Vai trò của tri thức đối với ý thức. Ở Việt Nam, tri thức có vai trò gì trong hoạt động của con người | Bài tập lớn môn triết học mác - lênin

Vai trò của tri thức đối với ý thức. Ở Việt Nam, tri thức có vai trò gì trong hoạt động của con người | Tiểu luận môn triết học mác - lênin được siêu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn sinh viên cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuận bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đón xem!

Trường:

Đại học Kinh Tế Quốc Dân 3 K tài liệu

Thông tin:
15 trang 7 tháng trước

Bình luận

Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để gửi bình luận.

Vai trò của tri thức đối với ý thức. Ở Việt Nam, tri thức có vai trò gì trong hoạt động của con người | Bài tập lớn môn triết học mác - lênin

Vai trò của tri thức đối với ý thức. Ở Việt Nam, tri thức có vai trò gì trong hoạt động của con người | Tiểu luận môn triết học mác - lênin được siêu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn sinh viên cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuận bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đón xem!

34 17 lượt tải Tải xuống
lOMoARcPSD| 23022540
TR
NG ĐI HC KINH TẾẾ QUỐẾC DÂN
-------***-------
BÀI TẬP LỚN MÔN THMLN
ĐỀ BÀI: Vai trò của tri thức đối với ý thức. Ở Việt Nam, tri
Họ và tên SV: Trần Văn Khánh
Lớp tín chỉ: Kinh tế học tài chính 64 (FE64)
Mã SV: 11223082
GVHD: TS NGUYỄN VĂN HẬU
Hà Nội,2022
lOMoARcPSD| 23022540
2 | P a g e
M cụ l cụ
Trang
Đ t vấấn đềề 2
N i dungộ
Chương 1: Lý lu n chung c a triềtấ h c vềề ý th c và tri th cậ
4
1.1Khái ni m ý th c ệ
4
1.2Nguồền gồấc c a ý th c
5
1.2.1 Nguồền gồấc t nhiềnự 5
1.2.2 Nguồền gồấc xã h i ộ 6
1.3B n chấất c a ý th c ả
7
1.4Vai trò c a ý th c ủ
8
1.5Tri th cứ 9
Chương 2: Vai trò c a tri th c trong ho t đ ng c a con ng
ủườ ởi Vi t Namệ 9
2.1. Vai trò c a tri th c khoa h c đồấi v i s phát tri n c a xã h i.ủ
9
2.2 Vai trò c a tri th c khoa h c trong cồng cu c đ i m i củ
ủa Vi t Nam ệ 10
2.3 Các gi i pháp phát tri n cách m ng khoa h c-cồng ngh và tri th c Vi t Nam.ả
ứ ở 10
Kềất lu nậ 11
lOMoARcPSD| 23022540
Đ t vấấn đềề
Ý th c là m t trong hai ph m trù c b n đứ ộ ơ ược các trường phái triềtấ h c quan tấmọ
nghiền c u. Nó là hình th c cao c a s ph n ánh c a th c tứ ứ ủ ự ả ủ ự ại khách quan, hình th
c màứ riềng con người m i có. Ý th c c a con ngớ ứ ủ ười là c năng c a cái “Khồấi v t chấất
đ c bi tơ ủ ậ ặ ệ ph c t p mà ngứ ạ ười ta g i là b óc con ngọ ộ ười" (Lề Nin).
Đ nh n th c để ậ ứ ược sấu săấc vềề ý th c, cấền xem xét năềm v ng t ch c kềất cấấu c a nó
tềấpứ ổ ứ ủ c n t các góc đ khác nhau seẽ đem l i nh ng tri th c nhiềều m t vềề cấấu trúc,
ho c cấấpậ ừ ộ ạ ữ ứ ặ ặ đ c a ý th c.ộ ủ ứ
Khi xem xét ý th c v i các yềấu tồấ h p thành các quá trình tấm lý tch c c đem l i s hi uứ ớ ợ
ự ạ biềất c a con ngủ ười vềề thềấ gi i khách quan, ta có tri th c, tnh c m, niềềm tn, ý
chi, trongớ ứ ả đó tri th c là nhấn tồấ c b n, cồất lõi nhấất. Muồấn c i ứ ơ t o đạ ược s
vui, trự ước hềtấ con người ph i có s hi u biềất sấu săấc vềề s v t đó. Ý th c mà khồng bao
hàm tri th c,ả ự ể ự ậ ứ ứ khồng d a vào trí th c thi ý th c đó là m t s tr u tự ứ ứ ộ ự ừ ượng
trồấng r ng khồng Do đó, n iộ ộ dung và phương th c tồền t i c b n c a ý th c ph i là tri th
ơ ủ ứ ức, hay nói cách khác tri th c đóng m t vai trò vồ cùng quan tr ng trong vi c kh
ng đ nh s con t i c a ý th cứ ộ ọ ệ ẳ ị ự ạ ủ ứ Tác đ ng c a ý th c xã h i đồiấ v i con ngộ ủ ứ
ớ ười vồ cùng to l n. khồng nh ng kimớ ch nam cho ho t đ ng th c tềẽn còn
đ ng l c th c tền. S thành cồng hay thấấtỉ b i c a th c tền, tác đ ng tch c c
hay tều c c c a ý th c đồấi v i s phát tri n c a tạ ủ ự ộ ự ự ủ ứ ớ ự ể ủ ự nhiền, xã h i ch yềấu
ph thu c vào vai trò ch đ o c a ý th c mà bi u hi n là vai trò c aủ ụ ộ ỉ ạ ủ ứ ể ệ ủ khoa h c
văn hóa t tọ ư ưởng ho c th đặ ược hi u nh tri th c. Nềền kinh tềấ c aể ư
nước ta t m t đi m xuấất phát thấấp, tềềm l c kinh tềấ - kythu t yềấu, trong điềều ki n
biềấnừ ộ ể ự ậ ệ đ i khoa h c cồng ngh trền thềấ gi i l i đang diềẽn ra rấất nhanh, li u nổ
ước ta th đ tể được nh ng thành cồng mong muồấn trong vi c t o nềấu
khoa h c- cồng ngh đ i tềuữ ệ ạ ọ ệ ạ chu n quồấc tềấ trong m t th i gian ngăấn hay khồng?
Chúng là ph i làm gì đ tránh đẩ ộ ờ ả ể ược nguy c t t h u so v i lúc nơ ụ ậ ớ ước trong khu
v c và trền thềấ gi i Cấu h i này đ t ra choự ớ ỏ ặ chúng ta m t van đ cho là s l a ch n bộ ể ự
ự ọ ước đi và tr t t u tền phát tri n khoa h c –ậ ự ư ể ọ cồng ngh trong quan h v i phát tri n
kinh tềấ trong các giai đo n t i. Nh v y có nghĩaệ ệ ớ ể ạ ớ ư ậ là ta cấền ph i có trí th c vĩ ai
th c chính là khoa h c. Chúng ta ph khồng ng ng nấngứ ứ ọ ả ừ cao kh năng nh n th c cho
m i ngả ậ ứ ọ ười đó m r ng vấẽn tri thuở ộ ộc c vềề h c văn lấền xinả ọ h i đ c p nh n khi d
ng xã h i Vi t Nam t nềền văn minh, vỏ ể ậ ậ ự ộ ệ ừ ững m nh h n và khồngơ đ nh v thềấ
c a mình v i thềấ gi i.ị ị ủ ớ ớ
V y, ý th c mà bi u hi n trong đ i sồấng xã h i là các vấấn đềề khoa h c — văn hóa tậ ứ ể ệ ờ
ộ ọ ư tưởng có vai trò vồ cùng quan tr ng. Tìm hi u vềề ý th c và tri th c đ có nh ng bi nọ
ứ ứ ể ữ ệ pháp đúng đăấn t o điềều ki n cho s phát tri n toàn diềẽn xã h i.ạ ệ ự ể ộ
Trong bài t u lu n này em ch n đềề tài : “Vai trò c a tri th c đồấi v i ý th c. ể ậ ọ ủ ứ ớ ứ Ở Vi
t Nam,ệ tri th c vai trò gì trong ho t đ ng c a con ngứ ạ ủ ười.. Vì theo quan đi m c a
b n thấnể ủ ả em, tuy khồng có s tuy t đồấi trong vi c kh ng đ nh v t chấất quyềất đ nh ý th
lOMoARcPSD| 23022540
4 | P a g e
c hay ýự th c quyềất đ nh v t chấất, nh ng trong quá trình phát tri n nhiềều
lĩnh v c trong ho tư đ ng c a con ngộ ủ ười Vi t Nam thì veẽ th c quyềất đ
nh v t chấất" th hi n đúng đàn yềấuệ ứ ị ậ ể ệ tồấ quyềất đ nh quá trình này. Giồấng nh l i
Bác Hồề d y "Chúng cấều ra s c h c t p nngư ờ ạ cao trình đ chính tr , văn hóa,
khoa h c, kyẽ thu t quấn s đ cũng hiềấn ny càngộ nhiềều cho T quồấc, cho
nhấn dấn", và khi nhấn dấn có ý th c h c hói đ nấng cao triổ th c thi quá trình xấy
d ng đấtấ nứ ước Vi t Nam tr thành đấtấ nước l n m nh sediềẽn raớ thu n l i h
n.ậ ợ ơ
Nôi dung CHƯƠNG I: Lý lu n chung c a triềất h c vềề ý th c và tri thậ
ức
1.1Khái ni m ý th c ệ
lOMoARcPSD| 23022540
5 | P a g e
Downloaded by
Hoàng Kim Chi
(chi.qh2002@gmail.com)
2 Theo tấm h c thì ý th c đ ược đ nh nghĩa hình th c ph n ánh tấm cao nhấất
chcon người. Ý th c đứ ược hi u theo đ nh nghĩa c a triềtấ h c Mác-
Lenin là m tọ ộ ph m trù song song v i ph m trù v t chấất.ạ ớ ạ ậ
3 Ý th c tr ng thái ý th c vềề m t cái đó. C thh n, đó kh năng tr c
tềấpơ biềất và nh n th c, c m nh n ho c nh n th c đậ ứ ậ ặược các s ki n. Mự
ệ ột đ nh nghĩa khácmồ t nótr ng thái trong đó ch th nh n th c đả ạ ủậ ứ ược m
t sồấ thồng tn khi thngộ tn đó tr c tềấp có săẽn đ th c hi n theo hể ự ệ ướng c a m
t lo t các hành đ ng.ủ ộ ạ ộ
4 Ý th c được xác đ nh m t khái ni m tị ương đồấi. th t p trung vào m t tr
ngể ậ ộ ạ thái bền trong, ch ng h n nh c m giác n i t ng, ho c vào các s ki n bền ngoàiẳ ạ
ư ả ộ ạ ặ ự ệ ềng cách nh n th c c m tnh. Nó tậ ứ ả ương t nh c m nh n m t cái gì đó,
m t quáự ư ả ậ ộ ộ trình phấn bi t v i quan sát và nh n th c (bao gồềm m t quá trình c b
n làm quenệ ớ ậ ứơ ả v i các m c mà chúng ta nh n th c đớ ụ ậ ứ ược).
5 Ý th c ho c “c m nh n” có th đứ ặ ả ậ ể ược mồ t là m t cái gì đó xả ộ ảy ra khi não đưc
kích ho t theo nh ng cách nhấất đ nh, ch ng h n nh khi màu đ là nh ng gì đ ữ ị ẳ ư
ược nhìn thấấy sau khi võng m c đạ ược kích thích b i sóng ánh sáng. Vi c hình thành
khái ni mở này được đ t ra trong bồấi c nh khó khăn trong vi c phát tri n m t đ nh
nghĩa phấnặ ả ệ ể ộ ị tch vềề nh n th c ho c nh n th c c m tnh.ậ ứ ặ ậ ứ ả
6 Ý th c cũng đứ ược kềất h p v i ý th c theo nghĩa là khái ni m này bi u th m t kinh ớ ứ
ệ ể ị ộ nghi m c b n nh c m giác ho c tr c giác đi kèm v i kinh nghi m vềề hi n tệ ơ ư
ặ ự ớ ệ ệ ượng. C th , điềều này đụ ể ược g i là ý th c vềề kinh nghi m. Đồấi vọ ứ ệ ới ý
th c, nó đã đứ ược m cặ đ nh là ph i tr i qua các cấấp đ thay đ i liền t c.ị ả ả ộ ổ ụ
7 Nh ng ý kiềấn ph biềấn vềề ý th c cho răềng hi n tổ ứ ệ ượng mồ t m t điềều ki n nh
n th cả ộ ệ ậ ứ vềề b n thấn (t nh n th c). Lý thuyềất h thồấng hi n đ i, cung cấấp nh ng
hi u biềấtả ự ậ ứ ệ ệ ạ ữ ể sấu săấc vềề cách thềấ gi i ho t đ ng thồng qua s hi u biềớ ạ
ộ ự ể tấ ềng tấất c các h thồấngả ệ đềều tuấn theo các quy tăấc c a h thồấng, tềấp c
n s t nhủ ệ ậ ự ự ận th c trong tấềm hi u biềấtứ ể c a nó vềề cách th c ho t đ ng c a các
h thồấng sồấng ph c tủ ứ ạ ộ ủ ệ ứ ạp l n.ớ
8 Theo Gregory Bateson, ý th c đ ng l c c a s t t ch c nh n th c
điềều cồtấậ ứ yềấu trong s tồền t i c a quá trình này. Lý thuyềất h thồấng hi n đ i cho
ềng conự người, v i t cách h thồấng sồấng, khồng ch nh n th c vềề mồi
lOMoARcPSD| 23022540
6 | P a g e
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com)
trư ậ ứ ường còn nh nậ th c vềề b n thấn, đ c bi t là v i kh năng logic và mò.ứ
ả ặ ệ ớ ả
9 Nh ng nồẽ l c đ mồ t ý th c băềng các thu t ng thấền kinh đã t p trung vào vi c mồữ ự ể
t các m ng lưới trong não phát tri n nh n th c vềề trình đ để ược
phát tri n b i cácể ở m ng lạ ưới khác. Khi nh n th c cung cấấp các tài li u mà t đó ngậ ứ
ệ ừ ười ta phát tri n cácể ý tưởng ch quan vềề kinh nghi m c a h , ngủ ệ ủ ười ta nói
ềng người ta nh n th c đậ ứ ược
tr ng thái nh n th c c a chính mình. T ch c nh n th c vềề tr i nghi m bền trongạ ậ ứ ủ ổ ứ
ậ ứ ả ệ c a chính mình đủ ược giao m t vai trò trung tấm trong viộ ệc t điềều ch nh.ự
1.2 Nguồền gồấc c a ý th c
1.2.1 Nguồền gồấc t nhiềnự
Theo quan đi m c a triềất h c Marx-Lenin, ý th c là m t thu c tnh c a m t d ng v tể ủ ọ ứ ộ ộ
chấất t ch c cao b ócổ ứ ộ người, là s ph n ánh thềấ gi i khách quan vào b oự
ả ớ ộ người. Nềấu khồng có s tác đ ng c a thềấ gi i khách quan vào b não ngự ộớ ộ ưi
và khồng có b não ngộ ười v i tnh cách c quan v t chấất c a ý th c thì sekhồng có ý th
c. B nãoơ người s tác đ ng c a thềấ gi i khách quan vào b não ng
ười là nguồền gồấc t nhiềnự c a ý th c.ủ
Ch nghĩa duy v t bi n ch ng kh ng đ nh răềng ý th c là thuủ ậ ệ ứ ẳ ị ứ ộc tnh c a m t d ng v
t ộ ạ chấất sồấng có t ch c cao là b óc ng ứ ộ ười. B óc ngộ ười hi n đ i là s n ph m c
a quá trình ệ ạ ả ẩ ủ tềấn hoá lấu dài vềề m t sinh v t - xã h i và có cấấu t o rặ ậ ộ ạ ấtph
c t p, gồềm kho ng 14 - 15 tỷ tềấ bào thấền kinh. Các tềấ bào này t o nền nhiềều
mồấi liền h nhăềm thu nh n, x lý, dấẽn ạ ệ ậ ử truyềền và điềều khi n toàn b ho t đ ng c a
c th trong quan h v i thềấ gi i bền ngoài ể ộ ạ ộ ủ ơ ể ệ ớ ớ thồng qua các ph n x có điềều
ki n và khồng điềều ki n.ả ạ ệ ệ
Cũng theo ch nghĩa Marx-Lenin, ho t đ ng ý th c con ngạ ộ ứ ười diềẽn ra trền c s ho t ơ
ở ạ đ ngộ sinh lý thấền kinh c a b óc ngủ ộ ười. S ph thu c c a ý th c vào ho t đ ng c a b ự ụ
ộ ủ ứ ạ ộ ủ ộ óc th hi n chồẽ khi b óc b t n thể ệ ở ộ ị ổ ương thì ho t đ ng ý th c seẽ b rồấi
lo n. Tuy nhiền, ạ ộ ứ ị ạ nềấu ch có b óc ngỉ ộ ười mà khồng có s tác đ ng c a thềấ gi i bền
ngoài đ b óc ph n ự ộớ ểánh l i tác đ ng đó thì cũng khồng th có ý th c. Ph n ánh
thu c tnh chung, ph biềấnạ ộ ể ứ ả ộ ổ c a m i đồấi tủ ọ ượng v t chấất. Ph n ánh là năng l
lOMoARcPSD| 23022540
7 | P a g e
Downloaded by
Hoàng Kim Chi
(chi.qh2002@gmail.com)
c gi l i, tái hi n l i c a h thồấng v t ậữ ạ ệ ạ ệ ậ chấất này nh ng đ c đi m c a h thồấng
v t chấất khác.ữ ặ ể ủ ệ ậ
Trong quá trình phát tri n lấu dài c a thềấ gi i v t chấất, thu c tnh ph n ánh c a v t chấất ể ủ
ớ ậ ộ ả ủ ậ cũng phát tri n t thấấp đềấn cao, t đ n gi n đềấn ph c t p:ể ừ ừ ơ ứ ạ
1. Ph n ánhv t lậ ý: Là hình th c ph n ánh đ n gi n nhấất gi i vồ sinh, th ứ ả ơ
ả ở ớ ể hi n qua các quá trình biềấn đ i c , lý, hoá.ệ ổ ơ
2. Ph n ánhả sinh học: Là nh ng ph n ánh trong sinh gi i trong gi i h u sinh ữ
cũng nhiềều hình th c khác nhau ng v i mồẽi
trình đ phát tri n c a thềấ gi i sinh v t.ớ
3. Ph n ánhý thức: là hình th c cao nhấất c a s ph n ánh thềấ gi i hi n ứ ủ ự ả
ớ ệ th c, ý th c ch n y sinh giai đo n phát tri n cao c a thềấ gi i v t chấất, ự ứ
ỉ ả ở ạ ể ủ ớ ậ cùng v i s xuấất hi n c a con ngớ ự ệ ủ ười.
1.2.2 Nguồền gồấc xã h iộ
Đ ý th c có th ra đ i, bền nh ng nguồền gồấc t nhiền thìể
điềều ki n quyềtấ đ nh cho s ệ ự ra đ i c a ý th c là nguồền gồấc xã h i,
th hi n vai trò c aờ lao đ nộ g, ngồn ngữ
và các quan h xã hệ ội.
Sau lao đ ng và cùng v i lao đ ng là ngồn ng đó là hai s c kích thích ch ớ ộứ ủ
yềấu c a s chuy n biềấn b não loài v t thành b não loài ng ự ểười, t tấm
lý ừ
đ ng v t thành ý th cộ
Engels
Là ho t đ ng đ c thù c a con ngạ ộ ặ ủ ười, là ho t đ ng b n chấất ngạ ộ ả ười. Đó là ho t đ
ng ch ạ ộ ủ đ ng, sáng t o, có m c đích. Lao đ ng đem l i cho con ngộ ạ ụ ộ ười dáng đi
th ng đ ng, gi i ẳ ứ ả phóng hai tay. Điềều này cùng v i chềấ đ ăn có th t đã ớ ộ ị th c s có
ý nghĩa quyềất đ nh đồiấ ự v i quá trình chuy n hoá tớ ể vượn thành người, t tấm
lý đ ng v t thành ý th c.ừ ộ ậ ứ
lOMoARcPSD| 23022540
8 | P a g e
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com)
Lao đ ng là điềều ki n c b n đấều tền c a toàn b đ i sồấng loài ngộ ệ ơ ủ ộ ờ ười,
như thềấ đềấn m t m c đ trền m t ý nghĩa nào đó, chúng ta ph i nói:
Lao đ ng ộ
đã sáng t o ra b n thấn con ngạ ười
Engels
Vi c chềấ t o ra cồng c lao đ ng có ý nghĩa to l n là con ngệ ạộ ớ ười đã có ý th c vềề m
c đích ứ ụ c a ho t đ ng biềấn đ i thềấ gi i. Th c chấất c a ho t đ ng lao đ ng là tác đ ng vào
thềấ gi i khách quan, m biềấn đ i thềấ gi i nhăềm th a mãn nhu
cấều c a con người. Nh lao đ ng, b não con ngộ ười được phát tri n
ngày càng hoàn thi n, làm cho kh ng t duy tr u tư ượng c a con người ngày
càng cao. Cũng là lao đ ng ngay t đấều đã liền kềtấ con ngườ ại l i v i nhau trong mồấi
liền h tấất yềấu, kớ ệ hách quan. Mồấi liền h đó khồng ng ng đừ ược c ng cồấ phát
tri n đềấn m c làm n y sinh h m t nhu cấều "cấền thiềất ủ ể ứ ả ở ọ ộ ph i nói v i nhau m
t cái gì đó". Và ngồn ng xuấất hi n.ả ớ ộ ữ ệ
Theo quan đi m c a triềất h c Marx-Lenin thì ngồn ng phể ủ ọ ữ ương t n đ con ngệ ười
giao tềấp trong h i, là h thồấng tn hi u th hai, cái vộ v t chấất c a t duy,
hình th c ư ứ bi u đ t c a t tể ạ ủ ư ưởng. Ngồn ng là yềấu tồấ quan tr ng đ phát tri n tấm
, t duy c a ữ ọ ể ể ư ủ con người và xã h i loài ngộ ười.
1.3 B n chấất c a ý th cả
Ch nghĩa duy v t bi n ch ng cho răềng vềề b n chấất, ý th c s ph n ánh khách quan
ả vào trong b óc con ng ười m t cách năng đ
ng, sáng t o.ộ
Ý th c là hình nh ch quan c a thềấ gi i khách quan: Th hi n răềng n i dung ứ ả
ủ ớ ểộ c a ý th c do thềấ gi i khách quan quy đ nh. Ý th c là hình nh ch quan
c a ủ ớ ị ứ ảthềấ gi i khách quan vì nó ềm trong b não con ngớười.
Ý th ccái ph n ánh thềấ gi i khách quan nh ng cái thu c ph m vi ch
quan, là th c t i ch ư ộ ạ ủạ ủ quan. Ý th c khồng có tnh v t chấất, nó ch
hình nh tnh thấền, găấn liềền v i ho t đ ng khái quát hóa, tr u t
ượng hóa, có đ nh hị ướng, có l a ch n. ý th c ự ọ ứ là s ph n ánh thềấ gi i b i b
não con ngự ả ớ ở ộ ười
lOMoARcPSD| 23022540
9 | P a g e
Downloaded by
Hoàng Kim Chi
(chi.qh2002@gmail.com)
Ý th c là s ph n ánh sáng t o thềấ gi i: Ý th c là s ph n ánh hi n th c ứ ự ả ạ ớ ứ ự
ả ệ ự khách quan vào trong b óc con ngộ ười, là hình nh ch quan c a thềấ gi i ả
ủ ủ khách quan. Tuy nhiền, khồng ph i c thềấ gi i khách quan tác đ ng vào b
óc ả ứ ớ ộ ộ người là t nhiền tr thành ý th c. Ngự ở ứ ược l i, ý th c là s ph n ánh
năng đ ng, sáng t o vềề thềấ gi i, do nhu cấều c a vi c con ng
ười cải biềấn gi i t nhiền quyềtđ nh đị ược th c hi n thồng qua ho t đ
ng laự ệ ạ ộ o đ ng.
Ý th c ch ng qua ch là v t chấất đứ ược đem
chuy n vào trong đấều óc con ể
người và được c i biềấn đi trong đóả
Karl Marx
S ph n ánh sáng t o c a ý th c bi u hi n s c i biềấn cái v t chấất di chuy n ự ả ạ ủ
ệ ở ậ ể vào trong b não con ngộ ười thành cái tnh thấền, thành nh ng hình nh
tnh thấền. ữ ả Sáng t o c a ý th c là sáng t o c a ph n ánh, d a trền c s c a ph n ánh,
trongạ ủ ứ ạ ủ ả ự ơ ở ủ ả khuồn kh và theo tnh chấất, quy lu t c a ph n ánh.ổ ậ ủ ả
Tính sáng t o c a ý th c đứ ược th hi n ra rấtấ phong phú. Trền c s nh ng cái
đãơ có, ý th c th t o ra tri th c m i vềề s v t, có th tứ ể ạ ứ ậ ể ưởng tượng
ra nh ng cái khồng trong th c tềấ. Ý th c th tền đoán, d báo vềề tự
ương lai, th t o ạ ra nh ng o tữ ưởng, huyềền tho i, nh ng gi thuyềất, lý thuyềạ
ữ ả tấ khoa h c hềtấ s c ọ ứ tr u từ ượng và có tnh khái quát cao.
Ý th c là s ph n ánh hi n th c khách quan vào trong b óc ng
ười, song đấy là s ph n ánh đ c bi t – ph n ánh trong quá
trình con ngự ười c i t o thềấ gi i. Quá ả
trình ý th c là quá trình thồấng nhấất c a 3 m t là: trao đ i thồng tn gi a ch th
ể và đồấi tượng ph n ánh. Tiềấp đềấn
là mồ hình hóa đồiấ tả ượng trong t duy dư ưới d ng hình nh tnh thấền và
cuồấi cùng là chuy n mồ hình t t duy ra hi n th c ạ ừ ư
ự khách quan.
lOMoARcPSD| 23022540
10 | P a g e
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com)
Ý th cs ph n ánh sáng t o, vì ph n ánh đó dù tr c tềấp hay gián tềấp, dù dứ ự
ả ự ười d ng ý tạ ưởng thì bao gi c ng ph i d a vào nh ng tềền đềề v t chấất, d a trn
ho tờ ủ ả ự ữ ậ ự ạ đ ng th c tềẽn nhấất đ nh. S sáng t o c a ý th c khng đồấi lộ ự ị
ự ạ ập, lo i tr , tách r i s ph n ánh ngự ược l i thồấng nhấất v i ph n
ánh, trền c sạ ớ ả ơ ở ủ c a ph n ánh.
Ph n ánh và sáng t o là hai m t thu c b n chấất c a ý th c. Ý th c – trong bấất kỳ ả ạ
ặ ộ ứ ứ trường h p o cũngs ph n ánh và chính th c tềẽn xã hợ ự ả ự ội c
a con ngủ ười t o ạ ra s ph n ánh ph c t p, năng đ ng, sáng t o c a b óc.ự ả ứ ạ ộ
ủ ộ
Ý th cs n ph m l ch s c a s phát tri n xã h i nền vềềả ẩ ị ử
ủ ự ể ộ b n chấất là có tnh xã h i: Ý th c khồng ph i là m t hi n
tượng t nhiền thuấền túy m t hi n tự
ượng xã h i. ý ộ th c băất nguồền t th c tềẽn l ch s -xã h i, ph
n ánh nh ng ứ ừ ự ị ử ộ ả ữ quan h xã h i khách quan.ệ ộ
Ngay t đấều, ý th c đã là m t s n ph m xã h i, và vấẽn nh ừ
ư
v y đềấn ch ng nào con ngậ ười còn tồền t iạ
Karl Marx và Engels
Theo Lenin thì nềấu coi t tư ưởng (ý th c) là có tnh v t chấất t c là m t ứ
ộ bước sai lấềm đềấn chồẽ lấẽn l n ch nghĩa duy v t v i
ch nghĩa duy tấm.
1.4 Vai trò c a ý th c ủ
Vai trò c a ý th c m t tấềm quan tr ng đồấi v i th c tềẽn cu c sồấng và kh ng đ nh v t
ộ ọ ộ ẳ chấất là nguồền gồấc khách quan, là c s s n sinh ra ý th c, còn ý th c ch s
n ph m, ơ s ph n ánh chấn th t vềề thềấ gi i khách quan. Và hành đ ng c a
con ngự ười ch xuấấtỉ phát t nh ng yềấu tồấ tác đ ng c a thềấ gi i khách quan.ừ
ữ ộ ủ ớ
lOMoARcPSD| 23022540
11 | P a g e
Downloaded by
Hoàng Kim Chi
(chi.qh2002@gmail.com)
Điềều này đã t o cho con ngạ ười s thồng minh, nh y bén đ có th ng phó k p th i v iự ạ ể ể
các tác đ ng c a mồi trộ ường xung quanh. T đó giúp t o nền các giá tr th c tềẽn
chođ i sồấng h i, nhiềều cồng trình kiềấn trúc được t o nền, nhiềều phát
minh khoa h cạ ọ được hình thành do ý th c c a con ngứ ủ ười d đoán đự ược nh ng thiền
tai, hay nh ngữ ữ thay đ i c a tổ ủ ương lai…
Khồng nh ng v y, vi c ý th c tồất vềề m t vấấn đềề nào đó giúp cho con ngữ ậ ệ ứ ộ ười h n
chềấđược nh ng hành vi vi ph m pháp lu t, gấy nh hữ ạ ậ ả ưởng h u qu xấấu đềấn s phát
tri nậ ả c a quồấc gia. Các quồấc giath m r ng mồấi quan h ngo i giao v i nhau vềề
kinh tềấ đủ ng nhau h p tác phát tri n, xấy d ng đấất nợ ước th trị
ường thềấ gi i ngày càng phátớ tri n hi n đ i h n.ể ệ ạ ơ
Nh v y, nói t i vai trò c a ý th c th c chấất là nói t i vai trò c a con ngư ậ ớ ủ ứ ự ớ ủ ười, vì ý
th c tứ ự nó khồng tr c tềấp thay đ i đự ổ ược gì trong hi n th c c . Do đó, muồấn th c hi n
t tệ ự ả ự ệ ư ưởng ph i s d ng l c lả ử ụ ự ượng th c tềẽn. Nghĩa là con ngự ười muồấn th
c hi n quy lu t kháchự ệ ậ quan thì ph i nh n th c, v n d ng đúng đăấn nh ng quy lu t đó, ph
i có ý chí và phảứ ậ ụ ữ ậ ả ương pháp đ t ch c hành đ ng. Vai trò c a ý th c chồẽ ch
ổ ứ đ o ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười, có th quyềất đ nhm cho con ngể ưi
hành đ ng đúng hay sai, thành cồng hay thấấtộ b i trền c s nh ng điềều ki n khách quan
nhấất đ nh.ạ ơ ở ữ ệ ị
Do đó, con người càng ph n ánh đấyề đ , chính xác thềấ gả i i khách quan thì càng c i t
oớ thềấ gi i hi u qu . Vì v y, ph i phát huy tnh năng đ ng, sáng t o c a ý th c, phát huy
ệ ả ậ ả ộ ạ ủ ứ vai trò nhấn tồấ con người đ tác đ ng, c i t o thềấ gi i khách quan.ể ộ ả ạ ớ
1.6 Tri th c ứ
Hình mấẽu và khái ni m vềề trí th c ch có th xuấất hi n khi xã h i v i m t cấấu trúc ch t ệ
cheẽ được hình thành, t c là khi con
ng ười r i b đ i sồấng hoang dã đ t p h p l i v i ể ậ
ớ nhau, hình thành nền nh ng c ng đồềng ng ười, trong đó các cá nhấn tương
tác v i nhau ớ theo nh ng qui đ nh và nghi th c đữ ược c c ng đồềng th
a nh n, dù là thành văn hay ả ộ ngấềm đ nh.ị
Khái ni m tri th c và vai trò c a tri th c đồiấ v i ý thệ c.
Tri th c là hi u biềtấ , kiềấn th c c a con ngứ ể ứ ủ ười vềề thềấ giới. Nói đềấn tri th c là nói
đềấn h c ứ ọ văn, tri th c là phứ ương th c tồn t i c a ý th c. S hình thành và phát tri n c a ý
lOMoARcPSD| 23022540
12 | P a g e
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com)
th c cóứ ạứ ựủ ứ liền quan m t thiềtv i quá trình con ngậười nh n biềtấ ậ và c i t
o thềấ gi i t nhiền. Con người tch lũy được càng nhiềều th c thì ý th c th t cao,
càng đi sấu vào b n chấất s ứ ứ ậ ả ự v t và c i t o thềấ gi i có hi u qu h n. Tính năng đ ng c
a ý th c nh đó mà tăng lền. ậ ả ạ ớơ ộ ủ ứ ờ Nhấấn m nh tri th c là yềấu tồấ c b n, quan
tr ng nhấất c a ý th c nghĩa chồấng l i ơ ạ quan đi m gi n đ n coi ý th c ch
là tnh can, niềmềể ơ tn và ý chí. Quan đi m đó là bi u ể hi n
ch quan, duy ý chí c a s tệ ưởng tượng ch quan. Tuy nhiền cũng khồng th
coi ủ ể nh nhấn tồấ tnh cam. Ý thi. Ngẹ ườ ại l i nền tri th c biềấn thành tnh c m, niềềm
tn, ý ch ứ ỉ c a con ngủ ười ho t đ ng thì t tr khồng vai trò gì đồiv i đ i sồấng
hi n th c.ạ
Tóm l i, ý th c bao gồềm nh ng v t có ta th c và nh ng yều t tnh c m, ý chí s liền h ạ
các dòng quá l i nh ng cấền bài th c
m t dung trí th c và luồn hạ ư ưởng t i tri th c.ớ
CHƯƠNG II: VAI TRÒ C A TRI TH C TRONG HO T Đ NG C A CON NGẠ Ộ ƯỜ Ở
I VI T NAM.
2.1. Vai trò c a tri th c khoa h c đồấi v i s phát tri n c a xã h i.ủ
Tri th c khoa h c hình thành và phát tri n trền c s sứ ơ ản xuấất và ho t
đ ng th c tềẽn. ạ Vai trò c a tri th c ngày càng tăng lền đồấi v i s phát tri n c a
xã h i.
Ngày nay, khoa h c đã tr thành l c lọ ở ự ượng s n xuấất tr c tềấp. Vai trò c a nó th hi n ả ự
ủ ể ệ ở chồẽ khoa h c tr thành đi m xuấất phát, ra đ i, nh ng ngành s n xuấất m i, cồng ngh
ọ ở ể ờ ữ ả ớ ệ m i, nguyền li u m i. Khoa h c tr thành yềấu tồấ tri th c khồng th thiềấu đớ
ệ ớ ọ ở ứ ể ược c a người lao đ ng, biềấn ngộ ười lao đ ng thành ngộ ười điềều khi n ki
m tra quá trình s n xuấất.ể ể Đ i ngũ các nhà khoa h c, kyẽ thu t viền tr c tềấp tham gia
vào quá trình s n xuấất ngày ộ ọ ậ ự ả m t đồng. B n thấn khoa h c cũng tr thành m t lĩnh v
c ho t đ ng s n xuấất v t chấất ộ ả ọ ở ộ ự ạ ộ ả ậ v i quy mồ ngày càng l n.ớ
Cùng v i khoa h c t nhiền và khoa h c kĩ thu t, các khoa h c xã h i nh kinh tềấ h c, ớ ọ ự ọ
ọ ộ ư lu t h c, xã h i h c… cũng khồng ng ng phát tri n và đóng vai trò quan tr ng trong đ
i ậ ọ ộ ọ ừ ể ọ ờ sồấng xã h i.ộ
Khoa h c khồng ch góp phấền nấng cao chấất lọ ượng cu c sồấng còn giúp con ngộ
ười có đấều óc t duy sáng t o, tấềm nhìn sấu r ng. Điềều này đ c bi t có ý nghĩa đồấi v i
lOMoARcPSD| 23022540
13 | P a g e
Downloaded by
Hoàng Kim Chi
(chi.qh2002@gmail.com)
các nhà ư ạ ộ ặ ệ ớ lãnh đ o vì ph i năấm đạ ả ược c s khoa h c th c tềấ thì m i ho ch đ nh
đơ ở ọ ự ớ ạ ị ược chính sách, đường lồấi phát tri n c a 1 t ch c hay 1 quồấc gia. ể ủ ổ ứ
Tóm l i, tri th c khoa h c m b n đồềng hành thì xã h i ngày càng phát tri n văn minh
tềấn b .ộ
2.2 Vai trò c a tri th c khoa h c trong cồng cu c đ i m i củứ
ủa Vi t Nam ệ
Trong cồng cu c đ i m i, tri th c khoa h c độ ổ ớ ứ ọ ược xem là nềền t ng và đ ng l c c a s
ả ộ ự ủ ự phát tri n đấất nể ước. Nh ng c s khoa h c cùng nh ng lu n c khoa h c đã giúp Đ
ng ữ ơ ở ọ ữ ậ ứ ọ ả có m t s đ nh hộ ự ị ướng
Đúng đăấn vềề đường lồiấ chính sách phát tri n đấtấ nể ước, v ch ra kềấ ho ch phát tri n
cho ạ ạ ể nh ng lĩnh v c c th : cồng nghi p, nồng nghi p, du l ch, dụ ể ệ ệ ịch v , khoa
h c cồng ngh ọ ệ Nói đềấn vai trò nềền t ng và đ ng l c c a tri th c khoa hự ủc
trong cồng cu c đ i m i là ộ ổ ớ nói đềấn con đường cồng nghi p hóa d a trền c s khoa h c
và cồng ngh , coi khoa ơ h c-cồng ngh l c lọ ượng s n xuấất tr c tềấp
hàng đấều. Quan đi m này cho thấấy ả ự ể s quyềất tấm và l a ch n sáng suồtấ c a Đ ng
ta trong đ i mự ự ọ ủ ả ổ ới t duy, đ i m i quan ư ổ ớ ni m đ i m i phệ ổ ương th c phát
tri n phù h p v i nh ng đòi h i ph i tềấn hành cồng ứ ể ợ ớ ữ ỏ ả nghi p hóa đi đồi v i hi n đ
i hóa v i tồấc đ nhanh nh ng vấẽn đ m b o tnh bềền v ng ệ ớ ệ ạ ớ ư ả ữ trong nh ng th
p niền đấều thềấ k 21.ữ ậ ỉ
2.3 Các gi i pháp phát tri n cách m ng khoa h c-cồng ngh và tri th c Vi t Nam.ả ể ạ ọ ệ
ở ệ Th nhấấtứ , đ i m i c chềấ, chính sách, t o l p m t khuồn kh phápm i phù h p v i
ơ s phát tri n c a nềền kinh tềấ tri th c. C chềấ, chính sách ph i th c s
khuyềấn khích ơ bu c các doanh nghi p ph i luồn đ i m i d a trền cồng
nghộ ớ ự m i thúc đáy nhanh chóng s ra đ i các doanh nghi p m i, nhấất
các doanh nghi p kinh doanh s n ph m ự ờ ệ ớ ệ ả ẩ m i , cồng ngh m i. T o mồi trớ ệ ớ ạ
ường c nh tranh bình đ ng, chồấng đ c quyềền.ạ ẳ ộ
Th haiứ , phát tri n m nh nguồền lao đ n trí tu , nấng cao dấn tri, đào t o nhấn tài. T p ể
trung đấều t phát tri n giáo d c, c i cách giáo d c. Tăng
nhanh đào t a đ i ngũ cán b ư ộ qu n lý,
doanh nhấn… Cấền coi giáo d c-đào t o, khoa h c-cồng ngh là quồấc sách hàng
lOMoARcPSD| 23022540
14 | P a g e
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com)
ệ đấều, là đ t phá đ đáp ng nhu cấều vềề nhấn l c chấất lộ
ượng cao cho nềền kinh tềấ tri th c.ứ
Th baứ , tăng cường năng l c khoa h c - cồng ngh quồấc gia đ có th tềấp thu, làm ch , ự
ủ v n d ng sáng t o các tri th c khoa h c - cồng ngh m i nhấất c
a thềấ gi i cấền thiềất cho ậ ớ phát tri n c
a đấất nể ước, t ng bừ ước sáng t o cồng ngh đ c thù c a đấất nạ
ước, xấy d ng ự nềền khoa h c - cồng ngh tềấn tềấn c a Vi t Nam.ọ
Th tứ ư, đ y m nh ng d ng và phát tri n cồng ngh thồng tn ph c v cồng nghi p hóa, ạ ứ
ể ệ ụ ụ ệ hi n đ i hóa. Cồng ngh thồng tn là chìa khóa đ đi vào kinh tềấ tri th c. Muồấn rút
ngăấn ệ ạứ quá trình cồng nghi p hóa, hi n đ i hóa, rút ngăn kho ng cách v i các n
ạ ả ớ ước, ph i khăấc ph c kho ng cách vềề cồng ngh thồng tn.ụ ả ệ
Th nămứ , đ y m nh đấều t cho nghiền c u khoa h c - cồng ngh nhăềm t o nền t ngư
ọ ệ ạ ả cồng ngh ph c v phát tri n đấất nệ ụ ụ ể ước theo hướng hi n đ i và t o ra các yềấu
tồấ nền ệ ạ ạ Dàn t ng c a kinh tềấ tri th c. Đồi m i c chềấ qu n lý nhà nả ủ ứ ớ ơ ả ước vềề
khoa h c - cồng ngh . ọ ệ C chềấ đó ph i hơ ả ướng vào vi c thúc đ y khoa h c - cồng nghệ ẩ
ọ ệ th c s găấn kềất v i s n ự ự ớ ả xuấất - kinh doanh, khoa h c xấm nh p vào th c tềẽn s n
xuấất - kinh doanh làm ra c a c i ọ ậ ự ả ủ ả và tri th c m i ph c v tr c tềấp cồng cu c phát tri
n kinh tềấ - xã h i... Cùng v i vi c dấềuứ ớ ụ ụ ự ộ ể ộ ớ ệ t cho nghiền c u (chú tr ng c khoa
h c - cồng nghng v i khoa h c - xã h iư nhãn văn), vi c đ y m nh ng d
ng thành t u khoa h c - cồng ngh tền tềấn, hi n đ i ệ ẩ ạ ứ ụ ự ọ ệ ệ ạ vào các kh u, các lĩnh
v c then chồtấ c a nềền kinh tềấ ẩ ự ủ t o ra kh năng lan t a trong nềền ạ ả ỏ kinh tềấ theo
hướng hi n đ i, cũng cấền đệ ạ ược chú ý.
Th sáu, t ng bứ ước t nh thành và phát tri n tài nguyền trí l c. Tài nguyền trí l
c là m t ỉ ộ kềtấ cấấu bao hàm nhiềều năng l c nó cũng khồng
ph i làự phép c p đ n gi n các nhấn tồấ, ộ ơ ả nh s c quan sát, kh năng c
a trí nh , suy nghĩ, óc tư ưởng tượng, kyẽ năng th c thành ự và s c
sáng t o c a con ngứ ười, mà là s kềất h p trong m t cấấu trúc t o nền gia tr
c a tàiự ngun trí l c trong đó, tấềm quan tr ng c a tri th c, kyẽ
năng là yềấu tồấ then chồất.
Th b yứ ả , tch c c và ch đ ng h i nh p quồấc tềấ nh n tranh th nguồền ngo i l c kềất h p
ủ ộ ộ ậợ v i n i l c đ phát tri n khoa h c - cồng th . Trong quá trình h i nh p đó, đ i
h i s ớ ộ sáng t o m i khai thác được nh ng l i ích th h i nh p th
mang l i đ ph c v cho ữ ợ ể ộ ậ ể ạ ể ụ ụ m c tều hi n đ i hóa l c lụ ệ ạ ự ượng s n xuấất.
lOMoARcPSD| 23022540
15 | P a g e
Downloaded by
Hoàng Kim Chi
(chi.qh2002@gmail.com)
Kềất lu n ậ
Nh Các.Mác đã t ng nói: “Phư ương th c mà theo đó ý th c tồền t i và theo đó m t cái gìứ
ứ ạ ộ tồền t i đồấi v i ý th c là tri th c…, cho nền m t cái gì ứ ứđó n y sinh ra đồiấ v i
ý th c ch ng nào ý th c biềtấ cái đó”. Tích c c tm hi u tch y tri th c vềề
thềấ gi i. Mồẽi người chúng ta cấền h c cách t ý th c đ nấng cao tri th c đ khi hành đ
ng ph n ánh l i ý th c thì seẽ nh ng hành đ ng mang tnh tch c c,
sáng t o và găấn bó ch t cheẽ v i th c tềẽn ữ ộ ự ạ ặ ớ ự xã h i.ộ
Tri th c chính là yềấu tồấ cồất lõi, góp phấền chi phồấi ho t đ ng xấy d ng và phát tri n
h i Vi t Nam. Tri th c nhiềều lĩnh v c khác nhau nh : tri th c vềề t nhiền,
xã h i, con ư người,… Tuy nhiền trong bài t p l n l c ch n nều lền vai trò c a
tri th c khoa h c trong ậ ớ ự ọ ủ ứ ọ ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười trong tềấn trình xấy d ng
và phát tri n đấất nự ước b i letrong nh ng m gấền đấy tri th c khoa h c yềấu
tồấ đữ ứ ọ ược đềề cao m nh meẽ trong th i kì cồng ạ ờ nghi p hóa-hi n đ i hóa này.ệ ệ ạ
Tri th c đã, đang mãi mãi là yềấu tồấ quan tr ng nhấất cấấu thành nền ý th c và đóng vai
ứ ọ ứ trò l n trong ho t đ ng c a con ngớ ạ ộ ủ ười Vi t Namệ
Tài li u tham kh oệ
1. Wikipedia
2. Giáo trình triềtấ h c Mác Lề-ninọ
| 1/15

Preview text:

lOMoAR cPSD| 23022540 TR NG
ĐI HC KINH TẾẾ QUỐẾC DÂN ---- ---***-------
BÀI TẬP LỚN MÔN THMLN
ĐỀ BÀI: Vai trò của tri thức đối với ý thức. Ở Việt Nam, tri
thức có vai trò gì trong hoạt động của con người
Họ và tên SV: Trần Văn Khánh
Lớp tín chỉ: Kinh tế học tài chính 64 (FE64) Mã SV: 11223082
GVHD: TS NGUYỄN VĂN HẬU Hà Nội,2022 lOMoAR cPSD| 23022540 2 | P a g e M cụ l cụ Trang Đ t vấấn đềềặ 2 N i dungộ
Chương 1: Lý lu n chung c a triềtấ h c vềề ý th c và tri th cậ ủ ọ ứ ứ 4 1.1Khái ni m ý th c ệ ứ 4
1.2Nguồền gồấc c a ý th c ủ ứ 5
1.2.1 Nguồền gồấc t nhiềnự 5
1.2.2 Nguồền gồấc xã h i ộ 6
1.3B n chấất c a ý th c ả ủ ứ 7 1.4Vai trò c a ý th c ủ ứ 8 1.5Tri th cứ 9
Chương 2: Vai trò c a tri th c trong ho t đ ng c a con ngủ ứ ạ ộ ủườ ởi Vi t Namệ 9
2.1. Vai trò c a tri th c khoa h c đồấi v i s phát tri n c a xã h i.ủ ứ ọ ớ ự ể ủ ộ 9
2.2 Vai trò c a tri th c khoa h c trong cồng cu c đ i m i củ ứ ọ ộ ổ ớ ủa Vi t Nam ệ 10
2.3 Các gi i pháp phát tri n cách m ng khoa h c-cồng ngh và tri th c Vi t Nam.ả ể ạ ọ ệ ứ ở ệ 10 Kềất lu nậ 11 lOMoAR cPSD| 23022540
Đ t vấấn đềề ặ
Ý th c là m t trong hai ph m trù c b n đứ ộ ạ ơ ả ược các trường phái triềtấ h c quan tấmọ
nghiền c u. Nó là hình th c cao c a s ph n ánh c a th c tứ ứ ủ ự ả ủ ự ại khách quan, hình th
c màứ riềng con người m i có. Ý th c c a con ngớ ứ ủ ười là c năng c a cái “Khồấi v t chấất
đ c bi tơ ủ ậ ặ ệ ph c t p mà ngứ ạ ười ta g i là b óc con ngọ ộ ười" (Lề Nin).
Đ nh n th c để ậ ứ ược sấu săấc vềề ý th c, cấền xem xét năềm v ng t ch c kềất cấấu c a nó
tềấpứ ừ ổ ứ ủ c n t các góc đ khác nhau seẽ đem l i nh ng tri th c nhiềều m t vềề cấấu trúc,
ho c cấấpậ ừ ộ ạ ữ ứ ặ ặ đ c a ý th c.ộ ủ ứ
Khi xem xét ý th c v i các yềấu tồấ h p thành các quá trình tấm lý tch c c đem l i s hi uứ ớ ợ
ự ạ ự ể biềất c a con ngủ ười vềề thềấ gi i khách quan, ta có tri th c, tnh c m, niềềm tn, ý
chi, trongớ ứ ả đó tri th c là nhấn tồấ c b n, cồất lõi nhấất. Muồấn c i ứ ơ ả ả t o đạ ược s
vui, trự ước hềtấ con người ph i có s hi u biềất sấu săấc vềề s v t đó. Ý th c mà khồng bao
hàm tri th c,ả ự ể ự ậ ứ ứ khồng d a vào trí th c thi ý th c đó là m t s tr u tự ứ ứ ộ ự ừ ượng
trồấng r ng khồng Do đó, n iộ ộ dung và phương th c tồền t i c b n c a ý th c ph i là tri thứ
ạ ơ ả ủ ứ ả ức, hay nói cách khác tri th c đóng m t vai trò vồ cùng quan tr ng trong vi c kh
ng đ nh s con t i c a ý th cứ ộ ọ ệ ẳ ị ự ạ ủ ứ Tác đ ng c a ý th c xã h i đồiấ v i con ngộ ủ ứ ộ
ớ ười là vồ cùng to l n. Nó khồng nh ng là kimớ ữ ch nam cho ho t đ ng th c tềẽn mà còn
là đ ng l c th c tền. S thành cồng hay thấấtỉ ạ ộ ự ộ ự ự ự b i c a th c tền, tác đ ng tch c c
hay tều c c c a ý th c đồấi v i s phát tri n c a tạ ủ ự ộ ự ự ủ ứ ớ ự ể ủ ự nhiền, xã h i ch yềấu
ph thu c vào vai trò ch đ o c a ý th c mà bi u hi n là vai trò c aộ ủ ụ ộ ỉ ạ ủ ứ ể ệ ủ khoa h c
văn hóa và t tọ ư ưởng – ho c có th đặ ể ược hi u nh là tri th c. Nềền kinh tềấ c aể ư ứ ủ
nước ta t m t đi m xuấất phát thấấp, tềềm l c kinh tềấ - kyẽ thu t yềấu, trong điềều ki n
biềấnừ ộ ể ự ậ ệ đ i khoa h c – cồng ngh trền thềấ gi i l i đang diềẽn ra rấất nhanh, li u nổ
ọ ệ ớ ạ ệ ước ta có th đ tể ạ được nh ng thành cồng mong muồấn trong vi c t o là nềấu
khoa h c- cồng ngh đ i tềuữ ệ ạ ọ ệ ạ chu n quồấc tềấ trong m t th i gian ngăấn hay khồng?
Chúng là ph i làm gì đ tránh đẩ ộ ờ ả ể ược nguy c t t h u so v i lúc nơ ụ ậ ớ ước trong khu
v c và trền thềấ gi i Cấu h i này đ t ra choự ớ ỏ ặ chúng ta m t van đ cho là s l a ch n bộ ể ự
ự ọ ước đi và tr t t u tền phát tri n khoa h c –ậ ự ư ể ọ cồng ngh trong quan h v i phát tri n
kinh tềấ trong các giai đo n t i. Nh v y có nghĩaệ ệ ớ ể ạ ớ ư ậ là ta cấền ph i có trí th c vĩ ai
th c chính là khoa h c. Chúng ta ph khồng ng ng nấngả ứ ứ ọ ả ừ cao kh năng nh n th c cho
m i ngả ậ ứ ọ ười đó m r ng vấẽn tri thuở ộ ộc c vềề h c văn lấền xinả ọ h i đ c p nh n khi d
ng xã h i Vi t Nam t nềền văn minh, vỏ ể ậ ậ ự ộ ệ ừ ững m nh h n và khồngạ ơ đ nh v thềấ
c a mình v i thềấ gi i.ị ị ủ ớ ớ
V y, ý th c mà bi u hi n trong đ i sồấng xã h i là các vấấn đềề khoa h c — văn hóa tậ ứ ể ệ ờ
ộ ọ ư tưởng có vai trò vồ cùng quan tr ng. Tìm hi u vềề ý th c và tri th c đ có nh ng bi nọ ể
ứ ứ ể ữ ệ pháp đúng đăấn t o điềều ki n cho s phát tri n toàn diềẽn xã h i.ạ ệ ự ể ộ
Trong bài t u lu n này em ch n đềề tài : “Vai trò c a tri th c đồấi v i ý th c. ể ậ ọ ủ ứ ớ ứ Ở Vi
t Nam,ệ tri th c có vai trò gì trong ho t đ ng c a con ngứ ạ ộ ủ ười.”. Vì theo quan đi m c a
b n thấnể ủ ả em, tuy khồng có s tuy t đồấi trong vi c kh ng đ nh v t chấất quyềất đ nh ý th lOMoAR cPSD| 23022540 4 | P a g e
c hay ýự ệ ệ ẳ ị ậ ị ứ th c quyềất đ nh v t chấất, nh ng trong quá trình phát tri n nhiềều
lĩnh v c trong ho tứ ị ậ ư ể ở ự ạ đ ng c a con ngộ ủ ười Vi t Nam thì veẽ "ý th c quyềất đ
nh v t chấất" th hi n đúng đàn yềấuệ ứ ị ậ ể ệ tồấ quyềất đ nh quá trình này. Giồấng nh l i
Bác Hồề d y "Chúng là cấều ra s c h c t p nấngị ư ờ ạ ứ ọ ậ cao trình đ chính tr , văn hóa,
khoa h c, kyẽ thu t và quấn s đ cũng hiềấn ngày càngộ ị ọ ậ ự ể nhiềều cho T quồấc, cho
nhấn dấn", và khi nhấn dấn có ý th c h c hói đ nấng cao triổ ứ ọ ể th c thi quá trình xấy
d ng đấtấ nứ ự ước Vi t Nam tr thành ệ ở đấtấ nước l n m nh seẽ diềẽn raớ ạ thu n l i h n.ậ ợ ơ
Nôi dung CHƯƠNG I: Lý lu n chung c a triềất h c vềề ý th c và tri thậ ủ ức 1.1Khái ni m ý th c ệ ứ lOMoAR cPSD| 23022540 5 | P a g e
2 Theo tấm lý h c thì ý th c đọ ứ ược đ nh nghĩa là hình th c ph n ánh tấm lý cao nhấất
chị ứ ả ỉ có ở con người. Ý th c đứ ược hi u theo đ nh nghĩa c a triềtấ ể ị ủ h c Mác-
Lenin là m tọ ộ ph m trù song song v i ph m trù v t chấất.ạ ớ ạ ậ
3 Ý th c là tr ng thái có ý th c vềề m t cái gì đó. C thứ ạ ứ ộ ụ ể h n, đó là kh năng tr c
tềấpơ ả ự biềất và nh n th c, c m nh n ho c nh n th c đậ ứ ả ậ ặ ậ ứ ược các s ki n. Mự
ệ ột đ nh nghĩa khácị mồ t nó là tr ng thái trong đó ch th nh n th c đả ạ ủ ể ậ ứ ược m
t sồấ thồng tn khi thồngộ tn đó tr c tềấp có săẽn đ th c hi n theo hự ể ự ệ ướng c a m
t lo t các hành đ ng.ủ ộ ạ ộ
4 Ý th c đứ ược xác đ nh là m t khái ni m tị ộ ệ ương đồấi. Nó có th t p trung vào m t tr
ngể ậ ộ ạ thái bền trong, ch ng h n nh c m giác n i t ng, ho c vào các s ki n bền ngoàiẳ ạ
ư ả ộ ạ ặ ự ệ băềng cách nh n th c c m tnh. Nó tậ ứ ả ương t nh c m nh n m t cái gì đó,
m t quáự ư ả ậ ộ ộ trình phấn bi t v i quan sát và nh n th c (bao gồềm m t quá trình c b
n làm quenệ ớ ậ ứ ộ ơ ả v i các m c mà chúng ta nh n th c đớ ụ ậ ứ ược).
5 Ý th c ho c “c m nh n” có th đứ ặ ả ậ ể ược mồ t là m t cái gì đó xả ộ ảy ra khi não được
kích ho t theo nh ng cách nhấất đ nh, ch ng h n nh khi màu đ là nh ng gì đạ ữ ị ẳ ạ ư ỏ
ữ ược nhìn thấấy sau khi võng m c đạ ược kích thích b i sóng ánh sáng. Vi c hình thành
khái ni mở ệ ệ này được đ t ra trong bồấi c nh khó khăn trong vi c phát tri n m t đ nh
nghĩa phấnặ ả ệ ể ộ ị tch vềề nh n th c ho c nh n th c c m tnh.ậ ứ ặ ậ ứ ả
6 Ý th c cũng đứ ược kềất h p v i ý th c theo nghĩa là khái ni m này bi u th m t kinhợ ớ ứ
ệ ể ị ộ nghi m c b n nh c m giác ho c tr c giác đi kèm v i kinh nghi m vềề hi n tệ ơ ả ư ả
ặ ự ớ ệ ệ ượng. C th , điềều này đụ ể ược g i là ý th c vềề kinh nghi m. Đồấi vọ ứ ệ ới ý
th c, nó đã đứ ược m cặ đ nh là ph i tr i qua các cấấp đ thay đ i liền t c.ị ả ả ộ ổ ụ
7 Nh ng ý kiềấn ữ ph biềấn vềề ý th c cho răềng hi n tổ ứ ệ ượng mồ t m t điềều ki n nh
n th cả ộ ệ ậ ứ vềề b n thấn (t nh n th c). Lý thuyềất h thồấng hi n đ i, cung cấấp nh ng
hi u biềấtả ự ậ ứ ệ ệ ạ ữ ể sấu săấc vềề cách thềấ gi i ho t đ ng thồng qua s hi u biềớ ạ
ộ ự ể tấ răềng tấất c các h thồấngả ệ đềều tuấn theo các quy tăấc c a h thồấng, tềấp c
n s t nhủ ệ ậ ự ự ận th c trong tấềm hi u biềấtứ ể c a nó vềề cách th c ho t đ ng c a các
h thồấng sồấng ph c tủ ứ ạ ộ ủ ệ ứ ạp l n.ớ
8 Theo Gregory Bateson, ý th c là đ ng l c c a s t t ch c ứ ộ ự ủ ự ự ổ ứ và nh n th c là
điềều cồtấậ ứ yềấu trong s tồền t i c a quá trình này. Lý thuyềất h thồấng hi n đ i cho
răềng conự ạ ủ ệ ệ ạ người, v i t cách là h thồấng sồấng, khồng ch nh n th c vềề mồi Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 6 | P a g e
trớ ư ệ ỉ ậ ứ ường mà còn nh nậ th c vềề b n thấn, đ c bi t là v i kh năng logic và tò mò.ứ ả ặ ệ ớ ả
9 Nh ng nồẽ l c đ mồ t ý th c băềng các thu t ng thấền kinh đã t p trung vào vi c mồữ ự ể
ả ứ ậ ữ ậ ệ t các m ng lả ạ ưới trong não phát tri n nh n th c vềề trình đ để ậ ứ ộ ược
phát tri n b i cácể ở m ng lạ ưới khác. Khi nh n th c cung cấấp các tài li u mà t đó ngậ ứ
ệ ừ ười ta phát tri n cácể ý tưởng ch quan vềề kinh nghi m c a h , ngủ ệ ủ ọ ười ta nói
răềng người ta nh n th c đậ ứ ược
tr ng thái nh n th c c a chính mình. T ch c nh n th c vềề tr i nghi m bền trongạ ậ ứ ủ ổ ứ
ậ ứ ả ệ c a chính mình đủ ược giao m t vai trò trung tấm trong viộ ệc t điềều ch nh.ự ỉ
1.2 Nguồền gồấc c a ý th củ ứ
1.2.1 Nguồền gồấc t nhiềnự
Theo quan đi m c a triềất h c Marx-Lenin, ý th c là m t thu c tnh c a m t d ng v tể ủ ọ ứ ộ ộ
ủ ộ ạ ậ chấất có t ch c cao là b ócổ ứ ộ người, là s ph n ánh thềấ gi i khách quan vào b nãoự
ả ớ ộ người. Nềấu khồng có s tác đ ng c a thềấ gi i khách quan vào b não ngự ộ ủ ớ ộ ười
và khồng có b não ngộ ười v i tnh cách là c quan v t chấất c a ý th c thì seẽ khồng có ý th
c. B nãoớ ơ ậ ủ ứ ứ ộ người và s tác đ ng c a thềấ gi i khách quan vào b não ngự ộ ủ ớ ộ
ười là nguồền gồấc t nhiềnự c a ý th c.ủ ứ
Ch nghĩa duy v t bi n ch ng kh ng đ nh răềng ý th c là thuủ ậ ệ ứ ẳ ị ứ ộc tnh c a m t d ng v
t ủ ộ ạ ậ chấất sồấng có t ch c cao là b óc ngổ ứ ộ ười. B óc ngộ ười hi n đ i là s n ph m c
a quá trình ệ ạ ả ẩ ủ tềấn hoá lấu dài vềề m t sinh v t - xã h i và có cấấu t o rặ ậ ộ ạ ấtấ ph
c t p, gồềm kho ng 14 - 15 ứ ạ ả tỷ tềấ bào thấền kinh. Các tềấ bào này t o nền nhiềều
mồấi liền h nhăềm thu nh n, x lý, dấẽn ạ ệ ậ ử truyềền và điềều khi n toàn b ho t đ ng c a
c th trong quan h v i thềấ gi i bền ngoài ể ộ ạ ộ ủ ơ ể ệ ớ ớ thồng qua các ph n x có điềều
ki n và khồng điềều ki n.ả ạ ệ ệ
Cũng theo ch nghĩa Marx-Lenin, ho t đ ng ý th c con ngủ ạ ộ ứ ười diềẽn ra trền c s ho t ơ
ở ạ đ ngộ sinh lý thấền kinh c a b óc ngủ ộ ười. S ph thu c c a ý th c vào ho t đ ng c a b ự ụ
ộ ủ ứ ạ ộ ủ ộ óc th hi n chồẽ khi b óc b t n thể ệ ở ộ ị ổ ương thì ho t đ ng ý th c seẽ b rồấi
lo n. Tuy nhiền, ạ ộ ứ ị ạ nềấu ch có b óc ngỉ ộ ười mà khồng có s tác đ ng c a thềấ gi i bền
ngoài đ b óc ph n ự ộ ủ ớ ể ộ ả ánh l i tác đ ng đó thì cũng khồng th có ý th c. Ph n ánh là
thu c tnh chung, ph biềấnạ ộ ể ứ ả ộ ổ c a m i đồấi tủ ọ ượng v t chấất. Ph n ánh là năng l
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 7 | P a g e
c gi l i, tái hi n l i c a h thồấng v t ậ ả ự ữ ạ ệ ạ ủ ệ ậ chấất này nh ng đ c đi m c a h thồấng
v t chấất khác.ữ ặ ể ủ ệ ậ
Trong quá trình phát tri n lấu dài c a thềấ gi i v t chấất, thu c tnh ph n ánh c a v t chấất ể ủ
ớ ậ ộ ả ủ ậ cũng phát tri n t thấấp đềấn cao, t đ n gi n đềấn ph c t p:ể ừ ừ ơ ả ứ ạ
1. Ph n ánhả v t lậ ý: Là hình th c ph n ánh đ n gi n nhấất gi i vồ sinh, th ứ ả ơ
ả ở ớ ể hi n qua các quá trình biềấn đ i c , lý, hoá.ệ ổ ơ 2. Ph n ánhả
sinh học: Là nh ng ph n ánh trong sinh gi i trong gi i h u sinh ữ ả ớ ớ
ữ cũng có nhiềều hình th c khác nhau ng v i mồẽi
trình đ phát tri n c a thềấứ ứ ớ ộ ể ủ gi i sinh v t.ớ ậ
3. Ph n ánhả ý thức: là hình th c cao nhấất c a s ph n ánh thềấ gi i hi n ứ ủ ự ả
ớ ệ th c, ý th c ch n y sinh giai đo n phát tri n cao c a thềấ gi i v t chấất, ự ứ
ỉ ả ở ạ ể ủ ớ ậ cùng v i s xuấất hi n c a con ngớ ự ệ ủ ười.
1.2.2 Nguồền gồấc xã h iộ
Đ ý th c có th ra đ i, bền nh ng nguồền gồấc t nhiền thìể ứ ể ờ ữ ự
điềều ki n quyềtấ đ nh cho s ệ ị
ự ra đ i c a ý th c là nguồền gồấc xã h i, th hi n vai trò c aờ ủ ứ ộ ể ệ ở
ủ lao đ nộ g, ngồn ngữ
và các quan h xã hệ ội.
Sau lao đ ng và cùng v i lao đ ng là ngồn ng đó là hai s c kích thích ch ộ ớ ộ ữ ứ ủ
yềấu c a s chuy n biềấn b não loài v t thành b não loài ngủ ự ể ộ ậ ộ ười, t tấm lý ừ đ ng v t thành ý th cộ ậ ứ — Engels
Là ho t đ ng đ c thù c a con ngạ ộ ặ ủ ười, là ho t đ ng b n chấất ngạ ộ ả ười. Đó là ho t đ
ng ch ạ ộ ủ đ ng, sáng t o, có m c đích. Lao đ ng đem l i cho con ngộ ạ ụ ộ ạ ười dáng đi
th ng đ ng, gi i ẳ ứ ả phóng hai tay. Điềều này cùng v i chềấ đ ăn có th t đã ớ ộ ị th c s có
ý nghĩa quyềất đ nh đồiấ ự ự ị v i quá trình chuy n hoá tớ ể ừ vượn thành người, t tấm
lý đ ng v t thành ý th c.ừ ộ ậ ứ Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 8 | P a g e
Lao đ ng là điềều ki n c b n đấều tền c a toàn b đ i sồấng loài ngộ ệ ơ ả ủ ộ ờ ười, và
như thềấ đềấn m t m c đ và trền m t ý nghĩa nào đó, chúng ta ph i nói:ộ ứ ộ ộ ả Lao đ ng ộ
đã sáng t o ra b n thấn con ngạ ả ười — Engels
Vi c chềấ t o ra cồng c lao đ ng có ý nghĩa to l n là con ngệ ạ ụ ộ ớ ười đã có ý th c vềề m
c đích ứ ụ c a ho t đ ng biềấn đ i thềấ gi i. Th c chấất c a ho t đ ng lao đ ng là tác đ ng vào
thềấ ủ ạ ộ ổ ớ ự ủ ạ ộ ộ ộ gi i khách quan, làm biềấn đ i thềấ gi i nhăềm th a mãn nhu
cấều c a con ngớ ổ ớ ỏ ủ ười. Nh có ờ lao đ ng, b não con ngộ ộ ười được phát tri n và
ngày càng hoàn thi n, làm cho kh năng ể ệ ả t duy tr u tư ừ ượng c a con ngủ ười ngày
càng cao. Cũng là lao đ ng ngay t đấều đã liền ộ ừ kềtấ con ngườ ại l i v i nhau trong mồấi
liền h tấất yềấu, kớ ệ hách quan. Mồấi liền h đó khồng ệ ng ng đừ ược c ng cồấ và phát
tri n đềấn m c làm n y sinh h m t nhu cấều "cấền thiềất ủ ể ứ ả ở ọ ộ ph i nói v i nhau m
t cái gì đó". Và ngồn ng xuấất hi n.ả ớ ộ ữ ệ
Theo quan đi m c a triềất h c Marx-Lenin thì ngồn ng là phể ủ ọ ữ ương t n đ con ngệ ể ười
giao tềấp trong xã h i, là h thồấng tn hi u th hai, là cái vộ ệ ệ ứ ỏ ậ v t chấất c a t duy, là
hình th c ủ ư ứ bi u đ t c a t tể ạ ủ ư ưởng. Ngồn ng là yềấu tồấ quan tr ng đ phát tri n tấm
lý, t duy c a ữ ọ ể ể ư ủ con người và xã h i loài ngộ ười.
1.3 B n chấất c a ý th cả ủ ứ
Ch nghĩa duy v t bi n ch ng cho răềng vềề b n chấất, ý th c là s ph n ánh khách quan ủ ậ ệ ứ ả ứ ự
ả vào trong b óc con ngộ ười m t cách năng đ ng, sáng t o.ộ ộ ạ
• Ý th c là hình nh ch quan c a thềấ gi i khách quan: Th hi n răềng n i dung ứ ả ủ
ủ ớ ể ệ ộ c a ý th c do thềấ gi i khách quan quy đ nh. Ý th c là hình nh ch quan
c a ủ ứ ớ ị ứ ả ủ ủ thềấ gi i khách quan vì nó năềm trong b não con ngớ ộ ười.
Ý th c là cái ph n ánh ứ ả thềấ gi i khách quan nh ng nó là cái thu c ph m vi ch
quan, là th c t i ch ớ ư ộ ạ ủ ự ạ ủ quan. Ý th c khồng có tnh v t chấất, nó ch là
hình nh tnh thấền, găấn liềền v i ứ ậ ỉ ả ớ ho t đ ng khái quát hóa, tr u tạ ộ ừ
ượng hóa, có đ nh hị ướng, có l a ch n. ý th c ự ọ ứ là s ph n ánh thềấ gi i b i b
não con ngự ả ớ ở ộ ười
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 9 | P a g e
• Ý th c là s ph n ánh sáng t o thềấ gi i: Ý th c là s ph n ánh hi n th c ứ ự ả ạ ớ ứ ự
ả ệ ự khách quan vào trong b óc con ngộ ười, là hình nh ch quan c a thềấ gi i ả
ủ ủ ớ khách quan. Tuy nhiền, khồng ph i c thềấ gi i khách quan tác đ ng vào b
óc ả ứ ớ ộ ộ người là t nhiền tr thành ý th c. Ngự ở ứ ược l i, ý th c là s ph n ánh
năng ạ ứ ự ả đ ng, sáng t o vềề thềấ gi i, do nhu cấều c a vi c con ngộ ạ ớ ủ ệ
ười cải biềấn gi i t ớ ự nhiền quyềtấ đ nh và đị ược th c hi n thồng qua ho t đ
ng laự ệ ạ ộ o đ ng.ộ
Ý th c ch ng qua ch là v t chấất đứ ẳ ỉ ậ ược đem
chuy n vào trong đấều óc con ể
người và được c i biềấn đi trong đóả — Karl Marx
S ph n ánh sáng t o c a ý th c bi u hi n s c i biềấn cái v t chấất di chuy n ự ả ạ ủ ứ ể
ệ ở ự ả ậ ể vào trong b não con ngộ ười thành cái tnh thấền, thành nh ng hình nh
tnh thấền. ữ ả Sáng t o c a ý th c là sáng t o c a ph n ánh, d a trền c s c a ph n ánh,
trongạ ủ ứ ạ ủ ả ự ơ ở ủ ả khuồn kh và theo tnh chấất, quy lu t c a ph n ánh.ổ ậ ủ ả
Tính sáng t o c a ý th c đạ ủ ứ ược th hi n ra rấtấ phong phú. Tể ệ rền c s nh ng cái
đãơ ở ữ có, ý th c có th t o ra tri th c m i vềề s v t, có th tứ ể ạ ứ ớ ự ậ ể ưởng tượng
ra nh ng cái ữ khồng có trong th c tềấ. Ý th c có th tền đoán, d báo vềề tự ứ ể ự
ương lai, có th t o ể ạ ra nh ng o tữ ả ưởng, huyềền tho i, nh ng gi thuyềất, lý thuyềạ
ữ ả tấ khoa h c hềtấ s c ọ ứ tr u từ ượng và có tnh khái quát cao.
Ý th c là s ph n ánh hi n th c khách quan vào trong b óc ngứ ự ả ệ ự ộ
ười, song đấy là s ph n ánh đ c bi t – ph n ánh trong quá trình con ngự ả ặ ệ ả
ười c i t o thềấ gi i. Quá ả ạ ớ
trình ý th c là quá trình thồấng nhấất c a 3 m t là: trao đ i thồng tn gi a ch th ứ ủ ặ ổ ữ ủ
ể và đồấi tượng ph n ánh. Tiềấp đềấn
là mồ hình hóa đồiấ tả
ượng trong t duy dư ưới d ng hình nh tnh thấền và
cuồấi cùng là chuy n mồ hình t t duy ra hi n th c ạ ả ể ừ ư ệ ự khách quan. Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 10 | P a g e
Ý th c là s ph n ánh sáng t o, vì ph n ánh đó dù tr c tềấp hay gián tềấp, dù dứ ự ả ạ
ả ự ười d ng ý tạ ưởng thì bao gi c ng ph i d a vào nh ng tềền đềề v t chấất, d a trền
ho tờ ủ ả ự ữ ậ ự ạ đ ng th c tềẽn nhấất đ nh. S sáng t o c a ý th c khồng đồấi lộ ự ị
ự ạ ủ ứ ập, lo i tr , tách r i ạ ừ ờ s ph n ánh mà ngự ả ược l i thồấng nhấất v i ph n
ánh, trền c sạ ớ ả ơ ở ủ c a ph n ánh.ả
Ph n ánh và sáng t o là hai m t thu c b n chấất c a ý th c. Ý th c – trong bấất kỳ ả ạ
ặ ộ ả ủ ứ ứ trường h p nào cũng là s ph n ánh và chính th c tềẽn xã hợ ự ả ự ội c
a con ngủ ười t o ạ ra s ph n ánh ph c t p, năng đ ng, sáng t o c a b óc.ự ả ứ ạ ộ ạ ủ ộ
Ý th c là s n ph m l ch s c a s phát tri n xã h i nền vềề ứ ả ẩ ị ử
ủ ự ể ộ b n chấất là có tnh xã h i: Ý th c khồng ph i là m t hi n
ả ộ ứ ả ộ ệ tượng t nhiền thuấền túy mà là m t hi n tự ộ ệ
ượng xã h i. ý ộ th c băất nguồền t th c tềẽn l ch s -xã h i, ph
n ánh nh ng ứ ừ ự ị ử ộ ả ữ quan h xã h i khách quan.ệ ộ
Ngay t đấều, ý th c đã là m t s n ph m xã h i, và vấẽn nh ừ ứ ộ ả ẩ ộ ư
v y đềấn ch ng nào con ngậ ừ ười còn tồền t iạ — Karl Marx và Engels
Theo Lenin thì nềấu coi t tư ưởng (ý th c) là có tnh v t chấất t c là m t ứ ậ ứ
ộ bước sai lấềm đềấn chồẽ lấẽn l n ch nghĩa duy v t v i ch nghĩa duy tấm.ộ ủ ậ ớ ủ 1.4 Vai trò c a ý th c ủ ứ
Vai trò c a ý th c có m t tấềm quan tr ng đồấi v i th c tềẽn cu c sồấng và kh ng đ nh v tủ ứ
ộ ọ ớ ự ộ ẳ ị ậ chấất là nguồền gồấc khách quan, là c s s n sinh ra ý th c, còn ý th c ch là s
n ph m, làơ ở ả ứ ứ ỉ ả ẩ s ph n ánh chấn th t vềề thềấ gi i khách quan. Và hành đ ng c a
con ngự ả ậ ớ ộ ủ ười ch xuấấtỉ phát t nh ng yềấu tồấ tác đ ng c a thềấ gi i khách quan.ừ ữ ộ ủ ớ
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 11 | P a g e
Điềều này đã t o cho con ngạ ười s thồng minh, nh y bén đ có th ng phó k p th i v iự ạ ể ể
ứ ị ờ ớ các tác đ ng c a mồi trộ ủ ường xung quanh. T đó giúp t o nền các giá tr th c tềẽn
choừ ạ ị ự đ i sồấng xã h i, nhiềều cồng trình kiềấn trúc đờ ộ ược t o nền, nhiềều phát
minh khoa h cạ ọ được hình thành do ý th c c a con ngứ ủ ười d đoán đự ược nh ng thiền
tai, hay nh ngữ ữ thay đ i c a tổ ủ ương lai…
Khồng nh ng v y, vi c ý th c tồất vềề m t vấấn đềề nào đó giúp cho con ngữ ậ ệ ứ ộ ười h n
chềấạ được nh ng hành vi vi ph m pháp lu t, gấy nh hữ ạ ậ ả ưởng h u qu xấấu đềấn s phát
tri nậ ả ự ể c a quồấc gia. Các quồấc gia có th m r ng mồấi quan h ngo i giao v i nhau vềề
kinh tềấ đủ ể ở ộ ệ ạ ớ ể cùng nhau h p tác phát tri n, xấy d ng đấất nợ ể ự ước và th trị
ường thềấ gi i ngày càng phátớ tri n hi n đ i h n.ể ệ ạ ơ
Nh v y, nói t i vai trò c a ý th c th c chấất là nói t i vai trò c a con ngư ậ ớ ủ ứ ự ớ ủ ười, vì ý
th c tứ ự nó khồng tr c tềấp thay đ i đự ổ ược gì trong hi n th c c . Do đó, muồấn th c hi n
t tệ ự ả ự ệ ư ưởng ph i s d ng l c lả ử ụ ự ượng th c tềẽn. Nghĩa là con ngự ười muồấn th
c hi n quy lu t kháchự ệ ậ quan thì ph i nh n th c, v n d ng đúng đăấn nh ng quy lu t đó, ph
i có ý chí và phả ậ ứ ậ ụ ữ ậ ả ương pháp đ t ch c hành đ ng. Vai trò c a ý th c là chồẽ chể
ổ ứ ộ ủ ứ ở ỉ đ o ho t đ ng c a con ngạ ạ ộ ủ ười, có th quyềất đ nh làm cho con ngể ị ười
hành đ ng đúng hay sai, thành cồng hay thấấtộ b i trền c s nh ng điềều ki n khách quan
nhấất đ nh.ạ ơ ở ữ ệ ị
Do đó, con người càng ph n ánh đấyề đ , chính xác thềấ gả ủ i i khách quan thì càng c i t
oớ ả ạ thềấ gi i có hi u qu . Vì v y, ph i phát huy tnh năng đ ng, sáng t o c a ý th c, phát huyớ
ệ ả ậ ả ộ ạ ủ ứ vai trò nhấn tồấ con người đ tác đ ng, c i t o thềấ gi i khách quan.ể ộ ả ạ ớ 1.6 Tri th c ứ
Hình mấẽu và khái ni m vềề trí th c ch có th xuấất hi n khi xã h i v i m t cấấu trúc ch t ệ ứ ỉ ể ệ ộ ớ ộ
ặ cheẽ được hình thành, t c là khi con
ngứ ười r i b đ i sồấng hoang dã đ t p h p l i v i ờ ỏ ờ ể ậ ợ ạ
ớ nhau, hình thành nền nh ng c ng đồềng ngữ ộ
ười, trong đó các cá nhấn tương
tác v i nhau ớ theo nh ng qui đ nh và nghi th c đữ ị ứ ược c c ng đồềng th
a nh n, dù là thành văn hay ả ộ ừ ậ ngấềm đ nh.ị
Khái ni m tri th c và vai trò c a tri th c đồiấ v i ý thệ ứ ủ ứ ớ ức.
Tri th c là hi u biềtấ , kiềấn th c c a con ngứ ể ứ ủ ười vềề thềấ giới. Nói đềấn tri th c là nói
đềấn h c ứ ọ văn, tri th c là phứ ương th c tồn t i c a ý th c. S hình thành và phát tri n c a ý Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 12 | P a g e
th c cóứ ạ ủ ứ ự ể ủ ứ liền quan m t thiềtấ v i quá trình con ngậ ớ ười nh n biềtấ ậ và c i t
o thềấ gi i t nhiền. Con ả ạ ớ ự người tch lũy được càng nhiềều vì th c thì ý th c th t cao,
càng đi sấu vào b n chấất s ứ ứ ậ ả ự v t và c i t o thềấ gi i có hi u qu h n. Tính năng đ ng c
a ý th c nh đó mà tăng lền. ậ ả ạ ớ ệ ả ơ ộ ủ ứ ờ Nhấấn m nh tri th c là yềấu tồấ c b n, quan
tr ng nhấất c a ý th c có nghĩa là chồấng l i ạ ứ ơ ả ọ ủ ứ ạ quan đi m gi n đ n coi ý th c ch là tnh can, niềmềể ả ơ ứ ỉ
tn và ý chí. Quan đi m đó là bi u ể ể hi n
ch quan, duy ý chí c a s tệ ủ ủ
ự ưởng tượng ch quan. Tuy nhiền cũng khồng th
coi ủ ể nh nhấn tồấ tnh cam. Ý thi. Ngẹ ườ ại l i nền tri th c biềấn thành tnh c m, niềềm tn, ý ch ứ ả
ỉ c a con ngủ ười ho t đ ng thì t tr khồng có vai trò gì đồiấ v i đ i sồấng hi n th c.ạ ộ ự ị ớ ờ ệ ự
Tóm l i, ý th c bao gồềm nh ng v t có ta th c và nh ng yều t tnh c m, ý chí s liền h ạ ứ ữ ậ ứ ữ ỏ ả ự
ệ các dòng quá l i nh ng cấền bài th c có
m t dung trí th c và luồn hạ ư ứ ộ ứ ưởng t i tri th c.ớ ứ
CHƯƠNG II: VAI TRÒ C A TRI THỦ ỨC TRONG HO T Đ NG C A CON NGẠ Ộ Ủ ƯỜ Ở ỆI VI T NAM.
2.1. Vai trò c a tri th c khoa h c đồấi v i s phát tri n c a xã h i.ủ ứ ọ ớ ự ể ủ ộ
Tri th c khoa h c hình thành và phát tri n trền c s sứ ọ ể
ơ ở ản xuấất và ho t đ ng th c tềẽn. ạ ộ
ự Vai trò c a tri th c ngày càng tăng lền đồấi v i s phát tri n c a xã h i.ủ ứ ớ ự ể ủ ộ
Ngày nay, khoa h c đã tr thành l c lọ ở ự ượng s n xuấất tr c tềấp. Vai trò c a nó th hi n ả ự
ủ ể ệ ở chồẽ khoa h c tr thành đi m xuấất phát, ra đ i, nh ng ngành s n xuấất m i, cồng ngh
ọ ở ể ờ ữ ả ớ ệ m i, nguyền li u m i. Khoa h c tr thành yềấu tồấ tri th c khồng th thiềấu đớ
ệ ớ ọ ở ứ ể ược c a ủ người lao đ ng, biềấn ngộ ười lao đ ng thành ngộ ười điềều khi n ki
m tra quá trình s n xuấất.ể ể ả Đ i ngũ các nhà khoa h c, kyẽ thu t viền tr c tềấp tham gia
vào quá trình s n xuấất ngày ộ ọ ậ ự ả m t đồng. B n thấn khoa h c cũng tr thành m t lĩnh v
c ho t đ ng s n xuấất v t chấất ộ ả ọ ở ộ ự ạ ộ ả ậ v i quy mồ ngày càng l n.ớ ớ
Cùng v i khoa h c t nhiền và khoa h c kĩ thu t, các khoa h c xã h i nh kinh tềấ h c, ớ ọ ự ọ ậ
ọ ộ ư ọ lu t h c, xã h i h c… cũng khồng ng ng phát tri n và đóng vai trò quan tr ng trong đ
i ậ ọ ộ ọ ừ ể ọ ờ sồấng xã h i.ộ
Khoa h c khồng ch góp phấền nấng cao chấất lọ ỉ ượng cu c sồấng mà còn giúp con ngộ
ười có đấều óc t duy sáng t o, tấềm nhìn sấu r ng. Điềều này đ c bi t có ý nghĩa đồấi v i
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 13 | P a g e
các nhà ư ạ ộ ặ ệ ớ lãnh đ o vì ph i năấm đạ ả ược c s khoa h c th c tềấ thì m i ho ch đ nh
đơ ở ọ ự ớ ạ ị ược chính sách, đường lồấi phát tri n c a 1 t ch c hay 1 quồấc gia. ể ủ ổ ứ
Tóm l i, có tri th c khoa h c làm b n đồềng hành thì xã h i ngày càng phát tri n văn minhạ ứ ọ ạ ộ ể tềấn b .ộ
2.2 Vai trò c a tri th c khoa h c trong cồng cu c đ i m i củứ ọ ộ ổ ớ ủa Vi t Nam ệ
Trong cồng cu c đ i m i, tri th c khoa h c độ ổ ớ ứ ọ ược xem là nềền t ng và đ ng l c c a s
ả ộ ự ủ ự phát tri n đấất nể ước. Nh ng c s khoa h c cùng nh ng lu n c khoa h c đã giúp Đ
ng ữ ơ ở ọ ữ ậ ứ ọ ả có m t s đ nh hộ ự ị ướng
Đúng đăấn vềề đường lồiấ chính sách phát tri n đấtấ nể ước, v ch ra kềấ ho ch phát tri n
cho ạ ạ ể nh ng lĩnh v c c th : cồng nghi p, nồng nghi p, du l ch, dữ ự ụ ể ệ ệ ị ịch v , khoa
h c cồng ngh … ụ ọ ệ Nói đềấn vai trò nềền t ng và đ ng l c c a tri th c khoa hả ộ ự ủ ứ ọc
trong cồng cu c đ i m i là ộ ổ ớ nói đềấn con đường cồng nghi p hóa d a trền c s khoa h c
và cồng ngh , coi khoa ệ ự ơ ở ọ ệ h c-cồng ngh là l c lọ ệ ự ượng s n xuấất tr c tềấp và
hàng đấều. Quan đi m này cho thấấy rõ ả ự ể s quyềất tấm và l a ch n sáng suồtấ c a Đ ng
ta trong đ i mự ự ọ ủ ả ổ ới t duy, đ i m i quan ư ổ ớ ni m và đ i m i phệ ổ ớ ương th c phát
tri n phù h p v i nh ng đòi h i ph i tềấn hành cồng ứ ể ợ ớ ữ ỏ ả nghi p hóa đi đồi v i hi n đ
i hóa v i tồấc đ nhanh nh ng vấẽn đ m b o tnh bềền v ng ệ ớ ệ ạ ớ ộ ư ả ả ữ trong nh ng th
p niền đấều thềấ k 21.ữ ậ ỉ
2.3 Các gi i pháp phát tri n cách m ng khoa h c-cồng ngh và tri th c Vi t Nam.ả ể ạ ọ ệ ứ
ở ệ Th nhấấtứ , đ i m i c chềấ, chính sách, t o l p m t khuồn kh pháp lý m i phù h p v i ổ
ớ ơ ạ ậ ộ ổ ớ ợ ớ s phát tri n c a nềền kinh tềấ tri th c. C chềấ, chính sách ph i th c s
khuyềấn khích và ự ể ủ ứ ơ ả ự ự bu c các doanh nghi p ph i luồn đ i m i d a trền cồng
nghộ ệ ả ổ ớ ự ệ m i và thúc đáy nhanh ớ chóng s ra đ i các doanh nghi p m i, nhấất là
các doanh nghi p kinh doanh s n ph m ự ờ ệ ớ ệ ả ẩ m i , cồng ngh m i. T o mồi trớ ệ ớ ạ
ường c nh tranh bình đ ng, chồấng đ c quyềền.ạ ẳ ộ
Th haiứ , phát tri n m nh nguồền lao đ n trí tu , nấng cao dấn tri, đào t o nhấn tài. T p ể ạ ộ ệ ạ
ậ trung đấều t phát tri n giáo d c, c i cách giáo d c. Tăng
nhanh đào t a đ i ngũ cán b ư ể ụ ả ụ ọ ộ ộ qu n lý,
doanh nhấn… Cấền coi giáo d c-đào t o, khoa h c-cồng ngh là quồấc sách hàng ả ụ Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 14 | P a g e ạ ọ
ệ đấều, là đ t phá đ đáp ng nhu cấều vềề nhấn l c chấất lộ ể ứ ự
ượng cao cho nềền kinh tềấ tri th c.ứ
Th baứ , tăng cường năng l c khoa h c - cồng ngh quồấc gia đ có th tềấp thu, làm ch , ự ọ ệ ể ể
ủ v n d ng sáng t o các tri th c khoa h c - cồng ngh m i nhấất c
a thềấ gi i cấền thiềất cho ậ ụ ạ ứ ọ ệ ớ ủ ớ phát tri n c a đấất nể ủ
ước, t ng bừ ước sáng t o cồng ngh đ c thù c a đấất nạ ệ ặ ủ
ước, xấy d ng ự nềền khoa h c - cồng ngh tềấn tềấn c a Vi t Nam.ọ ệ ủ ệ
Th tứ ư, đ y m nh ng d ng và phát tri n cồng ngh thồng tn ph c v cồng nghi p hóa, ẩ ạ ứ ụ
ể ệ ụ ụ ệ hi n đ i hóa. Cồng ngh thồng tn là chìa khóa đ đi vào kinh tềấ tri th c. Muồấn rút
ngăấn ệ ạ ệ ể ứ quá trình cồng nghi p hóa, hi n đ i hóa, rút ngăn kho ng cách v i các nệ ệ
ạ ả ớ ước, ph i khăấc ả ph c kho ng cách vềề cồng ngh thồng tn.ụ ả ệ
Th nămứ , đ y m nh đấều t cho nghiền c u khoa h c - cồng ngh nhăềm t o nền t ng ẩ ạ ư ứ
ọ ệ ạ ả cồng ngh ph c v phát tri n đấất nệ ụ ụ ể ước theo hướng hi n đ i và t o ra các yềấu
tồấ nền ệ ạ ạ Dàn t ng c a kinh tềấ tri th c. Đồi m i c chềấ qu n lý nhà nả ủ ứ ớ ơ ả ước vềề
khoa h c - cồng ngh . ọ ệ C chềấ đó ph i hơ ả ướng vào vi c thúc đ y khoa h c - cồng nghệ ẩ
ọ ệ th c s găấn kềất v i s n ự ự ớ ả xuấất - kinh doanh, khoa h c xấm nh p vào th c tềẽn s n
xuấất - kinh doanh làm ra c a c i ọ ậ ự ả ủ ả và tri th c m i ph c v tr c tềấp cồng cu c phát tri
n kinh tềấ - xã h i... Cùng v i vi c dấềuứ ớ ụ ụ ự ộ ể ộ ớ ệ t cho nghiền c u (chú tr ng c khoa
h c - cồng ngh cùng v i khoa h c - xã h i và ư ứ ọ ả ọ ệ ớ ọ ộ nhãn văn), vi c đ y m nh ng d
ng thành t u khoa h c - cồng ngh tền tềấn, hi n đ i ệ ẩ ạ ứ ụ ự ọ ệ ệ ạ vào các kh u, các lĩnh
v c then chồtấ c a nềền kinh tềấ ẩ ự ủ t o ra kh năng lan t a trong nềền ạ ả ỏ kinh tềấ theo
hướng hi n đ i, cũng cấền đệ ạ ược chú ý. Th sáu, t ng bứ ừ
ước t nh thành và phát tri n tài nguyền trí l c. Tài nguyền trí l c là m t ỉ ể ự ự
ộ kềtấ cấấu bao hàm nhiềều năng l c nó cũng khồng ph i làự ả
phép c p đ n gi n các nhấn tồấ, ộ ơ
ả nh s c quan sát, kh năng c
a trí nh , suy nghĩ, óc tư ứ ả ủ ớ
ưởng tượng, kyẽ năng th c thành ự và s c sáng t o c a con ngứ ạ ủ
ười, mà là s kềất h p trong m t cấấu trúc t o nền gia tr c a tàiự ợ ộ ạ
ủ ngun trí l c trong đó, tấềm quan tr ng c a tri th c, kyẽ
năng là yềấu tồấ then chồất.ự ọ ủ ứ
Th b yứ ả , tch c c và ch đ ng h i nh p quồấc tềấ nh n tranh th nguồền ngo i l c kềất h p ự
ủ ộ ộ ậ ậ ủ ạ ự ợ v i n i l c đ phát tri n khoa h c - cồng th . Trong quá trình h i nh p đó, đ i
h i s ớ ộ ự ể ể ọ ẻ ộ ậ ộ ỏ ự sáng t o m i khai thác đạ ớ ược nh ng l i ích th h i nh p có th
mang l i đ ph c v cho ữ ợ ể ộ ậ ể ạ ể ụ ụ m c tều hi n đ i hóa l c lụ ệ ạ ự ượng s n xuấất.ả
Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com) lOMoAR cPSD| 23022540 15 | P a g e Kềất lu n ậ
Nh Các.Mác đã t ng nói: “Phư ừ ương th c mà theo đó ý th c tồền t i và theo đó m t cái gìứ
ứ ạ ộ tồền t i đồấi v i ý th c là tri th c…, cho nền m t cái gì ạ ớ ứ ứ ộ đó n y sinh ra đồiấ v i
ý th c ch ng ả ớ ứ ừ nào ý th c biềtấ cái đó”. Tích c c tm hi u và tch lũy ứ ự ể tri th c vềề
thềấ gi i. Mồẽi ngứ ớ ười chúng ta cấền h c cách t ý th c đ nấng cao tri th c đ khi hành đ
ng ph n ánh l i ý th c thì ọ ự ứ ể ứ ể ộ ả ạ ứ nó seẽ là nh ng hành đ ng mang tnh tch c c,
sáng t o và găấn bó ch t cheẽ v i th c tềẽn ữ ộ ự ạ ặ ớ ự xã h i.ộ
Tri th c chính là yềấu tồấ cồất lõi, góp phấền chi phồấi ho t đ ng xấy d ng và phát tri n xã ứ
ạ ộ ự ể h i Vi t Nam. Tri th c có nhiềều lĩnh v c khác nhau nh : tri th c vềề t nhiền,
xã h i, con ộ ệ ứ ự ư ứ ự ộ người,… Tuy nhiền trong bài t p l n l c ch n nều lền vai trò c a
tri th c khoa h c trong ậ ớ ự ọ ủ ứ ọ ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười trong tềấn trình xấy d ng
và phát tri n đấất nự ể ước b i leẽ trong ở nh ng năm gấền đấy tri th c khoa h c là yềấu
tồấ đữ ứ ọ ược đềề cao m nh meẽ trong th i kì cồng ạ ờ nghi p hóa-hi n đ i hóa này.ệ ệ ạ
Tri th c đã, đang và mãi mãi là yềấu tồấ quan tr ng nhấất cấấu thành nền ý th c và đóng vai
ứ ọ ứ trò l n trong ho t đ ng c a con ngớ ạ ộ ủ ười Vi t Namệ Tài li u tham kh oệ ả 1. Wikipedia
2. Giáo trình triềtấ h c Mác Lề-ninọ Downloaded by Hoàng Kim Chi (chi.qh2002@gmail.com)