9 trang 4 lượt tải

Bong bóng Dot-com: Bài học về Cơn sốt Tài chính 1995-2001 | Tài chính quốc tế | Trường Học Viện nông nghiệp Việt Nam

8

Ngành Tài chính hiện nay vẫn luôn rộng mở với tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc. Bên cạnh những mặt tốt mà nó mang lại, thì cũng tồn tại rất nhiều những chiêu thức khác nhau để đánh lừa các nhà đầu tư. Rất nhiều nỗ lực đã được con người đưa ra để đảm bảo rằng những vụ lừa đảo hay gian lận tài chính không còn xảy ra nữa. Nhưng thực tế cho thấy, đâu đó vẫn còn nhiều người trong chúng ta vẫn chưa rút ra được. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!

Môn: Tài chính quốc tế (hvnn) 130 tài liệu

Trường: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 2.4 K tài liệu

Tác giả:

Profile

Mai Nguyệt

4 ngày trước
Tải xuống
Báo cáo
Danh sách Quiz
Tải xuống
/9
Bong bóng Dot-com
Ngành Tài chính hiện nay vẫn luôn rộng mở với tốc độ tăng trưởng đáng kinh
ngạc. Bên cạnh những mặt tốt mà nó mang lại, thì cũng tồn tại rất nhiều những chiêu
thức khác nhau để đánh lừa các nhà đầu tư. Rất nhiều nỗ lực đã được con người đưa ra
để đảm bảo rằng những vụ lừa đảo hay gian lận tài chính không còn xảy ra nữa.
Nhưng thực tế cho thấy, đâu đó vẫn còn nhiều người trong chúng ta vẫn chưa rút ra
được bài học về việc vung tiền đầu tư vào một lĩnh vực nào đó mà chính chúng ta -
những nhà đầu tư lại không biết số tiền đó được vận hành như nào. Quay ngược trở lại
vào hơn hai thập kỷ trước, đã từng có một cuộc khủng hoảng kinh tế là bài học cho
giới đầu tư đáng để nhắc đến là “Bong bóng Dot-Com”.
Bong bóng Dot-Com miêu tả hiện tượng thị trường chứng khoán khi cổ phiếu của các
công ty công nghệ lên bị đẩy lên cao một cách bất thường, khi mà những ý tưởng và
công nghệ mới bị thổi phồng quá mức so với thực tế, chúng sẽ trở nên mỏng manh và
cuối cùng là tan vỡ để lại những hậu quả nặng nề. Bong bóng Dot-Com là bong bóng
thị trường chứng khoán được gây ra bởi sự đầu cơ quá mức trong các doanh nghiệp
Dot-Com hoặc dựa trên internet từ năm 1995 đến năm 2000. Các công ty này phần lớn
là những công ty có tên miền “.com” với dot là dấu “.” và com là viết tắt của
Commercial. Hầu hết các sản phẩm hoặc dịch vụ của công ty Dot-Com đều được hiển
Vào những năm 90, Internet trở nên vô cùng mới lạ và hấp dẫn tuy nhiên lại khó tiếp
cận do đắt đỏ và cần phải biết Code. Ngay sau khi World Wide Web (WWW) miễn
phí cho người dùng, Microsoft đã cho ra đời trình duyệt MOSAIC, là một trình duyệt
đầu tiên cho phép người dùng vừa xem được hình ảnh vừa nhìn được cả chữ. Và chỉ
một tháng sau khi MOSAIC được phát hành thì lượt truy cập vào mạng Internet tăng
1000%, giúp cho cả những người chưa am hiểu về Công nghệ thông tin lần đầu tiên
được tiếp cận Internet. Máy tính cá nhân từ một thứ xa xỉ dần dần bắt đầu trở thành
một thứ phổ biến và thiết yếu trong các hộ gia đình ở Mỹ.
Khi sự phổ biến của máy tính và Internet ngày càng tăng đã tạo ra một làn sóng các
công ty Internet ra đời, một trong những công ty này có tên là Netscape, công ty này
đã quyết định phân phối miễn phí trình duyệt web của riêng họ có tên là Netscape
Navigator đánh bại MOSAIC
của Microsoft với giao diện dễ
sử dụng hơn và miễn phí. Sự phổ
biến của trình duyệt Netscape tại
Mỹ đã thúc đẩy công ty IPO trên
thị trường chứng khoán. Lần
chào bán cổ phiếu đầu tiên ra
công của Netscape vào ngày
9/8/1995 và đã gây bão trên toàn
thế giới khi giá cổ phiếu mở cửa
của họ là 28 đô la tăng vọt lên 75
đô la ngay trong ngày đầu tiên
giao dịch. So với nhiều tập đoàn
phải mất hàng chục năm để đạt được con số đó thì Netscape lại đạt được chỉ trong lần
đầu tiên phát hành cổ phiếu. Sự thành công sau đợt IPO của Netscape đã gây chấn
động khắp thế giới, nhiều công ty như Ebay, Yahoo, Amazon…cũng đua nhau IPO.
Nhiều công ty Dotcom dù bị thua lỗ hay chưa có kinh nghiệm vận hành vẫn đua nhau
phát hành chứng khoán. Nhiều người mới bắt đầu sử dụng Internet đã nhìn thấy sự
thành công của Netscape và đã bắt đầu có ý định bơm tiền vào các công ty Dot-Com
còn non trẻ.
Cơ hội ngày càng tăng khi cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997 khiến cho
các ngành nghề sản xuất không còn hấp dẫn nữa đồng thời lãi suất tiết kiệm và lãi suất
vay giảm. Vì vậy các khoản tiền dư giả hay khoản tiền vay được của người dân sẽ
không có nơi nào thích hợp hơn là đầu tư vào các công ty Dot-Com. Điều này lại càng
thúc đẩy ý định đầu cơ của các nhà đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Thời gian trôi
qua, người người nhà nhà đổ xô tài trợ cho các công ty Internet mới với lý do sợ bỏ lỡ
cơn sốt này. Tất cả những điều này kết hợp với nhau và khiến cho những nhà đầu tư
chưa nhảy vào thị trường Dot-Com đứng ngồi không yên. Đây là một trường hợp rất
điển hình của FOMO (hội chứng sợ bỏ lỡ). Vì thế, nhiều công ty vẫn luôn cố gắng
nhảy lên NASDAQ (một trong những sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới có
trụ sở tại Mỹ) càng nhanh càng tốt.
Nhiều công ty hầu như không tạo ra bất kỳ lợi nhuận nào cũng bắt đầu tung ra các đợt
phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trên sàn giao dịch chứng khoán NASDAQ.
Nhiều công ty vì lợi nhuận mà đã chi ra một số tiền khổng lồ cho quảng cáo để xây
dựng thị phần càng nhanh càng tốt. Hầu hết nguồn thu của các công ty công nghệ trình
duyệt lại dành cho Marketing để quảng bá cho thương hiệu Dot-Com của doanh
nghiệp nhằm đánh dấu sự khác biệt với các đối thủ khác.
Vào những năm 1999, có
546 đợt IPO, hầu hết là
của các công ty Dot-
Com, trong số đó có 117
đợt tăng giá gấp đôi trong
ngày đầu tiên lên sàn.
Giá cổ phiếu ngày càng
tăng càng củng cố quyết
định ban đầu của mọi
người về việc mua cổ phiếu công nghệ. Khi mọi quyết định đầu tư chỉ dựa vào các
yếu tố tâm lý là sự phấn khích và sự tự tin quá mức mà chẳng cần dựa vào các báo cáo
tài chính thì việc nhận ra các dấu hiệu cảnh báo và xác định khi nào bong bóng vỡ sẽ
chẳng phải là điều dễ dàng. Ngày 10/3/2000 NASDAQ đã đạt 5,048,62 điểm và đây là
quả bong bóng to gấp 200 lần giá trị P/E thực tế của nó.
Bong bóng Dot-Com tan vỡ do đồng thời nhiều mũi kim đến từ nhiều hướng khác
nhau. Đầu tiên là do kế hoạch kinh doanh viển vông của các công ty, điển hình là
Pets.com, một công ty chuyên bán vật phẩm cho thú cưng, với doanh thu năm đầu chỉ
khoảng 700.000 đô la Mỹ nhưng lại chi cho quảng cáo 12 triệu đô la, hàng hóa bán
phá giá để tích cực thu hút thị phần. Hay công ty bán thực phẩm Webvan.com dành ra
1 tỉ đô chỉ để xây dựng nhà kho cùng đội xe khủng với lời hứa giao hàng chỉ trong 30
phút. Trong khi đó giám đốc điều hành của Amazon là Jeff Bezos đầu tư vào cơ sở hạ
tầng của công ty để hỗ trợ tăng trưởng bền vững thì CEO của các công ty trẻ lại vung
tiền từ hoạt động kinh doanh cho cuộc sống xa hoa, đốt tiền vào những bữa tiệc tùng
thâu đêm, những kế hoạch kinh doanh phi thực tế,..Nhà sáng lập mạng xã hội
TheGlobe.com đã từng nói : “Có phụ nữ, có tiền tôi đã sẵn sàng cho cuộc sống phóng
túng”. Trong năm 1999, từ thống kê cục dự trữ Liên bang (FED) nhận ra kinh tế Mỹ
đang tăng trưởng quá nóng nên đã tìm mọi cách để tăng lãi suất. Lãi suất cao hơn có
xu hướng thúc đẩy các nhà đầu tư chuyển tiền ra khỏi các tài sản đầu cơ nhiều hơn
(như cổ phiếu của các công ty Internet) và đầu tư vào các tài sản như trái phiếu.
Ngoài ra, một trong những mũi kim khác tác động đến bong bóng Dot-Com và khiến
cho nó phát nổ chính là sự cố về phần mềm rất nổi tiếng là Y2K Bug. Lỗi máy tính
Y2K khiến người dân Mỹ trở nên e ngại về thị trường phần mềm. Ngân hàng bắt đầu
lo sợ những hệ thống tính lãi sẽ bị sai lệch và xáo trộn hết tất cả các khoản vay của
khách hàng. Mọi người lo sợ các nhà máy điện sẽ gặp trục trặc và sẽ phát nổ, hệ thống
giao thông công cộng, máy bay, tàu điện có thể sẽ ngừng hoạt động vì lỗi hệ thống.
Tuy nhiên thực tế sau năm 2000 thì lỗi này không gây ra hậu quả gì quá đáng cho thế
giới. Dù vậy nhưng trong tâm lý người dân đã bắt đầu xuất hiện sự dè chừng về thị
trường công nghệ. Cùng với thông tin Nhật Bản đưa tin họ đang rơi vào khủng hoảng
vào ngày 13/03/2000 khiến cho việc các nhà đầu tư chật vật tìm cách giải quyết số tài
sản đầu cơ càng nhanh càng tốt. Nhận lệnh từ phía FED, các Ngân hàng bắt đầu siết
chặt cho vay và tăng lãi suất cho vay lên. Vì thế nên ở phía các công ty Dot-Com thời
đó không còn đồng vốn để phát triển và đến lúc này nhiều nhà đầu tư mới nhận ra
chiêu trò Marketing và sự kỳ vọng thái quá của thị trường vào ngành công nghệ cao.
Vào ngày 20 tháng 3 năm 2000 cũng là ngày mà bong bóng Dot-Com tan vỡ với bài
báo của tổ chức tài chính Barron đăng tải với tựa đề “Burning up” để vạch trần tình
hình kinh doanh của các công ty Dot-Com.
Theo đó, có 51/207 công ty sẽ hết vốn trong những năm tới, có 3/4 công ty đang lỗ và
không có khả năng sinh lời trong tương lai gần, Amazon.com chỉ có đủ tiền mặt sống
qua 10 tháng. Sự việc này gây tổn hại đáng kể đến niềm tin của nhà đầu tư, nhiều
người bắt đầu hoảng loạn bán tháo khi không còn nhà đầu tư nào sẵn sàng mua với giá
cao và một đợt bán tháo ồ ạt đã diễn ra khiến cho bong bóng Dot-Com tan vỡ. Vào
tháng 03/2001, Mỹ chính thức bước vào khủng hoảng và vào ngày 04/10 NASDAQ
rơi xuống đáy ở 1,139,90 điểm mức giảm 76,81% từ đỉnh là 5,048,62 điểm. Chỉ số mà
NASDAQ phải mất 5 năm kể từ 1995 đến năm 2000 để tăng hơn 5 lần nhưng lại chỉ
mất 2 năm để nó giảm ngược trở lại như cũ tức là đi lùi lại 5 năm.
Hàng nghìn nhân sự trong mảng công nghệ thông tin bị mất việc. Đến cuối năm 2001,
hầu hết các công ty Dot-Com được giao dịch công khai đều thất bại, phá sản và phải
đối mặt với việc thanh lý – cụ thể là Pets.com, Webvan, 360Networks,... Tuy nhiên,
các công ty dựa trên Internet khác đã gặp khó khăn nhưng vẫn sống sót và trở thành
những gã khổng lồ công nghệ ngày nay như là Microsoft, Amazon, Google,…
Nhìn lại lịch sử, lý do cốt lõi để bong bóng Dot-Com được hình thành và vỡ không
phải là do Internet tệ mà là do việc “thương mại hóa” Internet và việc Marketing biến
tướng Internet. Sự thịnh vượng hảo huyền và những ấn tượng mơ hồ về Internet thời
đại mở cửa, khiến cho hàng loạt startup ra đời với những mô hình hoạt động vô cùng
xa rời hiện thực lúc bấy giờ. Các nhà đầu tư mờ mắt chạy theo các IPO có giá trị ảo
mà không nhận ra rằng nguồn vốn, nguồn lực con người là cực kì giới hạn. Cơn sốt
Dot-Com đi qua đã để lại cho các công ty công nghệ những bài học đắt giá về giá trị
của công nghệ.
Trong lịch sử thế giới
cũng đã có một cuộc
khủng bong bóng kinh
tế đầu tiên là bong bóng
hoa Tulip. Không thể
tin rằng một loài hoa
tưởng chừng xinh đẹp
và vô hại như thế lại có
thể khiến cho cả một
nền kinh tế trở nên điêu
đứng và suy thoái
nghiêm trọng.
Đó thực sự là những gì đã xảy ra ở Hà Lan vào thế kỉ XVII. Vào những năm 1600, đất
nước này đang trải qua thời kỳ giàu có nhờ sự bùng nổ của thương mại quốc tế. Hoa
tulip được coi là mặt hàng xa xỉ vì chúng rất hiếm và mất nhiều thời gian để phát
triển.Vào giữa những năm 1630, người Hà Lan đã phát triển mạnh mẽ hoa tulip. Ngày
càng có nhiều người mua khiến giá hoa tulip tăng nhanh, giá của một loại củ tulip quý
hiếm có thể lên tới 50.000 USD. Mỗi năm chỉ có một vụ hoa tulip, vì vậy nguồn cung
hạn chế nhưng nhu cầu lại rất nhiều và người Hà Lan bắt đầu mua hợp đồng tương lai
hoa tulip vì họ tin rằng họ có thể bán nó với giá cao hơn số tiền họ trả trong tương lai.
Ngày càng có nhiều người mua cố gắng tham gia vào thị trường này. Nhưng sau đó,
có tin đồn cho rằng loài hoa này có khả năng phát tán dịch bệnh và một số nhà đầu tư
bắt đầu nhận ra rằng giá trị của hoa tulip không tương ứng với số tiền họ đã bỏ ra và vì
vậy họ rút tiền khỏi thị trường. Đến tháng 2/1637, hoa tulip đột ngột rớt giá thảm hại.
Đó là lúc họ quyết định bán, bán tháo và cuối cùng bong bóng hoa Tulip vỡ. Hậu quả
là chỉ trong chốc lát, tài sản của nhiều người bốc hơi không chút dấu vết. Hàng loạt
các hãng kinh doanh hoa Tulip phá sản trên khắp Hà Lan và nền kinh tế Hà Lan trở
nên suy thoái trong giai đoạn này do cuộc khủng hoảng tài chính của hoa Tulip.
Vì vậy, một khi những lời đồn thổi khiến cho những quả bong bóng kinh tế bị bơm
cho căng phồng lên thì nhất định cũng sẽ đến lúc nó vỡ tung, bong bóng càng to thì
đến lúc vỡ hậu quả của nó cũng sẽ càng khủng khiếp. Chúng ta không nên đưa ra
những quyết định làm thay đổi cuộc sống dựa trên những điều mà chúng ta không biết
gì về nó mà cần phải kiên nhẫn và hiểu rõ hơn hết những gì chúng ta đang dấn thân
vào. Điều quan trọng nhất mà nhà đầu tư cần quan tâm là phải rút ra được bài học từ
những cuộc khủng hoảng trước đã xảy ra trong quá khứ để nhìn nhận sáng suốt thị
trường hiện tại và tương lai. Và với vai trò là nhà đầu tư thông thái, cần trang bị kiến
thức nền và kỹ năng trong lĩnh vực muốn bỏ tiền vào và một khi đã quyết định đầu tư
thì nên có chiến lược kinh doanh hợp lý để hạn chế thấp nhất rủi ro trong kinh doanh.
Đừng đua đòi chạy theo trào lưu mà hãy nhìn nhận những giá trị thực tế mang lại..
Trước khi quyết định đầu tư bất kỳ loại tài sản mới nào, nhà đầu tư cần phải biết được
nguồn gốc của loại tài sản đó là gì? và dựa vào yếu tố nào mà giá của tài sản đó tăng
lên, nhờ vào lợi nhuận hay giá trị thực của nó. Nếu trả lời được hai câu hỏi trên, chắc
chắn chúng ta sẽ đầu tư một cách thông minh và có thể tránh khỏi những cơn sốt tài
chính tương tự trong tương lai.
Tài liệu tham khảo:
- https://www.thestreet.com/dictionary/dot-com-bubble-and-burst
- https://bom.so/qgmEGx
- https://bossgroup.vn/doi-net-ve-bong-bong-dotcom/
- https://www.wired.com/insights/2013/08/tech-boom-2-0-lessons-
learned-from-the-dot-com-crash/
- https://money.cnn.com/1999/12/27/investing/century_ipos/
- https://time.com/5752129/y2k-bug-history/
- https://www.fedsearch.org/board_public/search?
text=Fed+funds+rate1995&Search=
- https://bom.so/PQoiF1
Link hình ảnh:
- https://vietnambiz.vn/hoi-chung-hoa-tulip-tulipmania-la-gi-
20200213145840367.htm
- https://websolutions.com.vn/trinh-duyet-mosaic-la-gi/
- https://vov.gov.vn/can-trong-rui-ro-bong-bong-tai-san-dtnew-282055%5C

Tài liệu khác của Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Preview text:

Bong bóng Dot-com
Ngành Tài chính hiện nay vẫn luôn rộng mở với tốc độ tăng trưởng đáng kinh
ngạc. Bên cạnh những mặt tốt mà nó mang lại, thì cũng tồn tại rất nhiều những chiêu
thức khác nhau để đánh lừa các nhà đầu tư. Rất nhiều nỗ lực đã được con người đưa ra
để đảm bảo rằng những vụ lừa đảo hay gian lận tài chính không còn xảy ra nữa.
Nhưng thực tế cho thấy, đâu đó vẫn còn nhiều người trong chúng ta vẫn chưa rút ra
được bài học về việc vung tiền đầu tư vào một lĩnh vực nào đó mà chính chúng ta -
những nhà đầu tư lại không biết số tiền đó được vận hành như nào. Quay ngược trở lại
vào hơn hai thập kỷ trước, đã từng có một cuộc khủng hoảng kinh tế là bài học cho
giới đầu tư đáng để nhắc đến là “Bong bóng Dot-Com”.
Bong bóng Dot-Com miêu tả hiện tượng thị trường chứng khoán khi cổ phiếu của các
công ty công nghệ lên bị đẩy lên cao một cách bất thường, khi mà những ý tưởng và
công nghệ mới bị thổi phồng quá mức so với thực tế, chúng sẽ trở nên mỏng manh và
cuối cùng là tan vỡ để lại những hậu quả nặng nề. Bong bóng Dot-Com là bong bóng
thị trường chứng khoán được gây ra bởi sự đầu cơ quá mức trong các doanh nghiệp
Dot-Com hoặc dựa trên internet từ năm 1995 đến năm 2000. Các công ty này phần lớn
là những công ty có tên miền “.com” với dot là dấu “.” và com là viết tắt của
Commercial. Hầu hết các sản phẩm hoặc dịch vụ của công ty Dot-Com đều được hiển
thị, tiếp thị, bán và hỗ trợ qua Internet.
Vào những năm 90, Internet trở nên vô cùng mới lạ và hấp dẫn tuy nhiên lại khó tiếp
cận do đắt đỏ và cần phải biết Code. Ngay sau khi World Wide Web (WWW) miễn
phí cho người dùng, Microsoft đã cho ra đời trình duyệt MOSAIC, là một trình duyệt
đầu tiên cho phép người dùng vừa xem được hình ảnh vừa nhìn được cả chữ. Và chỉ
một tháng sau khi MOSAIC được phát hành thì lượt truy cập vào mạng Internet tăng
1000%, giúp cho cả những người chưa am hiểu về Công nghệ thông tin lần đầu tiên
được tiếp cận Internet. Máy tính cá nhân từ một thứ xa xỉ dần dần bắt đầu trở thành
một thứ phổ biến và thiết yếu trong các hộ gia đình ở Mỹ.
Khi sự phổ biến của máy tính và Internet ngày càng tăng đã tạo ra một làn sóng các
công ty Internet ra đời, một trong những công ty này có tên là Netscape, công ty này
đã quyết định phân phối miễn phí trình duyệt web của riêng họ có tên là Netscape Navigator đánh bại MOSAIC
của Microsoft với giao diện dễ
sử dụng hơn và miễn phí. Sự phổ
biến của trình duyệt Netscape tại
Mỹ đã thúc đẩy công ty IPO trên
thị trường chứng khoán. Lần
chào bán cổ phiếu đầu tiên ra
công của Netscape vào ngày
9/8/1995 và đã gây bão trên toàn
thế giới khi giá cổ phiếu mở cửa
của họ là 28 đô la tăng vọt lên 75
đô la ngay trong ngày đầu tiên
giao dịch. So với nhiều tập đoàn
phải mất hàng chục năm để đạt được con số đó thì Netscape lại đạt được chỉ trong lần
đầu tiên phát hành cổ phiếu. Sự thành công sau đợt IPO của Netscape đã gây chấn
động khắp thế giới, nhiều công ty như Ebay, Yahoo, Amazon…cũng đua nhau IPO.
Nhiều công ty Dotcom dù bị thua lỗ hay chưa có kinh nghiệm vận hành vẫn đua nhau
phát hành chứng khoán. Nhiều người mới bắt đầu sử dụng Internet đã nhìn thấy sự
thành công của Netscape và đã bắt đầu có ý định bơm tiền vào các công ty Dot-Com còn non trẻ.
Cơ hội ngày càng tăng khi cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997 khiến cho
các ngành nghề sản xuất không còn hấp dẫn nữa đồng thời lãi suất tiết kiệm và lãi suất
vay giảm. Vì vậy các khoản tiền dư giả hay khoản tiền vay được của người dân sẽ
không có nơi nào thích hợp hơn là đầu tư vào các công ty Dot-Com. Điều này lại càng
thúc đẩy ý định đầu cơ của các nhà đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Thời gian trôi
qua, người người nhà nhà đổ xô tài trợ cho các công ty Internet mới với lý do sợ bỏ lỡ
cơn sốt này. Tất cả những điều này kết hợp với nhau và khiến cho những nhà đầu tư
chưa nhảy vào thị trường Dot-Com đứng ngồi không yên. Đây là một trường hợp rất
điển hình của FOMO (hội chứng sợ bỏ lỡ). Vì thế, nhiều công ty vẫn luôn cố gắng
nhảy lên NASDAQ (một trong những sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới có
trụ sở tại Mỹ) càng nhanh càng tốt.
Nhiều công ty hầu như không tạo ra bất kỳ lợi nhuận nào cũng bắt đầu tung ra các đợt
phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trên sàn giao dịch chứng khoán NASDAQ.
Nhiều công ty vì lợi nhuận mà đã chi ra một số tiền khổng lồ cho quảng cáo để xây
dựng thị phần càng nhanh càng tốt. Hầu hết nguồn thu của các công ty công nghệ trình
duyệt lại dành cho Marketing để quảng bá cho thương hiệu Dot-Com của doanh
nghiệp nhằm đánh dấu sự khác biệt với các đối thủ khác. Vào những năm 1999, có
546 đợt IPO, hầu hết là của các công ty Dot- Com, trong số đó có 117
đợt tăng giá gấp đôi trong ngày đầu tiên lên sàn. Giá cổ phiếu ngày càng
tăng càng củng cố quyết định ban đầu của mọi
người về việc mua cổ phiếu công nghệ. Khi mọi quyết định đầu tư chỉ dựa vào các
yếu tố tâm lý là sự phấn khích và sự tự tin quá mức mà chẳng cần dựa vào các báo cáo
tài chính thì việc nhận ra các dấu hiệu cảnh báo và xác định khi nào bong bóng vỡ sẽ
chẳng phải là điều dễ dàng. Ngày 10/3/2000 NASDAQ đã đạt 5,048,62 điểm và đây là
quả bong bóng to gấp 200 lần giá trị P/E thực tế của nó.
Bong bóng Dot-Com tan vỡ do đồng thời nhiều mũi kim đến từ nhiều hướng khác
nhau. Đầu tiên là do kế hoạch kinh doanh viển vông của các công ty, điển hình là
Pets.com, một công ty chuyên bán vật phẩm cho thú cưng, với doanh thu năm đầu chỉ
khoảng 700.000 đô la Mỹ nhưng lại chi cho quảng cáo 12 triệu đô la, hàng hóa bán
phá giá để tích cực thu hút thị phần. Hay công ty bán thực phẩm Webvan.com dành ra
1 tỉ đô chỉ để xây dựng nhà kho cùng đội xe khủng với lời hứa giao hàng chỉ trong 30
phút. Trong khi đó giám đốc điều hành của Amazon là Jeff Bezos đầu tư vào cơ sở hạ
tầng của công ty để hỗ trợ tăng trưởng bền vững thì CEO của các công ty trẻ lại vung
tiền từ hoạt động kinh doanh cho cuộc sống xa hoa, đốt tiền vào những bữa tiệc tùng
thâu đêm, những kế hoạch kinh doanh phi thực tế,..Nhà sáng lập mạng xã hội
TheGlobe.com đã từng nói : “Có phụ nữ, có tiền tôi đã sẵn sàng cho cuộc sống phóng
túng”. Trong năm 1999, từ thống kê cục dự trữ Liên bang (FED) nhận ra kinh tế Mỹ
đang tăng trưởng quá nóng nên đã tìm mọi cách để tăng lãi suất. Lãi suất cao hơn có
xu hướng thúc đẩy các nhà đầu tư chuyển tiền ra khỏi các tài sản đầu cơ nhiều hơn
(như cổ phiếu của các công ty Internet) và đầu tư vào các tài sản như trái phiếu.
Ngoài ra, một trong những mũi kim khác tác động đến bong bóng Dot-Com và khiến
cho nó phát nổ chính là sự cố về phần mềm rất nổi tiếng là Y2K Bug. Lỗi máy tính
Y2K khiến người dân Mỹ trở nên e ngại về thị trường phần mềm. Ngân hàng bắt đầu
lo sợ những hệ thống tính lãi sẽ bị sai lệch và xáo trộn hết tất cả các khoản vay của
khách hàng. Mọi người lo sợ các nhà máy điện sẽ gặp trục trặc và sẽ phát nổ, hệ thống
giao thông công cộng, máy bay, tàu điện có thể sẽ ngừng hoạt động vì lỗi hệ thống.
Tuy nhiên thực tế sau năm 2000 thì lỗi này không gây ra hậu quả gì quá đáng cho thế
giới. Dù vậy nhưng trong tâm lý người dân đã bắt đầu xuất hiện sự dè chừng về thị
trường công nghệ. Cùng với thông tin Nhật Bản đưa tin họ đang rơi vào khủng hoảng
vào ngày 13/03/2000 khiến cho việc các nhà đầu tư chật vật tìm cách giải quyết số tài
sản đầu cơ càng nhanh càng tốt. Nhận lệnh từ phía FED, các Ngân hàng bắt đầu siết
chặt cho vay và tăng lãi suất cho vay lên. Vì thế nên ở phía các công ty Dot-Com thời
đó không còn đồng vốn để phát triển và đến lúc này nhiều nhà đầu tư mới nhận ra
chiêu trò Marketing và sự kỳ vọng thái quá của thị trường vào ngành công nghệ cao.
Vào ngày 20 tháng 3 năm 2000 cũng là ngày mà bong bóng Dot-Com tan vỡ với bài
báo của tổ chức tài chính Barron đăng tải với tựa đề “Burning up” để vạch trần tình
hình kinh doanh của các công ty Dot-Com.
Theo đó, có 51/207 công ty sẽ hết vốn trong những năm tới, có 3/4 công ty đang lỗ và
không có khả năng sinh lời trong tương lai gần, Amazon.com chỉ có đủ tiền mặt sống
qua 10 tháng. Sự việc này gây tổn hại đáng kể đến niềm tin của nhà đầu tư, nhiều
người bắt đầu hoảng loạn bán tháo khi không còn nhà đầu tư nào sẵn sàng mua với giá
cao và một đợt bán tháo ồ ạt đã diễn ra khiến cho bong bóng Dot-Com tan vỡ. Vào
tháng 03/2001, Mỹ chính thức bước vào khủng hoảng và vào ngày 04/10 NASDAQ
rơi xuống đáy ở 1,139,90 điểm mức giảm 76,81% từ đỉnh là 5,048,62 điểm. Chỉ số mà
NASDAQ phải mất 5 năm kể từ 1995 đến năm 2000 để tăng hơn 5 lần nhưng lại chỉ
mất 2 năm để nó giảm ngược trở lại như cũ tức là đi lùi lại 5 năm.
Hàng nghìn nhân sự trong mảng công nghệ thông tin bị mất việc. Đến cuối năm 2001,
hầu hết các công ty Dot-Com được giao dịch công khai đều thất bại, phá sản và phải
đối mặt với việc thanh lý – cụ thể là Pets.com, Webvan, 360Networks,... Tuy nhiên,
các công ty dựa trên Internet khác đã gặp khó khăn nhưng vẫn sống sót và trở thành
những gã khổng lồ công nghệ ngày nay như là Microsoft, Amazon, Google,…
Nhìn lại lịch sử, lý do cốt lõi để bong bóng Dot-Com được hình thành và vỡ không
phải là do Internet tệ mà là do việc “thương mại hóa” Internet và việc Marketing biến
tướng Internet. Sự thịnh vượng hảo huyền và những ấn tượng mơ hồ về Internet thời
đại mở cửa, khiến cho hàng loạt startup ra đời với những mô hình hoạt động vô cùng
xa rời hiện thực lúc bấy giờ. Các nhà đầu tư mờ mắt chạy theo các IPO có giá trị ảo
mà không nhận ra rằng nguồn vốn, nguồn lực con người là cực kì giới hạn. Cơn sốt
Dot-Com đi qua đã để lại cho các công ty công nghệ những bài học đắt giá về giá trị của công nghệ. Trong lịch sử thế giới cũng đã có một cuộc khủng bong bóng kinh
tế đầu tiên là bong bóng hoa Tulip. Không thể tin rằng một loài hoa tưởng chừng xinh đẹp
và vô hại như thế lại có thể khiến cho cả một
nền kinh tế trở nên điêu đứng và suy thoái nghiêm trọng.
Đó thực sự là những gì đã xảy ra ở Hà Lan vào thế kỉ XVII. Vào những năm 1600, đất
nước này đang trải qua thời kỳ giàu có nhờ sự bùng nổ của thương mại quốc tế. Hoa
tulip được coi là mặt hàng xa xỉ vì chúng rất hiếm và mất nhiều thời gian để phát
triển.Vào giữa những năm 1630, người Hà Lan đã phát triển mạnh mẽ hoa tulip. Ngày
càng có nhiều người mua khiến giá hoa tulip tăng nhanh, giá của một loại củ tulip quý
hiếm có thể lên tới 50.000 USD. Mỗi năm chỉ có một vụ hoa tulip, vì vậy nguồn cung
hạn chế nhưng nhu cầu lại rất nhiều và người Hà Lan bắt đầu mua hợp đồng tương lai
hoa tulip vì họ tin rằng họ có thể bán nó với giá cao hơn số tiền họ trả trong tương lai.
Ngày càng có nhiều người mua cố gắng tham gia vào thị trường này. Nhưng sau đó,
có tin đồn cho rằng loài hoa này có khả năng phát tán dịch bệnh và một số nhà đầu tư
bắt đầu nhận ra rằng giá trị của hoa tulip không tương ứng với số tiền họ đã bỏ ra và vì
vậy họ rút tiền khỏi thị trường. Đến tháng 2/1637, hoa tulip đột ngột rớt giá thảm hại.
Đó là lúc họ quyết định bán, bán tháo và cuối cùng bong bóng hoa Tulip vỡ. Hậu quả
là chỉ trong chốc lát, tài sản của nhiều người bốc hơi không chút dấu vết. Hàng loạt
các hãng kinh doanh hoa Tulip phá sản trên khắp Hà Lan và nền kinh tế Hà Lan trở
nên suy thoái trong giai đoạn này do cuộc khủng hoảng tài chính của hoa Tulip.
Vì vậy, một khi những lời đồn thổi khiến cho những quả bong bóng kinh tế bị bơm
cho căng phồng lên thì nhất định cũng sẽ đến lúc nó vỡ tung, bong bóng càng to thì
đến lúc vỡ hậu quả của nó cũng sẽ càng khủng khiếp. Chúng ta không nên đưa ra
những quyết định làm thay đổi cuộc sống dựa trên những điều mà chúng ta không biết
gì về nó mà cần phải kiên nhẫn và hiểu rõ hơn hết những gì chúng ta đang dấn thân
vào. Điều quan trọng nhất mà nhà đầu tư cần quan tâm là phải rút ra được bài học từ
những cuộc khủng hoảng trước đã xảy ra trong quá khứ để nhìn nhận sáng suốt thị
trường hiện tại và tương lai. Và với vai trò là nhà đầu tư thông thái, cần trang bị kiến
thức nền và kỹ năng trong lĩnh vực muốn bỏ tiền vào và một khi đã quyết định đầu tư
thì nên có chiến lược kinh doanh hợp lý để hạn chế thấp nhất rủi ro trong kinh doanh.
Đừng đua đòi chạy theo trào lưu mà hãy nhìn nhận những giá trị thực tế mang lại..
Trước khi quyết định đầu tư bất kỳ loại tài sản mới nào, nhà đầu tư cần phải biết được
nguồn gốc của loại tài sản đó là gì? và dựa vào yếu tố nào mà giá của tài sản đó tăng
lên, nhờ vào lợi nhuận hay giá trị thực của nó. Nếu trả lời được hai câu hỏi trên, chắc
chắn chúng ta sẽ đầu tư một cách thông minh và có thể tránh khỏi những cơn sốt tài
chính tương tự trong tương lai. Tài liệu tham khảo: - https://www
.thestreet.com/dictionary/dot-com-bubble-and-burst - https://bom.so/qgmEGx
- https://bossgroup.vn/doi-net-ve-bong-bong-dotcom/ - https://www
.wired.com/insights/2013/08/tech-boom-2-0-lessons-
learned-from-the-dot-com-crash/ - https://money
.cnn.com/1999/12/27/investing/century_ipos/
- https://time.com/5752129/y2k-bug-history/ - https://www
.fedsearch.org/board_public/search?
text=Fed+funds+rate1995&Search= - https://bom.so/PQoiF1 Link hình ảnh: -
https://vietnambiz.vn/hoi-chung-hoa-tulip-tulipmania-la-gi- 20200213145840367.htm -
https://websolutions.com.vn/trinh-duyet-mosaic-la-gi/ - https://vov
.gov.vn/can-trong-rui-ro-bong-bong-tai-san-dtnew-282055%5C

Tài liệu liên quan: