Chuong I. Cơ sở kỹ thuật các chất màu

Chương I : Cơ sở lý thuyết các chất màu
I. Lý thuyết màu cổ điển
II. Lý thuyết màu hiện đại
III. Tên gọi, phân loại thuốc nhuộm (*)
IV. Phân tích và đánh giá thuốc nhuộm 604050 chuong 1 1 604050 chuong 1 2 Denim 604050 chuong 1 3 604050 chuong 1 4 Light Washing Color Sample Product Name Classification Fastness Fastness Yellow S-6G S 6-7 5 Yellow E-4G E 7 4-5 Orange S-RL S 5 5 Orange S-3RL S 6 4-5 Dark Red S-GL SE 6-7 5 Red SE-R S 5-6 4-5 Blue E-2BL E 7 4-5 Blue S-BBG S 7 4-5 Deark Blue ECO SE 6 5 Black ECO SE 6 4-5 604050 chuong 1 5
http://www.seotraininginpune.co.in/industry-news/textile-
chemicals-market-analysis-size-regional-outlook-share-trend-
growth-analysis-and-forecast-report-2025-credence-research-2/ 604050 chuong 1 6
I. LÝ THUYẾT MÀU CỔ ĐIỂN : * Thuyết mang màu * Thuyết màu quinoit
* Thuyết nguyên tử chưa bão hòa và thuyết tạo màu khi
chuyển hợp chất hữu cơ về dạng muối
* Thuyết dao động màu
* Thuyết nhiễm sắc 604050 chuong 1 7
II. LÝ THUYẾT MÀU HIỆN ĐẠI :
Bản chất của màu sắc trong tự nhiên :
- Cấu tạo của vật thể có màu
- Thành phần của ánh sáng chiếu vào vật thể và góc quan sát
- Tình trạng của mắt người quan sát
Màu quang phổ Màu vô sắc
Màu hữu sắc Tông màu
Độ thuần sắc Độ sáng 604050 chuong 1 8
Màu quang phổ 604050 chuong 1 9 604050 chuong 1 10 604050 chuong 1 11
Quan hệ giữa ánh sáng và màu sắc :
Vật chất có màu do hấp thụ, phản xạ ánh sáng ở vùng khả kiến.
Vật chất có thể hấp thụ ánh sáng ở vùng tử ngoại và hồng
ngoại nhưng không nhìn thấy màu
Vùng khả kiến :  = 400 – 800 nm
Vùng tử ngoại :  = 10 – 400 nm
Vuøng hoàng ngoaïi :  = 800 – 106 nm 604050 chuong 1 12
Điều kiện để hợp chất hữu cơ có màu :
- Phân tử chất màu có thể có mạch hở, mạch vòng nhưng trong
phân tử phải có cấu tạo  liên hợp.
- Phân tử phải có nhóm sinh màu liên kết trực tiếp với hệ thống  liên hợp
Nhóm sinh màu (hàm sắc) : azo – N = N – ; nitro NO2,
azometyl : = C = N – ; carbonyl = C = O
Nhóm trợ màu (trợ sắc) : - OH ; - NH2 ; - OR ; - NHR làm cho
màu thuần khiết hơn (bản thân nhóm trợ sắc không mang màu)
- Phân tử có thể thay đổi màu do cấu tạo, ảnh hưởng của kim loại hay môi trường 604050 chuong 1 13
Màu sắc của các chất hữu cơ về bản chất là hiện tượng vật lý, do
có cấu tạo đặc biệt có khả năng hấp thụ sóng điện từ ở những
bước sóng nhất định, sinh ra vùng quang phổ nhìn thấy
Khi ánh sáng trắng chiếu lên vật thể thì vật thể chỉ hấp thụ một
số tia nhất định, phần còn lại thì xuyên qua hoặc phản xạ, do đó
vật thể sẽ thể hiện màu sắc bằng cảm nhận của mắt.
Nếu vật thể hấp phụ hoàn toàn ánh sáng chiếu vào thì vật thể
mang màu đen.
Nếu không hấp thụ bước sóng nào cả (cho xuyên qua) thì vật
thể trong suốt không có màu
Nếu không hấp phụ mà phản xạ hoàn toàn thì cho màu trắng 604050 chuong 1 14
Màu mà mắt nhìn thấy chính là màu của tia phản xạ. Tia phản
xạ và tia hấp phụ luôn luôn tạo ra cặp màu bổ trợ xanh lam Tím xanh da trôøi ñoû tím xanh luïc lam ñoû xanh luïc da cam vaøng vaøng luïc 604050 chuong 1 15 604050 chuong 1 16
Độ dài bước sóng Màu tương ứng Màu bổ trợ (nm)
(Màu tia sáng hấp thụ)
(Màu chất hấp thụ) 400 – 435 Tím Vàng hơi lục 435 – 480 Lam Lục vàng 480 – 490 Lam – lục nhạt Da cam 490 – 500 Lục – lam nhạt Đỏ 500 – 560 Lục Đỏ tía 560 – 580 Lục - vàng Tím 580 – 595 Vàng Lam 595 – 605 Da cam Lam – lục nhạt 605 – 750 Đỏ Lục – lam nhạt 604050 chuong 1 17
Thuyết điện tử về hợp chất hữu cơ có màu :
a. Ảnh hưởng của hệ thống nối đôi : khoâng maøu coù maøu Da cam
b. Ảnh hưởng của các nguyên tố dị thể : O, S, N, halogen, ….
các hợp chất này sẽ hấp thu các tia sáng có  lớn hơn  màu sâu hơn.
c. Ảnh hưởng của các nhóm thế : NO2, COOH, C = O, OH, Cl, NH2, …
Các nhóm thế này làm cho phân tử phân cực, các electron
ngoài cùng linh động hơn, hấp thu các tia sáng có  lớn
hơn  màu sâu hơn. 604050 chuong 1 18
d. Ảnh hưởng của sự ion hoá phân tử : + O H+ C C OH
 tính ái điện tử của hợp chất tăng lên → tăng cường độ
màu của hợp chất, màu sâu hơn .. .. O.. O + HO HO C + H+ C pH = 1,5 SO3H SO3H
benzaurin – màu vàng Màu đỏ 604050 chuong 1 19
e. Ảnh hưởng của cấu trúc không gian :
Theo thuyết điện tử, hợp chất hữu cơ có màu sâu sẽ có cấu tạo phẳng.
Nếu mất cấu tạo phẳng, tác dụng tương hỗ giữa các electron
mất đi → hướng nhạt màu R CH .. 3 . O O 2N N 2N NH2 CH3 R Màu vàng Không màu 604050 chuong 1 20