CHƯƠNG XVI VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

CHƯƠNG XVI VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

1. Vi phạm PL
2. Khái niệm, dấu hiệu của VPPL

• VPPL là hành vi trái PL, xâm hại các QHXH được PL bảo vệ, có lỗi do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện
• VPPL có những dấu hiệu cơ bản sau

+ VPPL là hành vi của con người

+ VPPL là hành vi trái PL, xâm hại những QHXH được PL bảo vệ

+ VPPL là hành vi có lỗi của chủ thể

+ Chủ thể thực hiện hành vi trái PL có năng lực trách nhiệm pháp lí

=> VPPL là những phản ánh tiêu cực của 1 số cá nhân hoặc tổ chức đi ngược lại với ý chí NN được quy định trong PL

1. Các yếu tố cấu thành VPPL: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể VPPL
   1. Mặt khách quan

• Là những biểu hiện ra bên ngoài của VPPL. Gồm những yếu tố sau:

+ Hành vi trái PL

+ Hậu quả do hành vi trái PL gây ra cho XH

+ Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái PL và hậu quả mà nó gây ra cho XH

+ Ngoài ra, còn có thể có cả các yếu tố như thời gian, địa điểm, phương tiện,...

• 1. Mặt chủ quan
• Là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể VPPL. Gồm những yếu tố sau:

+ Lỗi của chủ thể VPPL (lỗi cố ý và lỗi vô ý). Lỗi cố ý có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp, lỗi vô ý có thể là vô ý vì quá tự tin hoặc vô ý do cẩu thả

+ Động cơ vi phạm là thứ thúc đẩy chủ thể thực hiện hành vi VPPL

+ Mục đích vi phạm là kết quả cuối cùng mà trong suy nghĩ của mình, chủ thể mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi VPPL

• 1. Khách thể
• Là những QHXH được PL bảo vệ những bị hành vi VPPL xâm hại
  1. Chủ thể
• Là cá nhân hoặc tổ chức có năng lực trách nhiệm pháp lý nghĩa là theo quy định của PL thì họ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi trái PL của mình trong trường hợp nào đó

1. Phân loại VPPL

• Căn cứ vào đối tượng bị xâm hại có thể phân chia VPPL tahnfh VPPL về tài chính, lao động, đất đai
• Căn cứ vào mức độ nguy hiểm cho XH của VPPL có thể phân chia thành tội phạm và các VPPL khác
• Căn cứ vào tính chất và đặc điểm của chủ thể, khách thể VPPL, được chia thành 4 nhóm cơ bản sau

+ Tội phạm

+ Vi phạm hành chính

+ Vi phạm dân sự

+ Vi phạm kỷ luật

=> VPPL là sự kiện pháp lí và là cơ sở để truy cứu trách nhiệm pháp lý

1. Trách nhiệm pháp lý
2. Khái niệm, đặc điểm của trách nhiệm pháp lí

• TNPL là khả năng phải chịu hậu quả bất lợi (sự trừng phạt) của chủ thể VPPL, thể hiện ở mối quan hệ đặc biệt giữa NN với chủ thể VPPL, được các QPPL xác lập và điều chỉnh trong đó chủ thể VPPL sẽ phải chịu những hậu quả bất lơi, những biện pháp cưỡng chế được PL quy định

1. Các loại TNPL

• Trách nhiệm hình sự
• Trách nhiệm hành chính
• Trách nhiệm kỷ luật
• Trách nhiệm dân sự
• Trách nhiệm vật chất

1. Truy cứu TNPL

• Mục đích của việc truy cứu TNPL

+ Việc truy cứu TNPL đối với các hành vi VPPL là nhằm bảo vệ chế độ XH, bảo vệ lợi ích của NN, quyền, lợi ích của nhân dan, của tổ chức

+ Nhằm mục đích trừng phạt đối với chủ thể VPPL, buộc họ phải gánh chịu những hậu quả bất lợi, những biện pháp cưỡng chế được quy định trong các QPPL

+ Còn có tác dụng răn đe tất cả những chủ thể khác khiến họ phải kiềm chế, giữ mình không VPPL

• Căn cứ để truy cứu TNPL

+ Về cơ sở pháp lý, cần xác định những quy định PL hiện hành có liên quan đến việc (xác định VPPL, xác định thời hiệu để giải quyết vụ việc đó, xác định thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết vụ việc đó, xác định hậu quả bất lợi mà chủ thể VPPL phải gánh chịu)

+ Về cơ sở thực tiễn, cần xem xét từng yếu tố cấu thành VPPL ( về mặt chủ quan, khách quan, chủ thể và khách thể VPPL)