Bài Tập Cá Nhân Số 1 Lý luận báo chí truyền thông | Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường đại học KHXH&NV Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Khoa Báo chí và Truyền thông Độc lập - Tự do - Hạnh phúc -------- ----------- BÀI TẬP CÁ NHÂN SỐ 1
MÔN: CƠ SỞ LÝ LUẬN BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
LỚP BÁO CHÍ: CLC K.22 (1, 2)
SV: NGUYỄN ĐỖ KHÁNH LINH LỚP: 1 MSSV: 2256031037 NỘI DUNG
Sinh viên trả lời câu hỏi sau:
Câu 2 : Bill Allen, Tổng Biên tập tờ National Geographic , đã viết: “Người của chúng tôi
dám mạo hiểm cuộc sống của mình để mang về những thông tin quý giá. Vì vậy chúng tôi
không có quyền giữ những thông tin này lại riêng cho mình. Chúng tôi muốn chia sẻ với
mọi người thông qua các phương tiện truyền thông. Suy cho cùng, đó là sứ mệnh ngay từ
ban đầu của chúng tôi.”
Anh/Chị giải thích và bình luận ý kiến trên. 1 2 BÀI LÀM
Bill Allen, Tổng Biên tập tờ National Geographic , đã viết: “Người của chúng tôi dám
mạo hiểm cuộc sống của mình để mang về những thông tin quý giá. Vì vậy chúng tôi
không có quyền giữ những thông tin này lại riêng cho mình. Chúng tôi muốn chia sẻ với
mọi người thông qua các phương tiện truyền thông. Suy cho cùng, đó là sứ mệnh ngay từ
ban đầu của chúng tôi”.
Câu nói của Bill Allen chính là lời khẳng định về đạo đức làm nghề cũng như vai trò quan
trọng của nhà báo trong xã hội. Trước Bill Allen đã từng có nhiều người làm báo và tòa
soạn báo đưa ra tôn chỉ hành nghề tương tự. Tuyên ngôn nổi tiếng nhất là của Adolph
Ochs vào năm 1896 - sau khi ông mua lại tờ The New York Times, “Mong muốn của tôi
là mang đến tin tức công bằng, không sợ bị đe dọa và cũng không thiên vị, không liên
quan đến đảng phái, giáo phái hoặc quyền lợi”. Năm 1933, Eugene Meyer cũng đưa ra
một loạt các nguyên tắc cho tờ Washington Post, “Trên bước đường tìm kiếm sự thật, tờ
báo này sẵn sàng hy sinh quyền lợi vật chất trong trường hợp cần thiết để bảo vệ quyền lợi công chúng.”
Họ là những người tìm kiếm “những thông tin quý giá”. Những thông tin có giá trị xác
thực cao, mang tính thời sự, mới lạ, độc đáo và đầy hấp dẫn. Những thông tin mà cánh
nhà báo sẵn sàng đánh đổi cả tính mạng để tìm ra và đưa đến cho công chúng. Câu nói
của Bill Allen không chỉ thể hiện sự nhiệt huyết, lòng trung thành của nhà báo đối với
người dân mà còn hé lộ phần nào những khó khăn, thử thách mà bất kỳ người làm báo
nào cũng có thể đã, đang và sẽ phải đối mặt.
Thông tin, giao tiếp là một nhu cầu mang tính bản năng của con người. Trước khi báo chí
ra đời, phương tiện truyền thông sơ khai và lâu đời nhất mà con người sử dụng là truyền
miệng. Chính nhu cầu thông tin, giao tiếp không ngừng rộng mở của nhân loại đã thúc
đẩy sự hình thành và trở thành động lực phát triển của báo chí. Báo chí ra đời nhằm đáp
ứng nhu cầu thông tin của nhân loại. Hay có thể nói, “chức năng nguyên uỷ của báo chí là
thông tin”. 1 Người làm báo trước hết phải là người đưa tin. Đúng như Bill Allen đã nói:
“Người của chúng tôi dám mạo hiểm cuộc sống của mình để mang về những thông tin
quý giá. Vì vậy chúng tôi không có quyền giữ những thông tin này lại riêng cho mình”.
Người ta thường đến với báo chí khi muốn tìm hiểu về những gì đã, đang và sẽ diễn ra
trong cuộc sống xung quanh mình. Người hâm mộ muốn biết những hoạt động sắp tới của
thần tượng. Nhà kinh doanh muốn biết tình hình của lĩnh vực mà mình đang đầu tư. Học
ThS Nguyễn Văn Hà (2022), Cơ sở lý luận báo chí , NXB Đại học Quốc gia TP.HCM, 1 trang 118. 3
sinh muốn biết những thay đổi trong phương thức thi cử. Dường như, “công dân và xã hội
phụ thuộc một cách cần thiết vào sự tường thuật chính xác và đáng tin về các sự kiện để
họ có thể hoạt động”. 2
Thông tin báo chí, như Bill Allen đã nói, phải là “những thông tin quý giá”. Nghĩa là
không phải thông tin nào cũng có thể được đưa lên báo. Để có thể đến với công chúng
qua con đường báo chí, những thông tin đó cần phải có những phẩm chất sau: tính độc
đáo, tính đại chúng và tính hợp thời. Nhưng phẩm chất quan trọng nhất mà thông tin báo
chí cần phải có là tính chính xác. Trong một cuộc phỏng vấn năm 1999 do Trung tâm
Nghiên cứu Pew vì Người dân và Báo chí cùng Uỷ ban các nhà báo Dấn thân thực hiện,
100% nhà báo khi được hỏi về những giá trị của báo chí mà họ cho là tối quan trọng đều
trả lời “tìm đúng các dữ liệu”. 3 Công chúng nhìn nhận thế giới bên ngoài thông qua thông
tin báo chí. Do đó, những thông tin đó phải là thông tin có thể tin cậy và sử dụng được.
Liệu ngày mai trời có mưa không? Tuyến đường nào đang sửa chữa? Những chính sách
mới được ban hành sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của độc giả? Việc đưa ra
những thông tin chưa được xác thực có thể kéo theo những hệ quả nghiêm trọng ảnh
hưởng đến cuộc sống của một cộng đồng, một xã hội.
Nhà báo người Mỹ từng giành được giải thưởng Pulitzer, Ellen Goodman từng nói “Trong
báo chí, luôn tồn tại sự giằng co giữa ‘đưa tin nhanh nhất’ và ‘đưa ra sự thật’.” Để đáp
ứng tính thời sự, nhà báo có thể không có đủ thời gian tìm cho ra được bản chất thật sự
của một sự kiện ngay lập tức. Sự chính xác thuần tuý cũng không phải là những gì bạn
đọc tìm kiếm. “Họ muốn có được bức tranh tổng thể, chứ không phải một phần của nó”. 4
Sự thật trên báo chí nên được hiểu theo một cách hữu ích nhất là “sự thật thiết thực”. 5 Đó
không phải là một sự thật mang tính tuyệt đối như các công thức toán học, nhưng là sự
thật gần nhất, chính xác nhất ngay tại thời điểm được đưa tin. Sự thật này có thể sẽ buộc
báo giới phải theo đuổi hàng ngày để tìm ra được bản chất của nó một cách đầy đủ, trọn
vẹn nhất, để hiểu rõ được bối cảnh, tiền đề của nó là gì. Chỉ khi đó thì thông tin mới
không “đúng về mặt sự kiện nhưng rất sai sự thật”. 6
Bill Kovach, Tom Rosenstiel (2013), Những yếu tố của báo chí , NXB Thông tấn, trang 2 67.
Bill Kovach, Tom Rosenstiel, SĐD, trang 57. 3
Jack Fuller (1996), Giá trị của tin tức: Những ý tưởng cho một thời đại thông tin , NXB 4
Đại học Chicago, trang 194.
Bill Kovach, Tom Rosenstiel, SĐD, trang 67. 5
Robert D. Leigh, biên tập (1947), Một nền báo chí tự do và có trách nhiệm , NXB Đại 6 học Chicago, trang 23. 4
Nói như Olivier Royant, Phó tổng biên tập tờ Paris Match - tạp chí đứng vị trí thứ hai ở
Pháp, đây là thuộc tính của thông tin báo chí: “Chúng tôi kinh doanh bằng những phát
hiện mới lạ đầy tính kích thích. Đó là bản chất của báo chí mà chúng tôi không thể cưỡng
lại được. Nếu không làm thế thì chúng tôi sẽ tự giết chết chính mình”. 7 Muốn tìm ra
“những phát hiện mới lạ đầy tính kích thích”, nhà báo phải luôn đặt mình ở tâm thế sẵn
sàng mang về những thông tin mới nhất, kịp thời nhất cho độc giả. Đó là “sứ mệnh ngay
từ ban đầu” của nhà báo. Dù ở chức vụ nào, cương vị nào, mục tiêu và nhiệm vụ chính
yếu nhất của nhà báo là cung cấp cho công chúng thông tin mà họ cần. Những thông tin
có giá trị giúp cho người dân trở nên tự do và dân chủ. Được giao cho chức trách cao quý
ấy không phải là một điều dễ dàng, vì nó đồng nghĩa với việc nhà báo phải hy sinh, từ bỏ
rất nhiều điều thuộc về cuộc sống riêng của mình, đôi khi là những mối quan hệ bạn bè,
người thân và cả tính mạng. Nhà báo phải sống cho thông tin và sống vì thông tin. Năm
2020, nhà báo Phạm Văn Hướng, Trưởng phòng Thông tin tuyên truyền, Cổng Thông tin
điện tử tỉnh Thừa Thiên - Huế đã hy sinh trong lúc thực hiện công tác cứu hộ khi tham gia
đưa tin vụ sạt lở Thuỷ điện Rào Trăng 3.
Nhà báo Phạm Văn Hướng là tấm gương sáng vô cùng đáng kính cho những người trong
báo giới. Sự hy sinh của ông đã cho thấy có rất nhiều nhà báo luôn sống tâm huyết, hết
lòng với nghề, sẵn sàng đánh đổi những gì quý giá nhất của bản thân để có thể phục vụ
công dân, đất nước. Nhưng không vì lẽ đó mà những nhà báo không sẵn sàng hy sinh tính
mạng là không xứng đáng với chức danh “nhà báo”, bị xem là hèn nhát, tầm thường. Tất
cả các cá nhân trên thế giới đều có quyền được sống và được bảo toàn mạng sống của
chính mình. Chỉ cần không làm điều trái với lương tâm, đạo đức nghề nghiệp đã là một điều đáng quý.
Bên cạnh đó, công chúng phải là ưu tiên hàng đầu của nhà báo. “Sự cam kết hết lòng vì
công chúng có giá trị hơn bất kì nguyên tắc nghề nghiệp nào”. 8 Nhà báo “không có quyền
giữ những thông tin này lại cho riêng mình”. Trong những cuộc phỏng vấn dài sử dụng
câu hỏi mở do các nhà tâm lý học phát triển thực hiện, hơn 70% nhà báo cùng xem công
chúng là người mà họ phải trung thành đầu tiên, trên rất xa các chủ báo, bản thân nhà báo,
nghề nghiệp và ngay cả gia đình của họ 9 . Từ lúc bắt đầu, việc nhà báo hy sinh để có thể
tìm kiếm những thông tin giá trị là để đáp ứng nhu cầu của độc giả, để giúp họ có thêm
cái nhìn về thế giới bên ngoài. Thế nên, chỉ khi thông tin có thể thực hiện được thiên chức
của mình, nó mới thật sự có giá trị và người khám phá ra nó mới xứng đáng với hai chữ
Mark Tungate (2007), Bí quyết thành công những thương hiệu truyền thông hàng đầu 7
thế giới , NXB Trẻ, trang 324.
Bill Kovach, Tom Rosenstiel, SĐD, trang 82. 8
Kết quả nghiên cứu của William Damon, Howard Gardner và Mihaly Csikszentmihalyi. 9 5
“nhà báo”. Ngay khi thông tin bị giấu đi, hoặc bị bóp méo vì lợi ích của bất kỳ cá nhân, tổ
chức nào, nó không còn có khả năng đem giá trị của mình đến cho cộng đồng và không
thể được xem là thông tin báo chí.
Thế nhưng, không phải thông tin nào cũng có thể được chia sẻ. Đôi khi, nhà báo phải cân
nhắc đến việc liệu công bố thông tin đó có đi ngược lại với đạo đức, tôn chỉ làm nghề,
nguyên tắc của cơ quan báo chí hay liệu có làm tổn thương, gây ảnh hưởng đến cá nhân,
cộng đồng hay đối tượng được đề cập tới không. Việc chọn lọc ra những thông tin đúng
đắn để chia sẻ là một chức trách đáng quý của người làm báo. Để có thể hoàn thành tốt
được chức trách này cũng đòi hỏi rất nhiều ở con mắt nhạy bén, sự nhân đạo và lòng can
đảm của người trong ngành. Chỉ khi những thông tin ấy không gây phương hại đến cộng
đồng, những cá nhân vô tội, thông tin ấy mới có thể bảo toàn được những giá trị của bản thân.
Qua câu nói của Bill Allen, ta hiểu được rằng nhà báo chính là những người cung cấp cho
công chúng những thông tin giá trị mà họ cần để có thể trở nên hiểu biết và tự do hơn. Để
có thể thực hiện nhiệm vụ của mình một cách tròn trịa nhất, chỉn chu nhất, nhà báo trước
hết phải luôn thực hiện nghiêm ngặt những nguyên tắc, đạo đức làm nghề, luôn trung
thực, công bằng, khách quan. Bên cạnh đó, nhà báo cần phải luôn nhạy bén trong việc
chọn lọc thông tin để tránh việc chia sẻ rộng rãi những thông tin sai lệch đạo đức, gây tổn hại đến người dân. 6