Đề cương ôn thi môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam | Học viện Ngân hàng

ĐỀ CƯƠNG LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM CHƯƠNG 1
CÂU 31: Tóm tắt vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Thứ nhất, Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc. Trong bối
cảnh lịch sử đất nước đang bị thực dân Pháp kìm kẹp, các phong trào yêu nước đều thất
bại thì Nguyễn Ái Quốc đã sớm tiếp thu những tư tưởng tiến bộ của nhân loại về "tự do,
bình đẳng, bác ái", với tầm nhìn chiến lược và phương pháp tư duy sáng tạo đã sớm hình
thành ý chí cứu nước, cứu đồng bào ở Người. Đồng thời, khi đọc Sơ thảo lần thứ nhất
những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin, Người đã tìm thấy ở
đó con đường đúng đắn giải phóng đất nước là con đường cách mạng vô sản, giải phóng
dân tộc để tiến tới giải phóng con người. Người đã nhận thấy sự cần thiết của một Đảng
lãnh đạo và chỉ có kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong
trào yêu nước thì mới có thể xây dựng được một Đảng cách mạng chân chính, đảm bảo
cách mạng phát triển đúng hướng và đi đến thắng lợi.
Thứ hai, Nguyễn Ái Quốc tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin vào trong nước và
chuẩn bị những điều kiện cho sự thành lập Đảng.
- Về chính trị: Người tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin vào trong nước. Người đã
phác thảo những vấn đề cơ bản về đường lối cứu nước đúng đắn của cách mạng Việt
Nam, thể hiện tập trung qua những bài giảng của Người cho những cán bộ cốt cán của
Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.
- Về tư tưởng: Nguyễn Ái Quốc đã tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin vào Việt
Nam nhằm làm chuyển biến nhận thức của quần chúng, đặc biệt là giai cấp công nhân,
làm cho hệ tư tưởng Mác Lênin từng bước chiếm ưu thế trong đời sống xã hội, làm
chuyển biến mạnh mẽ phong trào yêu nước. Nội dung truyền bá là những nguyên lí cơ
bản của chủ nghĩa Mác - Lênin được cụ thể hoá cho phù hợp với trình độ của các giai tầng trong xã hội.
Về tổ chức: Nguyễn Ái Quốc dày công chuẩn bị về mặt tổ chức cho sự ra đời của chính
đảng vô sản của giai cấp công nhân Việt Nam. Đó là huấn luyện, đào tạo cán bộ từ các
lớp huấn luyện do Người tiến hàng ở Quảng Châu để vừa chuẩn bị cán bộ, vừa truyền bá
chủ nghĩa Mác - Lênin. Năm 1925, Nguyễn Ái Quốc thành lập hội Việt Nam cách mạng
thanh niên, ra báo Thanh niên, mở lớp đào tạo cán bộ cách mạng cho 75 đồng chí, từ đó
giúp chõ những người Việt Nam yêu nước xuất thân từ các thành phần, tầng lớp dễ tiếp
thu tư tưởng cách mạng của Người, phản ánh tư duy sáng tạo và là thành công của
Nguyễn Ái Quốc trong chuẩn bị về mặt tổ chức cho Đảng ra đời.
Đồng thời, trong những năm 1928 - 1929, phong trào đấu tranh cách mạng của nhân
dân ta tiếp tục phát triển mạnh về số lượng và chất lượng. Chủ nghĩa Mác được Nguyễn
Ái Quốc và những chiến sĩ tiên phong truyền bá về trong nước, cùng với phong trào "vô
sản hoá" đã làm chuyển biến phong trào công nhân và giác ngộ họ.
Thứ ba, Nguyễn Ái Quốc chủ trì thành công Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản.
Năm 1929, Nguyễn Ái Quốc đang hoạt động ở Xiêm, mặc dù chưa nhận được chỉ thị của
Quốc tế cộng sản về yêu cầu thống nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam, nhưng do sự
nhạy bén về chính trị, Nguyễn Ái Quốc đã chủ động triệu tập Hội nghị hợp nhất, thực
hiện sứ mệnh lịch sử của người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Thứ tư, Nguyễn Ái Quốc trực tiếp soạn thảo những văn kiện quan trọng có ý nghĩa
chiến lược. Trong bối cảnh lúc bấy giờ, sự thống nhất đường lối chính trị cấp thiết hơn
bao giờ hết. Hội nghị hợp nhất đã thống nhất thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược
vắn tắt, Chương trình tóm tắt, Điều lệ vắn tắt và Lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng
Cộng sản Việt Nam. Đặc biệt, nội dung của Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt là do
đồng chí Nguyễn Ái quốc soạn thảo được Hội nghị thông qua đã trở thành Cương lĩnh
chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.
=> Liên hệ trách nhiệm của sinh viên trong sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay:
- Tích cực học tập, bồi dưỡng lý luận chủ nghĩa M-L, TTHCM, đường lối của Đảng
và chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước.
- Tích cực học tập, nâng cao trình độ chuyên môn.
- Tham gia tích cực các hoạt động xã hội.
- Đấu tranh, phê phán các tư tưởng, luận điệu xuyên tạc của kẻ thù.
CÂU 32: Nội dung Cương lĩnh Chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930)?
Có 2 văn kiện do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo, được thông qua tại Hội nghị thành lập
Đảng, đó là: Chánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt đã phản ánh về đường hướng phát
triển và những vấn đề cơ bản về chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam. Vì
vậy, hai văn kiện trên là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Gồm 6 nội dung:
-Mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam: “chủ trương làm tư sản dân quyền
cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”.
-Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt: “Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong
kiến”, “Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập”. Cương lĩnh đã xác định:
Chống đế quốc và chống phong kiến là nhiệm vụ chủ yếu trước mắt, trong đó
chống đế quốc, giành độc lập đặt ở vị trí hàng đầu.
-Lực lượng cách mạng: phải đoàn kết công nhân, nông dân - đây là lực lượng cơ
bản, trong đó giai cấp công nhân lãnh đạo; đồng thời chủ trương đoàn kết tất cả
các giai cấp, các lực lượng tiến bộ, yêu nước để tập trung chống đế quốc và tay sai
-Phương pháp cách mạng: bằng con đường bạo lực cách mạng của quần chúng,
trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không được thoả hiệp. Có sách lược đấu tranh
cách mạng thích hợp để lôi kéo tiểu tư sản, trí thức, trung nông về phía giai cấp vô sản.
-Đoàn kết quốc tế: tranh thủ sự đoàn kết, ủng hộ của các dân tộc bị áp bức và giai
cấp vô sản thế giới, nhất là giai cấp vô sản Pháp. CMVN liên lạc mật thiết và là
một bộ phận của vô sản thế giới.
-Vai trò lãnh đạo của Đảng: “Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp phải thu
phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo
được dân chúng”. “Đảng là đội tiên phong của đạo quân vô sản gồm một số lớn
của giai cấp công nhân và làm cho họ có đủ năng lực lãnh đạo quần chúng"
⇨Cần phải thống nhất các tổ chức cộng sản trong nước, chấm dứt sự chia rẽ bất lợi
cho CM. Những văn kiện được thông qua trong Hội nghị hợp nhất đã phản ánh
những vấn đề cơ bản trước mắt và lâu dài cho cách mạng Việt Nam, đưa cách
mạng Việt Nam sang một trang sử mới.
=> Liên hệ với việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong xâu dựng đất nước hiện nay:
- Đại đoàn kết là truyền thống của người VN trong dựng nước và giữ nước.
- Đối tượng thực hiện đại đoàn kết là toàn dân tộc.
- Đại đoàn kết là cội nguồn sức mạnh để đưa đất nước phát triển.
- Ý nghĩa của việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng đất nước hiện nay.
=> Liên hệ với lòng yêu nước của sinh viên:
- Rèn luyện đạo đức, tác phong, bản lĩnh chính trị vững vàng.
- Tích cực học tập, tuyên truyền chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng HCM; đường lối,
chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
- Tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng mềm.
- Đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch.
CÂU 33: Nội dung chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng tại HNTW 8 (5/1941)? ***
Sau 30 năm bôn ba hoạt động ở nước ngoài, đầu năm 1941 Nguyễn Ái Quốc đã bí
mật trở về nước và chủ trì Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Pác
Bó, Cao Bằng. Nội dung chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng tại HNTW 8
(5/1941) gồm có 6 nội dung như sau:
-Thứ nhất, nhấn mạnh mâu thuẫn chủ yếu đòi hỏi phải được giải quyết cấp bách là
mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với đế quốc phát xít Pháp-Nhật, bởi vì dưới hai tầng áp bức Nhật-Pháp.
-Thứ hai, khẳng định dứt khoát chủ trương “phải thay đổi chiến lược” và giải
thích: “Cuộc cách mạng ở Đông Dương hiện tại... là một cuộc cách mạng chỉ phải
giải quyết một vấn đề cần kíp “dân tộc giải phóng”. Tiếp tục tạm gác khẩu hiệu
“đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày”, thay bằng các khẩu hiệu tịch thu
ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo, giảm tô, giảm tức.
-Thứ ba, giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước ở Đông Dương, thi
hành chính sách “dân tộc tự quyết”. Hội nghị quyết định thành lập ở mỗi nước
Đông Dương một mặt trận riêng, thực hiện đoàn kết từng dân tộc, đồng thời đoàn
kết ba dân tộc chống kẻ thù chung.
-Thứ tư, tập hợp rộng rãi mọi lực lượng dân tộc. “không phân biệt thợ thuyền, dân
cày, phú nông, địa chủ, tư bản bản xứ, ai có lòng yêu nước thương nòi sẽ cùng
nhau thống nhất mặt trận, thu góp toàn lực đem tất cả ra giành quyền độc lập, tự
do cho dân tộc”. Các tổ chức quần chúng trong mặt trận Việt Minh đều mang tên “cứu quốc”.
-Thứ năm, chủ trương sau khi cách mạng thành công sẽ thành lập nước Việt Nam
dân chủ cộng hòa theo tinh thần tân dân chủ, một hình thức nhà nước “của
chung cả toàn thể dân tộc”.
-Thứ sáu, Hội nghị xác định chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm
của Đảng và nhân dân. Hội nghị còn xác định những điều kiện chủ quan, khách
quan và dự đoán thời cơ tổng khởi nghĩa.
Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã hoàn chỉnh chủ trương
chiến lược được đề ra từ Hội nghị tháng 11-1939, khắc phục triệt để những hạn chế của
Luận cương chính trị tháng 10-1930, khẳng định lại đường lối cách mạng giải phóng dân
tộc đúng đắn trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và lý luận cách mạng giải
phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc. Đó là ngọn cờ dẫn đường cho toàn dân Việt Nam
đẩy mạnh công cuộc chuẩn bị lực lượng, tiến lên trong sự nghiệp đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập tự do.
=> Liên hệ trách nhiệm của sinh viên trong sự nghiệp bảo vệ tổ quốc VN hiện nay:
- Nhận thức được tầm quan trọng của sự nghiệp bảo vệ TQVN hiện nay.
- Rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, phẩm chất chính trị.
- Học tập nâng cao trình độ chuyên môn.
- Đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc của kẻ thù.
=> Trách nhiệm của sinh viên trong việc phát huy những truyền thống tốt đẹp của
dân tộc ta trong giai đoạn hiện nay:
- Tích cực học tập, tuyên truyền chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng HCM; đường lối,
chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
- Tích cực, sáng tạo trong học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng mềm.
- Xây dựng lối sống lành mạnh, phù hợp với các giá trị văn hóa của dân tộc, tham
gia tích cực các hoạt động xã hội, thiện nguyện.
- Đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc, phá hoại của kẻ thù. CHƯƠNG 2
CÂU 32: Làm rõ nội dung đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược
của Đảng giai đoạn 1945-1947? ***
Nội dung cơ bản của đường lối là “dựa trên sức mạnh toàn dân, tiến hành kháng
chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính” được tập trung ở 6 văn bản:
+ Chỉ thị kháng chiến kiến quốc (25/11/1945)
+ Chỉ thị tình hình và chủ trương (3/3/1946)
+ Chỉ thị hòa để tiến (9/3/1946)
+ Chỉ thị Toàn dân kháng chiến (12/12/1946)
+ Lời kêu gọi toàn dân kháng chiến của chủ tịch HCM (19/12/1946)
+ Kháng chiến nhất định thắng lợi (8/1947) Gồm 5 nội dung chính:
-Mục tiêu của cuộc kháng chiến: đánh đổ thực dân Pháp xâm lược, giành nền độc
lập, tự do, thống nhất hoàn toàn; vì nền tự do dân chủ và góp phần bảo vệ hòa bình thế giới,...
-Kháng chiến toàn dân: là đem toàn bộ sức dân, tài dân, lực dân; động viên toàn
dân tích cực tham gia kháng chiến. Xây dựng sự đồng thuận, nhất trí của cả nước,
đánh địch ở mọi nơi, mọi lúc, “mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi làng xã là một
pháo đài, mỗi đường phố là một mặt trận”. Trong đó Quân đội nhân dân làm nòng
cốt cho toàn dân đánh giặc.
-Kháng chiến toàn diện: là đánh địch trên mọi lĩnh vực: quân sự , chính trị, kinh
tế, văn hóa, tư tưởng, ngoại giao, trong đó mặt trận quân sự, đấu tranh vũ trang giữ
vai trò mũi nhọn. Động viên và phát huy mọi tiềm năng, sức mạnh của dân tộc,
mọi nguồn lực vật chất, tinh thần trong nhân dân phục vụ kháng chiến thắng lợi.
-Kháng chiến lâu dài: là tư tưởng chỉ đạo chiến lược của Đảng. Trường kỳ kháng
chiến là một quá trình vừa đánh tiêu hao lực lượng địch vừa xây dựng,
phát triển lực lượng ta, từng bước làm chuyển biến so sánh lực lượng trên chiến
trường có lợi cho ta. Kháng chiến lâu dài nhưng không có nghĩa là kéo dài vô thời
hạn mà phải luôn tranh thủ, chớp thời cơ thúc đẩy cuộc kháng chiến có bước nhảy
vọt về chất, thắng từng bước để đi đến thắng lợi cuối cùng.
-Kháng chiến dựa vào sức mình là chính: là phải lấy nguồn nội lực của dân tộc,
nguồn sức mạnh vật chất, tinh thần của nhân dân ta làm chỗ dựa chủ yếu cho cuộc
chiến tranh nhân dân. Tìm kiếm, phát huy cao độ sự ủng hộ, giúp đỡ tinh thần và
vật chất của quốc tế khi có điều kiện. Lấy độc lập, tự chủ về đường lối là yếu tố quan trọng hàng đầu.
=> Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và đường lối kháng chiến của Đảng là hoàn
toàn đúng đắn, trở thành ngọn cờ dẫn đường, động viên toàn Đảng, toàn quân,
toàn dân ta tiến lên. Đường lối đó được nhân dân ủng hộ, hưởng ứng trong suốt
quá trình kháng chiến và trở thành một nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi
của cuộc kháng chiến chống Pháp.
=> Liên hệ trách nhiệm của sinh viên trong phát suy sức mạnh đại đoàn hết dân tộc:
- Nhận thức được tầm quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân trong giai đoạn hiện nay.
- Nắm được các quan điểm, đường lối, chính sách của đảng và nhà nước về đại đoàn kết toàn dân.
- Rèn luyện, tu dữơng đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn.
- Kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, phá hoại, chia rẽ khối
đại đoàn kết toàn dân tộc.
=> Sinh viên cần làm gì để đóng góp vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc hiện nay:
- Bảo vệ Tổ quốc là trách nhiệm của toàn dân, trong đó có sinh viên.
- Nắm vững chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đấu tranh
chống lại các quan điểm sai trái, phản động ảnh hưởng tới quốc gia, dân tộc.
- Trau dồi đạo đức, rèn luyện về chuyên môn để trở thành những con người có ích.
- Sẵn sàng đóng góp, cống hiến cho công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. CHƯƠNG 3
CÂU 31: Làm rõ những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội mà Nhân dân ta xây dựng
được nêu ra ở Đại hội X (2006) của Đảng? Sinh viên cần làm gì để đóng góp vào vào
việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế? ***
Đại hội X của Đảng họp từ ngày 18 đến ngày 25/4/2006 tại Hà Nội. Đại hội X đã
bổ sung 2 đặc trưng mới của CNXH so với Cương lĩnh năm 1991, đồng thời diễn đạt lại
những đặc trưng khác, bao gồm tất cả là 8 đặc trưng:
Thứ nhất, dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh: Đây là đặc trưng
tổng quát nhất chi phối các đặc trưng khác. Ở nước ta, tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội
phải được biểu hiện cụ thể thiết thực trên cơ sở kế thừa quan điểm Mác-Lênin về mục
tiêu của chủ nghĩa xã hội.
Thứ hai, do nhân dân làm chủ: Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội ở đây được thể
hiện trong nhân thức của Đảng ta về từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
gắn liền với việc bảo đảm tất cả các quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.
Thứ ba, có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, chế độ
công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển
của lực lượng sản xuất: Đảng ta tiếp tục khẳng định Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo,
kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và phát triển.
Thứ tư, có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc công dân tộc: Điều này được đòi
hỏi tiếp thu những giá trị tinh hoa văn hóa nhân loại , vừa phải kế thừa, phát triển bản sắc của người Việt Nam.
Thứ năm, con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no,
tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện: tính ưu việt của CNXH thể hiện trong đặc trưng
này là quan điểm nhân văn.
Thứ sáu, các dân tộc trong cộng đồng VN bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp
đỡ nhau cùng tiến bộ: đặc trưng này thể hiện tính ưu việt trong chính sách dân tộc.
Thứ bảy, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì
nhân dân dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản.
Thứ tám, có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới: VN
luôn luôn khẳng định quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa nhân dân ta và các nước trên thế
giới. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế.
=> Liên hệ vai trò của sinh viên trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa VN
trong thời kì hội nhập:
- Tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam.
- Nắm vững quan điểm của đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về xây dựng
nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
- Bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa, đấu tranh loại bỏ những gì phản văn hóa.
- Ý nghĩa của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
CÂU 32: Mục tiêu tổng quát và ba đột phá chiến lược được Đảng nêu ra tại Đại hội XII