Chương 2: Hàng Hóa Thị Trường và Vai Trò Chủ Thể Tham Gia | Ôn tập kinh tế chính trị

Chương 2 : Hàng hóa thị trường và vai trò của chủ thể tham gia thị trường Mục lục
1.Trình bày điều kiện ra đời sản xuất hàng hóa và liên hệ thực tiễn...............................................4
1.1.Khái niệm sản xuất hàng hóa.................................................................................................4
1.2.Điều kiện ra đời.....................................................................................................................4
1.3.Liên hệ thực tiễn....................................................................................................................4
2. Theo lý luận sản xuất hàng hóa của C.Mác, để phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt Nam hiện nay
cần có những điều kiện cơ bản gì? Tại sao?....................................................................................6
2.1.Khái niệm sản xuất hàng hóa.................................................................................................6
2.2. 2 điều kiện ra đời..................................................................................................................6
2.3.Việt Nam cần những điều kiện cơ bản gì?Tại sao?...............................................................6
2.4.Liên hệ...................................................................................................................................7
3.Trình bày tính 2 mặt của lao động sản xuất hàng hóa? Vì sao sản xuất hàng hóa có tính 2 mặt?9
3.1.Khái niệm sản xuất hàng hóa.................................................................................................9
3.2.Tính 2 mặt..............................................................................................................................9
3.3.Vì sao...................................................................................................................................10
3.4.Liên hệ.................................................................................................................................10
4.Phân tích tính 2 mặt của lao động sản xuất hàng hóa? Vì sao hàng hóa có 2 thuộc tính?..........12
4.1.Khái niệm của hàng hóa......................................................................................................12
4.2.Tính 2 mặt của LĐSXHH....................................................................................................12
4.3.Vì sao...................................................................................................................................13
4.4.Liên hệ.................................................................................................................................14
5.Trình bày khái niệm năng suất lao động? NSLĐ ảnh hưởng như thế nào tới lượng giá trị của
hàng hóa? Ví dụ?...........................................................................................................................15
5.1.Khái niệm NSLĐ.................................................................................................................15
5.2. Tác động.............................................................................................................................15
5.3. So sánh NSLĐ và CĐLĐ....................................................................................................15
5.5.Kết luận................................................................................................................................16
5.6.Liên hệ thực tiễn..................................................................................................................16
6.Trình bày cường độ lao động? CĐLĐ ảnh hưởng như thế nào tới lượng giá trị của hàng hóa? Ví
dụ?..................................................................................................................................................19
6.1.Khái niệm CĐLĐ.................................................................................................................19 1
Khái niệm: Là khái niệm nói lên mức độ khẩn trương, căng thẳng, mệt nhọc của người lao
động 6.2.Tác động.....................................................................................................................19
6.3. So sánh NSLĐ và CĐLĐ....................................................................................................20
6.4.Ví dụ....................................................................................................................................20
6.5.Kết luận................................................................................................................................20
7.Bài tập liên quan tới NSLĐ và CĐLĐ........................................................................................20
8. Thời gian lao động xã hội cần thiết là gì? Phân biệt thời gian lao động cá biệt và thời gian lao
động xã hội cần thiết? Giải thích vì sao thời gian lao động xã hội cần thiết là đại lượng không cố
định? Ví dụ?...................................................................................................................................20
8.1.Khái niệm TGLĐXHCT......................................................................................................20
8.2.Phân biệt..............................................................................................................................20
8.3.Giải thích.............................................................................................................................20
8.4.Ví dụ....................................................................................................................................22
8.5. Liên hệ................................................................................................................................22
9.Trình bày bản chất của tiền. Giải thích vì sao tiền là một hàng hóa đặc biệt?............................24
9.1.Khái niệm tiền( Bản chất)....................................................................................................24
9.2.Giải thích.............................................................................................................................24
9.3.Liên hệ.................................................................................................................................24
10.Trình bày 5 chức năng của tiền.................................................................................................25
10.1.Khái niệm tiền....................................................................................................................25
10.2. 5 chức năng.......................................................................................................................25
10.3.Liên hệ...............................................................................................................................27
11.Giá cả là gì? Những nhân tố nào ảnh hưởng tới giá cả của hàng hóa?.....................................28
11.1. Khái niệm giá cả...............................................................................................................28
11.2.Những nhân tố ảnh hưởng tới giá cả của hàng hóa............................................................28
11.3.Liên hệ...............................................................................................................................30
12.Trình bày vai trò của thị trường và liên hệ thực tiễn?...............................................................32
12.1.Khái niệm...........................................................................................................................32
12.2.Vai trò.................................................................................................................................32
12.3.Liên hệ...............................................................................................................................33
13.Trình bày ưu thế và khuyết tật kinh tế thị trường? Liên hệ thực tiễn?.....................................35
13.1.Khái niệm nền kttt.............................................................................................................35
13.2.Ưu thế, khuyết tật..............................................................................................................35 2
13.3.Liên hệ...............................................................................................................................36
14.Trình bày nội dung và tác động của quy luật giá trị ? Liên hệ thực tiễn?.................................38
14.1.Vị trí, vai trò, khái niệm.....................................................................................................38
14.2.Nội dung............................................................................................................................38
14.3.Tác động............................................................................................................................39
14.4.Liên hệ...............................................................................................................................40
15.Trình bày nội dung và tác động của quy luật cung cầu? Liên hệ thực tiễn?.............................43
15.1. Khái niệm..........................................................................................................................43
15.2.Nội dung............................................................................................................................43
15.3.Tác động............................................................................................................................43
15.4.Liên hệ...............................................................................................................................44
16.Trình bày nội dung và tác động của quy luật cạnh tranh? Liên hệ thực tiễn?..........................47
16.1.Khái niệm cạnh tranh.........................................................................................................47
16.2.Phân loại............................................................................................................................47
16.3.Vai trò.................................................................................................................................47
16.4.Nội dung............................................................................................................................47
16.5.Tác động............................................................................................................................47
16.6.Liên hệ...............................................................................................................................50
17.Bài tập liên quan đến quy luật lưu thông tiền tệ.......................................................................53
18.Hàng hóa...................................................................................................................................53
18.1.Khái niệm...........................................................................................................................53
18.2.Hai thuộc tính của hàng hóa..............................................................................................53
19. Phân biệt kinh tế hàng hóa - kinh tế tự nhiên..........................................................................54
20. Ưu thế của sản xuất hàng hóa so với sản xuất tự túc tự cấp....................................................55 3
1.Trình bày điều kiện ra đời sản xuất hàng hóa và liên hệ thực tiễn
1.1.Khái niệm sản xuất hàng hóa
Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức hoạt động kinh tế mà ở đó, những người sản xuất ra
sản phẩm nhằm mục đích trao đổi, mua bán.
1.2.Điều kiện ra đời
2 điều kiện ra đời: Phân công lao động xã hội và Sự khác biệt về mặt kinh tế của các chủ thể sản xuất
-Phân công lao động xã hội
+ Khái niệm : Là sự phân chia lao động thành các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau
+ Vai trò: PCLĐ làm cho những người sản xuất phụ thuộc vào nhau
Là điều kiện cần để ra đời sản xuất hàng hóa
-Sự tách biệt về kinh tế của các chủ thể sản xuất
+Muốn đem hàng hóa đi trao đổi thì phải có quyền sở hữu đối với sản phẩm=> Về mặt sở
hữu-họ độc lập(tách biệt) với nhau nên họ sẽ tự quyết định.
+Vai trò: Là điều kiện đủ cho sản xuất hàng hóa ra đời.
=> Thiếu 1 trong 2 điều kiện không thể có sản xuất hàng hóa ra đời
1.3.Liên hệ thực tiễn
1. Tăng cường phân công lao động và hợp tác sản xuất:
Biện pháp: Khuyến khích các hình thức hợp tác sản xuất như hợp tác xã, liên kết
chuỗi sản xuất và tiêu thụ, để nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy trao đổi hàng hóa.
Thực hiện: Đào tạo và hỗ trợ các hợp tác xã và các doanh nghiệp nhỏ và vừa
(SMEs) để cải thiện năng lực sản xuất và kết nối với thị trường.
2. Phát triển thị trường và cơ sở hạ tầng thương mại:
Biện pháp: Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, logistics, và các chợ đầu mối để
tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao thương hàng hóa giữa các địa phương và quốc tế.
Thực hiện: Xây dựng và nâng cấp các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, và chợ
đầu mối hiện đại. Tăng cường kết nối giao thông để rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics.
3. Cải cách hệ thống pháp lý và bảo vệ quyền sở hữu: 4
Biện pháp: Hoàn thiện các chính sách pháp luật liên quan đến quyền sở hữu tài
sản, sở hữu trí tuệ, và các quy định về thương mại để đảm bảo quyền lợi cho các
bên tham gia sản xuất và tiêu thụ hàng hóa.
Thực hiện: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo và tuyên truyền về quyền sở hữu
và bảo vệ tài sản, đồng thời cải cách thủ tục hành chính để giảm thiểu rủi ro và chi
phí trong việc đăng ký và giao dịch hàng hóa.
4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và nâng cao năng suất lao động:
Biện pháp: Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ hiện đại và cải
tiến quy trình sản xuất để tăng năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.
Thực hiện: Cung cấp các gói hỗ trợ tài chính và tư vấn cho các doanh nghiệp nhỏ
và vừa để áp dụng công nghệ tiên tiến. Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham
gia các chương trình đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
5. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:
Biện pháp: Tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề, đặc biệt là các
ngành kỹ thuật và công nghiệp để đáp ứng nhu cầu của nền sản xuất hiện đại.
Thực hiện: Xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo gắn liền với nhu cầu
thực tế của doanh nghiệp. Cải cách chương trình giảng dạy để nâng cao kỹ năng
và năng lực làm việc của người lao động.
6. Tạo động lực phát triển cho các ngành sản xuất trọng điểm:
Biện pháp: Chỉ đạo và triển khai các chương trình, chính sách hỗ trợ cho các
ngành sản xuất chủ lực của Việt Nam như dệt may, giày dép, nông sản, và công nghiệp chế biến.
Thực hiện: Cung cấp các ưu đãi thuế, tài chính và chính sách khuyến khích đầu tư
để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất hàng hóa chủ lực. Đồng thời, thúc
đẩy các chương trình xuất khẩu và hội nhập quốc tế để mở rộng thị trường tiêu thụ.
7. Tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế:
Biện pháp: Tham gia và ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng
thị trường xuất khẩu hàng hóa, đồng thời thực hiện các chính sách bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Thực hiện: Cải cách các quy định về xuất nhập khẩu và thương mại, đơn giản hóa
thủ tục hải quan và tăng cường sự minh bạch trong các giao dịch quốc tế.
8. Đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội: 5
Biện pháp: Thực hiện các chính sách ổn định lạm phát, tỷ giá và tạo điều kiện
thuận lợi để doanh nghiệp phát triển.
Thực hiện: Áp dụng các chính sách tài khóa và tiền tệ hợp lý, đồng thời bảo đảm
các chương trình an sinh xã hội để duy trì ổn định và tăng trưởng bền vững.
2. Theo lý luận sản xuất hàng hóa của C.Mác, để phát triển kinh tế hàng hóa ở Việt
Nam hiện nay cần có những điều kiện cơ bản gì? Tại sao?
2.1.Khái niệm sản xuất hàng hóa
Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức hoạt động kinh tế mà ở đó, những người sản xuất ra
sản phẩm nhằm mục đích trao đổi, mua bán.
2.2. 2 điều kiện ra đời
2 điều kiện ra đời: Phân công lao động xã hội và Sự khác biệt về mặt kinh tế của các chủ thể sản xuất
-Phân công lao động xã hội
+ Khái niệm : Là sự phân chia lao động thành các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau
+ Vai trò: PCLĐ làm cho những người sản xuất phụ thuộc vào nhau
Là điều kiện cần để ra đời sản xuất hàng hóa
-Sự tách biệt về kinh tế của các chủ thể sản xuất
+Muốn đem hàng hóa đi trao đổi thì phải có quyền sở hữu đối với sản phẩm=> Về mặt sở
hữu-họ độc lập(tách biệt) với nhau nên họ sẽ tự quyết định.
+Vai trò: Là điều kiện đủ cho sản xuất hàng hóa ra đời.
=> Thiếu 1 trong 2 điều kiện không thể có sản xuất hàng hóa ra đời
2.3.Việt Nam cần những điều kiện cơ bản gì?Tại sao?
Việt Nam cần đủ cả 2 điều kiện:
Phân công lao động xã hội:
Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể, thể hiện rõ qua sự đa dạng hóa các ngành
nghề từ nông nghiệp đến công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, hiệu quả của sự phân công
này vẫn chưa được khai thác tối đa, đặc biệt là ở khu vực nông nghiệp. Việc chuyên môn
hóa lao động không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra sự
đa dạng hàng hóa, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Hơn nữa, phân công 6
lao động chuyên sâu còn góp phần hình thành các chuỗi giá trị, nâng cao vị thế của Việt
Nam trong nền kinh tế toàn cầu, thúc đẩy xuất khẩu và thu hút đầu tư.
Sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất:
Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung
sang nền kinh tế thị trường, với sự đóng góp ngày càng lớn của khu vực tư nhân. Tuy
nhiên, sự phát triển của khu vực tư nhân vẫn còn gặp một số khó khăn như quy mô doanh
nghiệp nhỏ lẻ, hạn chế về vốn và công nghệ, cũng như môi trường kinh doanh chưa thực
sự thuận lợi. Mặc dù vậy, sở hữu tư nhân mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho nền kinh
tế, bao gồm việc tạo động lực sản xuất, khuyến khích đổi mới và nâng cao hiệu quả sử
dụng tài nguyên. Điều này góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đa dạng hóa sản phẩm
và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế 2.4.Liên hệ
1. Tăng cường phân công lao động và hợp tác sản xuất:
Biện pháp: Khuyến khích việc phát triển các mô hình hợp tác xã, liên kết sản xuất
và tiêu thụ giữa các doanh nghiệp và nông dân để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Thực hiện: Đầu tư vào các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật, giúp các
ngành sản xuất chuyên sâu hơn và hợp tác chặt chẽ để tối ưu hóa quy trình sản xuất.
2. Phát triển thị trường và tạo môi trường kinh doanh tự do, minh bạch:
Biện pháp: Cải cách pháp lý, tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, giảm
thiểu thủ tục hành chính và tăng cường tính minh bạch trong quản lý thị trường.
Thực hiện: Xây dựng các sàn giao dịch hàng hóa, chợ đầu mối hiện đại và phát
triển nền tảng thương mại điện tử để mở rộng khả năng trao đổi và tiêu thụ hàng
hóa trong nước và quốc tế.
3. Bảo vệ quyền sở hữu tài sản và tài nguyên sản xuất:
Biện pháp: Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu tư liệu sản xuất và tài sản của các cá
nhân và tổ chức để tạo động lực đầu tư và sản xuất.
Thực hiện: Đẩy mạnh cải cách hệ thống pháp lý về sở hữu tài sản, bảo đảm việc
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả.
4. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ sản xuất: 7
Biện pháp: Phát triển hệ thống giao thông, logistics, điện năng và các cơ sở hạ
tầng cần thiết để hỗ trợ quá trình sản xuất và trao đổi hàng hóa.
Thực hiện: Cung cấp các chính sách ưu đãi về đầu tư cho các dự án hạ tầng và
công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ và áp dụng
công nghệ thông tin trong sản xuất.
5. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:
Biện pháp: Đưa ra các chương trình đào tạo nghề, cải cách chương trình giáo dục
để cung cấp cho thị trường lao động những kỹ năng phù hợp với yêu cầu sản xuất hiện đại.
Thực hiện: Tăng cường hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và
doanh nghiệp để tạo ra các khóa đào tạo gắn liền với nhu cầu thực tế của nền kinh tế.
6. Thúc đẩy tiêu dùng nội địa và mở rộng thị trường xuất khẩu:
Biện pháp: Xây dựng các chương trình kích cầu tiêu dùng nội địa, đồng thời đẩy
mạnh xuất khẩu để mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa.
Thực hiện: Tạo ra các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, ký kết các
hiệp định thương mại tự do (FTA) để thúc đẩy thương mại quốc tế và tăng cường
kết nối với các thị trường toàn cầu.
7. Khuyến khích sự đổi mới sáng tạo và nghiên cứu phát triển (R&D):
Biện pháp: Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để tăng cường khả năng cạnh
tranh và ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất.
Thực hiện: Thành lập các trung tâm nghiên cứu, các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo
và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia vào các dự án nghiên cứu, phát
triển sản phẩm và công nghệ.
8. Ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển chính sách tài khóa hợp lý:
Biện pháp: Thực hiện các chính sách tài khóa và tiền tệ hợp lý để đảm bảo sự ổn
định của nền kinh tế, kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hợp lý.
Thực hiện: Áp dụng các biện pháp điều chỉnh chính sách tiền tệ, như kiểm soát lãi
suất và lượng tiền cung ứng để giữ vững sự ổn định của nền kinh tế, đồng thời hỗ
trợ các ngành sản xuất. 8
3.Trình bày tính 2 mặt của lao động sản xuất hàng hóa? Vì sao sản xuất hàng hóa có tính 2 mặt?
3.1.Khái niệm sản xuất hàng hóa
Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức hoạt động kinh tế mà ở đó, những người sản xuất ra
sản phẩm nhằm mục đích trao đổi, mua bán 3.2.Tính 2 mặt -Lao động cụ thể:
+Khái niệm: Là lao động có ích dưới 1 hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định
+Ví dụ: Lao động cụ thể của người thợ mộc là tạo ra bàn ghế,…
+Đặc điểm: Tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa Là phạm trù vĩnh viễn
Tất cả các loại LĐCT hợp thành hệ thống PCLĐ của xã hội.Nó là nguồn gốc của của cải
Hình thức của LĐCT có thể thay đổi
LĐCT không tạo ra giá trị nhưng nó giúp bảo tồn, di chuyển giá trị TLSX sang sản phẩm mới. -Lao động trừu tượng:
+Khái niệm: Là lao động của những người sản xuất hàng hóa chỉ xét về mặt hao phí lao
động, nói chung mà không kể đến hình thức cụ thể nhất định nào. +Đặc điểm:
LĐTT chính là hao phí sức lực nói chung của người sản xuất hàng hóa khi gạt bỏ tất
cả những hình thức cụ thể của nó
Tạo ra giá trị của hàng hóa. LĐTT chính là chất của giá trị .
Là phạm trù lịch sử, gắn liền với kinh tế hàng hóa.
-Mối quan hệ giữa 2 mặt:
+Thống nhất: Thể hiện ở chỗ là cả lao động cụ thể và lao động trừu tượng đều nằm trong
lao động của người sản xuất hàng hóa
+Mâu thuẫn: LĐCT là biểu hiện của lao động tư nhân, còn LĐTT là biểu hiện của lao
động xã hội.Mâu thuẩn thể hiện ở chỗ : 9
Sản phẩm của người sản xuất hàng hóa riêng biệt tạo ra có thể không ăn khớp với nhu
cầu xã hội, có thể thừa hoặc thiếu, sinh ra khủng hoảng kinh tế. VD?
Nếu mức tiêu hao lao động cá biệt của người sản xuất hàng hóa cao hơn mức tiêu hao
lao động mà xã hội có thể chấp nhân, khi đó hàng hóa cũng không bán được hoặc bán bị lỗ. VD? 3.3.Vì sao
Bản chất của hàng hóa: Hàng hóa có hai thuộc tính cơ bản là giá trị sử dụng và giá trị trao
đổi. Để sản xuất ra hàng hóa, lao động phải được thực hiện để tạo ra giá trị sử dụng cho
người tiêu dùng và đồng thời tạo ra giá trị trao đổi để hàng hóa có thể được giao dịch trên thị trường.
Quá trình sản xuất hàng hóa: Trong quá trình sản xuất hàng hóa, các nhà sản xuất không
chỉ chú trọng đến việc tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu cụ thể (giá trị sử dụng), mà còn
cần đảm bảo sản phẩm đó có thể trao đổi được trên thị trường (giá trị trao đổi). Điều này
dẫn đến việc lao động sản xuất hàng hóa vừa mang tính cụ thể (tạo ra sản phẩm hữu hình)
và vừa mang tính trừu tượng (tạo ra giá trị trao đổi).
Mối quan hệ thị trường: Tính 2 mặt này xuất phát từ bản chất của nền kinh tế hàng hóa,
nơi mà sản phẩm được sản xuất để vừa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cụ thể, vừa tạo ra giá
trị để có thể trao đổi, mua bán trên thị trường. Lao động trừu tượng là yếu tố cơ bản để
xác định giá trị của hàng hóa, trong khi lao động cụ thể là yếu tố quyết định tính chất và công dụng của hàng hóa. 3.4.Liên hệ
1. Tăng cường đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật sản xuất
Biện pháp: Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ mới và kỹ thuật
tiên tiến để nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.
Thực hiện: Cung cấp các chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính cho các doanh
nghiệp đổi mới công nghệ. Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo về công
nghệ sản xuất hiện đại cho lực lượng lao động.
2. Đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
Biện pháp: Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề để đảm bảo lao động có đủ kỹ
năng để sản xuất hàng hóa với chất lượng cao.
Thực hiện: Hợp tác giữa các trường đại học, trung tâm dạy nghề và doanh nghiệp
để tạo ra các khóa đào tạo thực tiễn, kết nối nhu cầu lao động của thị trường và
khả năng cung cấp của giáo dục.
3. Khuyến khích sự đổi mới sáng tạo trong sản xuất 10
Biện pháp: Tạo điều kiện và khuyến khích các doanh nghiệp nghiên cứu và áp
dụng các phương pháp sản xuất sáng tạo, phát triển sản phẩm mới để tạo ra giá trị sử dụng cao hơn.
Thực hiện: Xây dựng các quỹ hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), cấp các
khoản vay ưu đãi cho các dự án đổi mới sáng tạo, và thiết lập các trung tâm nghiên cứu công nghệ.
4. Tăng cường quản lý và bảo vệ quyền lợi lao động
Biện pháp: Đảm bảo quyền lợi và điều kiện làm việc tốt cho người lao động, tạo
ra môi trường lao động ổn định để thúc đẩy năng suất và chất lượng lao động.
Thực hiện: Cải cách và thực hiện nghiêm túc các quy định về quyền lợi lao động,
xây dựng hệ thống bảo vệ lao động, đặc biệt là lao động trong các ngành sản xuất hàng hóa.
5. Thúc đẩy sản xuất hàng hóa đa dạng và chất lượng cao
Biện pháp: Khuyến khích các ngành sản xuất phát triển đa dạng hóa sản phẩm và
tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế.
Thực hiện: Áp dụng tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm quốc gia và quốc tế để các
sản phẩm hàng hóa của Việt Nam có thể cạnh tranh tốt hơn trên thị trường toàn cầu.
6. Phát triển cơ sở hạ tầng và mạng lưới logistics
Biện pháp: Đầu tư vào hệ thống giao thông, kho bãi và logistics để giảm chi phí
vận chuyển và cải thiện quá trình lưu thông hàng hóa.
Thực hiện: Tăng cường các dự án xây dựng hạ tầng giao thông, cảng biển, sân
bay và các tuyến đường sắt, đồng thời phát triển các công ty logistics để hỗ trợ
việc phân phối và xuất khẩu hàng hóa hiệu quả hơn.
7. Thực hiện chính sách tài khóa và tiền tệ hợp lý
Biện pháp: Áp dụng các chính sách tài khóa và tiền tệ để ổn định nền kinh tế, tạo
điều kiện thuận lợi cho sản xuất hàng hóa phát triển.
Thực hiện: Điều chỉnh lãi suất, chính sách thuế và tín dụng để khuyến khích đầu
tư vào sản xuất và tiêu dùng. Đảm bảo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định để tạo
điều kiện phát triển lâu dài cho nền kinh tế hàng hóa. 11
4.Phân tích tính 2 mặt của lao động sản xuất hàng hóa? Vì sao hàng hóa có 2 thuộc tính?
4.1.Khái niệm của hàng hóa
Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức hoạt động kinh tế mà ở đó, những người sản xuất ra
sản phẩm nhằm mục đích trao đổi, mua bán.
4.2.Tính 2 mặt của LĐSXHH -Lao động cụ thể:
+Khái niệm: Là lao động có ích dưới 1 hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định
+Ví dụ: Lao động cụ thể của người thợ mộc là tạo ra bàn ghế,…
+Đặc điểm: Tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa Là phạm trù vĩnh viễn
Tất cả các loại LĐCT hợp thành hệ thống PCLĐ của xã hội.Nó là nguồn gốc của của cải
Hình thức của LĐCT có thể thay đổi
LĐCT không tạo ra giá trị nhưng nó giúp bảo tồn, di chuyển giá trị TLSX sang sản phẩm mới. -Lao động trừu tượng:
+Khái niệm: Là lao động của những người sản xuất hàng hóa chỉ xét về mặt hao phí lao
động, nói chung mà không kể đến hình thức cụ thể nhất định nào. +Đặc điểm:
LĐTT chính là hao phí sức lực nói chung của người sản xuất hàng hóa khi gạt bỏ tất
cả những hình thức cụ thể của nó
Tạo ra giá trị của hàng hóa. LĐTT chính là chất của giá trị .
Là phạm trù lịch sử, gắn liền với kinh tế hàng hóa.
-Mối quan hệ giữa 2 mặt:
+Thống nhất: Thể hiện ở chỗ là cả lao động cụ thể và lao động trừu tượng đều nằm trong
lao động của người sản xuất hàng hóa
+Mâu thuẫn: LĐCT là biểu hiện của lao động tư nhân, còn LĐTT là biểu hiện của lao
động xã hội.Mâu thuẩn thể hiện ở chỗ : 12
Sản phẩm của người sản xuất hàng hóa riêng biệt tạo ra có thể không ăn khớp với nhu
cầu xã hội, có thể thừa hoặc thiếu, sinh ra khủng hoảng kinh tế. VD?
Nếu mức tiêu hao lao động cá biệt của người sản xuất hàng hóa cao hơn mức tiêu hao
lao động mà xã hội có thể chấp nhân, khi đó hàng hóa cũng không bán được hoặc bán bị lỗ. VD? 4.3.Vì sao
Giá trị sử dụng
Giải thích: Giá trị sử dụng là khả năng của một hàng hóa trong việc thỏa mãn nhu
cầu nào đó của con người. Đây là thuộc tính cụ thể của hàng hóa, cho biết hàng
hóa đó có công dụng gì và được sử dụng để làm gì.
Tại sao có: Giá trị sử dụng tồn tại vì hàng hóa được sản xuất để đáp ứng nhu cầu
của con người. Mỗi hàng hóa đều có một chức năng nhất định và đem lại lợi ích,
giá trị thực tế cho người tiêu dùng. Ví dụ, một chiếc áo sơ mi có giá trị sử dụng là
bảo vệ cơ thể khỏi lạnh và nắng.
2. Giá trị trao đổi
Giải thích: Giá trị trao đổi là khả năng của hàng hóa được đổi lấy một số lượng
hàng hóa khác trên thị trường. Đây là thuộc tính trừu tượng của hàng hóa, thể hiện
mối quan hệ giữa các hàng hóa trong quá trình mua bán, trao đổi.
Tại sao có: Giá trị trao đổi hình thành từ quá trình sản xuất và trao đổi hàng hóa.
Theo lý luận của C.Mác, giá trị trao đổi của hàng hóa phụ thuộc vào thời gian lao
động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hóa đó. Điều này có nghĩa là khi một
hàng hóa được sản xuất, nó có thể được trao đổi với các hàng hóa khác trong một
hệ thống thị trường nhằm đạt được mục tiêu tối ưu hóa lợi ích.
Vì sao hàng hóa có hai thuộc tính này?
Tính chất hai mặt của lao động: Lao động sản xuất hàng hóa vừa mang tính cụ
thể (tạo ra giá trị sử dụng) và vừa mang tính trừu tượng (tạo ra giá trị trao đổi). Sự
phân chia này là do bản chất của nền kinh tế hàng hóa, nơi mà mọi sản phẩm đều
được sản xuất không chỉ để phục vụ nhu cầu của cá nhân mà còn để được trao đổi trên thị trường.
Đáp ứng nhu cầu và trao đổi trên thị trường: Mỗi hàng hóa cần có giá trị sử
dụng để thỏa mãn nhu cầu cụ thể và giá trị trao đổi để có thể tham gia vào quá
trình mua bán, trao đổi. Nếu hàng hóa chỉ có giá trị sử dụng mà không thể trao đổi,
nó sẽ không thể tham gia vào nền kinh tế thị trường. Ngược lại, nếu hàng hóa chỉ
có giá trị trao đổi mà không có giá trị sử dụng thực tế, nó cũng không có ý nghĩa
trong sản xuất và tiêu dùng. 13 4.4.Liên hệ
1. Nâng cao chất lượng sản phẩm và giá trị sử dụng
Biện pháp: Đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển sản phẩm để tạo ra hàng hóa có
chất lượng tốt hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Thực hiện: Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ và áp
dụng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế trong sản xuất. Tăng cường chương trình đào
tạo cho đội ngũ lao động để nâng cao kỹ năng sản xuất.
2. Tạo môi trường kinh doanh và thị trường cạnh tranh
Biện pháp: Xây dựng và duy trì một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh
tranh để các hàng hóa có thể được giao dịch công bằng trên thị trường.
Thực hiện: Cải cách quy định pháp lý để giảm thiểu các rào cản cho doanh
nghiệp, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gian lận và không minh bạch trong kinh doanh.
3. Đẩy mạnh xuất khẩu và mở rộng thị trường quốc tế
Biện pháp: Phát triển các chiến lược và chính sách hỗ trợ xuất khẩu để hàng hóa
Việt Nam có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thực hiện: Ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng khả năng
tiếp cận thị trường quốc tế. Đầu tư vào các hội chợ quốc tế và các nền tảng thương
mại điện tử để quảng bá sản phẩm ra ngoài nước.
4. Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
Biện pháp: Cung cấp các gói hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế, và tư vấn về kỹ thuật
cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa để họ có thể cải tiến sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh.
Thực hiện: Thành lập các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, cải cách chính sách tài
chính để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận vốn đầu tư.
5. Tăng cường liên kết giữa sản xuất và tiêu dùng
Biện pháp: Phát triển hệ thống phân phối và logistics để tối ưu hóa quá trình tiêu
thụ và vận hành của hàng hóa trên thị trường.
Thực hiện: Đầu tư vào các trung tâm phân phối hiện đại và các kênh bán hàng
trực tuyến để hàng hóa có thể tiếp cận nhanh chóng đến người tiêu dùng.
6. Khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong sản xuất 14
Biện pháp: Đưa ra các chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo trong thiết kế và
sản xuất hàng hóa để nâng cao giá trị sử dụng và giá trị trao đổi.
Thực hiện: Thành lập các quỹ hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, cấp các khoản vay
ưu đãi cho các dự án đổi mới sáng tạo. Tạo môi trường thuận lợi để các nhà nghiên
cứu và doanh nghiệp có thể hợp tác phát triển các sản phẩm mới.
5.Trình bày khái niệm năng suất lao động? NSLĐ ảnh hưởng như thế nào tới lượng
giá trị của hàng hóa? Ví dụ?
5.1.Khái niệm NSLĐ
Khái niệm: Là năng lực sản xuất của người lao động, được tính bằng số lượng sản phẩm
sản xuất ra trong một đơn vị thời gian, hay số lượng thời gian hao phí để sản xuất ra 1 đơn vị sản phẩm. 5.2. Tác động
Khi NSLĐ tăng, trong khoảng thời gian xem xét:Tổng sản phẩm (hh) tăng; Giá trị của
tổng sản phẩm không đổi( hao phí SLĐ không đổi (1h LĐ) mà nhờ NSLĐ tăng) ; Lượng
giá trị của 1 đơn vị sản phẩm giảm( Tổng giá trị chia cho tổng sản phẩm), giá cả hh giảm
=>Kết luận: Giá trị HH tỉ lệ nghịch với NSLĐ
5.3. So sánh NSLĐ và CĐLĐ.
-Giống nhau: Cả hai đều tăng tỉ lệ thuận với kết quả lao động, khi tăng cả năng suất lao
động và cường độ lao động thì đều dẫn đến lượng sản phẩm sản xuất trong một đơn vị thời gian tăng lên. -Khác nhau: +NSLĐ :
Khi tăng NSLĐ, trong cùng một thời gian năng suất lao động tăng sẽ làm tăng sản
phẩm nhưng giá trị của tổng sản phẩm không tăng theo và giá trị của 1 đơn vị sản phẩm giảm.
NSLĐ có thể tăng rất nhiều do trình độ khoa học không ngừng tăng lên.
Nguyên nhân làm tăng năng suất lao động là các yếu tố về trình độ tay nghề, công
nghệ, mức độ thuần thục, kĩ năng kỹ xảo của người lao động cũng như phương pháp lao động của họ. +CĐLĐ:
Cường độ lao động tăng làm lượng giá trị tổng sản phẩm tăng lên và giá trị của 1
đơn vị sản phẩm không đổi. 15
CĐLĐ thì chỉ tăng lên đến một giới hạn nhất định vì nó phụ thuộc vào khả năng
sinh lý của con người, mà khả năng này thì có hạn trong một chừng mực nào đó.
Nguyên nhân chủ yếu của tăng cường độ lao động là tăng mức khẩn trương của
lao động, người lao động phải làm việc nhanh hơn nhiều trong cùng một đơn vị thời gian. 5.4.Ví dụ
Trong 8 giờ sản xuất được 16 sản phẩm có tổng giá trị là 80 đô-la. Hỏi giá trị tổng sản
phẩm làm ra trong ngày và giá trị của 1 sản phẩm là bao nhiêu, nếu:
a. Năng suất lao động tăng lên 2 lần.
b. Cường độ lao động tăng lên 1,5 lần.
a. Khi năng suất lao động tăng lên 2 lần thì lượng sản phẩm sản xuất được tăng lên 2 lần= 16sp x 2=32sp
Do lượng lao động hao phí làm ra 32 sản phẩm vẫn là 8 giờ, nên lượng giá trị của chúng
vẫn là 80 đô-la, do đó giá trị của 1 sản phẩm sẽ giảm xuống 2 lần = 80 đô-la :32= 2,5 đô- la.
b. Khi cường độ lao động tăng lên 1,5 lần thì lượng sản phẩm sản xuất được tăng lên 1,5 lần =16sp x 2=24sp
Cường độ lao động tăng lên 1,5 lần tức sự hao phí hoạt động trong khoảng thời gian đó
tăng lên 1,5 lần, do đó trong thời gian đó tạo ra lượng giá trị lớn hơn 1,5 lần=80 đô-la x
1,5 =120 đô-la. Như vậy giá trị của 1 sản phẩm không đổi =120/24=5 đô-la. 5.5.Kết luận
Lượng giá trị hh tỷ lệ thuận với lượng hao phí lao động, tỷ lệ nghịch với NSLĐ và không phụ thuộc vào CĐLĐ
5.6.Liên hệ thực tiễn
-Năng suất lao động : Tại Việt Nam, việc nâng cao năng suất lao động luôn là một mục
tiêu quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam đã
và đang thực hiện nhiều giải pháp như:
Đầu tư vào con người và phát triển nguồn nhân lực
Đầu tư vào giáo dục nghề nghiệp, đào tạo lại lao động để đáp ứng nhu cầu của thị trường. 16
Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, cần chú trọng phát triển kỹ năng mềm như giao
tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề để nâng cao hiệu quả làm việc.
Tạo môi trường làm việc hấp dẫn, chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân nhân tài.
Đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo
Đầu tư vào công nghệ hiện đại, tự động hóa, số hóa để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và cá nhân đổi mới, sáng tạo, đưa ra những ý
tưởng mới để cải tiến quy trình sản xuất.
Xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại để hỗ trợ cho quá trình số hóa và tự động hóa.
Cải thiện môi trường kinh doanh
Giảm bớt các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động.
Đầu tư vào xây dựng và nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước... để tạo điều
kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh.
Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ để khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Chú trọng đến yếu tố con người trong sản xuất
Xây dựng môi trường làm việc thân thiện, tôn trọng người lao động, tạo động lực
để họ làm việc hiệu quả.
Đảm bảo quyền lợi của người lao động, tăng thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc
để nâng cao tinh thần làm việc.
Xây dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh, hướng tới mục tiêu chung để tăng
cường sự gắn kết giữa người lao động và doanh nghiệp.
Liên kết sản xuất với nghiên cứu khoa học
Tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu: Tạo cầu nối giữa
doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu để chuyển giao công nghệ, ứng dụng kết
quả nghiên cứu vào sản xuất.
Tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để tạo ra những sản phẩm mới, có giá trị gia tăng cao.
Chính sách hỗ trợ của Nhà nước 17
Nhà nước cần có những chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng để khuyến khích
doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng suất.
Nhà nước cần có vai trò định hướng, tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh
để các doanh nghiệp phát triển.
-Cường độ lao động: Tại Việt Nam, vấn đề cường độ lao động đã và đang được quan tâm
đặc biệt. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhiều doanh nghiệp tăng cường
cường độ lao động để nâng cao năng suất. Tuy nhiên, việc tăng cường độ lao động quá
mức có thể gây ra những hậu quả tiêu cực như: Giảm hiệu quả làm việc, Tăng tỷ lệ tai
nạn lao động, Gây mất ổn định xã hội,… Để giải quyết vấn đề này, Việt Nam cần:
1.Hoàn thiện khung pháp lý về lao động:
Rà soát và cập nhật luật lao động: Đảm bảo luật pháp về lao động phù hợp với thực tiễn,
bảo vệ đầy đủ quyền lợi của người lao động, đặc biệt là về thời gian làm việc, nghỉ ngơi, điều kiện làm việc.
Tăng cường giám sát và xử lý vi phạm: Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra,
giám sát việc chấp hành pháp luật lao động tại các doanh nghiệp, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
2. Nâng cao nhận thức về quyền lợi của người lao động:
Tuyên truyền giáo dục: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục để người lao
động hiểu rõ về quyền lợi của mình, các quy định của pháp luật lao động.
Xây dựng công đoàn vững mạnh: Công đoàn cần có vai trò tích cực hơn trong việc bảo
vệ quyền lợi của người lao động, làm cầu nối giữa người lao động và doanh nghiệp.
3. Cải thiện điều kiện làm việc:
Đầu tư vào cơ sở vật chất: Doanh nghiệp cần đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện
đại để giảm thiểu cường độ lao động, tạo môi trường làm việc an toàn, lành mạnh.
Tổ chức các hoạt động chăm sóc sức khỏe: Thường xuyên tổ chức khám sức khỏe định
kỳ cho người lao động, cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cần thiết.
4. Điều chỉnh chính sách tiền lương:
Áp dụng chính sách lương phù hợp: Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách lương phù
hợp, đảm bảo thu nhập ổn định cho người lao động, tạo động lực làm việc.
Liên kết lương với năng suất lao động: Liên kết chặt chẽ giữa mức lương và năng suất lao
động để khuyến khích người lao động làm việc hiệu quả.
5. Phát triển các hình thức làm việc linh hoạt: 18
Làm việc từ xa, làm việc theo ca: Khuyến khích các hình thức làm việc linh hoạt để
người lao động chủ động sắp xếp thời gian làm việc, cân bằng giữa công việc và cuộc sống.
Giảm giờ làm việc: Đối với những công việc có cường độ cao, có thể xem xét giảm giờ
làm việc để bảo vệ sức khỏe của người lao động.
6. Tăng cường đào tạo và nâng cao kỹ năng:
Đào tạo kỹ năng mềm: Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, cần đào tạo kỹ năng mềm như
quản lý thời gian, giải quyết vấn đề để người lao động làm việc hiệu quả hơn.
Đào tạo an toàn lao động: Tổ chức các khóa đào tạo về an toàn lao động để nâng cao ý
thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn lao động.
7. Phát triển các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao:
Thu hút đầu tư: Thu hút các dự án đầu tư vào các ngành công nghiệp có hàm lượng công
nghệ cao, tạo ra nhiều việc làm có chất lượng cao, giảm cường độ lao động.
6.Trình bày cường độ lao động? CĐLĐ ảnh hưởng như thế nào tới lượng giá trị của hàng hóa? Ví dụ? 6.1.Khái niệm CĐLĐ
Khái niệm: Là khái niệm nói lên mức độ khẩn trương, căng thẳng, mệt nhọc của người lao động 6.2.Tác động
Khi CĐLĐ tăng, trong khoảng thời gian xem xét: Tổng sản phẩm tăng ; Giá trị tổng sản
phẩm tăng lên tương ứng(hao phí SLĐ tăng lên tương ứng) ; Lượng giá trị một đơn vị hh không đổi( Không giảm)
=> Kết luận: Lượng giá trị tỷ lệ thuận với lượng hao phí lao động, tỷ lệ nghịch với NSLĐ
và không phụ thuộc vào CĐLĐ 19
6.3. So sánh NSLĐ và CĐLĐ 6.4.Ví dụ 6.5.Kết luận
7.Bài tập liên quan tới NSLĐ và CĐLĐ
8. Thời gian lao động xã hội cần thiết là gì? Phân biệt thời gian lao động cá biệt và
thời gian lao động xã hội cần thiết? Giải thích vì sao thời gian lao động xã hội cần
thiết là đại lượng không cố định? Ví dụ?
8.1.Khái niệm TGLĐXHCT
Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian lao động cần thiết để sản xuất ra 1 hàng
hóa nào đó trong những điều kiện bình thường của xã hội với trình độ kỹ thuật trung
bình, trình độ khéo léo trung bình, cường độ lao động trung bình so với hoàn cảnh xã hội nhất định
TGLĐXHCT gần với TGLĐ cá biệt của người sản xuất cung cấp đại bộ phận loại hàng
hóa đó trên thị trường 8.2.Phân biệt 8.2.1.Khái niệm TGLĐCB
Thời gian lao động cá biệt là thời gian lao động cá biệt của người sx hoặc đơn vị sx để
tạo ra 1 đơn vị hàng hóa. 8.2.2.Phân biệt
Sự khác biệt cơ bản: Thời gian lao động cá biệt là thời gian lao động thực tế của
từng cá nhân hoặc doanh nghiệp cụ thể, còn thời gian lao động xã hội cần thiết là thời
gian lao động trung bình trong xã hội dưới điều kiện sản xuất phổ biến.
Tính chất: Thời gian lao động cá biệt có thể cao hơn hoặc thấp hơn thời gian lao
động xã hội cần thiết, tùy thuộc vào khả năng sản xuất và trình độ công nghệ của từng cá nhân hoặc doanh nghiệp.
Vai trò trong xác định giá trị hàng hóa: Giá trị của hàng hóa được xác định dựa trên
thời gian lao động xã hội cần thiết. Mặc dù một cá nhân hoặc doanh nghiệp có thể sản
xuất hàng hóa nhanh hơn hoặc chậm hơn so với thời gian lao động xã hội cần thiết,
nhưng giá trị hàng hóa vẫn được xác định theo thời gian lao động xã hội cần thiết, vì đây
là tiêu chuẩn chung trong nền kinh tế. 8.3.Giải thích
1. Sự tiến bộ của khoa học và công nghệ 20