log x 2 4 2
 4log x  0  log x 13log x  36  0 2 2 2 2 2 2
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 58
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.4. Mũ hóa
 Với điều kiện các biểu thức f x và gx xác định, ta thường đưa các bất phương trình
logarit về các dạng cơ bản sau:  f  x  0    f  xkhi a gx 1  a
log f x g x  . a      f  x  0     f  xkhi a gx 0 1  aVí dụ 8.4.1 Bất phương trình log   có tập nghiệm là: x log 9x 72 1 3   A. S  log 73; 2 S  log 72; 2 3   . B.  3  .
C. S  log 73; 2 S   ;   3  . D.  2. Lời giải Chọn D
Điều kiện x  log 73 3 log      x        x x log 9x 72 1 log 9x 72 9x 3x 72 0 3x 9 2 3   3    Ví dụ 8.4.2
Nghiệm nguyên lớn nhất của bất phương trình log  x 1
4.3   2x 1 là: 3 
A. x  3 . B. x  2 .
C. x 1. D. x  1  . Lời giải Chọn C log  x 1 4.3   x 1  2x 1  2  2 1  4 3 .  3  3 x  4 3
. x  0  0  3x x  4  x  log 4 3 3
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 59
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024
Dạng 8.5. Chứa tham số
 Sử dụng PP giải BPT logarit kết hợp công thức, tính chất của mũ, lũy thừa, logarit.
 Khai thác điều kiện bài toán.
 Xử lý bài toán và chọn giá trị m thỏa ĐK bài toán (cách “mò”).  Ví dụ 8.5.1
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log 5x 1  m có 2   nghiệm x 1?
A. m  2 . B. m  2 .
C. m  2 .
D. m  2 . Lời giải Chọn A
 1  5x 1  4  log 5x x 1  2  m  2 2    Ví dụ 8.5.2
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để bất phương trình log  2
x  4x m  1 3  nghiệm đúng x   ?
A. m  7 . B. m  7 .
C. m  4 .
D. 4  m  7 . Lời giải Chọn B log  2
x  4x m 2  1 x
   x  4x m  3  0 x   0  m  7 3  Ví dụ 8.5.3
Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để log  2 mx x  log 4 vô nghiệm? 1  1 5 5 m  4 A. 4
  m  4 . B.  .
C. m  4 . D. 4
  m  4. m  4   Lời giải Chọn A log  2 mx x  2 2
 log 4  mx x  4  x mx  4  0 1 1 5 5 2
x mx  4  0 vô nghiệm 2
x mx  4  0 x
 R   0  4   m  4  Ví dụ 8.5.4
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m sao cho khoảng 2;3 thuộc tập nghiệm
của bất phương trình log  2 x   1  log  2
x  4x m 1 (1) . 5 5  A. m  1  2;13   . B. m 1  2;13   . C. m  1  3;12 
 . D. m 1  3; 1  2   . Lời giải Chọn A 2 
x  4x m 2 2 x   
m  x  4 1
x f x 1 ( )   5   2      2 m 4x 4x 5 g     x x 4x m 0 m  max f  x  1  2 khi x  2
Hệ trên thỏa mãn x     2; 3 2 x 3       m f x 12 m 13. min 13 khi x  2  2x3
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 60
Tổng Hợp Lý Thuyết
Năm học: 2023-2024 Ví dụ 8.5.5
Tìm m để bất phương trình 1 log  2 x   1  log  2
mx  4x m thoã mãn x   5 5  A. 1
  m  0 . B. 1   m  0.
C. 2  m  3.
D. 2  m  3. Lời giải Chọn A 2
mx  4x m  0 BPT thoã mãn x   .  x   5   2 x   2
1  mx  4x mm  0  m  0 m  2     2 2
mx  4x m  0 16  4m  0   m  2   x         m  . 5   m   2 3 2     5  m  0 x 4x 5 m 0 m  5     16  4  5m2  0 m  3  m  7  Ví dụ 8.5.6
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình log log 3x 1  log
m có nghiệm với mọi x ;0 0,02  2   0 ,02
A. 0  m 1. B. m 1.
C. m  2.
D. m 1. Lời giải Chọn D
Đk: x  ; m  0. Ta có: log log 3x 1  log m , x   ;0 . 0,02  2   0,02  
 log 3x 1  m , x    ; 0 . 2    
 3x 1 2m , x  ;0. Xét hàm   3x f x
1 trên ;0 . Ta có    3x f x .ln3  0 , x  ;0. x ∞ 0 y' + 2 y 1
Để phương trình có nghiệm với mọi x ;0 ta phải có 2m  2  m 1.
Biên soạn: Gv Lê Minh Tâm - 093.337.6281 Trang 61