Chương 4: Sự Phát Triển Tài Chính Vi Mô Toàn Cầu môn Kinh tế vi mô | Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân

CHUYÊN ĐỀ TÀI CHÍNH VI MÔ
Bộ môn Ngân hàng Thương mại
Viện Ngân hàng – Tài chính 1 1 CHƯƠNG 4:
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TÀI CHÍNH VI MÔ TRÊN THẾ GIỚI
PGS.TS. Lê Thanh Tâm – ThS.NCS Khúc Thế Anh Viện Ngân hàng Tài chính
Đại học Kinh tế Quốc dân 2 2 1 Nội dung
1. Tài chính vi mô tại các nước trên thế giới
2. Sự phát triển của TCVM tại Việt Nam
3. Các tổ chức quốc tế hỗ trợ sự phát triển của ngành TCVM
4. Xu hướng toàn cầu trong TCVM 3 3
Tài chính vi mô tại các nước trên thế giới
•Các mô hình tài chính vi mô
•Sự phát triển của TCVM tại các nước phát triển
•Sự phát triển của TCVM tại các nước đang phát triển 4 4 2 2/6/2020
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m«
1. Cho vay Qua Nhãm Liªn KÕt
•§îc sö dông réng r·i t¹i c¸c khu vùc n«ng th«n, b¾t ®Çu ë Ch©u Mü La tinh
vµ giê ®©y lan réng sang Ch©u Phi vµ Ch©u ¸.
•3 ®Õn 4 ngêi lµ b¹n bÌ cña nhau hoÆc lµ ®ång nghiÖp cã thÓ thµnh lËp mét nhãm ®Ó cho vay.
•Mçi thµnh viªn nhËn ®îc mét phÇn cña kho¶n vay qua nhãm nµy.
•C¸c thµnh viªn cña nhãm ph¶i hoµn tr¶ ®Çy ®ñ ngay c¶ khi thµnh viªn bÞ èm.
•NÕu nh c¸c kho¶n vay kh«ng ®îc hoµn tr¶ ®Çy ®ñ, toµn bé c¸c thµnh viªn
trong nhãm ®Òu ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm. 5 5
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« 2. Ng©n hµng Lµng X·
•Thêng thÊy chñ yÕu t¹i c¸c khu vùc n«ng th«n.
•Tæ chøc cho vay cã thÓ tËp kho¶ng 20-25 ngêi vµo mét nhãm t¬ng hç/ mét ng©n hµng lµng x·
•Nhãm lùa chän ban qu¶n lý
•Kho¶n vay ®îc gi¶i ng©n cho ng©n hµng lµng x· (kú h¹n 4-12 th¸ng)
•C¸c kho¶n vay tiÕp theo cho ng©n hµng lµng x· phô thuéc vµo viÖc hoµn tr¶
toµn bé kho¶n vay &l·i ph¸t sinh.
•Toµn bé c¸c thµnh viªn cña nhãm ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kho¶n vay. 6 6 3 2/6/2020
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« 3.
Ph¬ng ph¸p cña Ng©n hµng Grameen
•Cã hai cÊp ®é nhãm: nhãm liªn kÕt gåm 5 thµnh viªn vµ 6 nhãm liªn
kÕt hîp thµnh mét Trung t©m víi 30 thµnh viªn.
•Toµn bé tiÒn vay ®îc Ng©n hµng Grameen gi¶i ng©n vµ thu nî, l·i.
•T¹i c¸c buæi häp hµng tuÇn, thêng xuyªn víi sù cã mÆt cña mét c¸n bé tÝn dông. 7 7
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« 4. Cho vay C¸ nh©n
•Sö dông c¬ chÕ chÊt lîng kho¶n vay
•Cã thÓ chÊp nhËn c¸c tµi s¶n thÕ chÊp phi truyÒn thèng nh: m¸y cµy, bõa, m¸y kh©u...
•Thêng tiÕn hµnh ph©n tÝch b¶ng lu©n chuyÓn vèn ®¬n gi¶n vÒ ho¹t
®éng kinh doanh s¶n xuÊt cña hé gia ®×nh nh»m x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng hoµn tr¶ vèn vay.
•Tríc khi tiÕn hµnh gi¶i ng©n, tiÕn hµnh ®¸nh gi¸ uy tÝn/ tÝnh c¸ch cña ngêi xin vay. 8 8 4 2/6/2020
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« ë ViÖt nam
•øng dông m« h×nh Grameen Bank (TYM, CEP)…
•Nhãm liªn kÕt cña Ch©u Mü La Tinh (Oxfam-Anh, Quü cøu trî Nhi ®ång Mü)
•M« h×nh Ng©n hµng Lµng x· (Quü cøu trî Nhi ®ång Anh)
•Chñ yÕu ho¹t ®éng th«ng qua Héi phô n÷. 9 9
Thảo luận nhóm (2 nhóm: 1+3 và 2+3)
1. Theo anh/chị, tại sao các TCTC vi mô này lại thành
công trong tiếp cận và cung cấp dịch vụ cho người dân nông thôn?
2. So sánh điểm mạnh, điểm yếu của các mô hình trên với
tổ chức anh chị và các tổ chức tài chính khác trong vùng
(NHNo, NHCS, NHTM khác, Tiết kiệm bưu điện...)
3. Anh/chị rút ra kinh nghiệm gì cho sự phát triển của tổ chức anh/chị? 10 10 5 2/6/2020
2. Sự phát triển của TCVM tại Việt nam 11 11 3. Các nhà tài trợ
3.1. Vai trò của các nhà tài trợ •SGK – trang 32 12 12 6 2/6/2020 3. Các nhà tài trợ 3.2. Loại hình tổ chức
•NGO : trong nước và quốc tế
•Các tổ chức song phương (DANIDA, CIDA, SIDA, DFID, etc)
•Các tổ chức phát triển quốc tế (WB, IFC, IMF, ADB,…) 3.3. Xu hướng tài trợ - TA (hỗ trợ kỹ thuật) - Grant: cho không
- Loans: cho vay ưu đãi + điều kiện - Investment: Đầu tư 13 13
4. Xu hướng toàn cầu trong TCVM
•Microfinance => financial inclusion •Upscaling •Downscaling Các vấn đề:
- Mission drift (mục tiêu xã hội + kinh doanh) - Tăng vốn 14 14 7 2/6/2020 Bài tập cuối khóa
1. Các loại rủi ro mà TCTCVM đối mặt là gì? Giải pháp quản lý rủi ro có
những điểm tương tự và khác biệt gì so với tổ chức tín dụng truyền thống?
2. Thị trường mục tiêu của tài chính vi mô là gì? Các đặc trưng với
từng đoạn thị trường?
3. Phân tích mối quan hệ giữa mức độ tiếp cận và tính bền vững trong
hoạt động tài chính vi mô? 15 15
Trường hợp nghiên cứu cụ thể
1. Bạn đang làm việc tại NHTM X. Giám đốc khối bán lẻ yêu cầu bạn nghiên cứu
thị trường để phát triển hoạt động ngân hàng đối với đối tượng KH thu nhập
thấp ở nông thôn, vùng sâu vùng xa. Bạn hãy trình bày đề án và thuyết phục
Giám đốc về tính khả thi của thị trường này.
2. Các mô hình để phát triển hoạt động tài chính vi mô của các ngân hàng? Điểm
mạnh/yếu của từng mô hình?
3. Giám đốc ngân hàng yêu cầu bạn phải nghiên cứu đặc trưng để phát triển các
chỉ số hoạt động cho nhân viên (KPIs) tại khu vực thị trường nông thôn, vùng
sâu vùng xa. Hãy trình bày và giải thích cách lựa chọn các KPIs này.
4. Đơn vị nào tại Việt nam ban hành các văn bản pháp lý quy định hoạt động của
Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính vi mô? Quy định với các hoạt động nào?
Tác động của các quy định đó tới sự phát triển tài chính vi mô tại Việt nam? 16 16 8 2/6/2020 Đề thi
•Câu hỏi trắc nghiệm (không cần giải thích)
•Câu hỏi luận (sử dụng sách giáo khoa – cẩm nang hoạt động TCVM) -Lý thuyết
-Câu hỏi đã được trình bày bởi các nhóm trên lớp 17 17 9 2/6/2020 CHUYÊN ĐỀ TÀI CHÍNH VI MÔ
Bộ môn Ngân hàng Thương mại
Viện Ngân hàng – Tài chính 1 1 CHƯƠNG 4:
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TÀI CHÍNH VI MÔ TRÊN THẾ GIỚI
PGS.TS. Lê Thanh Tâm – ThS.NCS Khúc Thế Anh Viện Ngân hàng Tài chính
Đại học Kinh tế Quốc dân 2 2 1 2/6/2020 Nội dung
1. Tài chính vi mô tại các nước trên thế giới
2. Sự phát triển của TCVM tại Việt Nam
3. Các tổ chức quốc tế hỗ trợ sự phát triển của ngành TCVM
4. Xu hướng toàn cầu trong TCVM 3 3
Tài chính vi mô tại các nước trên thế giới
•Các mô hình tài chính vi mô
•Sự phát triển của TCVM tại các nước phát triển
•Sự phát triển của TCVM tại các nước đang phát triển 4 4 2 2/6/2020
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m«
1. Cho vay Qua Nhãm Liªn KÕt
•§îc sö dông réng r·i t¹i c¸c khu vùc n«ng th«n, b¾t ®Çu ë Ch©u Mü La tinh
vµ giê ®©y lan réng sang Ch©u Phi vµ Ch©u ¸.
•3 ®Õn 4 ngêi lµ b¹n bÌ cña nhau hoÆc lµ ®ång nghiÖp cã thÓ thµnh lËp mét nhãm ®Ó cho vay.
•Mçi thµnh viªn nhËn ®îc mét phÇn cña kho¶n vay qua nhãm nµy.
•C¸c thµnh viªn cña nhãm ph¶i hoµn tr¶ ®Çy ®ñ ngay c¶ khi thµnh viªn bÞ èm.
•NÕu nh c¸c kho¶n vay kh«ng ®îc hoµn tr¶ ®Çy ®ñ, toµn bé c¸c thµnh viªn
trong nhãm ®Òu ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm. 5 5
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« 2. Ng©n hµng Lµng X·
•Thêng thÊy chñ yÕu t¹i c¸c khu vùc n«ng th«n.
•Tæ chøc cho vay cã thÓ tËp kho¶ng 20-25 ngêi vµo mét nhãm t¬ng hç/ mét ng©n hµng lµng x·
•Nhãm lùa chän ban qu¶n lý
•Kho¶n vay ®îc gi¶i ng©n cho ng©n hµng lµng x· (kú h¹n 4-12 th¸ng)
•C¸c kho¶n vay tiÕp theo cho ng©n hµng lµng x· phô thuéc vµo viÖc hoµn tr¶
toµn bé kho¶n vay &l·i ph¸t sinh.
•Toµn bé c¸c thµnh viªn cña nhãm ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kho¶n vay. 6 6 3 2/6/2020
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« 3.
Ph¬ng ph¸p cña Ng©n hµng Grameen
•Cã hai cÊp ®é nhãm: nhãm liªn kÕt gåm 5 thµnh viªn vµ 6 nhãm liªn
kÕt hîp thµnh mét Trung t©m víi 30 thµnh viªn.
•Toµn bé tiÒn vay ®îc Ng©n hµng Grameen gi¶i ng©n vµ thu nî, l·i.
•T¹i c¸c buæi häp hµng tuÇn, thêng xuyªn víi sù cã mÆt cña mét c¸n bé tÝn dông. 7 7
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« 4. Cho vay C¸ nh©n
•Sö dông c¬ chÕ chÊt lîng kho¶n vay
•Cã thÓ chÊp nhËn c¸c tµi s¶n thÕ chÊp phi truyÒn thèng nh: m¸y cµy, bõa, m¸y kh©u...
•Thêng tiÕn hµnh ph©n tÝch b¶ng lu©n chuyÓn vèn ®¬n gi¶n vÒ ho¹t
®éng kinh doanh s¶n xuÊt cña hé gia ®×nh nh»m x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng hoµn tr¶ vèn vay.
•Tríc khi tiÕn hµnh gi¶i ng©n, tiÕn hµnh ®¸nh gi¸ uy tÝn/ tÝnh c¸ch cña ngêi xin vay. 8 8 4 2/6/2020
C¸c m« h×nh Tµi chÝnh Vi m« ë ViÖt nam
•øng dông m« h×nh Grameen Bank (TYM, CEP)…
•Nhãm liªn kÕt cña Ch©u Mü La Tinh (Oxfam-Anh, Quü cøu trî Nhi ®ång Mü)
•M« h×nh Ng©n hµng Lµng x· (Quü cøu trî Nhi ®ång Anh)
•Chñ yÕu ho¹t ®éng th«ng qua Héi phô n÷. 9 9
Thảo luận nhóm (2 nhóm: 1+3 và 2+3)
1. Theo anh/chị, tại sao các TCTC vi mô này lại thành
công trong tiếp cận và cung cấp dịch vụ cho người dân nông thôn?
2. So sánh điểm mạnh, điểm yếu của các mô hình trên với
tổ chức anh chị và các tổ chức tài chính khác trong vùng
(NHNo, NHCS, NHTM khác, Tiết kiệm bưu điện...)
3. Anh/chị rút ra kinh nghiệm gì cho sự phát triển của tổ chức anh/chị? 10 10 5 2/6/2020
2. Sự phát triển của TCVM tại Việt nam 11 11 3. Các nhà tài trợ
3.1. Vai trò của các nhà tài trợ •SGK – trang 32 12 12 6 2/6/2020 3. Các nhà tài trợ 3.2. Loại hình tổ chức
•NGO : trong nước và quốc tế
•Các tổ chức song phương (DANIDA, CIDA, SIDA, DFID, etc)
•Các tổ chức phát triển quốc tế (WB, IFC, IMF, ADB,…) 3.3. Xu hướng tài trợ - TA (hỗ trợ kỹ thuật) - Grant: cho không
- Loans: cho vay ưu đãi + điều kiện - Investment: Đầu tư 13 13
4. Xu hướng toàn cầu trong TCVM
•Microfinance => financial inclusion •Upscaling •Downscaling Các vấn đề:
- Mission drift (mục tiêu xã hội + kinh doanh) - Tăng vốn 14 14 7 2/6/2020 Bài tập cuối khóa
1. Các loại rủi ro mà TCTCVM đối mặt là gì? Giải pháp quản lý rủi ro có
những điểm tương tự và khác biệt gì so với tổ chức tín dụng truyền thống?
2. Thị trường mục tiêu của tài chính vi mô là gì? Các đặc trưng với
từng đoạn thị trường?
3. Phân tích mối quan hệ giữa mức độ tiếp cận và tính bền vững trong
hoạt động tài chính vi mô? 15 15
Trường hợp nghiên cứu cụ thể
1. Bạn đang làm việc tại NHTM X. Giám đốc khối bán lẻ yêu cầu bạn nghiên cứu
thị trường để phát triển hoạt động ngân hàng đối với đối tượng KH thu nhập
thấp ở nông thôn, vùng sâu vùng xa. Bạn hãy trình bày đề án và thuyết phục
Giám đốc về tính khả thi của thị trường này.
2. Các mô hình để phát triển hoạt động tài chính vi mô của các ngân hàng? Điểm
mạnh/yếu của từng mô hình?
3. Giám đốc ngân hàng yêu cầu bạn phải nghiên cứu đặc trưng để phát triển các
chỉ số hoạt động cho nhân viên (KPIs) tại khu vực thị trường nông thôn, vùng
sâu vùng xa. Hãy trình bày và giải thích cách lựa chọn các KPIs này.
4. Đơn vị nào tại Việt nam ban hành các văn bản pháp lý quy định hoạt động của
Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính vi mô? Quy định với các hoạt động nào?
Tác động của các quy định đó tới sự phát triển tài chính vi mô tại Việt nam? 16 16 8 2/6/2020 Đề thi
•Câu hỏi trắc nghiệm (không cần giải thích)
•Câu hỏi luận (sử dụng sách giáo khoa – cẩm nang hoạt động TCVM) -Lý thuyết
-Câu hỏi đã được trình bày bởi các nhóm trên lớp 17 17 9