Câu 1: Phật giáo ở Ấn Độ: Hình thành và Nội dung Cơ bản môn Cơ sở văn hóa| Trường Đại học Hà Nội

09:27, 08/01/2026
Câu 1: Phật giáo ở Ấn Độ: Hình thành và Nội dung Cơ bản - Studocu
Câu 1: Phật giáo ở Ấn Độ: sự hình thành, nội dung cơ bản
Phật giáo được hình thành từ thế kỷ VI TCN tại Ấn Độ trong bối cảnh xã hội có
nhiều bất công và xung đột tôn giáo. Người sáng lập đạo Phật là Thái tử Tất Đạt
Đa, pháp hiệu là Thích Ca Mâu Ni, sinh ra tại thành Ca-tỳ-la-vệ ở vùng Đông Bắc
Ấn Độ. Chứng kiến nỗi khổ của con người do sinh – lão – bệnh – tử gây ra, ông từ
bỏ cuộc sống hoàng cung, tu hành khổ hạnh, cuối cùng đắc đạo và truyền bá tư
tưởng giải thoát cho chúng sinh. Quá trình phát triển của Phật giáo được chia thành
nhiều giai đoạn: từ thế kỷ VI đến IV TCN là thời kỳ hình thành; từ thế kỷ IV TCN
đến Công nguyên là giai đoạn phân hóa tông phái, trong đó nổi bật là hai tông phái
lớn: Thượng tọa bộ và Đại chúng bộ. Từ thế kỷ I đến VII, Phật giáo Đại thừa ra đời
và đối lập với Tiểu thừa. Đến sau thế kỷ VIII, Phật giáo suy tàn dần do sự tấn công
của Hồi giáo, nhưng được phục hồi vào cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX.
Tư tưởng cốt lõi của Phật giáo xoay quanh khái niệm về khổ đau và con đường giải
thoát. Sau nhiều năm tu luyện, Thái tử Tất Đạt Đa đã ngộ đạo và phát minh ra Tứ
Diệu Đế (Tứ Thánh Đế), là nền tảng căn bản của Phật giáo. Tứ Diệu Đế gồm: Khổ
đế – chân lý về sự tồn tại của khổ đau như sinh, lão, bệnh, tử; Tập đế – nguyên
nhân gây ra khổ là do ái dục và vô minh, tạo thành nghiệp báo dẫn đến luân hồi;
Diệt đế – cảnh giới giải thoát khỏi khổ đau gọi là Niết bàn, nơi dập tắt mọi ham
muốn; và Đạo đế – con đường đưa đến sự giải thoát, yêu cầu người tu hành rèn
luyện giới (đạo đức), định (thiền định) và tuệ (trí tuệ).
Sự phân hóa tông phái trong Phật giáo là bước ngoặt quan trọng thể hiện sự thích
nghi và mở rộng tư tưởng. Đến thế kỷ II SCN, Phật giáo được chia thành hai phái:
Tiểu thừa và Đại thừa. Tiểu thừa là phái bảo thủ, gắn liền với các thượng tọa, đề
cao việc tự tu hành cá nhân để giải thoát. Các tông phái tiêu biểu trong Tiểu thừa
bao gồm Câu xá, Thành lực. Trái lại, Đại thừa mang tinh thần cải cách và phổ cập,
coi sự giác ngộ của mỗi người gắn liền với việc cứu độ chúng sinh. Đại thừa bao
gồm các tông phái lớn như Pháp tướng, Tam luân, Hoa nghiêm, Thiên thai, Chân
ngôn, Tịnh độ và Thiền, cho thấy sự đa dạng trong triết lý và thực hành.
Câu 2 : Ảnh hưởng của Phật giáo Ấn Độ ở Việt Nam 09:27, 08/01/2026
Câu 1: Phật giáo ở Ấn Độ: Hình thành và Nội dung Cơ bản - Studocu
Phật giáo ra đời vào khoảng thế kỷ VI trước Công nguyên tại vùng đất Ấn Độ cổ
đại, do Thích Ca Mâu Ni sáng lập. Trong bối cảnh xã hội Ấn Độ lúc bấy giờ chịu
sự chi phối nặng nề của đạo Bà-la-môn và chế độ đẳng cấp Varna khắc nghiệt, đạo
Phật xuất hiện như một trào lưu tư tưởng cải cách mang tính nhân văn sâu sắc. Đạo
Phật lên tiếng phản kháng chế độ phân biệt giai cấp, đặc biệt là từ tầng lớp
Kshatriya – những người thuộc đẳng cấp thứ hai trong xã hội (vương công, quý
tộc) – nhằm phản đối sự độc quyền của đẳng cấp Bà-la-môn trong tôn giáo và xã hội.
Nguyên nhân ra đời của Phật giáo bắt nguồn từ sự bất mãn với bất công xã hội và
những khổ đau mà người dân phải gánh chịu. Đạo Phật đã đồng cảm sâu sắc với
nỗi khổ của muôn dân và đề ra một con đường giải thoát thông qua việc tu tập, từ
bỏ dục vọng và sống theo đạo lý. Tư tưởng chủ đạo của Phật giáo thể hiện rõ qua
thuyết Tứ Diệu Đế, bao gồm: Khổ, Tập, Diệt và Đạo – cho thấy một thế giới quan
vô thường, vô ngã, không vĩnh cửu và một nhân sinh quan hướng tới giải thoát khổ
đau thông qua nhận thức và hành động đúng đắn.
Tuy nhiên, Phật giáo không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn trở thành một dòng
tư tưởng triết học sâu sắc. Phật giáo đã tạo nên nền tảng đạo đức, tư duy phản biện
xã hội và hướng tới sự giác ngộ cá nhân. Dù mang nhiều điểm tích cực như tính
nhân văn, bác ái, phản đối bất công, Phật giáo cũng có một số hạn chế, chẳng hạn
như xu hướng thoát ly thực tại, ảnh hưởng đến tinh thần nhập thế và hành động xã
hội của một bộ phận tín đồ.
Từ Ấn Độ, Phật giáo lan tỏa sang nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam.
Theo nhiều tài liệu, Phật giáo du nhập vào Việt Nam khoảng thế kỷ I–II sau Công
nguyên, thông qua các con đường giao thương trên biển và đất liền. Khi vào Việt
Nam, đạo Phật nhanh chóng hòa nhập với tín ngưỡng dân gian và bản sắc văn hóa
bản địa, từ đó phát triển mạnh mẽ, đặc biệt dưới thời Lý – Trần. Giai đoạn này,
Phật giáo được xem là quốc giáo, ảnh hưởng sâu rộng đến chính trị, giáo dục và văn hóa. 09:27, 08/01/2026
Câu 1: Phật giáo ở Ấn Độ: Hình thành và Nội dung Cơ bản - Studocu
Ảnh hưởng của Phật giáo ở Việt Nam thể hiện rõ nét qua nhiều phương diện. Về
ngôn từ, nhiều khái niệm và triết lý Phật giáo đã đi vào ca dao, tục ngữ, lời ăn tiếng
nói thường ngày. Trong văn học, tư tưởng Phật giáo hiện diện trong thơ thiền, văn
học thời Lý – Trần, đặc biệt là các tác phẩm của các vị vua và thiền sư như Trần
Nhân Tông, Tuệ Trung Thượng Sĩ. Kiến trúc và điêu khắc Phật giáo cũng để lại
dấu ấn đậm nét qua các công trình như chùa Một Cột, chùa Dâu, tượng A-di-đà hay
phù điêu đá thời Lý. Đạo Phật còn ảnh hưởng đến lối sống và phong tục tập quán
như việc ăn chay, hành hương, lễ Phật, cũng như các hoạt động từ thiện xã hội gắn
với tinh thần từ bi hỷ xả.
Tóm lại, Phật giáo không chỉ là một tôn giáo lớn tại Ấn Độ mà còn là một di sản
văn hóa tinh thần có sức ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội Việt Nam. Từ
con đường giải thoát khổ đau của nhân loại, Phật giáo đã trở thành một phần không
thể thiếu trong lịch sử tư tưởng và văn hóa của dân tộc Việt. 09:27, 08/01/2026
Câu 1: Phật giáo ở Ấn Độ: Hình thành và Nội dung Cơ bản - Studocu