Bài giảng Tìm hiểu và đánh giá các khó khăn tâm lý của học sinh môn Tâm lý học giáo dục | Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh

TÌM HIỂU VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC KHÓ
KHĂN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH ThS Quang Thị Mộng Chi
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQG HCM
Email:: quangmongchi@hcmussh.edu.vn ĐT: 0973588310 Nội dung chính
• Mô hình Tâm lý học trường học của Hiệp hội Tâm lý 1
học trường học Hoa Kỳ (NASP, 2010).
• Khó khăn tâm lý của học sinh 2
• Tìm hiểu các khó khăn tâm lý của học sinh 3
• Đánh giá các khó khăn tâm lý của học sinh 4
• Can thiệp và tiến trình hỗ trợ 5 Mô hình tâm lý trường học (Tiếp cận theo mô hình của NASP, 2010) 5% Học Mô sinh hình ba bậc theo 15% Học sinh NASP, 2010 80% Học sinh
Khó khăn tâm lý của học sinh
• Tâm lý của cá nhân (trong đó có học sinh) là khá đa dạng: nhận
thức, tư tưởng, suy nghĩ, cảm xúc, hành vi, tình cảm, học tập, nhân cách…
=> Vì thế, khái niệm các khó khăn tâm lý của học sinh theo cách
hiểu này là khá đa dạng, phong phú.
• Các nhà nghiên cứu cho rằng, khó khăn tâm lý đồng thời là các
vấn đề sức khoẻ tâm thần, các rối loạn tâm thần
• Với trẻ em và học sinh thì chủ yếu là các rối loạn hành vi và cảm xúc.
Định nghĩa về sức khỏe tâm thần
v“Sức khoẻ tâm thần là một trạng thái hoàn toàn thoải mái
mà ở đó mỗi cá nhân nhận ra khả năng của họ, có thể đối
mặt với các stress thông thường của cuộc sống, làm việc
hiệu quả và năng suất và có thể cống hiến cho cộng đồng của họ”.
WHO (1990). Composite International Diagnostic Interview.
Geneva, Worl Health Organization.
vBiểu hiện về sức khoẻ tâm thần rất đa dạng, trong đó:
q Người có sự khoẻ mạnh về sức khoẻ tâm thần cần phải:
1. Có nhận thức tốt, phù hợp về thực tế/ thực tại;
2. Có thể giải quyết vấn đề phải đương đầu trong cuộc sống;
3. Có khả năng tạo lập và duy trì mối quan hệ xã hội tốt;
4. Cảm thấy tinh thần thoải mái và mang lại hạnh phúc cho bản thân, người khác.
vDựa trên khái niệm sức khoẻ/ và sức khoẻ tâm thần,
có 3 trạng thái của sức khoẻ tâm thần: Các trạng thái Các rối loạn tâm không khoẻ Trạng thái khoẻ thần mạnh về tâm mạnh về tinh thần thần
4 khía cạnh để xem xét hành vi bất thường và bệnh lý
1.Sự sai lệch là một hành vi, cử chỉ hay nhận thức thể hiện
tính chất lạ lùng, khác biệt, với đa số người sống cùng thời
và cùng nơi chốn cho là bình thường
vHành vi lập dị cũng là Hành vi sai lệch
vKhi xem xét hành vi sai lệch hay khác biệt cần được xem
xét dưới khía cạnh văn hóa, tập tục
4 khía cạnh để xem xét hành vi bất thường và bệnh lý
2.Sự đau buồn, là qua hành động cá nhân thấy đau khổ, bực bội, không hạnh phúc
3.Sự mất năng lượng, là việc giảm hoặc mất những khả năng tự
chăm sóc mình, duy trì tốt công việc, hay tham dự vào những
sinh hoạt, giao tiếp thường ngày trong xã hội.
4.Hành vi nguy hại, là hành vi đó có thể mang lại những nguy
hiểm và thiệt hại cho chính cá nhân hoặc cho người khác.
Vai trò của giáo viên trong trường học?
• Chúng ta có phải là nhà tâm lý trường học không?
• Vai trò của chúng ta là gì:
vTích hợp/ hoặc xây dựng các chương trình hỗ trợ cho học sinh
để phòng ngừa các vấn đề sức khoẻ tâm thần (thực hiện chủ
yếu công việc ở bậc 1 với 80% HS).
vKhảo sát, sàng lọc các vấn đề của học sinh để giải trình và có
chiến lược can thiệp mục tiêu (nhóm 15%, bậc 2).
vThực hiện tư vấn tâm lý với các khó khăn không mang tính lâm sàng.
vPhát hiện để chuyển case nếu học sinh có các vấn đề lâm sàng.
Tìm hiểu các khó khăn tâm lý của học sinh?
• Chỉ là khảo sát các vấn đề về tâm lý mà học sinh có “khó khăn”
nhưng không phải các rối loạn tâm thần
• Việc tìm hiểu khá đa dạng:
vKhảo sát bằng các thang/ công cụ/ trắc nghiệm/ bảng hỏi
vPhỏng vấn nhanh/ Quan sát học sinh trên lớp
vPhỏng vấn bạn cùng lớp với học sinh
vPhỏng vấn nhanh giáo viên
vPhỏng vấn nhanh phụ huynh …
• Mục tiêu: Từ các nguồn thông tin cơ bản phát hiện ra các vấn đề
để có thể hỗ trợ/ Nếu nằm ngoài khả năng thì chuyển case.
• A, khó khăn trong việc đọc chính tả.
Trời hôm nay trong xanh, con trâu trắng nhởn nhơ gặp cỏ.
Þtrắc nghiệm => WISC – V; YCAT
ÞSử dụng sản phẩm viết (vở viết)/ đọc đoạn kiểm chứng.
Đánh giá các khó khăn tâm lý của học sinh?
• Đánh giá tâm lý là một tiến trình sâu và rộng.
• Sử dụng các kỹ năng: Quan sát & Phỏng vấn
• Trên nhiều nhóm đối tượng khác nhau: Học sinh, phụ huynh, giáo viên…
• Nguồn khảo sát/ đánh giá:
vDữ liệu chủ quan: Các đặc trưng tâm lý của học sinh
vDữ liệu khách quan: Các trắc nghiệm tâm lý • Mục đích:
vChẩn đoán các rối loạn tâm thần
vĐánh giá các chức năng tâm lý của học sinh
Đánh giá các khó khăn tâm lý của học sinh
1.Thu thập tin tức liên quan đến tiểu sử cá nhân và bệnh sử
2.Kiểm tra mọi chức năng tâm lý
3.Thu thập mọi dữ kiện phụ thuộc
4.Tóm lược các sự kiện nổi bật 5.Chẩn đoán bệnh 6.Tiên lượng bệnh
7.Xây dựng kế hoạch can thiệp/ điều trị Cách thức lý Thói quen Cảm xúc trong giải của tình hàng Cách thức các tình huống huống stress ngày phản ứng với stress stressors Hành động để giải quyết vấn Mong đợi của thân chủ Hệ thống niềm Các thông đề tin tin về thân Các dấu hiệu, triệu chủ cần chứng, lâm sàng thu thập Các yếu tố Các yếu tố (Nguyễn Thị Nhà • Thân gây khó duy trì vấn Minh Hằng, Tâm lý chủ khăn tâm đề/ khó 2016) lý Tổn thương tâm lý khăn sau sang chấn Các Các biện pháp Các quan hệ Các đặc nguồn đã được áp dụng điểm nhân Quá trình xã hội hỗ trợ can thiệp cách phát triển và trưởng Chấn thương cơ Mong đợi của Hoàn thành của Di thể những người cảnh gia Tiền cá nhân liên quan truyền đình sử Nhiễm khuẩn Ví dụ
• Trẻ khó khăn trong việc tiếp thu bài của cô giáo;
ÞVậy chú ý chức năng nhận thức: Tri giác / Chú ý kém / Trí nhớ
ngắn hạn kém /Tư duy bằng ngôn ngư kém
ÞRối loạn chú ý (ADHD = rối loạn tăng động giảm chú ý # thể giảm chú ý.
ÞLo lâu/ lo lắng => Giảm chú ý. Tiểu sử và bệnh sử
(thường là phỏng vấn trên chính thân chủ/ hoặc người thân, cha mẹ) • Tiểu sử:
vThông tin tiểu sử cá nhân: tuổi tác, học vấn, giới tính, công việc, tôn
giáo, chủng tộc, sức khỏe, những bệnh di truyền trong gia đình;
vChi tiết về quá trình sức khỏe (quá trình phát triển thể chất, tâm lý,
bệnh tật, khuyết tật, chấn thương, tai nạn, cảm xúc,…)
vHoàn cảnh hiện tại (tình trạng tài chính, điều kiện sống, các mối quan hệ, học tập,…)
vTình trạng của rối loạn trong hiện tại (dấu hiệu, khó khăn, ảnh hưởng,…) • Bệnh sử:
vQuá trình phát triển triệu chứng, dấu hiệu,
vNhững sự kiện, biến cố dẫn đến tình trạng rối loạn hiện tại
vVới bệnh lý mãn tính thì tìm hiểu tình trạng đã kéo dài bao lâu, thời
gian bắt đầu, những giai đoạn bệnh nặng, những giai đoạn thuyên giảm hoặc phục hồi,
vCá nhân đã làm gì và đấu tranh/ ứng xử thể nào với tình trạng bệnh tật
vNếu bệnh lý tái đi tái lại nhiều lần thì cần biết rõ thời gian các triểu
chứng bệnh phát ra mới đây nhất.
vNếu bệnh thuộc loại tiến triển từ từ và tiềm ấn, khó biết trước thì xem
xét bệnh khởi phát khi nào?
• Lý do cá nhân tìm đến sự chữa trị (VD: Do tự đến; Do cha mẹ đưa đến; Do nhà
chuyên môn khác gửi đến)
vTừ lý do mới có thể đánh giá thái độ và chấp nhận tiến trình trị liệu không?
vTrên cơ sở lý do, đặt câu hỏi và cách ứng xử hợp lý
Tránh câu hỏi: mang tính chuyên môn khó hiểu & Câu hỏi xúc phạm đến người bệnh và thân nhân
vThân chủ có thể phòng vệ bằng cách che dấu lý do thật sự đến với nhà chuyên môn
Cần phải xem xét nhiều yếu tố hơn
vCác câu hỏi nên tập trung:
- Tình trạng nghiện ngập - Bạo lực và bạo hành
- Câu hỏi liên quan đến tự tử