Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển thương mại điện tử | Bài thảo luận Phương pháp nghiên cứu khoa học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
KHOA KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN
---------------
ĐỀ TÀI THẢO LUẬN
HỌC PHẦN NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP KHOA HỌC Đề tài:
NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Nhóm: 2
Lớp học phần: 231_SCRE0111_08
Người hướng dẫn: Giảng viên – Phạm Thị Minh Uyên 1 Hà Nội – 2023
PHẦN MỞ ĐẦU..........................................................................................3
I. LỜI MỞ ĐẦU......................................................................................3
1. Lý do chọn đề tài..............................................................................3
2. Mục đích, mục tiêu đối tượng...........................................................3
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu........................................................4
4. Phương pháp nghiên cứu.................................................................4
5. Cấu trúc nghiên cứu.........................................................................4
II. LỜI CẢM ƠN......................................................................................5
PHẦN NỘI DUNG.......................................................................................6
CHƯƠNG I...............................................................................................6
1.1. Tổng quan nghiên cứu về sự phát triển của thương mại
điện tử..................................................................................................6
1.2. Mô hình nghiên cứu lý thuyết...............................................12
1.3. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm.........................................12
CHƯƠNG 2............................................................................................14
2.1. Phương pháp nghiên cứu.......................................................14
2.2. Kết quả nghiên cứu.................................................................19
2.3. Đánh giá chung và kết luận rút ra từ nghiên cứu..............22
CHƯƠNG 3............................................................................................25
3.1. Các phát hiện chính................................................................25
3.2. Khuyến nghị giải pháp...........................................................26
3.3. Hạn chế nghiên cứu................................................................28
TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................30 2 LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên em xin gửi tới cô Phạm Thị Minh Uyên đã giúp đỡ chúng
em trong quá trình học bộ môn Phương pháp nghiên cứu khoa
học,những kiến thức mà cô truyền đạt, giảng dạy đã giúp chúng em
hoàn thành học phần cũng như bài thi kết thúc học phần này.
Nhóm chúng em thực hiện đề tài nghiên cứu là các yếu tố ảnh hưởng
đến phát triền thương mại điện tử. Đây là đề tài khá mới và mang yếu
tố kinh tế cao nên khi tiến hành nghiên cứu chúng em không thể ránh
được những sai lỗi. Sự tiếp thu của kiến thức của bản thân mỗi người
đều không giống nhau và còn hạn chế do đó trong quá trình hoàn thành
bài chúng em mong nhận được ý kiến từ phía thầy cô để em có thể rút
kinh nghiệm trong các bài sau.
Kính chúc quý cô sức khỏe. Xin cảm ơn!
Hà nội, ngày 05 tháng 10 năm 2023 Nhóm 2 3 PHẦN MỞ ĐẦU I. LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam nói riêng, thế giới nói
chung đang ngày càng phát triển. Nhiều doanh nghiệp đã dần chuyển
hướng từ kinh doanh truyền thống sang kinh doanh thương mại điện tử,
hoặc kết hợp cả hai hình thức thành kinh doanh đa kênh. Theo như báo
cáo của Hiệp hội thương mại điện tử Việt Nam, doanh thu kinh doanh
trực tuyến dự báo sẽ tăng trung bình 29% trong giai đoạn 2021-2025.
Đặc biệt, thị trường thương mại điện tử bùng nổ mạnh mẽ trong những
năm đại dịch COVID 19 vừa qua 4
Như chúng ta đã biết , Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc
độ phát triển thương mại điện tử nhanh nhất trong khu vực Đông Nam
Á. Sự phát triển này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố như sự gia tăng của
số lượng người dùng internet, sự phổ biến của các thiết bị di động, sự
tăng trưởng của ngành công nghiệp sản xuất và trong những năm gần
đây thương mại điện tử Việt Nam đã có bước chuyển biến khá mạnh
mẽ. Việc đầu tư về hạ tầng công nghệ, hành lang pháp lý, cũng như
nhận thức của các doanh nghiệp về ứng dụng thương mại điện tử được
nâng cao rõ rệt. Tuy vậy, doanh số từ hoạt động thương mại điện tử đặc
biệt là hoạt động mua bán trực tuyến vẫn chưa tương xứng với tiềm
năng bởi người tiêu dùng vẫn còn e dè và tâm lý chưa sẵn sàng trong
việc mua bán trực tuyến. Bất chấp tiềm năng lớn, tăng trưởng thương
mại điện tử ở Việt Nam đang bị kiềm chế bởi nhiều lý do chẳng hạn như
thói quen và niềm tin mua bán hàng trên mạng cũng như việc thanh
toán tiền hàng trực tuyến đã trở thành thách thức chính khiến thương
mại điện tử Việt Nam vẫn chưa như kỳ vọng. Bài thảo luận này sẽ phân
tích thực trạng phát triển thương mại điện tử và đề xuất một số giải
pháp nhằm đẩy mạnh thương mại điện tử tại Việt Nam.
Vậy thực trạng cụ thể của thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam
hiện nay diễn ra như thế nào? Đâu là các xu hướng nổi bật của thị
trường thương mại điện tử tại Việt Nam?
2. Mục đích, mục tiêu đối tượng
-Mục tiêu chung: Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển thương mại điện tử -Mục tiêu cụ thể:
Xác định được vấn đề nghiên cứu
Tìm và chọn lọc nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài
Vận dụng kiến thức để xây dựng môn hình của đề tài nghiên cứu
Xác định phương pháp nghiên cứu, phương pháp thu thập và xử lý số liệu.
Tiến hành thu thập và phân tích dữ liệu trên thực tế 5
Trình bày kết quả nghiên cứu, rút ra những kết luận và giải
pháp cụ thể cho vấn đề
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
-Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến phát triển thương mại điện tử
-Phạm vi không gian: thương mại điện tử ở Việt Nam
-Phạm vi thời gian: 2020- 2023
-Khách thể nghiên cứu: các doanh nghiệp ở Việt Nam
4. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu định lượng là nghiên cứu gắn với thu thập và xử lý dữ
liệu dưới dạng số,thường dùng để kiểm định mô hình và các giả thuyết
khoa học được suy diễn từ các giảt huyết đã có mà trong đó các biến số
nghiên cứu sẽ đượclượng hóa cụ thể. Các mô hình toán và các công cụ
thống kê sẽ được sử dụng cho việc mô tả, dự đoán và giải thích các hiện
tượng. Tiến trình thông thường của nghiên cứu định lượng bao gồm việc
xác định tổng thể nghiên cứu và mẫu điều tra; thiết kế bảng câu hỏi;
phân tích dữ liệu; tiến hành điều tra và thu thập bảng hỏi; phân tích dữ
liệu; trình bày kết quả nghiên cứu. Cách tiếp cận định lượng cũng là
cách tiếp cận tốt nhất cho việc kiểm định một lý thuyết khoa học.
Nghiên cứu định tính là nghiên cứu được đặc trưng bởi mục đích của
nghiên cứu và phương pháp được tiến hành để nghiên cứu. Nghiên cứu
định tính là phương pháp gắn liền những câu chữ hơn là các con số,
nghiên cứu thu thập, phân tích những dữ liệu mangtính mô hình như
những câu viết, những hành vi xử xự của con người được quan sát.
5. Cấu trúc nghiên cứu
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
1.1. Tổng quan nghiên cứu về sự phát triển của thương mại điện tử
1.2. Mô hình nghiên cứu lý thuyết
1.3. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm
Chương 2: Phương phương pháp nghiên cứu 6
2.1. Phương pháp nghiên cứu 2.2. Kết quả nghiên cứu Thống kê mô tả
Kiểm định độ tin cậy thang đo Nhân tố khám phá Hồi quy Test khuyết tật
2.3. Đánh giá chung và kết luận rút ra từ nghiên cứu
Chương 3: Bàn luận và khuyến nghị chính sách 3.1. Các phát hiện chính
3.2. Khuyến nghị giải pháp 3.3. Hạn chế nghiên cứu 7 PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan nghiên cứu về sự phát triển của thương mại điện tử.
Tổng quan lý thuyết là việc chọn lọc các tài liệu về chủ đề nghiên
cứu, trong đó bao gồm các thông tin, ý tưởng, dữ liệu và bằng chứng
được trình bày trên một quan điểm nào đó để hoàn thành các mục tiêu
đã xác định, đồng thời đánh giá một cách hiệu quả các tài liệu này trên
cơ sở liên hệ với nghiên cứu đang được thực hiện. (Theo giáo trình
“Phương pháp nghiên cứu khoa học” – Trường Đại học Thương Mại) STT Tên tài liệu; Giả thuyết/Mô Phương Kết quả Tên tác giả; hình pháp nghiên Năm xuất nghiên cứu bản; Nhà xuất cứu; bản Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu 1Empirical
GT1: Yếu tố cơ Nghiên cứu Phân tích
Research on sở hạ tầng bằng thực
the Influence thông tin, yếu tố phương nghiệm chỉ
Factors of E- trình độ công pháp định ra rằng, các commerce
nghệ có phải là lượng. Dữ yếu tố ảnh
Development In yếu tố ảnh liệu dựa trên hưởng quan
China(Xiaohong hưởng đến sự thống kê từ trọng nhất
Wang and Laiyu phát triển của 2000-2010 đến sự phát Liu)
TMĐT hay không của Trung triển GT2: Yếu tố thương mại 8 mức độ phát Quốc điện tử là triển kinh tế có chỉ số kiến phải là yếu tố thức, thu ảnh hưởng đến nhập khả sự phát triển dụng bình của TMĐT hay quân đầu không người, mức GT3: Yếu tố độ thâm trình độ học vấn nhập có phải là yếu tố internet ảnh hưởng đến sự phát triển của TMĐT hay khôngƒ GT4: Yếu tố trình độ đô thị hóa có phải là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của TMĐT hay không GT5: Yếu tố mức sống, trình độ nguồn nhân lực, chỉ số giá có phải là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của TMĐT hay khôngƒ 2Những yếu tố
GT1: Yếu tố Nghiên cứu Nghiên cứu
kinh tế- xã hội tiềm năng của bằng chỉ ra rằng 9 ảnh
hưởng nền kinh tế có phương các yếu tố
thương mại phải là yếu tố pháp định kinh tế là
điện tử ( nguồn ảnh hưởng đến tính. nhân tố 123doc.net) sự phát triển quyết định của TMĐT hay hàng đầu không trong sự GT2: Yếu lạm phát triển phát và khả của TMĐT năng kiềm chế lạm phát có phải là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của TMĐT hay không GT3: Yếu tố thu nhập và phân bổ dân cư có phải là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của TMĐT hay không GT4: Yếu tố nghề nghiệp , tầng lớp có phải là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của TMĐT hay không GT5: Yếu tố dân tộc, tôn giáo có phải là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển 10 của TMĐT hay khôngƒ 3Các yếu tố tác
GT1: Yếu tố Văn Sử dụng Bài nghiên
động đến ứng hóa trong tâm lý phương cứu chỉ ra
dụng thương người tiêu dùng pháp nghiên các nhân tố
mại điện tử của tác động mạnh cứu định ảnh hưởng các
doanh đến khả năng lượng và cho thấy
nghiệp vừa và ứng dụng TMĐT Xử lý bằng việc ứng
nhỏ trên địa của các DNNVV phần mềm dụng TMĐT bàn thành phố SPSS của DNNVV Cần Thơ (Lưu chịu tác Tiến Thuận và động bởi Trần Thị Thanh môi trường Vân- tạp chí bên trong trường đại học và môi Cần Thơ) trường bên ngoài của doanh nghiệp.ƒ 4Nghiên cứu các
GT1: Đặc điểm Nghiên cứu Các yếu tố:
yếu tố ảnh thuận lợi của thực hiện Thuận tiện, hưởng
đến kênh mua sắm thông qua niềm tin,
hành vi sử dụng có phải là yếu tố hai bước là kinh
TMĐT đối với ảnh hành vi sử nghiên cứu nghiệm,
ngành bán lẻ dụng TMĐT đối sơ bộ và thiết kế
trong bối cảnh với ngành bán lẻ nghiên cứu trang web,
đại dịch COVID- trong bối cảnh chính thức. tiết kiệm
19 tại Việt Nam đại dịch COVID- Nghiên cứu thời gian, (Mai Lưu Huy) 19 tại Việt Nam
sơ bộ được bảo mật là ƒ
GT2: Đặc tính thực hiện các yếu tố loại sản phẩm bằng tác động
yếu tố ảnh hành phương đến hành vi 11
vi sử dụng TMĐT pháp nghiên sử dụng
đối với ngành cứu định thương mại bán lẻ trong bối tính. điện tử của
cảnh đại dịch Nghiên cứu người tiêu
COVID-19 tại chính thức dùng. Là Việt Nam
được thực tiền đề để
GT3: Nhận thức hiện bằng các doanh giá của sản phương nghiệp
phẩm yếu tố pháp định dùng làm
ảnh hành vi sử lượng, dùng cở sở xây dụng TMĐT đối phương dựng giải
với ngành bán lẻ pháp điều pháp nhằm
trong bối cảnh tra thu thập đáp ứng với
đại dịch COVID- thông tin diễn biến 19 tại Việt Nam thông qua dịch bệnh ƒ các bảng đang diễn câu hỏi. cùng với cách mạng công nghiệp 4.0 đang từng bước thay đổi mạnh mẽ ngành bán lẻ. ƒ 5Factors GT1: Yếu tố bảo Nghiên cứu influencing e- vệ và sự riêng tư này làm commerce có phải mối sáng tỏ các development: quan tâm hiện yếu tố tiềm Implications tại của khách năng có thể For the hàng tiềm năng. đóng vai trò 12 developing GT2: Yếu tố quan trọng countries lòng tin và lòng trong việc trung thành có hỗ trợ sự phải mối quan phát triển tâm hiện tại của và tiến bộ doanh nghiệp của Thương GT3: Yếu tố khả mại điện tử năng tiếp cận và ở các nước nhận thức có đang phát phải mối quan triển. tâm hiện tại của khách hàng tiềm năng chính phủ GT4: Yếu tố chất lượng và những lợi ích có phải mối quan tâm hiện tại của khách hàng tiềm năng. ƒ 6Nghiên cứu yếu
GT1: Yếu tố tình ƒSử dụng ƒThương
tố ảnh hưởng hình cạnh tranh thang đo mại điện tử
tới sàn thương có phải yếu tố truyền không chỉ
mại điện tử ở ảnh hưởng đến miệng trực đơn thuần Việt
Nam sự phát triển tuyến, sơ bộ gồm 3 yếu (
nguồn của sàn thương sự hữu , sự tố trên. Tuy
brandsvietnam. mại điện tử tin cậy, rủi nhiên, nếu com)
GT2: Yếu tố lợi ro, sơ bộ sự cạnh nhuận
kinh quyết định tranh tăng doanh có phải mua sắm.... lên, người yếu tố ảnh chơi tiếp 13 hưởng đến sự tục mất phát triển của nhiều tiền sàn thương mại hơn khi điện tử tăng quy GT3: Yếu tố hỗ mô và nếu trợ tài chính có không được phải yếu tố ảnh rót vốn một hưởng đến sự cách đầy phát triển của đủ, thì thực sàn thương mại sự có khả điện tử năng sẽ chứng kiến một sự thay đổi lớn trong những năm tới 7ƒNghiên cứu GT1: Yếu tố ƒSử dụng ƒNghiên cứu
yếu tố tác động dịch bệnh có phương đã cho thấy
đến sự phát phải yếu tố ảnh pháp nghiên những yếu triển TMDT hưởng
đến cứu định tố tác động (
nguồn thương mại điện lượng đến sự phát magenest.com) tử triển của GT2: Yếu tố dữ TMDT, nhìn liệu và trí tuệ nhận đúng nhân tạo AI có đắn về thị phải yếu tố ảnh trường VN hưởng đến hiện nay và thương mại điện đưa ra tử, những GT3: Yếu tố cá chiến lược nhân hoá nội tối ưu và sử 14 dung và nền dụng công tảng thương mại nghệ 1 cách điện tử có phải hiệu quả yếu tố ảnh hưởng đến thương mại điện tử GT4: Yếu tố sự thay đổi hành vi khách hang có phải yếu tố ảnh hưởng đến thương mại điện tử
GT1: Yếu tố khả Sử dụng -Nghiên 8Nghiên cứu các năng học tập có phương cứu thành
yếu tố tác động phải là yếu tố pháp định công, tìm
đến phát triển tác động đến sự tính ra được thương mại thực hiện các yếu tố điện tử tại Việt Bảng câu thương mại điện tác động Nam ( Võ Chiêu hỏi được gửi tử tại Việt Nam đến việc Vy- Trường đại bằng email thực hiện
học công nghệ GT2: Yếu tố đến 50 tổ thương
TP.Hồ Chí Minh) khả năng quản chức mại điện lý tri thức có tử tại thị phải là yếu tố trường tác động đến sự Việt Nam thực hiện thương mại điện -Đánh giá mức độ tử tại Việt Nam tác động GT3: Yếu tố sự của các sẵn sàng của tổ yếu tố đến 15 sự thực chức có phải là hiện của yếu tố tác động TMĐT đến sự thực hiện thương mại điện tử tại Việt Nam 16
1.2. Mô hình nghiên cứu lý thuyết.
Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển
của thương mại điện tử Trong đó:
-Biến phụ thuộc là: sự phát triển của TMDT
-Biến độc lập là: Kinh tế; văn hóa xã hôi, chính trị; kỹ thuật, công
nghệ, cơ sở hạ tầng; nhu cầu thị trường, đối thủ cạnh tranh.
1.3. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm.
-Mục tiêu nghiên cứu: Xác định và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến
sự phát triển của Thương mại điện tử trong tương lai.
-Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp đa phương thức để
thu thập và phân tích dữ liệu. Sử dụng bảng câu hỏi khảo sát để làm rõ vấn đề.
-Lựa chọn mẫu: khách hàng và các doanh nghiệp.
-Thu thập dữ liệu: Sử dụng phiếu khảo sát là google form. Khách hàng
sẽ điền, trả lời các câu hỏi liên quan đến 5 vấn đề: Kinh tế
Văn hóa, chính trị, xã hội
Kỹ thuật, công nghệ, cơ sở hạ tầng 17 Nhu cầu thị trường Đối thủ cạnh tranh
-Phân tích dữ liệu: Phân tích định tính và định lượng theo số lượt bình
chọn đáp án của người điền và nội dung họ chọn để tổng hợp dữ liệu.
-Đánh giá kết quả: đánh giá kết quả nghiên cứu sau khi đã phân tích
dữ liệu, lập so sánh với dữ liệu cũ, đưa ra dự đoán tương lai về sự ảnh
hưởng của 5 nhân tố đến phát triển thương mại điện tử trong tương lai.
-Sự minh bạch trong bảng google form. Người điền chọn ngẫu nhiên. Đánh giá cách khách quan. 18 CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
I.1. Phương pháp nghiên cứu.
I.1.1.Phương pháp tiếp cận nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng. Đây là cách tiếp cận
nhấn mạnh đến phương pháp nghiên cứu có cấu trúc chặt chẽ nhằm
thúc đấy quá trình lặp lại nghiên cứu và những quan sát có thể định
lượng được sử dụng cho phân tích thống kê. Phương pháp này tập trung
vào kết quả, các biến độc lập vào thống kê các yếu tố ảnh hưởng đến nó thay vì ý nghĩa.
I.1.2.Phương pháp chọn mẫu, thu thập và xử lý số liệu
I.1.2.1. Phương pháp chọn mẫu
Lựa chọn phương pháp mẫu phi xác suất – thuận tiện, dựa trên ưu
điểm của phương pháp là dễ tiếp cận, dễ lấy thông tin, bài tiểu luận
tiến hành thu thập dữ liệu của các yếu tố tác động đến sự phát triển
của thương mại điện tử Việt Nam.
I.1.2.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
-Dữ liệu thứ cấp: nhóm chúng tôi tham khảo các tài liệu về các
nghiên cứu trước cũng như các tạp chí, sách báo, mạng internet nhằm
tổng quan lý thuyết để thuyết phục vụ cho bài tiểu luận.
-Dữ liệu sơ cấp: dữ liệu sơ cấp được thu thập bằng phương pháp thu
thập dữ liệu định lượng – xin ý kiến của sinh viên Trường Đại học
Thương mại thông qua biểu mẫu Google Likert 5 mức. Biểu mẫu bao
gồm các nhân tố tác động đến sự phát triển của thương mại điện tử Việt Nam.
a) Xây dựng thang đo chính thức
Từ mô hình đề xuất và giả thuyết nghiên cứu, chúng tôi xây dựng
thang đo gồm 23 biến, 5 thành phần: T Biến quan sát Mã Nguồ T hó n 19 a thang đo Kinh tế Nguyễ
1Hoạt động kinh tế phát triển thúc đẩy các hình KT n Duy
thức thương mại phát triển trong đó có thương mại 1 Thanh điện tử (2014)
2Hợp tác quốc tế song phương và đa phương mở KT
rộng các thị trường liên kết TMĐT 2
3Tăng trưởng thu nhập quốc dân tạo đà tăng trưởng KT TMĐT 3
4Mở cửa nền kinh tế khuyến khích các nhà đầu tư KT
nước ngoài quan tâm và đầu tư lĩnh vực TMĐT 4
Văn hóa xã hội, chính trị
5Văn hóa mua sắm trực tuyến và sử dụng dịch vụ VH
trực tuyến thúc đẩy thương mại điện tử phát triển 1
6Môi trường chính trị ổn định tạo môi trường thuận VH
lợi thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào 2 TMĐT
7Môi trường pháp lý vững chắc là cơ sở thúc đẩy VH TMĐT phát triển 3
8Dân tộc, chủng tộc tôn giáo có ảnh hưởng đến VH phát triển TMĐT 4
Kỹ thuật, công nghệ, cơ sở hạ tầng
9Trí tuệ nhân tạo tạo điều kiện cho TMĐT không CN ngừng phát triển 1
1 Hệ thống thanh toán trực tuyến an toàn và tiện lợi CN
0 giúp tăng nhu cầu giao dịch trên các sàn TMĐT 2
1 Thiết bị di động giúp việc mua sắm trực tuyến tốt CN 1 hơn 3
1 Hạ tầng vận chuyển hiệu quả thúc đẩy quy mô CN 2 phát triển TMĐT 4
1 Sự phát triển của internet tạo cơ hội mở rộng thị CN 3 trường cho TMĐT 5 20